Lý Nghị khẽ thở dài...

Thời gian là con dao mổ lợn, thực tại còn là con dao mổ lợn sắc bén hơn, thứ nó thay đổi không chỉ là dung nhan, mà còn là tâm tư suy nghĩ của con người.

Xe đi đón Lương Phụng Bình trước, sau đó cùng nhau đi đến khu phố cổ.

Lương Phụng Bình lên xe rồi hỏi Lý Nghị: "Sao đột nhiên cậu lại hứng thú với chuyện này thế?"

Lý Nghị đáp: "Trương Tỉnh trưởng nói rất có lý. Tuy tôi phụ trách công tác an toàn, nhưng nếu chuyện giải tỏa khu phố cổ không xử lý cho tốt, chắc chắn sẽ bùng phát các mối nguy hại về an ninh, nên tôi phải nhúng tay vào quản lý."

Lương Phụng Bình cười nói: "Tốt lắm, có cậu nhúng tay vào, thì việc cải tạo phố cổ ở thành phố Hải Giang chắc sẽ có chuyển biến."

Lý Nghị hỏi: "Từ Băng, anh có suy nghĩ gì về dự án cải tạo phố cổ này?"

Từ Băng ấp úng không nói, hiển nhiên có những lời anh ta không dám tùy tiện nói ra.

Lý Nghị cười nói: "Ở đây không có người ngoài, vị này là thầy của tôi, vị kia là tài xế của tôi, đều là người tôi mang từ Kinh thành xuống, anh có lời gì thì cứ nói, không sao cả."

Từ Băng đáp: "Lý Phó Tỉnh trưởng, tôi cảm thấy việc cải tạo phố cổ nhìn chung là một việc tốt. Nhà cửa ở khu phố cổ hầu hết đều đã có tuổi đời, nếu không tu sửa thì sẽ trở thành nhà nguy hiểm. Thành phố Hải Giang là thành phố lấy du lịch cổ thành làm thương hiệu, nếu cải tạo phố cổ cho tốt, chắc chắn sẽ thúc đẩy nguồn thu từ du lịch, điều này có lợi cho sự phát triển trong tương lai. Chỉ là..."

Lý Nghị ừ một tiếng, khích lệ: "Nói tiếp đi."

Từ Băng ngẩng đầu lên, nói tiếp: "Cách làm của Hải Giang là phá dỡ toàn bộ những khu dân cư cũ, sau đó quy hoạch và xây dựng lại từ đầu, như vậy chẳng khác nào là phục cổ, chứ không phải bảo tồn cổ vật."

Lý Nghị và Lương Phụng Bình nhìn nhau, mỉm cười.

Từ Băng nói: "Những khu dân cư này có lẽ chưa được gọi là văn vật, nhưng cũng đã có lịch sử hàng trăm năm. Một số nơi còn có lịch sử hai ba trăm năm, ghi chép lại diện mạo cuộc sống ngày xưa. Nếu đem tu sửa thì chắc chắn sẽ thu hút được lượng khách du lịch. Thế nhưng, một cổ thành phục cổ, khách du lịch có mua lòng không? Nếu chỉ muốn xem những công trình phục cổ này, thì đi đâu mà chẳng thấy? Có cần thiết phải đến Hải Giang không?"

Lương Phụng Bình cười ha hả: "Đồng chí nhỏ này có kiến giải khá đấy! Đã nghĩ ra như vậy, sao không dâng thư kiến nghị cho những nhà quản lý Hải Giang?"

Từ Băng cười khổ lắc đầu: "Tôi từng viết một bài báo nhỏ, 'Luận về cái mới cái cũ của cổ thành', gửi cho báo Đông Hải. Ban đầu đã nhận được thông báo của biên tập viên nói rằng bài viết của tôi có thể đăng. Nhưng sau đó lại bị hủy bỏ, thậm chí còn chẳng đưa ra một lý do nào. Tôi đoán là vì hát ngược dòng nên bị ai đó chặn lại rồi! Tin tức dư luận mà, phải phục vụ cho đời sống chính trị chứ! Có thể hiểu được."

Trong lúc trò chuyện, xe đã đến khu phố cổ.

Ở đây không có cảnh xe cộ tấp nập như tưởng tượng, cũng chẳng có bóng dáng người qua lại đông đúc. Ngược lại, cả khu phố cổ trông vô cùng lạnh lẽo, vắng vẻ. Trên con phố rộng rãi bên ngoài, chẳng thấy một bóng người qua lại.

"Con đường này mới làm. Tám làn xe, quy hoạch chỉnh tề," Từ Băng nói: "Được xây dựng là để phục vụ cho việc cải tạo phố cổ diễn ra thuận lợi."

Lương Phụng Bình nói: "Khang Nhạc Văn quả nhiên đã bỏ vốn không ít nhỉ!"

Lý Nghị hỏi: "Không phải nói là đang tiến hành giải tỏa xây mới phố cổ sao? Sao không thấy công nhân đâu?"

Lương Phụng Bình đáp: "Ở tỉnh và thành phố, ý kiến không thống nhất, chủ trương của Khang Nhạc Văn gặp phải sự cản trở chưa từng có. Vốn liếng hậu kỳ không rót xuống, giờ anh ta đúng là 'khéo phụ cũng không có gạo mà nấu cơm'! Không chỉ công trường ở khu phố cổ này, mà ngay cả công trường ở khu đô thị mới Hà Tây cũng đã ngừng thi công toàn bộ."

Xe chạy vòng quanh khu phố cổ, chậm rãi rẽ hướng. Lý Nghị nhìn ra ngoài cửa sổ xe. Cả khu phố cổ có thể chia làm ba phần.

Xe đi đến phần đầu tiên trước, đây là khu vực đã cải tạo xong, tất cả đều là gạch xanh ngói xám, xếp hàng ngay ngắn trật tự, đây chính là diện mạo mới sau khi quy hoạch và giải tỏa cải tạo. Đầu đường có cổng chào, bên trong đường là đường lát đá xanh, hai bên cửa hàng san sát, nhưng lại thưa thớt người qua lại, tỷ lệ mở cửa hàng cũng chưa tới một nửa.

"Đây là khu mẫu do Khang Nhạc Văn dựng lên," Từ Băng giải thích: "Năm kia đã làm xong rồi, mục đích là muốn cho mọi người thấy được dáng vẻ tương lai của phố cổ, để mọi người tràn đầy niềm tin vào tương lai."

Lý Nghị hỏi: "Năm kia đã làm xong rồi? Hai năm trời mà cửa hàng ở đây vẫn không kinh doanh được?"

Từ Băng đáp: "Trước kia thì cho thuê hết rồi, sau này không có khách, hơn một nửa hộ kinh doanh cá thể đều phá sản bỏ đi rồi."

Lương Phụng Bình nói: "Ở đây ngày nào cũng thi công, bụi bặm bay đầy trời, mặt đất bẩn thỉu lộn xộn, có mấy du khách chịu đến đây chơi chứ? Nhìn chỗ này, chẳng khác nào một bãi rác! Các người xem, cách đó không xa là đường cao tốc, từ trên đường cao tốc vẫn có thể nhìn thấy khu phố này đấy!"

Từ Băng nói: "Hải Giang chọn nơi này là vì muốn đánh bóng thương hiệu du lịch, nên mới chọn khu phố cổ nằm cạnh đường cao tốc này."

Lương Phụng Bình cười lạnh: "Đáng tiếc, tấm danh thiếp xinh đẹp này chưa được tạo thành công, mà ngược lại còn thất bại thảm hại! Chủ xe đi ngang qua đường cao tốc đều có thể nhìn thấy bãi rác khổng lồ này!"

Lý Nghị hỏi: "Ngừng thi công bao lâu rồi?"

Lương Phụng Bình đáp: "Cũng một thời gian rồi, hơn nữa còn chưa có ngày tái khởi công. Một nửa số tiền Khang Nhạc Văn đổ vào là vốn vay ngân hàng, giờ không biết vì sao ngân hàng đột nhiên thu hồi các khoản vay còn lại. Chuỗi vốn trong tay Khang Nhạc Văn lập tức đứt đoạn, không có tiền tiếp tục nên chỉ đành ngừng thi công."

Lý Nghị hỏi: "Như vậy thì công trình ở khu đô thị mới Hà Tây cũng dừng luôn sao?"

Lương Phụng Bình nói: "Chẳng phải là đã dừng rồi sao? Khang Nhạc Văn bây giờ chắc đang sứt đầu mẻ trán rồi ấy chứ? Biết bao nhiêu bên thi công đang chờ anh ta trả lương kìa! Còn cả bao nhiêu hộ giải tỏa đang chờ được ở nhà mới nữa! Cái mớ hỗn độn này của anh ta mà không dọn dẹp cho tốt thì, hắc hắc, con đường quan lộ của anh ta, đáng lo rồi!"

Hèn gì Trương Quảng Minh lại sốt ruột như vậy, hóa ra tình hình đã thực sự nghiêm trọng đến mức không xử lý không được rồi!

Xe đi đến phần thứ ba của khu phố cổ. Chính là phần chưa đàm phán xong việc giải tỏa, bên trong này vẫn còn người ở, bà nội của Từ Băng cũng sống trong đó, ngoài ra còn rất nhiều người chưa chuyển đi cũng ở đây.

"Chính quyền không đàm phán được với họ, nổi giận liền xây một bức tường bao bên ngoài, vây tất cả những người không chịu di dời lại, khiến họ không có lối thoát nào khác, chỉ có thể đi ra từ phía trước, lại còn phải băng qua công trường đang thi công kia." Từ Băng nói: "Cuộc sống trở nên rất bất tiện."

Lý Nghị hỏi: "Đây là kế sách tồi tệ nào nghĩ ra thế?"

Từ Băng cười nói: "Thực ra họ cũng chẳng ngăn nổi, nhìn kìa, người bên trong đập vỡ tường bao, vẫn mở ra được một con đường đấy thôi."

Lý Nghị hỏi: "Trong này còn bao nhiêu người ở?"

Từ Băng đáp: "Còn cả ngàn người đấy ạ!"

Lý Nghị nói: "Vào xem thử."

Xe dừng lại bên cạnh đoạn tường bao đã bị phá hoại kia, bốn người xuống xe, bước vào bên trong bức tường.

Bên trong tuy vẫn còn hàng ngàn người ở, nhưng lúc này là giờ làm việc, người trẻ đều đi làm cả rồi, trẻ con cũng đi học hết rồi, người ở lại nhà toàn là người già.

Hôm nay nắng đẹp, rất nhiều người già khiêng ghế ra, ngồi trước cửa phơi nắng. Những ngôi nhà dân cũ kỹ này tầng thấp, ánh nắng có thể chiếu thẳng đến trước cửa nhà.

"Đây mới là những công trình cổ thực sự, để lại từ thời nhà Thanh." Lương Phụng Bình chỉ vào những công trình cổ thấp bé hai bên nói: "Anh nhìn bức tường cửa này xem, vẫn giữ được phong cách từ hơn trăm năm trước, cây cột gỗ trước cửa này cũng là vật cũ cả đấy."

Đi dạo ở đây, Lý Nghị có cảm giác như xuyên không, vì tất cả mọi thứ ở đây đều cổ kính mà lại mới mẻ đến thế.

Những ngôi nhà này còn già hơn cả những cụ già móm mém răng đang ngồi trước cửa, chúng đã trải qua sự gột rửa của mưa gió hơn một thế kỷ, giờ đây đối mặt với vận mệnh cải tạo mở rộng đô thị, mà những người bảo vệ chúng lại chính là nhóm người già từng gắn bó cả đời với chúng.

Phía trước dưới gốc cây hòe, có mấy cụ già đang ngồi trò chuyện, Lý Nghị liền đi tới, bắt chuyện với họ.

Quả không hổ danh là người già ở thành phố lớn, tuy đã có tuổi nhưng nói tiếng phổ thông rất tròn vành rõ chữ.

Mấy cụ già kia vừa nhìn thấy trang phục của nhóm Lý Nghị, liền hỏi: "Các cậu là người của chính quyền phải không?"

Lý Nghị cười ha hả: "Thưa các cụ, chúng cháu đúng là người của chính quyền, nhưng không phải là người của chính quyền thành phố Hải Giang."

"Chính quyền này, sao các cậu không tiến hành giải tỏa nữa? Là tạm thời không làm? Hay là sau này không làm nữa? Nhà cửa cũng không xây nữa sao?" Một cụ già hỏi.

Lý Nghị không biết phải trả lời thế nào.

Lương Phụng Bình nói: "Cụ à, cụ là đang mong chờ giải tỏa, hay là không muốn giải tỏa ạ?"

Cụ già đáp: "Trước kia khi họ muốn đến giải tỏa, chúng tôi đều không muốn. Giờ nghe nói không giải tỏa nữa, chúng tôi lại muốn giải tỏa."

Lý Nghị thầm nghĩ, có lẽ những người này không phải không muốn bị giải tỏa, chỉ là muốn đợi đến phút cuối, đợi một cái giá hời mà thôi?

Thế nhưng, nhân tính sao bằng trời tính?

Giờ không giải tỏa nữa, người sốt ruột lại chính là những chủ hộ chưa bị giải tỏa này.