Những năm đầu kháng chiến đánh Pháp là những năm gian nan quyết liệt. Cuộc đối đầu giữa ta và địch là cuộc đối đầu sinh tử, một mất một còn. Đạo quân xâm lược cơ bản xong việc lập các làng tề. Ở hầu hết các tỉnh đồng bằng. Quân kháng chiến cũng đã triển khai lực lượng ngầm của mình ở những vùng tạm bị chiếm. Giặc tấn công ta bằng các trận càn, những cuộc bắt bớ, khui hầm... Ta trả lời địch bằng những trận phục kích bất ngờ, những đòn trừng trị đích đáng bọn Việt gian tay sai, cường hào ác bá trong các cuộc đột nhập chớp nhoáng của các đội hoạt động đặc biệt. Rãng là đội trưởng của một đội này. Hôm làm lễ tuyên thệ dưới cờ anh nói với anh em:
- Công việc của chúng ta là cấp bách và thiết thực trong tình hình hiện nay. Nhân dân là quan toà, anh em mình là những chiến sĩ thi hành án. Khi nhân dân đã lên tiếng tuyên phạt, kẻ có tội phải chịu luật hình. Đây là công việc có liên quan giữa cái sống và cái chết. Ta sơ hở địch biết trước sẽ nguy hại tới tính mạng người thi hành nhiệm vụ. Ta sơ suất, vội vã để kẻ có tội sổng mất là ta mang tội với nhân dân. Ta bắt nhầm, giết nhầm sẽ làm hại tới uy tín của lực lượng, của cách mạng. Các đồng chí nhớ rõ lời tôi nói chưa?
Tất cả đồng thanh:
- Rõ!
Rãng không ngờ mình lại ăn nói lưu loát như thế. Lúc nói lòng anh ngùn ngụt như có lửa bốc lên. Sau lúc nghe tin Thơi bị giặc bắt rồi sau đó là tin đồn Thơi làm vợ gã Tây lai và cuối cùng là đôi dép Thơi để lại trên bờ sông đã biến anh thành một con người khác hoàn toàn. Trước đây có lúc anh còn rụt rè việc nọ, việc kia thì nay sự cứng rắn đã ngấm dần vào máu thịt làm mờ dần tính nhút nhát bản năng. Những hình ảnh về Thơi, những việc mà Thơi phải chịu, tuy lời được lời không, đúng sai chưa thể phân định nhưng vẫn cứ mờ tỏ trong Rãng như một ác mộng. Anh đã bí mật đến chỗ quãng sông Thơi để lại đôi dép. Hôm ấy trời tối mịt. Mọi vật cứ thăm thẳm, thăm thẳm chỉ trừ dòng sông là có màu mờ sáng. Rãng lặng lẽ theo chân đê. Bàn tay anh rờ rẫm trên mặt cỏ. Hơi mát của lá non như mách bảo anh chỗ Thơi dừng chân. Chắc là chỗ này đây. Rãng có cảm giác như hơi thở của Thơi còn vương lại đâu đây. Người ta bảo rằng Thơi đã từ đây bước xuống sông để quyên sinh. Ai cũng bảo Thơi đã tìm đến cái chết để rửa đi nỗi nhục. Rãng không tin là Thơi đã mất. Ngồi trên cỏ ven đê, tai lắng nghe tiếng nước sông vỗ nhẹ dưới chân anh như đang được ngồi với Thơi hôm nào ở bờ ruộng đầu làng. Ngày ấy chưa có chiến tranh, chưa có súng nổ. Làng mới độc lập. Mọi việc như đang bắt đầu. Cả Rãng và Thơi đều rất trẻ. Rãng về tuổi thì lớn hơn Thơi một chút nhưng tính nết có lúc chả được chững chạc như Thơi. Hôm ấy Thơi nói chuyện làm Rãng rất buồn cười. Câu chuyện của Thơi là kể về bố mẹ mình mà cứ vu vơ như ở đâu.
- Anh Rãng này...
- Thơi gọi tôi?
- Ô hay? Chẳng gọi anh thì em gọi cái ngọn cỏ này à?
- Ừ nhỉ...
Rãng đỏ mặt cười trừ. Thơi thì vẫn theo suy nghĩ của mình nói tiếp:
- Đến bây giờ em cũng chẳng hiểu làm sao bố mẹ mình lại lấy nhau. Bố thì bảo, ngày xưa tao có biết mẹ mày là ai đâu. Mẹ cũng nói, lúc bé một lần trông thấy bố con cởi truồng nhảy xuống ao tắm, mẹ bực quá hét lên: con trai gì mà dơ thế. Thế nhưng sao bố mẹ lại lấy nhau, em hỏi, mẹ bảo chả biết, bố thì nói không hay. Đấy anh thấy có buồn cười không?
- Có gì mà buồn cười. Bố mẹ Rãng cũng thế. Cụ bảo giá không có mẹ chúng mày tao đỡ phải chọn roi mây để đét đít mấy thằng hay ra đồng bêu nắng không?
- Thằng nào thế?
- Thằng Rãng với hai chú em chứ còn thằng nào nữa.
- Thế mẹ anh bảo sao?
- Cũng buồn cười lắm. Mẹ bảo, không có mẹ thì lấy đứa nào đi theo đến việc họ rồi còn mang cả túi phần to về cho. Không có lũ nối dõi thì lấy đâu ra râu mà vuốt.
Thơi cười khúc khích, vẻ thích thú:
- Giá đổi được anh Rãng sang nhà em, em sang nhà anh Rãng thì hay quá nhỉ.
Rãng reo lên:
- Được thế thì tốt quá.
Nhìn đôi mắt nhấp nháy, cặp môi nhệch lên trông đến hồn nhiên của Thơi, Rãng thấy chân tay mình như chưa được đặt đúng chỗ. Tay Rãng vung vẩy, đôi chân co duỗi cứ vụng về làm sao, vô duyên làm sao. Còn Thơi, hình như biết mình vừa lỡ lời trúng tim của Rãng đã đáo để nói chữa:
- Còn lâu nhá. Bố em bảo, người khác thì con gái là cái bòn, riêng nhà ta con gái lại là vại bạc chum vàng kia đấy. Đổi làm sao được mà đổi.
Rãng cũng có cách nói của mình:
- Con trai nhà anh là trăm hai mẫu ruộng đấy, Thơi tưởng ít à?
- Ôi thế thì hoà...
Thơi lại cười, lần này nụ cười có vẻ người lớn hơn:
- Thì hoà... Hoà anh Rãng nhé! Chán thật. Sao cứ phải là con trai, con gái nhỉ?
Cái câu nói này của Thơi cứ như là trêu ngươi trước Rãng. Anh cố hiểu cái ngụ ý của câu nói ấy mà chả hiểu ra. Và rồi tự nhiên như gió thổi, cây mọc, cái chất con trai, con gái ấy cứ làm hai đứa gần nhau hơn, nghĩ về nhau nhiều hơn. Câu Thơi hỏi Rãng cũng là câu Thơi muốn trả lời Rãng. Sau này lớn lên, hiểu ra, chẳng thể thiếu được nhau ở giữa cuộc đời này nữa lại phải xa nhau...
Thơi ơi...
Em còn sống hay em đã khuất? Lúc em bị bắt anh không có mặt, ngày em ra đi anh vẫn biệt tăm. Bây giờ thì anh đã về đây. Muộn quá rồi phải không Thơi. Đêm thì tối nhường này còn con sông thì vắng vẻ nhường kia. Bốn phía là lô cốt giặc. Bốn phía là bom đạn, tù đày, chết chóc. Da thịt anh vẫn còn hằn vết dây thép gai cào rách khi vượt vành đai trắng. Biết là hiểm nguy, biết là bao họng súng đang nhăm nhăm dõi theo. Nhưng Thơi ơi... không gì có thể ngăn nổi bước chân anh, tấm lòng anh. Anh muốn về đây để hỏi thăm em, nhận tội với em và tiễn biệt em…
Thơi ơi...
Em còn sống hay em đã khuất? Nếu còn sống thì hãy nhờ nước kia vỗ sóng mà gọi tên anh lấy một lần. Anh muốn được nghe lời em gọi, Thơi ơi...
Tâm nguyện của Rãng biết là vô vọng mà anh vẫn cầu mong. Lần ấy anh ngồi nhìn dòng sông tới tận gà gáy sáng, chắp tay vái lạy sóng nước ba lạy rồi mới lặng lẽ quay về căn cứ.
Còn lúc này đây, Rãng đang là con người của công việc. Chỉ công việc và công việc. Hình như trong thăm thẳm của nỗi niềm Rãng đang muốn làm một việc gì đó khiến ở nơi xa khuất nào đấy Thơi có thể mát lòng.
Mải nghĩ Rãng không để ý tới Hùng, đội phó đang đứng đằng sau.
- Anh Rãng đang nói chuyện với chị Thơi à?
- Sao Hùng biết?
- Nhìn hướng anh ngồi em biết.
Hùng là người cùng huyện nhưng khác xã với Rãng. Cậu ấy kém Rãng một tuổi nên lúc nào cũng gọi Rãng là anh và xưng em rất thân tình. Hùng nhạy cảm, gan và liều. Anh em đơn vị thường gọi Hùng là Hùng lỳ.
- Có việc gì phải không Hùng?
- Sao anh Rãng biết?
- Ô hay. Không có việc quan trọng, đội phó tìm đội trưởng lúc này làm gì?
- Chịu anh!
- Hai anh em mình cùng chịu nhau.
Hùng ngồi xuống bên cạnh Rãng. Mặt anh trầm hẳn, giọng chắc như đinh đóng cột:
- Trên chỉ thị tiêu diệt Tổng Khón anh ạ.
- Thời gian?
- Trong tháng này.
Rãng lẩm bẩm:
- Hôm nay sắp tròn trăng, không còn nhiều.
- Hôm qua, Tổng Khón lại dẫn lính khui hầm bắt thêm hai du kích nữa. Thật dã man, chúng cắt cổ đồng chí của ta ngay trên miệng hầm...
Hùng lặng người thông báo. Rãng cúi đầu lặng lẽ:
- Tôi có biết. Thằng Khón này đáng chết trăm lần rồi. Tôi cũng nghĩ sẵn về chuyện này khi có lệnh. Đây là một mục tiêu khó.
- Cấp trên chỉ thị: Xoá được mục tiêu nhưng phải bảo toàn được lực lượng.
Giọng Rãng bỗng rắn lại, chắc, đanh hơn:
- Tổng Khón là một con quỷ đội mặt người. Hắn có lòng dạ của một tên đồ tể với cái lưỡi của một mụ phù thủy. Ta phải điều tra lại trước khi hoạt động.
Hùng đứng bật lên nắm tay giơ ngang tai:
- Xin đội trưởng giao việc này cho em.
- Việc này tôi nhận. Tôi thuộc địa bàn hơn Hùng.
Hùng lắc đầu:
- Đội trưởng của em quan liêu rồi. Ngày Toàn quốc kháng chiến em qua lại nơi này như cơm bữa. Em là liên lạc của Ủy ban Kháng chiến huyện anh không biết à?
- Nhưng...
- Nhưng, em là đội phó chứ gì. Đội phó đi trinh sát đội trưởng ở nhà chỉ đạo là đúng rồi. Mai sớm em sẽ tiến hành ngay. Anh hãy tin em. Công việc không quá ba ngày...
Rãng dậy sớm để tiễn Hùng. Anh chưa kịp sang chỗ Hùng ở cậu ta đã ló mặt. Nhìn cách hoá trang của Hùng, Rãng bật cười:
- Vào vai gì thế này?
- Bắt ếch.
- Vẻ ngoài thì được, còn vẻ trong thì chưa...
Hùng ngơ ngác. Anh lật chiếc nón mê ra khỏi đầu. Một mái tóc rậm, rối hiện ra trước mắt Rãng. Cái tóc này thì được. Cả cái bộ quần áo nâu bạc vá trước vá sau kia nữa cũng ra vẻ. Cái móc sắt, cái thuổng con cũng là nguyên bản. Cái giỏ đeo sau lưng với sợi thừng cuốn quanh bụng kia có vẻ mơi mới, cũng chả sao. Riêng cái da mặt, da chân, da tay là chưa được. Mặt hốc hác quá thì không sao nhưng cái nước da ở hầm bí mật nhiều cứ xanh lớt thế kia là không ổn.
Rãng nheo mắt tinh nghịch nhìn Hùng. Anh muốn cậu ta tự tìm ra nhược điểm này. Hùng cười trừ, lắc đầu:
- Anh nói đi!
- Cậu có biết phụ nữ ốm nghén là thế nào không?
Hùng ngượng:
- Đã có vợ đâu mà biết. Đến cầm tay con gái em cũng chưa một lần nữa là...
Rãng nhẹ nhàng:
- Hùng nhìn lại nét mặt mình xem. Giờ ra đường, ai cũng biết. Nếu là phụ nữ người ta sẽ nói là cô ấy đang ốm nghén, nếu là con trai thì chắc chắn là sốt rét ở ngoài vùng tự do về hay dân nằm hầm bí mật vừa chui lên...
Hùng giật mình:
- Chết cha em rồi anh ơi. Có mỗi cái quan trọng em lại quên. Mà có nhớ cũng chẳng có. Anh biết đó là cái gì không?
Rãng hì hì cười:
- Cái gương chứ gì. Chả trách con gái nó chưa cho nắm tay là phải. Mà tôi nói cho cậu hay. Chả riêng gì gương mặt đâu. Cái cổ chân, cổ tay kia nữa chứ. Có phải nó cũng sốt rét với chui hầm lên không nào?
Thật đúng là "đại ca", Hùng thầm nghĩ vậy và ngoan ngoãn để đội trưởng hoá trang lại cho mình. Xong xuôi mọi việc, Hùng đi bằng cửa sau, qua vườn, loanh quanh ao, vượt bờ tre, lội qua ruộng, men men bờ mương rồi mất hút vào màu xanh của lúa. Hùng đi về phía địa bàn có đối tượng đang tác oai tác quái với nhân dân mình, đồng đội mình trong vai người bắt ếch.
Chưa đầy ba ngày sau, trước tổ công tác, nhân thân và hành tung của Tổng Khón đã được Hùng trình bày hết sức mạnh lạc.
Khón là tên nôm gọi theo vần tên bố. Bố Khón có tên là Khọn, Lý Khọn. Con chánh tổng, bố lý trưởng. Cả hai bố con họ đều làm tay sai cho giặc. Khi bố làm lý trưởng Khón còn nhỏ. Đến lúc Khón lên chức quan Tổng, ông bố chỉ suốt ngày làm bạn với nàng tiên nâu bị vợ gọi là Lý bẹp. Ngày Tổng khởi nghĩa tháng Tám, Lý Khọn mặc áo the đen, đội khăn xếp ra đình quỳ lạy như tế sao trước lá cờ đỏ sao vàng treo trên cột cờ. Nhiều người cho là Lý Khọn đã hối cải. Họ tin hơn khi Khọn còn cho con trai cả mình là Khón tham gia vào tự vệ xã rồi làm chân thư ký trên Ủy ban Lâm thời huyện. Thời gian Khón theo cách mạng từ đúng ngày khởi nghĩa cho đến khi giặc Pháp quay lại lập tề ở quê hương. Ngày Ủy ban Kháng chiến di chuyển cơ quan vào chân núi Khón đã bỏ trốn giữa đường. Trong cuộc bỏ trốn này Khón mang theo một hồ sơ quan trọng đó là danh sách một số cán bộ Việt Minh của tỉnh, của huyện. Nguy hiểm hơn cả là nhiều người trong số danh sách này Khón từng gặp gỡ, từng biết.
Pháp kéo quân về lại làng. Bố con Khón đã áo the khăn xếp ngay từ tinh mơ quỳ trước cổng làng đón đại quân "về giải phóng cho con dân khỏi ách Việt Minh". Dân làng kể. Cả hai bố con Khón, Khọn úp mặt xuống đất rất lâu, tới khi tên quan một Pháp cho phép chúng mới dám ngẩng lên. Ghê tởm hơn, Khón còn kéo nước giếng gánh về sân hậu cung rồi tự tay quây màn cho ả cô đầu, người tình của quan một Tây tắm. Con đã vậy, bố cũng chẳng kém. Lý Khọn đã lập cập trải chiếu hoa, che màn gió ngang bên tảo mạc đình cho ông Tây với ả điếm ngả lưng hú hí. Dân làng còn bảo, cứ kiểu này kéo dài có lúc bố con nhà Khón, Khọn đun nước thơm rửa chân cho con đĩ cũng nên. Bọn cơ hội, háo danh từ xưa nay, có việc gì là không làm, cho dù đó là công việc hèn hạ nhất để đạt được mục đích của mình...
"Gái có công chồng chẳng phụ"... Bố con nhà Khón, Khọn cúc cung tận tuỵ với bề trên. "Khổ nhục kế" này của bọn bất lương đã cho chúng bổng lộc. Khọn suốt ngày ngả ngốn với nàng tiên nâu. Khón được quan trên cho chức quan Tổng. Tổng Khón cho áo the, khăn xếp vào tủ cất kín. Hắn tự thân ra Hà Nội sắm mấy bộ cánh mới. Toàn đồ tây là đồ tây. Mũ trắng, giầy trắng, quần áo trắng, duy đôi kính đeo mắt là màu đen. Tổng Khón muốn mình thành Thám tử Tây. Chiến công lớn nhất của Tổng Khón với quan thầy là thỉnh thoảng lại dẫn lính Tây, lính Ngụy đi vây ráp các làng. Nhiều cán bộ Việt Minh bị bắt. Có vụ Khón trực tiếp chỉ điểm. Có vụ Khón trong vai kẻ nhận diện. Vốn liếng thu lượm được trong những ngày giả theo cách mạng của tên tay sai phản động đã được hắn lấy ra dâng quan thầy. Phong trào kháng chiến của toàn huyện bị tổn thất. Nhiều vụ bắt bớ, đầy đoạ, giết chóc xảy ra hết sức đau lòng. Những vụ này đều có bàn tay tàn nhẫn của Tổng Khón.
Khón càng ngày càng đểu giả, độc ác và nguy hiểm.
Lụa người cùng làng với Khón. Hồi chưa là gì Khón từng lẽo đẽo theo Lụa tán tỉnh. Lụa ghét loại con trai trắng trợn, cù nhầy đã mát mẻ bảo:
- Cậu Khón đi lạc đường rồi.
- Lạc là lạc làm sao. Chỗ nào có Lụa đi là có Khón.
- Cậu nói cái gì, gái quê nặng tai nghe không rõ.
- Giả vờ... Điệu mãi. Lấy anh đi Lụa ơi. Lấy nhau rồi anh bảo bố làm lầu son cho mà ở.
- Dơ chưa. Biết gì mà lấy với chả không!
- Này này... đừng có ra vẻ nhá. Có thích thì người ta mới nói. Còn không thích a, ông vứt ra ruộng cho trâu nó đầm.
Cách nói của Khón làm Lụa khinh. Cô không thèm trả lời, lấy tay vẩy vẩy sau lưng áo. Khón nhìn vẻ đáo để ấy của Lụa, hắn ức. Khón rắp tâm trả thù. Một buổi tối sáng trăng, Khón đã ngồi rình trong bụi rậm để nhìn trộm Lụa xuống ao tắm. Lúc thấy thân hình lồ lộ của Lụa từ ao đi lên trong ánh trăng sáng, không kìm được sự thèm thuồng của mình hắn đã thốt lên:
- Sướng quá! Sướng quá chúng mày ơi.
Lụa nhận ra tiếng nói của Khón phát ra từ bụi rậm đã quay lại nhìn chằm chằm vào đấy mắng:
- Đồ chó!
Bị mắng là chó Khón đau vô cùng. Càng đau hơn, sau chuyện rình trộm kia, ra đường hễ thấy Khón đâu là Lụa nhổ nước miếng rồi quay đi.
- Giận nhau à. Đẹp không để cho chúng anh ngắm thì để dành mà thờ hả em!
- Anh biết hết cả rồi đấy. Không lấy anh rồi có chó nó lấy.
- …
- Ối chúng mày ơi, con Lụa đã là vợ tao rồi đấy. Không tin chúng mày cứ hỏi nó xem vú nó có mấy cái nốt ruồi.
Ức quá, Lụa tím mặt lại nhìn Khón:
- Mồm anh là cái chuồng chồ đấy à?
Khón khành khạch cười trước lời mắng đau của Lụa. Mặt hắn dày như mo:
- Càng mắng càng sướng. Không lấy tớ chó nó lấy. Thằng Khón này a, đã muốn ai là đứa ấy phải chịu. Con Lý Khọn đã nói phải nghe.
- …
- Em Lụa ơi. Có làm cái chuồng chồ của em anh cũng sướng.
- …
- Này này, tôi mà thối thì cô thơm hẳn. Chàng dơ chắc thiếp sạch. Nói cho hay, không lấy nhau là không xong với tôi đâu.
Trên đời này chắc chẳng có ai trơ trẽn và bẩn thỉu như Khón. Còn Khón, với tư cách một con đỉa, hắn bám Lụa đến cùng. Xấu hổ trước nhân cách hèn hạ của một gã con trai vô học, trợn trạo Lụa đã xin bố mẹ chuyển chỗ ở sang làng khác. Cũng may, gia đình Lụa làm nghề dệt vải nên xoay xoả cũng dễ. Từ lúc chuyển đi Khón thôi bám Lụa. Cô cứ ngỡ định mệnh khốn nạn này đã dứt bỏ mình, nào ngờ...
- Cô Lụa còn nhớ tôi chứ, bà lựu đạn, hầm chông?
- Tôi còn lạ gì ông nữa, ông Tổng Khón...
- Bây giờ tôi lại muốn lấy cô nữa, cô đồng ý không, nữ chiến sĩ du kích Nguyễn Thị Lụa?
- …
- Im lặng tức là đồng ý?
- ...
- Tôi nói thật đấy Lụa ạ. Chỉ cần em đồng ý, tôi sẽ thưa với quan hai người Pháp một câu chúng ta sẽ được xum họp một nhà. Lụa sẽ được tự do. Em sẽ là bà hai Tổng Khón đầy quyền uy...
- …
- Ai khâu miệng mà câm như hến thế cô Lụa?
Lụa mím môi căm uất. Khón vẫn vo ve như con nhặng quanh cô. Nhìn cái mặt không biết đổ đi đâu cho hết được căm ghét Lụa chỉ biết hướng mắt đi chỗ khác khinh bỉ...
Khón dấn thêm một bước bỉ ổi nữa. Hắn nhệch môi phả hơi rượu, hơi thuốc vào mặt Lụa. Bàn tay nhớp nhúa mồ hôi của hắn đưa lên vuốt vuốt mái tóc rối của Lụa. Người nữ du kích bị trói giật cánh khỉ chỉ biết lắc lắc mái đầu phản đối. Tới lúc, bàn tay của Khón vuốt lưng và để rất lâu ở đáy lưng cô, Lụa mới vùng lên nhổ nước bọt vào mặt hắn:
- Thằng chó!
Khón lấy tay vuốt mặt, giậm chân, chỉ thẳng vào Lụa nói một câu rất tục rồi ra lệnh cho mấy tên lính dõng:
- Lột quần áo nó ra!
Bọn lính đứng ngây nghe cái lệnh lạ lùng phát ra từ miệng Chánh Tổng.
- Bọn mày điếc à?
Vừa nói Tổng Khón vừa hùng hổ xông lên. Mấy tên lính dõng bị ăn roi của quan Tổng đã xúm vào giằng xé Lụa. Rồi cả chính tay Tổng Khón nữa cũng hằm hằm khuôn mật trâu bò góp tay cùng bọn lâu la diễn trò man rợ. Chỉ nghe tiếng kêu la quằn quại của Lụa, tiếng vải rách buốt ruột, tiếng cười man rợ, tiếng rú rít cuồng loạn của bầy quỷ sống. Dân làng đứng xung quanh chứng kiến định xông lên nhưng đã bị các họng súng của bọn dõng chặn lại.
Ngày hôm ấy dân làng còn chứng kiến một cảnh khủng khiếp hơn. Đó là cảnh Chánh Tổng Khón cùng bọn lính dõng của hắn dẫn giải Lụa trên người không còn một mảnh vải, chỉ duy nhất chiếc thừng trói giật tay ra phía sau đi rong trên đường đê, diễu qua làng. Xót xa quá. Man rợ quá. Bà con trong thôn không ai bảo ai đều đóng sập cửa lại. Trên nẻo đường thôn bé nhỏ chỉ có Lụa, đầu tóc xoã xượi đi xiêu vẹo giữa hai hàng lính dõng. Tổng Khón đi đầu. Tay hắn khua khua chiếc ba toong lên phía trước, giọng oang oang:
- Mọi người nhìn đây mà làm gương. Theo Việt Minh, cầm súng chống lại quan Tây và ông Chánh sẽ bị trừng phạt như thế này đây.
Sau lời dọa nạt này Tổng Khón quay lai phía Lụa nói:
- Bây giờ chỉ cần cô quỳ xuống xin tôi một lời tôi sẽ tha.
Lụa im lặng lừ lừ đi lên. Nhìn đôi mắt như toé lửa của Lụa, Tổng Khón cảnh giác bước lùi. Biết Lụa không làm gì nổi mình hắn cười nhăn nhở:
- Theo Việt Minh làm du kích có lợi hơn hay là theo Tổng Khón làm vợ có lợi hơn. Nên nhớ sự sống chết bây giờ của cô là nằm trong tay tôi. Quan Tây đã cho phép ta có toàn quyền xử tội các người.
Lụa bỗng đứng lại đầu hơi cúi nghiêng. Tổng Khón tưởng cô mềm lòng vội dừng bước:
- Thế chứ. Xinh đẹp nhường kia mà chết thì oan uổng lắm em ạ! Cứ ngoan ngoãn nghe ta rồi em sẽ có tất cả.
- Nào nói đi. Chỉ cần nói với ta một lời. Em không quỳ cũng được. Nói rồi ta sẽ tự tay cởi trói cho em, tự tay ta mang quần áo đến cho em mặc.
Khón chưa nói dứt lời, bất thần Lụa lao như cắm đầu vào cái thân hình béo nẫy của hắn. Gã Chánh tổng ngã vật ra đường trước sức mạnh của người con gái khi trong lòng chỉ còn căm giận. Bọn lính xúm vào đỡ Khón dậy rồi quay ra đấm đá Lụa túi bụi.
- Dừng tay.
Tổng Khón vừa tập tễnh ba toong vừa hét lên. Khi bọn lính dừng tay Lụa đã ngã quỵ xuống.
- Tha cho nó. Dẫn về đồn. Tối nay ông con ta sẽ xả thịt nó. Hai thằng... dìu nó đi.
Thấy quan Tổng nháy mắt lũ lính dõng hiểu ý chủ. Hai tên lính dõng lực lưỡng đến xốc nách Lụa. Lụa vùng vẫy rồi tự đứng lên. Đau đớn vì đòn roi chị đi như lê trên đường.
Tới quán ngói giữa đường nhìn thấy có giếng nước đá ong bên cạnh bọn dõng xin quan Tổng cho được nghỉ uống nước. Tổng Khón đồng ý. Bọn dõng đẩy Lụa ngã ngồi ra giữa bãi cỏ phơi nắng rồi dùng chiếc gầu mo cau ai để sẵn bên bờ giếng kéo nước uống. Khi bọn lính đã hả hê uống no nước còn một thằng cuối cùng đang vã nước lên mặt rửa thì nghe có tiếng thì thào bên cạnh. Đó là tiếng của Lụa. Chị đã tập tễnh bước đến gần chúng từ lúc nào không biết.
- Cho tôi uống nước. Tôi khát.
- Mày bị trói tay uống làm sao được.
- Tôi khát lắm rồi. Anh làm ơn giúp tôi.
Tên lính quay nhìn Tổng Khón xin lệnh. Khón vẫy tay ra vẻ đồng ý.
- Mày bê gầu cho nó uống...
Lụa uống nước ngon lành ngay bên bờ giếng. Tên lính cho chị uống nước mắt không dám nhìn thẳng. Trong tích tắc lơ đễnh ấy của tên lính dõng Lụa đã bất ngờ ghiêng người rồi lao thẳng đầu xuống lòng giếng sâu. Bọn lính xô lại la hét. Từ mặt giếng còn sôi tăm nước một màu đỏ của máu loang lên. Tổng Khón giận điên người. Hắn ra lệnh cho lũ lính vác đất đồng cạnh đó đem lại lấp giếng.
Giếng nước sau ngày nữ chiến sĩ Lụa quyên sinh dân làng không ai dám ra đấy gánh nước nữa. Không biết ai đã đặt dưới gốc đa cạnh giếng một bát nhang to. Người qua lại, như một thành tâm đều đến gốc đa cắm một nén nhang và vứt xuống giếng một nắm đất. Chả mấy chốc giếng bị lấp bằng rồi đầy lên như đĩa xôi. Cũng chẳng biết tự đâu cỏ được đắp lên, cái giếng đá ong thành nấm mộ cô Lụa. Bọn lính của lũ Tây đồn, của Tổng Khón có đến đập phá mấy lần. Hôm trước chúng phá, hôm sau mọi thứ lại như cũ. Có thằng vừa bổ nhát cuốc hôm trước hôm sau con bị chết đuối ở ao. Có đứa hôm qua vừa đập bát hương hôm sau vợ đi chợ bị đám đánh nhau ném đá vỡ đầu. Sau những chuyện này Tây đồn hoảng, Tổng Khón cũng chờn không dám sai lính đi làm bậy nữa. Dân làng nói cô Lụa bị chết oan nên rất thiêng. Ai cũng nguyền rủa lão Lý Khọn đã sinh ra thằng Tổng Khón ác đến mức giá có ai đập chết nó ngay trước mặt cũng không thèm nhìn.
Hùng kể lại chuyện này cho đội trưởng nghe mà không kìm được nước mắt:
- Em còn được biết, có ai đã xây dưới gốc đa một cái miếu nhỏ để thờ người liệt nữ đã khuất. Dân làng gọi đó là miếu cô Lụa.
Rãng nói thêm:
- Chuyện cô Lụa tôi cũng đã nghe. Cấp trên đã làm lễ truy điệu người nữ du kích dũng cảm của mình. Trong lễ truy điệu ai cũng khóc. Có người còn thét lên "bắt Tổng Khón phải đền tội". Đây là một tên tay sai nguy hiểm.
Hùng hít một hơi dài rồi thở mạnh:
- Không chỉ là một tên tay sai gian ác hắn còn là một thằng đàn ông đểu giả nữa anh ạ. Còn chuyện hai cán bộ nằm hầm vừa rồi bị bắn, anh biết ai bắn không. Vẫn thằng Khón đấy. Khi khui hầm lên, nhận ra hai người ngày trước cùng làm ở Văn phòng Ủy ban với mình hắn đã đạp lên lưng hai anh bảo bây giờ còn kiểm điểm tao nữa không. Hai anh mắng nó là đồ đểu, định lao lên cho nó ăn một cái tát đã bị hắn xả súng bắn liền. Sau chuyện này, bọn giặc đang định thưởng hậu, phong hàm cho hắn.
Rãng và Hùng nhìn nhau nín lặng. Nỗi đau mất mát đang như đá núi đè xuống tâm can các anh. Tổng Khón đã thuộc về quỷ sứ. Hắn không còn tính người. Theo Hùng thì Khón là loại tay sai được bọn quan thầy quan tâm đặc biệt. Nhà Tổng Khón luôn luôn có một trung đội lính dõng canh gác bảo vệ. Tối tối, đích thân xe Jéep của Tây đồn về làng đón Khón lên ngủ. Tây đồn còn trang bị cả mũ sắt, giày săng-đá, súng lục, súng cạc-bin, quần áo lính cho Khón. Thời gian đi lại của Khón không có luật cụ thể. Ngay cả những buổi tối lên đồn ngủ của hắn cũng đi theo nhiều giờ khác nhau. Muốn tiêu diệt được Khón thứ nhất phải có lực lượng lớn, thứ hai phải tìm được chỗ yếu, phải có mẹo. Rãng nói luôn:
- Nếu tiến hành phương án thứ nhất cấp trên không cần đến chúng ta.
- Em nói vậy để anh thấy hết được mức độ nguy hiểm của Khón.
Hùng có ý như giải thích. Rãng nắm chặt tay Hùng:
- Khó đến đâu cũng phải hoàn thành Hùng ạ. Tôi và anh em đang chờ phương án của cậu đây.
Hùng bậm môi:
- Em có cách này, hơi cầu kỳ một tí nhưng được việc thì rất chắc ăn.
- Hùng nói ngay đi.
- Anh biết bây giờ Khón sợ nhất cái gì không? Sợ chị Lụa hiện hồn về trả thù. Cơ sở nói không ngày rằm, mùng một nào là vợ cả, vợ hai của Khón không lên chùa cầu Trời, cầu Phật. Nghe nói cô vợ hai của Khón còn giấu chồng đi làm lễ giải oan cho chị Lụa nữa.
- Riêng Khón thì sao?
- Hắn thường đeo chiếc bùa trừ ma trước ngực. Bề ngoài thì có vẻ hung hăng vậy nhưng chưa bao giờ hắn dám đến cái giếng chị Lụa quyên sinh. Ngay cả việc đi qua con đường ấy hắn cũng tránh. Thực chất là hắn sợ. Cơ sở còn mách là Khón đang nhờ người tìm cho mình một thầy cúng giỏi về giúp hắn trừ tà...
Rãng hứ lên một tiếng to:
- Trừ tà gì nó. Nó là tà thì có!
Ngẫm nghĩ chốc lát Rãng nói tiếp:
- Có thể... Có thể lắm...
Rãng vỗ vai Hùng, Anh vừa chợt loé ra một kế hoạch:
- Ta sẽ dùng nó diệt nó phải không Hùng?
Hùng khẽ mỉm cười:
- Sao anh trúng ý em định nói thế. Chắc là có chị Lụa phù hộ. Em định thế này...
Hùng chụm hai tay lại với nhau rồi lắc lắc. Anh đang muốn mở ra điều bí mật nào với Rãng. Hùng tin là anh Rãng sẽ làm được. Nghe nói lúc hoạt động đoàn thể, diễn chèo anh đã nhập vai này rồi. Rãng đóng giỏi tới mức mà có người nói sau này già cả nếu thất nghiệp đi làm thầy cúng cũng được. Còn Hùng thì khỏi phải nói. Đàn trống là thứ anh mê từ nhỏ.
Hùng chỉ tay vào Rãng nói như ra lệnh:
- Anh sẽ vào vai thầy cúng, em là Cung văn theo hầu.
- Quan trọng là người giới thiệu, người mời?
- Em đã có dự kiến...
Hùng trình bày dự kiến của mình với đội trưởng. Đội trưởng bổ sung rồi đưa ra cho anh em toàn đội bàn bạc. Trận này, đội hành động của Rãng dốc toàn bộ lực lượng. Kế hoạch được toàn đội thông qua. Mọi người cùng giơ tay thề tuyệt đối giữ bí mật dù có phải hy sinh cũng quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ trả thù cho chị Lụa và đồng đội...
Tổ công tác đặc biệt của Hùng được xung trận trước.
Các anh có ba người do Hùng lãnh đạo. Họ thường ra đi từ căn cứ vào lúc nhập nhoạng tối. Từ đấy phải một thôi đường dài dăm sáu tiếng sau mới có thể tới quê của Tổng Khón. Tới nơi các anh ém quân ở ngoài bờ ao, bờ chuôm, đợi quá nửa đêm mới bí mật mở đường vào.
Cũng những ngày này gia đình của Tổng Khón hốt hoảng lên vì chuyện đêm đêm vào lúc khuya khoắt nhất, mái ngói thường có sỏi lăn, sân nhà thỉnh thoảng lại rào rào như có mưa đá. Sáng ra người nhà của Tổng Khón thường xanh mắt đứng trân trân nhìn không dám dọn những viên sỏi cuội trắng ởn, những mảnh bát nhang vỡ, có hôm còn cả đôi lạt buộc quan tài nằm ở giữa sân... Tổng Khón lúc ở trên đồn về nghe vợ con kể hắn bán tín bán nghi vặn hỏi lũ lính canh. Bọn lính vừa run vừa kể rằng những lúc ấy mình như có ai đè dí xuống đất nằm ngủ như chết. Ghê sợ nhất là hôm Tổng Khón vừa về đã nhìn thấy con chó dữ nhà mình bị treo cổ trước cổng. Lưỡi con chó lè ra, mắt mở trừng trừng...
Vợ cả Khón trách chồng làm điều dữ nhiều quá nên bị người âm của. Vợ hai Khón, trẻ đẹp lại được chồng chiều nên lu loa:
- Tại ông đấy mà. Ông dồn người ta đến mức phải nhảy xuống giếng để tự vẫn để người ta biến thành ma thiêng về hành hạ vợ con ông.
- Bậy bạ nào!
Tổng Khón lừ mắt nhìn cô vợ bé nói át đi. Mụ vợ bé cũng chẳng vừa, át lại:
- Không phải thế ư mà nhà mắng tôi? Trước đây khi bà ấy chưa chết thì nhà mình làm gì có những chuyện kinh thiên động địa như thế này.
- …
Thấy Khón im miệng, mụ vợ cả nhấn thêm:
- Em nó nói phải đấy ông Tổng ạ! Theo tôi phải mời thầy giỏi về cúng thôi. Có cúng có lành. Cúng rồi oan hồn được mát mẻ người ta đỡ về quấy quả gia đình mình.
- Thì cúng rồi đấy thôi. Các bà rằm mùng một nào chả thắp hương.
Mụ vợ bé trề môi:
- Cúng thế thì bõ bèn gì. Phải lập đàn tại nhà này rồi đón thầy về. Ông nữa, ông cũng phải ở nhà cho người âm người ta về nhận diện rồi người ta đánh chữ đại xá cho.
Tổng Khón quắc mắt:
- Láo nào. Tôi làm gì mà phải đại xá. Một con nữ du kích Việt Minh. Tôi không giết nó thì nó giết tôi các bà hiểu không?
Mụ vợ cả dài giọng:
- Chị em tôi hiểu cả. Mai đây vợ con ông có bị ma nó làm cho sặc đạnh ra thì ông về giương mắt mà nhìn.
Tổng Khón đập tay vào ngực mình giọng sừng sộ:
- Nó có làm thì làm tôi đây này.
Mụ vợ bé thét lên:
- Á à... Thương vợ thương con thế đấy hả. Ông cậy ông có súng, có đạn, có quan Tây để mặc chúng tôi đấy hả? Nếu vậy thì ông về nhà mà giữ lấy nhà để chị em chúng tôi tìm đường đi nơi khác chúng tôi ở.
- Tôi sẽ cho lính canh phòng thêm... Còn các bà từ nay không được bù lu bù loa lên làm gì. Làm thế, quan Tây họ cười cho, lại còn ảnh hưởng đến tôi nữa.
Đúng cái hôm Tổng Khón rắn giọng làm an tâm vợ con ấy thì ngay đêm đó vào lúc rạng sáng cả đống rơm, đống rạ to đùng nhà ông Chánh Tổng tự nhiên bốc cháy. Từ trên đồn Tổng Khón nhìn về làng mình còn thấy cột lửa bốc lên. Lúc này sự bán tín, bán nghi về việc Việt Minh cho quân về phá hoại không còn nữa. Lính dõng của Khón đã chia nhau gác vòng trong vòng ngoài mà sao vẫn xảy ra chuyện nọ, chuyện kia. Lạ nhất là chẳng thấy tăm hơi, dấu tích kẻ phá hoại đâu cả. Bây giờ đến lượt đống rơm, đống rạ bị đốt. Không. Nó tự nhiên cháy thì đúng hơn. Nhà Tổng Khón kín cổng, cao tường là vậy thì cho dù Việt Minh có tài thánh cũng chẳng lọt qua được. Hay là ma thật. Nếu quả vậy thì đáng sợ vô cùng. Cứ nghĩ chết là hết, nào ngờ...
Tổng Khón ra lệnh cho hai vợ:
- Các bà nhờ ai đón thầy về cho tôi. Nhớ là đón thầy thật giỏi ấy. Để chuyện này mãi tôi e không ổn.
Mụ vợ cả mừng ra mặt:
- Đấy, ông thấy chưa. Ông nghe tôi từ trước có phải đỡ không.
- Bà nhiều lời.
Mụ vợ bé như có sẵn công việc trong đầu:
- Em sẽ đi ngay. Có một chị trên phố, bạn hàng của em mách là ở dưới Nam có một ông thầy rất giỏi. Nhà để em đi nhờ chị ấy xem sao.
- Tất cả tôi trông chờ vào mợ. Mợ cứ lo cho thật chu đáo. Nói với ông thầy tốn kém bao nhiêu tôi cũng chịu miễn là gia đình mình được yên ổn.
Ngày lễ giải hạn cho gia đình ông Tổng Khón diễn ra vào một tối không trăng. Tây đồn nói với Khón:
- Để ông Tổng phải ở nhà qua đêm tôi không yên tâm lắm nhưng tục lệ là vậy ông phải chấp hành. Nhớ dặn bọn lính canh phòng cho cẩn thận. Tôi có cho tăng cường thêm quân. Nếu có biến nhớ bắn súng báo động.
- Thưa quan, thường các cuộc lễ giải hạn này dân làng tôi tránh những người có vũ khí ở gần. Làm thế, sợ vong linh người chết không dám về thầy cúng khó giải hạn.
- Tuỳ ông Tổng. Ông tự lo việc này cho chu đáo. Nên nhớ, lúc này chúng tôi rất cần ông.
- Bẩm quan, tôi hiểu. Tôi sẽ cho bọn lính ở vòng ngoài. Trong nhà, có bốn thằng tin cẩn mặc thường phục đứng gần bảo vệ.
Quan đồn bắt tay Tổng Khón rồi ha hả cười:
- Ha ha... Chiến thắng, chiến thắng. Việt Minh sống ông không sợ thì xá gì phải sợ Việt Minh chết. Chúc ông giải được hạn này cho gia đình, cho vợ con...
Tổng Khón vừa bước chân lên ô tô để về làng đã bị quan gọi giật lại:
- Tí nữa tôi quên. Còn ông, ông có nhớ tôi định nói điều gì không?
Tổng Khón sững người chốc lát rồi gật gật đầu:
- Thưa quan, tôi nhớ ạ. Chắc quan muốn nhắc tôi về chuyện xin bùa cho ngài.
- Khá lắm. Tôi cứ nghĩ là ông quên.
- Dạ thưa... tôi lại sợ quan nói đùa...
Quan Tây vỗ vỗ vào vai Tổng Khón:
- Đùa là làm sao. Nghiêm túc. Hết sức nghiêm túc. Nhập gia tuỳ tục mà ông Khón. Bùa giải hạn cho ngài cũng là giải hạn cho tôi.
- Quan thật sáng suốt. Đa tạ quan, tôi đi...
Lần này, Tổng Khón bước lên ô tô có vẻ đàng hoàng, bình tĩnh hơn.
Lễ giải hạn được bày biện giữa cái sân lát gạch bát rộng rênh nhà Tổng Khón. Một chiếc bàn rộng đặt giữa trên bày biện hoa quả, xôi thịt, vàng mã. Có hẳn một cái bàn nhỏ trên xếp những bộ quần áo nữ, toàn màu trắng. Cả đôi hài và chiếc nón quai thao cũng màu trắng. Lễ này do vợ bé của Tổng Khón sắm riêng, có ý dâng cúng bà Lụa.
Thầy cúng đến từ xẩm tối. Thầy chít khăn đỏ, mặc áo đỏ. Theo sau có một anh cung văn mặc quần áo tím hơi lớn tuổi, mặt mũi hiền lành. Gia chủ mời cơm, thầy cúng lắc đầu, xua tay:
- Cúng Trời Phật ta cần phải sạch sẽ. Xin tín chủ làm cho mấy điều này. Lo cho ta một bình trà thơm, uống được. Chủ nhà trước khi vào hầu lễ phải tắm rửa sạch sẽ, kiêng mặn, ăn hoa quả cho thanh tịnh. Riêng ta cần một phòng riêng để ngồi xông trầm cùng đệ tử trước khi hành lễ. Đây là việc thiêng, muốn đạt tâm phải thành. Lúc này mọi người đều là con Trời, con Phật cả. Ai có tà khí quanh người, tà tâm trong dạ tất việc cầu nguyện sẽ không thành.
- Gia chủ nhớ hết chưa nào...?
Cả nhà Tổng Khón từ trẻ đến già đều đồng thanh một tiếng dạ. Giao hẹn xong xuôi, ông thầy vẫy tay cho cung văn đến gần, lệnh đốt trầm mang vào phòng kín để thầy trò xông khói thơm tẩy rửa tục trần...
Khoảng mười giờ tối khi mọi việc chuẩn bị xong, thầy cúng trong bộ y phục đỏ, đầu cài một bông hồng trắng, hai tay, một rung lục lạc, một cầm năm nén hương đi những đường uốn lượn thần bí rồi chững chạc từng bước một đến trước bàn lễ. Ông thầy hú lên một tiếng dài, quay lễ bốn phương trời rồi cắm năm nén hương vào bát nhang và quỳ lạy ba lạy trước bàn lễ. Sau các thủ tục này ông thầy mới ngồi xếp bằng tròn trên chiếc chiếu hoa, để một tay trước ngực, một tay rung lục lạc theo nhịp đàn phách của anh cung văn, miệng lẩm nhẩm cúng. Lời thầy ban ra có giai điệu như hát.
Lễ cúng kéo dài qua nửa đêm đến đoạn gia chủ uống nước thơm giải hạn. Hai vợ Tổng Khón chỉ dám dùng từ giải hạn để gọi lễ chứ không dám dùng chữ trừ tà. Theo vợ bé của Khón, nói nhỏ với người đi mời thầy cúng là bà Lụa chết oan, chết ức thì giả sử hồn bà có hiện về hỏi tội thì cũng không thể gọi là trừ tà được. Thật lòng, vợ bé của Khón muốn xin bà tha tội cho chồng mình. Tổng Khón đã ác tới mức mà ngay cả cô vợ bé yêu dấu của hắn cũng phải ghê sợ.
Người được uống thuốc thơm trừ hạn đầu tiên là Tổng Khón sau đến hai vợ của hắn. Khón cẩn thận nhấp từng nhấp một, thấy nước thơm, có vị ngọt lan khắp cơ thể sự dịu mát, êm ả hắn mới dám uống một hớp to. Sau đó là mấy tên vệ sĩ thân cận của Khón cũng châu vào xin thầy cho được uống. Bọn lâu la này không đứa nào là không dính máu tội ác. Trong cái chết đau đớn tức tưởi của bà Lụa chúng cũng góp phần. Chính từ cái tâm lý sợ bà Lụa quở trách này mà chúng cũng thành tâm quỳ lễ bên ông Tổng. Cả bọn lính gác vòng ngoài nữa cũng thay phiên nhau vào xin nước thơm của ông thầy. Một nồi to nước thơm chẳng mấy chốc được phân phát hết.
Lễ cúng tiếp tục. Lời cầu siêu của ông thầy vang lên cùng tiếng gà gáy đầu gọi sáng. Trong khuya khuắt bỗng có tiếng e hèm ngoài cổng. Những tên lính canh vòng ngoài đang gà gật cả một nút. Ông thầy dừng tay trống, miệng khấn chỉ lầm rầm, nghiêng tai lắng nghe. Người cung văn lấy cớ có việc ra ngoài, chỉ chốc lát sau đã quay lại. Lúc này vợ chồng Tổng Khón ngả nghiêng như say đồng. Ông thầy hú to một tiếng họ vẫn không giật mình. Người cung văn lấy dùi trống dúi vào lưng ông thầy. Tự nhiên, ở đâu ra có thêm mấy người lạ vào quỳ bên cạnh mấy tên vệ sĩ của Khón.
Bất ngờ ông thầy rút súng chĩa thẳng vào mặt Tổng Khón nói gằn "Đứng im!". Cùng lúc người cung văn bẻ quặt hai tay Khón ra phía sau trói nghiến. Cũng lúc đó, mấy người lạ đã ra tay. Các tên vệ sĩ cùng một dây trói với quan thầy.
Màn kịch cúng giải hạn đã hạ. Các chiến sĩ đội hành động dán lên tường bản cáo trạng lên án tội ác man rợ của Tổng Khón và lũ tay sai. Dưới bản cáo trạng ghi đậm, bằng chữ in Đội hành động diệt ác trừ gian.
Các chiến sĩ đội hành động rút lui. Bọn bị bắt ngấm thuốc mê nhẹ lên bước vật vờ. Vợ con Tổng Khón quều quào chân tay khóc lóc. Họ cũng bị ngấm thuốc mê nhẹ nên cứ đổ ríu vào nhau thành một đống người trên sân cúng. Họ không dám gào to, thét to sợ các ông lạ mặt có súng, có dao găm.
Ông thầy cúng trở lại vị trí người đội trưởng, người gánh đồ đi hầu thầy trở lại vị trí người đội phó. Rãng bảo Hùng:
- Cho anh em dẫn giải bọn chúng đi càng nhanh càng tốt.
Mọi người chấp hành lệnh. Họ chia nhau áp tải từng tên một. Tự tay Rãng áp giải Tổng Khón. Mũi dao găm nhọn hoắt gí ngay sườn hắn, anh thét:
- Đi.
Tổng Khón trù trừ rồi khụy người xuống, gập gập đầu van lơn. Giọng hắn ú ớ tiếng được tiếng không. Hùng tức khí túm lưng áo hắn lôi lên. Hắn vừa đứng được một tí lại rũ xuống. Hùng tức mình nhìn Rãng như có ý xin lệnh khử. Rãng khẽ lắc đầu:
- Hùng cùng tôi xốc nách lôi hắn đi.
Bằng cách này Khón không còn cớ để trù trừ. Hắn như bị kéo lê trong đêm tối. Các tên lâu la khác thì ngoan ngoãn hơn. Chúng nín thít và dạ vâng theo lệnh.
Khi đoàn người lẫn vào trong màn đêm thăm thẳm rồi Rãng mới cảm thấy nhẹ nhõm. Công việc chuẩn bị của các anh khá công phu và không kém phần mạo hiểm đã thành công. Dựa vào tâm lí hoảng loạn của vợ con Tổng Khón mà Hùng đã nghĩ ra kế này. Tất nhiên sau đó có những bày vẽ chi tiết của đội trưởng và anh em góp vào. Gia đình cơ sở của Hùng có công không nhỏ trong màn kịch trừ gian này. Chính nhờ họ mà mụ vợ bé của Tổng Khón như một người tiếp tay vô hình cho kế hoạch của đội. Vai thầy cúng ngày trước trong chèo Suý Vân giả dại Rãng phải tập đi tập lại nhiều lần. Rồi cả vai cung văn của Hùng nữa, tuy ít phức tạp hơn, chỉ cần biết đàn trống và thỉnh thoảng có đôi câu nói đế theo thầy cũng phải tập nhiều thì hai anh em mới có thể khớp lại với nhau. Còn việc cho uống thuốc mê nhẹ cũng phải gấp gáp tìm thầy bày cách. Việc này được một ông lang tây yêu nước ở tận trên thành phố giúp sức. Sở dĩ có sự đột ngột này vì cấp trên đã có một lệnh bổ sung quan trọng sau đó, thay đổi lệnh cũ và nhấn đi nhấn lại tầm quan trọng của nó về việc phải bắt sống cho bằng được Tổng Khón đưa về căn cứ. Cấp trên đang cần những manh mối khác từ lời khai của hắn. Biết là khó khăn, nguy hiểm, Hùng lại nóng tính muốn khử ngay như kế hoạch cũ nhưng Rãng kiên quyết chấp hành lệnh trên. Và hình như Khón cũng linh cảm ra chuyện này hay sao ấy mà hắn ra vẻ trù trừ, lần khàn. Miệng vẫn ú ớ van lơn xin xỏ, nhưng chân tay hắn cứ như không có gân cốt. Lúc đi qua đường cái quan để tắt sang cánh đồng bên kia Khón tự nhiên ngã hẳn xuống lăn lộn, rên la. Rãng phải vội lấy khăn nhét thêm vào miệng hắn. Anh ấn rất chặt:
- Câm!
Hùng sốt ruột ra mặt:
- Thằng này giở trò đây. Cho nó chầu Diêm Vương thôi anh Rãng.
Rãng không nói mà bấm tay vào lưng Hùng như cho ý nói: Không được làm trái lệnh của cấp trên! Hùng hiểu ý của Rãng nhưng vẫn không kìm nổi bực tức:
- Không khéo mình vạ lây bởi hắn.
Hùng lại bị Rãng bấm vào lưng lần nữa. Lần này Rãng bấm rất đau. Hùng hiểu ý. Rãng như muốn nói với Hùng: Không được vô kỷ luật. Biết vậy, Hùng vẫn rút súng dí vào mặt Khón:
- Thích chết hả?
Thực ra là Hùng dọa. Nhưng chính sự dọa này và thái độ lúc trước đó của Hùng làm Khón sợ vì hắn tin là thật. Chuyện chết đối với Khón là trong tầm tay. Chắc nghĩ vậy nên Khón lồm cồm bò dậy và thất thểu đi tiếp. Lần này Khón có vẻ biết điều hơn...
Khi định vượt đê xuống bến đò qua sông thì cả đoàn bị phục kích. Súng giặc bắn loạn xạ dọc mặt đê, triền đê. Rãng bị đạn vào chân. Anh hơi chững người nhưng kịp đẩy Khón ngã dúi xuống. Hùng sờ vào chân Rãng, hốt hoảng nói:
- Máu chảy nhiều quá anh Rãng ơi.
Trong tối, không nhìn rõ vết thương, Rãng nói thác đi để Hùng yên lòng:
- Không phải đâu. Nước lội ruộng đấy.
Hùng kêu lên:
- Nóng hết tay em rồi đây này.
Nghe tiếng áo vải bị xé. Hùng nhanh chóng buộc vết thương cho Rãng. Vừa buộc, Hùng vừa gầm lên, chân đạp vào lưng Khón:
- Tại thằng khốn này đây mà!
- ...
Súng giặc bắn dữ hơn. Nghe cả tiếng Tây xí xố. Nhìn bóng chúng lố nhố phía trước Rãng thấy nguy hiểm đang sắp ập xuống đầu anh em. Đội trưởng ra lệnh cho tất cả bất động và nói nhỏ với Hùng:
- Giặc đang bán tín bán nghi. Chúng rất đông. Mình không đủ sức đánh trả đâu. Mà ém lại đây thì trời sắp sáng rồi, e lộ...
Rãng vừa dứt lời, phía làng xa đã rộ lên tiếng gà gáy. Cơ dễ khoảng hai, ba giờ sáng gì đó. Việc dẫn giải Khón và mấy đứa lâu la chỉ cần vượt đê, xuống bến, qua đò sang bên kia là an toàn. Bọn phục kích có thể theo thói quen đi tuần tiễu thấy nghi ngờ thì bắn vu vơ, chưa hẳn là chủ đích. Rãng nhận định vậy và nói với Hùng ý định của mình:
- Hùng cho anh em dẫn chúng lùi lại sau mấy chục mét nữa rồi vượt đê xuống bến đò dưới. Tôi ở lại chặn chúng. Đang bị thương thế này đi sợ không nổi.
Hùng nói ngay:
- Không được. Đã đi là đi cả. Em cõng anh.
- Hùng!
- Dứt khoát không!
Tiếng súng lại rộ lên mạnh hơn. Tiếng lính Tây, lính Ngụy nghe rõ hơn. Đạn giặc vẫn chiu chiu bay ngay đầu. May mà tất cả bọn bị bắt đều có khăn nhét vào miệng:
- Đây là mệnh lệnh.
Rãng nắm chặt tay Hùng lắc mạnh. Giọng anh tự nhiên trầm xuống:
- Tôi sẽ yểm trợ cho các cậu để đánh lạc hướng chúng nếu bị lộ. Còn may mắn hơn, tránh được bọn ba tui này tôi sẽ vượt sông sau.
Hùng phải chấp hành. Anh em theo Hùng kéo bọn bị bắt lùi lại phía sau. Rãng lần xuống ruộng, chọn chỗ bờ cao, rút súng lên đạn.
Lát sau, Rãng nghe có tiếng súng giặc bắn về phía mặt đê nơi có thể anh em mình đang bò qua. Không chần chừ, anh bóp cò súng nhắm mấy cái mũ sắt nhấp nhô đen ngòm trên đê bắn liên tiếp. Lập tức bọn đi tuần quay súng chụm hoả lực về phía Rãng.
Đội hành động đã dẫn Tổng Khón và mấy đứa lâu la về căn cứ an toàn. Họ giơ tay trước cấp trên báo cáo hoàn thành nhiệm vụ rồi quay lại ôm nhau khóc.
Trong trận này, anh Rãng đội trưởng đội hành động bị thương đã tự nguyện ở lại chặn giặc.
