Lin đã quyết định đưa con về với bố mẹ đẻ của mình. Đội trồng rừng cố giữ cô lại, nhưng Lin không nghe. Phòng tổ chức nông trường đồng ý xóa lỗi cũ và nhận lại cô vào làm theo chế độ hợp đồng, Lin từ chối. Máu tự ái trước vùng đất không mang lại cho cô sự đầm ấm đã khiến Lin dứt áo ra đi. Về với bố mẹ... đó là sự thôi thúc trong tâm can cô sau lúc nhận được thư của Thạch.
Trên đường về, Lin đã đưa con ghé qua thăm Thạch!
Lin đến quê Thạch vào quãng sâm sẩm tối. Đứng trước cánh cổng gỗ đã ải mọt, cô hồi hộp cất tiếng gọi:
- Anh Thạch có nhà không ạ?
- Ai thế?
Tiếng một cụ già trả lời, sau đó là tiếng gậy tre lộc cộc. Lin đoán đấy là tiếng bà ngoại của Thạch.Có tiếng động đậy then cổng rồi sau đó là hai cánh gỗ mở ra cùng với tiếng kèn kẹt. Bà cụ sững lại hồi lâu như ngơ ngác rồi lào phào:
Chị hỏi ai?
- Bà ơi! Cháu là người quen của anh Thạch!
Bà cụ vẫn ngần ngừ đứng án giữa cổng. Con mẹ thằng Nhuần thì mất hút lầu nay. Giờ lại có cô gái lạ nào đây đang bế con hỏi đến cháu bà?
- Bà ơi... anh Thạch có nhà không ạ?
- Có... nhưng chị ở đâu đến mà lại biết em?
Lin mỉm cười, lúng túng:
- Dạ... cháu là người quen của anh Thạch bà ạ! Có tiếng động từ trong nhà. Qua vai bà cụ, Lin nhìn thấy Thạch. Anh ấy đang đi ra phía cổng. Sao dáng anh ấy có vẻ chậm chạp, dò dẫm như người già thế kia nhỉ?
Tiếng Thạch:
- Ai hỏi tôi thế?
- Em đây mà. Nhân tiện đưa cháu về quê, em ghé vào thăm bà và anh.
- Ôi... cô Lin, cô Lin. Bà ơi, bạn của con đấy bà ạ!
Bà ngoại bây giờ mới thật sự tin Lin là bạn của cháu mình...
- Tôi…chị đưa cháu vào nhà đi. Vào đi...! Thằng Thạch chả nói. Già cả giờ lẫn cẫn, có gì không phải chị bỏ quá cho!
Khi đã ngồi quây quần với nhau trong nhà rồi, Lin hỏi Thạch:
- Mắt anh thế này mà anh dối mẹ con em.
Thạch chỉ biết cúi mặt nhận lỗi. Còn Lin sau phút giây mừng rõ là sự ái ngại, than vãn . Bà ngoại thì vẫn một giọng mộc mạc than thở:
- Ông trời thật chẳng công bằng tí nào chị ạ! Vợ hư hỏng thì lại đi quả báo chồng. Đã vào Viện Mắt Trung ương khoét mất một bên. Giờ có mắt giả rồi nhưng chả nhìn được cái gì. Mắt kia thì xấu tệ. Mắt thanh niên mà dò dẫm hơn mắt bà già...
Nghe bà ngoại kể lể sự tình, từ chuyện vợ bỏ nhà bỏ con rồi chuyện đôi mắt đang lành bỗng hóa ra mù dở của Thạch, Lòng Lin nhói lên như có ai lấy kim bất ngờ đâm vào. Có về đây thăm, Lin mới thấy hết được hoàn cảnh của Thạch. Sự trớ trêu của tai họa đã liên tiếp giáng vào cuộc đời anh. Một nửa phần tai họa đó có nguyên nhân từ Lin. Lin ân hận kể hết sự tình đầu đuôi cho bà ngoại nghe về những chuyện có liên quan tới hai người.
Trong lời kể của cô có pha lẫn nước mắt. Lin không làm sao ngăn nổi nó ứ ra khỏi bờ mi. Cô biết khóc lúc này thì chả hay ho gì trong đôi mắt nhìn của bà ngoại nhưng không làm sao mà ngăn nổi.
- Đã khuyên nhủ cháu nhiều lần nào cháu có nghe. Cứ lo nghĩ nhiều rồi sinh ra kém ăn kém ngủ.Người ta lành lặn còn lo huống chi là mình! Đấy, chị tính cứ tối đến là chả còn nhìn được cái gì ra cái gì.
Điều bà ngoại nói là sự thật. Lin đã trông tận mắt. Rót nước mời Lin uống mà Thạch toàn rót ra ngoài...
- Mẹ con cháu thì cứ yên tâm là mắt anh Thạch đã khỏi bà ạ. Giờ có về đây mới biết.
Nghe bà ngoại và Lin "kể tội" về mình, Thạch chỉ lặng ngồi nghe. Đúng là anh đã làm khổ người lành. Nhưng không thể không nghĩ ngợi. Huyện đã thông báo cho Thạch biết về lá thư của gã đàn ông đểu cáng ấy. Như vậy cả hai đứa vẫn còn chứ không phải vì xấu hổ mà sinh ra nhảy xuống giếng hoặc tự sát như anh có lúc chợt lo nghĩ đến. Họ là loại mặt dày mày dạn. Công khai tuyên bố sống với nhau rồi lại còn trơ lỳ ra giấu cả lãnh đạo mình nơi hai đứa đang lẩn trốn. Táo tợn đến thế là cùng. Họ có đầu óc, họ có trái tim hay chỉ là hai con vật bị thú vui xác thịt làm cho quên hết mọi sự đời. Chỉ thương nhất Nhuần. Tuy không quấy cụ, quấy bố nữa nhưng vẫn kém ăn, kém chơi vì thiếu hơi mẹ. Thạch vẫn muốn nó có Nhụy ở bên cạnh cho dù quan hệ của hai người có thể sẽ khác đi. Người mẹ là gốc của những đứa con khi chúng chưa đến tuổi trưởng thành.
"Nhụy ơi... Dù chán chường anh đến mấy... Dù cuộc sống mới có hấp dẫn đến mấy thì xin em hãy tĩnh trí lại mà nghĩ rằng mình đã một lần sinh đẻ, mình đã có một đứa con, mình đã là mẹ... Nhụy hãy về với Nhuần. Nó cần có em".
Thạch đã nhiều lần thầm gọi vợ như thế. Anh hy vọng có một dòng điện sinh học nào đó phát ra từ mình, truyền đến Nhụy, thức dậy lương tâm cô ấy. Nhưng... Nhụy vẫn như hòn sỏi ném xuống dòng sông rộng. Và, lúc này đây trong ngôi nhà của Thạch lại xuất hiện một người phụ nữ mới. Anh không lạ nhưng thực tâm không muốn Lin có mặt trong ngôi nhà của mình lúc này.
Thạch lảng sang chuyện của Lin:
- Cô quyết định đưa cháu về với ông bà!
- Vâng...
- Đã thư trước cho hai cụ biết chưa?
- Cần gì phải thư. Thư để nói dối ấy à?
Thạch thấy có sự hờn trách mình trong giọng nói của Lin. Cô ấy vẫn nhất định không quên chuyện đôi mắt tàn tật của Thạch.
Trong cái than vãn, oán giận kia Thạch đã linh cảm thấy một điều gì khang khác trong Lin. Anh không muốn có sự trớ trêu nữa đến với hai người.
- Mấy khi cô đưa cháu về gia đình chơi nên ở với bà tôi vài ngày rồi hãy về dưới kia với hai cụ.
- Mai em đi...
Giọng Lin có vẻ kiên quyết. Thạch nghe và im lặng. Chính sự im lặng này của Thạch lại làm cho Lin bực bội.
Suốt đêm hôm ấy Lin ôm con nằm bên bà ngoại của Thạch mà không sao ngủ được. Bà ngoại Thạch cũng thế. Hai bà cháu thay nhau trở mình.
- Khó ngủ hả cháu? - Bà ngoại đã thân tình hơn với Lin - Lạ nhà mà? Tính bà cũng thế đấy. Hễ cứ đi đâu lạ cái hơi chăn hơi giường của mình thì đố có chợp mắt được.
Bà ngoại lần tay, trở dậy. Lin thấy do mình mà bà khó ngủ, cô băn khoăn:
- Bà ơi ! Bà dậy làm gì thế ạ?
- Nghe như có con muỗi nó vo ve. Bà dậy lấy cái đèn cho cháu đốt muỗi.
Ngọn đèn được vặn to lên. Chiều bà, Lin giơ ngọn đèn trong màn tìm muỗi.
- Con soi ở bốn góc màn xem. Đã lạ nhà lạ giường lại có muỗi nữa thì làm sao mà ngủ được.Con cứ nhìn cho kỹ. Loại muỗi mắt này chỉ bé bằng cái đầu kim thôi!
Lin đã tìm được con muỗi mắt ấy. Muỗi bị đèn hơ nóng rơi thỏm vào thông phong rồi "xèo" một cái. Bà cụ tinh tai thật.
- Đấy, bà nói có sai đâu. Giờ thì bà cháu mình yên tâm mà nhắm mắt.
Lin đổi lại thế ngủ cho con, đẩy nó sát vào trong tường. Bà ngoại gạt đi:
- Cứ để nó nằm giữa.
- Cháu sợ nó tè ra...
- Ôi dào... Sạch sẽ, chay tịnh từ năm mười tám tuổi kia. Mấy năm nay có thằng chắt Nhuần lại thấy thèm hơi trẻ. Cứ để con nằm đấy, bà ngủ được.
Căn nhà trở lại im ắng sau khi đèn tắt hẳn. Tiếng thở của bà ngoại và Lin đã dịu. Gian bên, Thạch ôm cu Nhuần, mắt nhắm nghiền không dám cựa quậy nhưng không sao ngủ được. Thạch cứ chong người thức thế cho đến sáng.
Lin dậy rất sớm. Khi biết Lin dậy, bà ngoại cũng dậy theo. Thạch biết cả nhưng vẫn giả vờ như đang ngủ.
- Bố thằng Nhuần đã dậy được chưa đấy?
- Ờ... ờ...
- Mẹ con cháu Lin nó đang đời về đây này...
Thạch bật dậy, tỉnh táo hẳn:
- Con giữ mãi không được. Giờ chỉ có bà. Ai lại mới đưa con về tối qua, sáng nay đã nằng nặc đòi đi.
Bà ngoại đặt bàn tay mình lên tay Lin:
- Một ngày nên nghĩa cháu ạ. Hai anh em quen biết nhau như thế, giờ cháu lại đưa con về thăm bà... Cháu nghe bà, để con ở đây chơi với anh nó mấy ngày. Giờ về dưới ấy biết bao giờ anh em mới lại gặp được nhau.
Lin bậm môi, cúi mặt, Thạch, nói vui:
- Cô mà "một hai" cho cháu đi, nếu có dịp nào ghé qua dưới ấy là tôi không vào nhà đâu.
Lin nhìn trừng trừng vào Thạch rồi bế con đứng bật lên:
- Thôi, mẹ con cháu xin phép bà và anh...
Thạch đứng lên theo:
- Thì chờ tôi vậy. Cô đã quyết, bà cháu tôi không dám giữ. Đây ra bến xe cũng đến hai cây số. Lin để tôi lấy xe đèo cô và cháu ra bến.
Mi mắt Lin bỗng sụp xuống. Mắt mũi anh thế đèo làm sao được mẹ con em...
Lin lầm lì bế con đi. Cô giận Thạch đầy ruột và tức đến ứa nước mắt.
Bố mẹ Lin đón tiếp con gái trở về một cách lạnh lùng. Hai người lấm lét nhìn con như nhìn người lạ vào nhà mình. Lin đã đọc được thái độ đó của người đẻ ra mình nhưng đã quá từng trải, cô bình tĩnh ứng xử. Cô biết các cụ đang ra phép...
- Con chào bố mẹ! Nào, con trai của mẹ, con khoanh tay con ạ ông bà đi.
Bố Lin lạnh lùng nhìn con gái và cháu ngoại của mình đáp:
- Tôi không dám!
Mẹ Lin không thưa không rằng, mắt lừ lừ nhìn con gái rồi vội vã đi ra khép cửa. Bà biết Lin mang sự đã rồi về cho bố mẹ. Ông ấy thì đang sẵn sàng nổi khùng và quát mắng. Ý tứ của người mẹ đã khiến bà phải đi ra khép cửa. Con xấu xa, hư hỏng liệu bố mẹ đẹp đẽ gì mà phơi ra cho thiên hạ...
Sau phút ngọt nhạt, lạnh lùng, bố trừng mắt nhìn Lin và thực thi cơn thịnh nộ của mình:
- Mày bế thằng bé đi đâu cho khuất mắt tao...
Lin ấp úng:
- Con đã thưa chuyện với bố mẹ...
- Tao điếc! Đi ngay. Dòng giống nhà tao không có đứa khốn nạn như mày.
- Thưa bố…
- Bố mày chết rồi. Mẹ mày cũng chết rồi. Mày là đứa chui từ cống, từ rãnh ra. Đi ngay...
Bà mẹ nhìn khuôn mặt đằng đằng sát khí của chồng nói đỡ con gái:
- Thì nó đã về...
- Bà nữa... - Ông chỉ thẳng vào mặt bà - Tôi đã nhiều lần nói với bà rằng nhà này không có nó.
- Dù sao...
Bà mẹ ấp úng trước sự cương quyết của ông bố. Bà khẽ đẩy con và cháu về phía sau nhà trong lúc ông muốn lăm lăm lôi nó vứt ra cửa.
- Bà thương nó thì bà đi với nó.
Ông bố vẫn cương quyết. Lin giằng tay bố, bế con ngồi lì ra giữa nhà:
- Con đã về là con không đi nữa. Bố mẹ thương thì con và cháu được nhờ. Bố mẹ đánh, bố mẹ giết thì con với cháu phải chịu.
Ông bố ngồi phịch xuống xa lông, tay ôm đầu kêu trời. Sự giận dữ của ông tới mức giá cái đầu không có hộp sọ cứng, ông sẵn sàng bóp nát nó ra vì những điều đau đớn dày vò ông mấy năm nay.
Con bỏ nhà đi không một lời dặn lại. Cái nỗi hoang mang lo lắng này chỉ có ai là bố là mẹ mới hiểu thôi. Đùng cái nó viết thư về nói là đã có chồng có con. Đòn bất ngờ này khác nào nhà cháy, vỡ đê trong tình cảm của những người đến tuổi ông, tuổi bà bị con cái bôi nhọ bằng sự vô phúc của nó.
Thế là hết. Thế là chấm dứt. Không còn con cái. Không còn bố mẹ. Ông cứ nghĩ với lời lẽ từ bỏ ấy nó không bao giờ còn dám vác mặt về nữa. Cái mo ông đeo mấy năm nay đã có phần mờ nhạt trong quên lãng của dư luận, của cơ quan, thì nay nó lại ưỡn ẹo bế con dẫn xác về. Đúng là con hoang, cháu hoang. Cái mo bố mẹ đeo suốt mấy năm nay giờ sẽ là cái mẹt chiềng ra trước bàn dân thiên hạ...
Ông ngọt giọng trước sự lì của Lin:
- Giờ đã về đây, cần gì, muốn gì thì lấy rồi xéo ngay.
Ông nói trống không. Ông không muốn xưng hồ bố con với đứa hư hỏng.
Lin đã nghe hết lời bố nói. Nỗi lạnh lùng lúc đầu và sự giận dữ bây giờ của ông là thực chứ không phải làm phép. Lin hiểu cái nỗi giận quá kia của bố. Lúc còn ở nhà ông thương, ông cưng Lin bao nhiêu thì bây giờ ông căm, ông ghét Lin bấy nhiêu. Lỗi là ở Lin. Lin quá tự do. Lin quá hư hỏng. Giờ Lin chỉ biết ôm chặt lấy con mà chịu tội trước bố.
- Mày có đi không thì bảo?
Lin vẫn im lặng. Bố tức khí cầm cái điều cày quăng vào con gái. Mẹ vội lao ra đỡ. Cánh tay mẹ phải chịu đòn thay Lin. Mẹ ôm cánh tay đau nói với bố:
- Nó đã cùng đường nên mới phải bế con tìm về. Mình là bố là mẹ nó, tôi xin ông...
- Bà đẻ ra nó chứ tôi không đẻ. Bà còn thương nó thì bà cũng đi đi.
- Ơ hay...
Mẹ nhướn mày nhìn bố. Cánh tay mẹ bị sây sát, đỏ lên. Bà vừa khóc vừa xuýt xoa. Lin biết cùng một lúc trong mẹ đang nhói lên hai nổi đau, Lin ngẩng mặt nhìn bố. Mặt Lin đã loáng ướt những nước mắt:
- Con không cần tiền nong, của cải của bố mẹ. Ở nơi khác con cũng đủ sức làm để kiếm tiền nuôi cháu. Chuyện hư đốn của con, con đã nhiều lần xin bố mẹ tha tội. Giờ con đưa cháu về đây, con cần có bố mẹ, cháu cần có ông bà. Bố mẹ thương xót thì cho con và cháu được làm con làm cháu. Nếu bố mẹ không đồng ý thì con và cháu đưa nhau ra nhảy xuống sông tự tử để bố mẹ không phải xấu hổ vì đứa con hư hỏng của mình.
Miệng bố bật ra một tiếng "hừ" rất to. Ông mở to mắt nhìn Lin như nhìn một nhân viên "cùn" dưới quyền đang cứng đầu cứng cổ trước thủ trưởng.
- Mày bảo sao.
- Con và cháu sẽ chết cho bố mẹ mát mặt. Đến lúc này con cũng không thiết sống nữa.
Lời Lin có vẻ gân guốc, dứt khoát. Cô đọc thấy sự lo lắng trong thái độ của mẹ và nét bối rối trong đôi mắt của bố. Lin không dám dọa nạt bố mẹ về sự liều lĩnh của mình nhưng bí quá cũng đành phải vậy, mặc dù cô rất muốn sống để tìm Mạn và đang canh cánh một nỗi ân hận vì đôi mắt của Thạch.
Mẹ đã đưa được hai mẹ con Lin ra phía nhà sau mà không bị bố ngăn cản. Lin biết bố đã dịu lại mặc dù ông vẫn đang ngồi trơ ra như đá.
Cuộc sống gia đình dần dần trở lại với mẹ con Lin. Bố mẹ thương lại con gái và quý yêu đứa cháu ngoại không may của mình. Tình cảm ấy Lin thực sự có được sau một tháng sống bên bố mẹ và gia đình. Cô lặng lẽ chịu đựng trước những đôi mắt của những người hay thóc mách, dịu dàng với hàng phố, ngoan ngoãn với bố mẹ. Ngày ngày, mẹ nhận túi ni lông về cho Lin in nhãn gia công. Với số tiền công thu được, mẹ con Lin đủ góp với đời sống của ông bà. Lin hy vọng cuộc sống cứ yên ả như thế này cho đến hết đời. Lam làm nuôi con và vĩnh biệt tình yêu, đó là quyết tâm của Lin. Đời con gái đã qua đận đèo dốc rồi nên Lin ngại. Tuy thế, thỉnh thoảng trong Lin vẫn nhói lên nỗi ân hận về đôi mắt bị nạn của Thạch, đôi mắt của ân nhân mà Lin kính trọng như anh trai của mình. Lin định bụng khi chuyện nhà thật êm, cô sẽ gửi con cho ông bà giữ hộ để đi thăm Thạch.
Có quay trở lại thăm anh một lần nữa cô mới yên lòng. Lần trước vì giận sự nói dối của anh nên Lin đã đùng đùng ra đi. Khi về đến nhà mình, biết cái sự giận dỗi ấy của mình là hết sức vô lý nhưng không thể đi ngay được vì đang cần phải có thời gian làm lành lại với gia đình.
Một hôm Lin nói với mẹ:
- Con có tý việc phải ra Hà Nội mấy ngày.
Mẹ hỏi ngay:
- Việc gì?
Lin ấp úng:
- Dạ... Con đi thăm một đứa bạn...
Mẹ biết con nói dối:
- Không có đi đâu cả. Bạn bè mày có đứa nào ở Hà Nội. Đã về là ở nhà. Bố mày đã nguôi giờ lại muốn khuấy lên phải không?
Lin vẫn dịu dàng nói tiếp:
- Thú thật với mẹ là con định về lại Sơn Thượng. Hồi đi về dưới này con có vay các chị ấy ít tiền...
Mẹ biết con gái nói quanh. Mẹ nhíu mày nhìn Lin:
- Mày dối mẹ thế là hư con ạ! Đã cùng đường phải quay về thì đừng nghĩ vẩn vơ những chuyện nọ kia nữa. Tự do thế là được rồi. Hư hỏng thế là đủ rồi. Một lần thôi…Chứ lặp lại lần nữa là tao với bố mày chỉ còn cách kiếm sợi dây...
Lin vẫn không buông mục đích của mình. Mẹ càng ngăn bao nhiêu cô lại càng thấy lo lắng, ân hận bấy nhiêu về Thạch... Lin vẫn tiếp tục nói:
- Nhưng con trót mượn...
- Không đi đâu cả - Mẹ gắt - Nợ thì ra bưu điện chuyển tiền trả người ta...
Lin ấp úng:
- Con muốn lên để được tạ ơn các chị ấy.
- Tao đã nói rồi. Mày muốn đi thì cứ bế con đi thẳng. Lần này thì không có ai tiếc nữa…
Mẹ kiên quyết giữ Lin. Mẹ không tin bất cứ điều gì của Lin lúc này ngoài ngôi nhà mà Lin đang sống trong sự cai quản nghiêm ngặt của bố mẹ. Nguyện vọng muốn được đi thăm lại Thạch của Lin bị sự nghiêm khắc của gia đình ngáng trở. Có lúc Lin muốn thưa thật mọi chuyện có liên quan tới Thạch nhưng không dám. Chuyện hoàn toàn tốt, hoàn toàn tình nghĩa mà sao Lin không dám nói. Giả sử Lin có dũng cảm nói ra chắc chắn bố mẹ sẽ không tin. Đã một lần hư hỏng, đã một lần khiến bố mẹ phải xấu hổ với mọi người. Cô biết tạo lại được sự tin tưởng ở hai cụ quả là khó. Chuyện không thể một tháng, hai tháng. Đây là cái giá Lin phải trả. Cho nên cái nguyện vọng chân chính kia vẫn cú bị cô chôn chặt trong lòng...
Ôi... đôi mắt của anh ấy. Đôi mắt nâu, sáng hiền. Đôi mắt nhìn Lin rộng rãi không ẩn ý. Đôi mắt lúc nào cũng như cười, lúc nào cũng như sẵn sàng làm những việc tốt cho người khác. Đôi mắt mà... khi chỉ còn một phân tư ánh sáng vẫn nói là còn tốt nguyên vẹn để cho người muốn biết ơn được yên lòng. Giờ thì cái một phần tư ánh sáng còn lại kia vẫn đang tiếp tục bị đe dọa. Có thể với những phiền muộn đang có sẵn biết đâu cái một phần tư hiếm hoi kia lại chả lụi dần, tàn dần. Một năm nữa, hai năm nữa nếu được phép gia đình quay lại thăm anh, biết đâu anh không còn nhận ra gương mặt mình. Biết đâu cái nhìn lúc ấy trong anh chỉ còn là một khoảng đen thăm thẳm và anh chỉ nhận được Lin bằng tiếng nói. Ôi... nếu không may như thế thì Lin sẽ ân hận suốt đời.
Anh Thạch ơi... em lo quá mà sao lúc này... Em không thể, không thể. Anh có biết được nỗi lòng của đứa em gái xa xôi... Em chỉ mong được gặp lại anh dù chỉ chốc lát, mà sao…
Nhiều đêm Lin đã nghĩ tới chuyện này và khóc.
Cũng thời gian này Duân, người bạn thuở học trò, cái cậu chàng vì quá thích Lin đã ấn cô vào góc tường khuất rồi tới tấp hôn lên mặt một cách thô lổ ấy đã tìm đến.
Duân hơn Lin hai tuổi, đã có một con gái nhưng góa vợ. Vợ Duân bị chết đuối khi theo chị em qua sông sang một làng xem hội. Đò người nhiều, lái tham nên đã mang thảm cảnh đến cho Duân. Đò đắm, Duân mất một đời vợ. Nay nghe tin Lin về lại phong thanh biết được cảnh ngộ của cô, Duân đã tìm đến. Bố mẹ Lin hiểu được ý định của Duân nên cũng tạo điều kiện cho hai đứa gặp mặt, nói chuyện riêng.
Duân bảo Lin:
- Cảnh ngộ của tôi Lin đã biết. Chuyện của Lin tôi cũng nghe mẹ nói. Chúng mình đêu là hai đứa không may...
Nói đến đây Duân ngưng lời để thăm dò ý tứ của Lin. Lin chỉ biết bậm môi bấm chặt ngón chân cái xuống nền nhà:
- Anh Duân may mắn hơn em nhiều.
Duân khẽ lắc đầu:
- Một đứa mất vợ, một đứa mất chồng thì làm sao mà tính nổi chuyện nhiều ít hả Lin!
- Em làm gì có chồng mà so sánh nổi với anh.
Lin nói điều đau xót. Duân đặt tay mình lên tay Lin ý muốn truyền sang cô niềm thông cảm:
- Mình không nói về chuyện riêng cũ của hai đứa nữa Lin có đồng ý không nào?
- Hậu họa em đang phải gánh chịu đây anh bảo em làm sao có thể quên được. Lắm lúc ngán sự đời quá, em chỉ muốn chết.
Mắt Duân bỗng tối lại, mặt nặng trĩu:
- Tôi chắc là Lin giận tôi lắm.
- Giận gì cơ ạ?
Lin ngước mắt nhìn Duân hỏi lại. Một thoáng gợn gợn trong mắt Lin khiến Duân ấp úng:
- Cái chuyện ngày trước ấy.
Tự nhiên một tiếng cười bật ra từ miệng Lin:
- Nhắc gì cái chuyện trẻ con ấy.
- Tôi ân hận mãi...
Hai người im lặng. Hình như đã đến chuyện quan trọng nên cả hai đều cảm thấy lúng túng. Họ quá hiểu ý định của nhau, quá hiểu những điều sắp diễn ra của cuộc gặp gỡ này nên tự thách đố nhau bằng sự im lặng của mỗi đứa. Cuối cùng Duân phải khởi sự trước:
- Lin này...
- Dạ!
Duân bật lửa châm thuốc hút. Khói thuốc phả ra lan tỏa giữa hai người. Lin nhíu mày, nhăn mũi. Duân vội dụi đấu thuốc đang cháy vào cái gạt tàn màu da lươn:
- Tôi nghĩ mãi. Nghĩ từ hôm nghe tin Lin về cơ.
- Tôi muốn... Lin cho tôi được làm bạn với Lin...
- Ối...
Lin khẽ thốt lên. Cô mở tròn đôi mắt nhìn Duân:
- Sao anh lại nói chuyện ấy với em.
Duân hơi sững người:
- Tôi còn biết nói với ai ngoài Lin. Thú thật... tôi yêu Lin từ cái hồi ngày xưa ấy. Cũng vì trẻ người non dạ, thô lỗ nên để Lin giận từ đấy. Khi lớn lên muốn tìm đến Lin thì Lin đã đi rồi...
Duân chân thành nhưng lúc này không thể. Mạn bỏ đi không một lý do. Giận Mạn vô cùng nhưng để quên được Mạn thì không. Từ dạo ấy đến giờ trong tình cảm vợ chồng, trai gái, Lin chưa hề nghĩ đến ai ngoài Mạn.
Duân vẫn giãi bày tiếp:
- Giờ Lin về... Hai đứa mình tuy khác nhau về những điều may rủi nhưng cảnh ngộ thì chả khác gì nhau. Tôi cũng đã thưa chuyện với hai bác nhưng tôi biết cái quyết vẫn là ở Lin. Lin cho phép hai đứa mình được làm lại.
Duân nắm chặt bàn tay Lin. Lin thấy hơi nóng từ lòng bàn tay của anh lan vào da thịt mình. Cô để yên bàn tay mình trong tay anh. Duân cảm thấy tình yêu đang trong tầm với. Anh khẽ kéo Lin ghé sát lại phía mình. Lin đã né người, rút vội bàn tay mình ra khỏi bàn tay Duân:
- Lin xin cảm ơn anh. Chuyện ấy... bây giờ thì không được. Anh cho phép Lin được làm bạn của anh như khi hai đứa mới biết nhau.
- Anh muốn... - Duân xúc động - Lin cho phép anh được ao ước những điều cao hơn thế.
Lin lắc đầu. Cô không sẵn sàng hay là chưa sẵn sàng trước điều Duân muốn. Nài nỉ, Duân có đủ khả năng. Trụ bám... Duân cũng sẵn sàng. Duân đã yêu Lin từ xưa và lúc này đây cái hình ảnh cô bé Lin kháu khỉnh lúc đang tuổi học trò lại trở về nguyên vẹn.
- Anh không lúc nào nghĩ khác về Lin. Lin vẫn là Lin của Duân những năm về trước.
- Muộn rồi...
Duân khẳng định:
- Đối với anh thế vẫn là sớm!
Lin ngẩng mặt nhìn Duân. Đôi mắt Lin sáng và thẳng.
Duân có cảm giác như những tia ấy đang dọi vào mình.
- Anh thông cảm. Tuy vậy, Mạn vẫn là chồng em. Anh ấy bỏ mẹ con em đi đến bây giờ vẫn chả rõ lý do. Giận thì giận thật đấy nhưng dù sao...
Lin không nói hết câu. Duân cảm thấy hình như cô đang muốn nén chặt trong ngực mình một hơi thở dài không cho nó ứ ra khỏi đôi môi đang se khô vì buồn và khó nói. Tình yêu đâu phải chuyện dễ. Hai đứa hai hoàn cảnh tựa tựa nhau như vậy, ai chả nghĩ hợp tình hợp lý. Vậy mà... Duân cảm thấy thật khó khăn trước lời nói ngọt và thái độ dịu dàng của Lin. Anh lẳng lặng đúng dậy nắm chặt tay Lin:
- Em cho anh được hy vọng.
- Anh về.
Lin tiễn Duân ra tận cửa rồi quay vào với tâm trạng bâng khuâng. Dù sao Duân cũng gieo vào lòng Lin một cảm giác ấm cúng và tốt đẹp.
Chiều ấy, mẹ đi làm về. Như mọi khi, vừa dựng xe vào tường nhà bà đã xăng xái đi lo chuyện bếp núc. Hôm nay thì không.Uống vội ngụm nước lọc, bà gọi Lin vào buồng. Bà muốn nói chuyện riêng với con gái mình.
- Sáng nay Duân qua chơi hả con?
- Dạ...
Mẹ gật gật rồi hỏi ngay:
- Con thấy thế nào?
- Mẹ bảo sao ạ!
- Chuyện cậu Duân ấy!
Lin vân vê sờ nắn những ngón tay của mình:
- Con đã nói với anh Duân rồi...
Mày mẹ hơi nhíu lại. Bà nhìn cô con gái khó chịu. Giọng bà căng ra rồi trĩu xuống:
- Còn làm cao hả? Con tính... cũng là chỗ bạn học cũ. Có quen, có thân hẳn hoi. Hai đứa bây giờ khác gì cảnh rổ rá cạp lại. Nó chịu đến là phúc đức nhà tôi còn lớn đấy cô ạ. Đến thế thôi chứ còn mong gì hơn...
Lin chậm rãi phân trần với mẹ:
- Con đâu có nghĩ những chuyện so đọ này khác, vẫn biết là anh Duân tốt với con, chân thành với con. Hai đứa chúng con đã hiểu nhau từ bé kia…
- Vậy thì sao?
- Thực tình con cũng có cảm mến anh Duân. Cảnh anh ấy giờ nghĩ cũng tội. Một bố một con. Còn con thì cũng một mẹ một con. Ai ở ngoài nhìn vào cũng thấy là vừa duyên vừa lứa. Tự con, con cũng thấy như thế. Con biết từ chối anh Duân là con có tội với lòng tốt của anh ấy nhưng không thể khác. Xin mẹ thông cảm cho con. Con với anh Mạn tuy không được hai gia đình công nhận nhưng chúng con yêu nhau. Cháu bé của bà là kết quả của tình cảm chúng con. Dù thế nào thì anh ấy cũng đã là chồng của con, bố của cháu. Nay thì...
Lời mẹ có vẻ dằn dữ hơn:
- Mày còn tiếc gì cái đứa lừa thày, phản chủ, chết đường chết chợ ấy. Có cưới xin gì mà con phải lo. Cũng là cảnh con lang thang gặp thằng cơ nhỡ. Theo mẹ, con cứ làm bạn với thằng Duân là điều hay nhất. Chả đâu bằng, chả đâu hơn con ạ! Mà con cũng phải nhanh nhanh cho bố mẹ đỡ xấu hổ với hàng phố, anh em.
Mẹ nói đúng, Lin cũng muốn thế. Cô không muốn bố mẹ phải vạ lây mãi với mình. Lấy anh Duân cũng chả sao. Hai đứa cũng đã từng có tình cảm. Nhưng... cứ chợt nghĩ về Mạn là lòng Lin lại nhói lên một cảm giác vừa cay đắng vừa ngọt ngào. Cái lưỡi câu của tình yêu đã ngập sâu vào hai đứa, Lin không dám dũng cảm dứt bỏ khi chưa rõ nguyên do...
- Mẹ ạ... Con đã nói với anh Duân...
Mẹ đứng bật dậy, kiên quyết:
- Tao đã bàn với bố mày rồi. Mày mà không lấy thằng Duân thì xéo.
*
* *
Duân vẫn thường xuyên đến thăm Lin và gia đình. Anh kiên trì bám mục tiêu. Sự kiên trì của Duân được nhân lên qua sự khuyến khích và động viên của bố mẹ Lin. Gì bằng được bố mẹ người mình yêu nhiệt tình ủng hộ. Duân tin rằng không chóng thì chầy anh sẽ lấy được Lin làm vợ.
Lin vẫn lịch sự đón tiếp Duân khi anh đến nhà thăm. Cô ngọt ngào dịu dàng trong chuyện trò và kiên quyết khi Duân đặt vấn đề tình cảm. Lâu nay Lin lạnh nhạt về chuyện này nên sự qua lại nhiều của Duân chỉ khiến cô cảm thấy nhàm chán. Một lần, Lin đã nói thẳng với Duân:
- Lin đã nhiều lần nói với anh nhưng anh vẫn nhiệt tình qua lại, em thấy ngại quá. Hôm nay Lin cũng nói thẳng để anh thông cảm...
Lin dừng lời để tìm cách diễn đạt cái ý tiếp theo của mình. Cứ lưỡng lự nước đôi, rồi ậm ừ có khi anh ấy lại hiểu sai mình. Tốt nhất nên nói thẳng. Nhưng nói như thế nào để anh dứt ra không đeo đẳng mình nữa mà vẫn vừa lòng. Chả lẽ lại nói em không yêu anh, em không có cảm tình với anh. Nói thế là dối lòng. Thủa đi học với nhau Lin chả từng có những phút xao xuyến vì anh đấy ư. Rồi cái hôn vụng về của anh ấy chả từng làm Lin mất ngủ mấy đêm đấy ư. Những ngày đầu ở Sơn Thượng cũng đã nhiều lúc Lin chợt nghĩ về anh và nhớ... Như vậy là không phải Lin không có lúc yêu anh. Còn cảm tình với anh, thì rõ rồi. Ngay cả lúc này đây khi muốn nói lời dứt khoát với anh mà Lin vẫn lưỡng lự…
- Anh đừng hy vọng gì ở Lin. Đời Lin như thế là xong một chuyến đò. Lin sẽ nhớ mãi những tình cảm tốt đẹp của anh đã cho Lin. Còn...
Lin lại không nói được tiếp nữa. Cổ họng cô không bị nghẹn nhưng trong lồng ngực cảm thấy có cái gì tưng tức…
Duân buồn buồn kể cho Lin nghe về cảnh ngộ của hai bố con mình. Duân muốn Lin về làm mẹ đẻ của đứa trẻ đang còn rất non dại, đang rất cần hơi ấm của tình mẫu tử.
- Anh tìm chị khác thay em không được sao?
- Có phải chuyện mua bán ở chợ đâu, Lin!
- Đi chợ không mua rau cải thì mua rau muống: Vào cửa hàng không mua áo bông thì mua áo len. Anh là người đi tìm tổ ấm cho mình, cho con chứ không phải người đi chợ. Lin nói thế là anh bị xúc phạm.
Lin thấy mình vừa bị lỡ lời. Cô thấy có cái gì tội tội trong cách nói của Duân. Lòng thương người hay là sự mủi lòng thường có của nữ giới đã khiến Lin ngồi thừ ra như bị ai thu mất hồn vía...
Lin có cảm giác thân thể mình đang đổ nghiêng về phía Duân. Cho đến lúc đôi môi của Duân gán chặt lấy môi Lin cô mới thật sự cảm thấy mình bị trói chặt trong vòng tay của anh. "Không...Không:.. Không thể...!". Trong óc Lin vang lên những câu ấy mà sao chân tay mặt mũi cô như người bị bóng đè. May mà có tiếng khóc của thằng con đang ngủ trong buồng đã làm người mẹ giật mình. Lin vùng ra khỏi tay Duân, chạy bổ nhào vào với con.
Lát sau, Lin ra. Trên tay Lin, đứa trẻ đã ngủ lại. Đôi tay cô như dí sát thân thể con vào vòm ngực đang hồi hộp của mình. Cô thấy hơi ấm của con phả lên mặt mình có cái gì chua nồng, màn mặn vị mồ hôi của Mạn:
- Từ mai trở đi em xin anh. đừng đến đây nữa.
Duân không hiểu Lin đang nói gì. Tình yêu vừa chợt đến với anh thật ngắn ngủi nhưng cũng đầy đủ hương vị nồng nàn, vậy mà sao? Lin đang tỉnh hay mê. Trước mặt Duân có phải là Lin vừa nóng hổi trong vòng tay anh hay là người mẹ nào vừa lạc vào?
- Anh về đi.
Lin vẫn lạnh lùng nhìn Duân. Đôi mắt cô đã lạnh sắt trở lại. Sự thay đổi đột ngột này làm Duân hẫng:
- Sao thể Lin?
- Không sao cả! Xin anh để cho mẹ con em sống... Anh về đi!
Duân vẫn đứng lì nhìn Lin. Khuôn mặt vừa nóng bừng vì hơi thở của tình yêu không còn nữa, giờ chỉ còn nét bợt bạt trên da thịt của anh. Lin lẳng lặng bế con đi qua mặt Duân. Ra đến cửa cô quay vào nói với anh:
- Nhờ anh trông nhà giúp, mẹ con em ra phố có tý việc.
Lin bế con đi thật. Cô bế đứa trẻ bước nhanh trên hè phố.
Bố mẹ Lin vẫn nhận lời gả con gái mình cho Duân. Hai cụ hứa sẽ ép bằng được Lin về ở với anh. Duân biết anh đã được quá năm mươi phần trăm phiếu thuận. Còn non một nửa mới là cái quan trọng, cái quyết định. Nhưng, kinh nghiệm của anh con trai từng có một đời vợ đã cho Duân sự tự tin ở sức "bám rễ" của mình. Duân đã thưa chuyện với bố mẹ Lin chọn cho ngày lành để anh đưa bà cô ruột sang thưa chuyện với gia đình. Bố mẹ Lin hào hứng hẳn lên. "Con gái mình đã đi chui lủi một lần, giờ có người dạm hỏi hẳn hoi làm sao mà không mát mặt!..." Hai cụ nghĩ thế và dặn nhỏ Duân cứ kế hoạch như người già đã bày mà tiến hành. Gia đình giấu Lin chuyện này. Hai cụ muốn cho chuyện đã rồi, sau đó sẽ nói sau với con gái. Bàn thêm điều hay lẽ thiệt với nó và quyết định theo ý của cha mẹ. Lin có bướng cũng không được. Nó mà làm quá bố mẹ sẽ từ.
Lin vẫn biết chuyện này. Duân không nói, bố mẹ không nói nhưng trong cái dáng tất tưởi của anh, để ý những lần to nhỏ của anh với "bà già", Lin đoán là "các vị" đang có một kế hoạch gì đó về mình.
Một lần, Lin bảo Duân:
- Em nói với anh rồi. Trước thế nào sau thế. Chuyện là chuyện của anh với bố mẹ em chứ em không có dính dáng gì đâu.
Duân chỉ biết cười. Anh vẫn cố leo cho tới đích.
Một tối, mẹ bảo Lin:
- Mày đưa con vào buồng lừa cho nó ngủ rồi ra đây bố mẹ có câu chuyện muốn nói.
Lin tuân lời.
Bố mẹ ngồi một bên, Lin ngồi đối diện một bên. Sáu con mắt nhìn nhau như thăm dò.
Bố cất lời trước:
- Hôm nay thì chúng tao không giấu mày nữa. Lin ạ! Chuyện cũ thôi bố tha, bố không nhắc tới. Đau thì vẫn đau nhưng đã rồi, biết làm sao. Giờ thì là chuyện nhỡn tiền. Ai cũng phải có bến, có tổ.Thằng Duân qua lại nhà mình bấy lâu nay thì con rõ rồi. Hôm nay thì bố cũng nói thẳng với mày thế này: Tao đã nhận lời cho bên ấy sang thưa chuyện với bên này. Mai là ngày lành tháng tốt, anh em họ hàng nhà thằng Duân sẽ sang đây, ý con thế nào?
Lin cúi mặt không nói. Bố "hừ" một tiếng to rồi khoát tay nói luôn:
- Tao và mẹ mày đã quyết định. Được thế cũng là may. Con có chỗ nương tựa. Bố mẹ thì rửa được cái vết nhơ cũ. Ý kiến bà thế nào?
Mẹ đập tay vào vai Lin:
- Cái chủ yếu là cô. Mấy lâu nay nó qua lại mà mặt cô cứ dửng dưng. Giờ có bố có mẹ đây, có gì thì con nói đi?
Lin vẫn cúi mặt không nói. Bố quắc mắt nhìn mẹ rồi nhìn con:
- Thôi, đi nghỉ! Cá không ăn muối cá ươn. Sáng mai nhớ dậy sóm đánh cho bố bộ âm chén để tao với mẹ mày chuẩn bị tiếp khách. Bà nhớ đun sớm cho tôi phích nước sôi.
Lin lẳng lặng đi vào buồng với con. Bố mẹ nhìn nhau vẻ ưng ý rồi tắt đèn đi ngủ. Ngôi nhà thanh bình trong bóng cây đêm cho đến sáng bạch…
Căn phòng mẹ con Lin nằm chỉ còn trỏng trơ những chăn cùng chiếu. Nơi cái bàn con đầu giường có đặt chiếc khung ảnh nhỏ của hai mẹ con Lin được gài một mảnh giấy với những dòng chữ xiêu vẹo, nguệch ngoạc:
Kính thưa bố mẹ!
Con không ghét bỏ gì anh Duân, thậm chí con còn có cảm tình với anh ấy nữa...
Nhưng... con không thể lấy anh ấy làm chồng. Lý do vì sao thì con đã nói...
Nay bố mẹ ép buộc con phải lấy anh ấy, đành lòng con lại phải ra đi.
Xin bố mẹ tha tội cho con '.
Lin
Mảnh thư của Lin bị bố xé vụn. Cả chiếc khung kính lồng ảnh của hai mẹ con cô cũng bị cơn nóng giận của ông đập vụn trên nền gạch lát.
