Khi ra khỏi trụ sở của Hội Phúc lợi Xã hội, Setsuko thấy chiếc xe hơi nhỏ của Asako Chị vừa chạy vào bãi đậu xe.

“Chào chị,” Setsuko chào Asako Chị đang ra khỏi xe.

“À, chào Setsuko,” Asako Chị vừa đóng mạnh cửa vừa đáp lại. “Hôm nay trời có vẻ nóng lên nhỉ.”

Asako Chị nói, nhăn mặt lại. Trên khuôn mặt trang điểm qua loa của cô, khí nóng làm làn da bóng lên như được bôi kem dưỡng da đậm đặc.

“Nghe nói chiều có mưa,” Setsuko nheo mắt nhìn lên bầu trời không chút gợn mây.

“Mưa không nhỉ?” Asako Chị cũng nhìn lên bầu trời. Trời xanh dịu dàng quá, cứ ngắm mãi suýt vẽ ra luôn ý nghĩ trong đầu trên ấy thay cho những áng mây. Thật vậy, Asako Chị đọc được ý nghĩ của Setsuko hay sao nên quay về phía Setsuko bảo: “Bây giờ em đi làm việc chỗ bà Naoko phải không? Từ 9 giờ rưỡi phải không?”

“Ừ,” Setsuko gật đầu. “Cảm ơn chị đã đổi phiên cho em. Nhưng mà như thế có sao không?”

Hôm đó đáng lẽ là ngày Asako Chị phụ trách bà Naoko. Nhưng vì hiểu ý bà Naoko nên cô đã nhường buổi làm cho Setsuko.

“Không sao, không sao. Gọi điện cho chủ nhiệm đàng hoàng rồi. OK rồi,” Asako Chị nói thế rồi cười. Khuôn mặt ngập nắng vui rạng rỡ. “Miễn sao bà Naoko vui là được mà.”

“Vậy em đi nhé.”

“Ừ em đi đi.”

❃ ❖ ❊

Ở cái làng nhỏ ven bờ biển này, gần một phần tư dân số là người cao tuổi trên 65, vậy mà ngoài Hội Phúc lợi Xã hội duy nhất chỉ có một doanh nghiệp tư nhân hành nghề dưỡng lão. Mà tất cả nhân viên đăng ký làm việc ở Hội Phúc lợi Xã hội đó chưa đến mười lăm người. Người già dùng dịch vụ chăm sóc với nhân viên phục vụ đa số từ xưa đã có quan hệ quen biết ít nhiều, hoặc như là bà con, hàng xóm, cho nên các thân chủ hay gọi điện thoại đến Hội chỉ định luôn mình muốn được ai phục vụ. Dĩ nhiên ưu tiên nhất là làm sao cho thân chủ thỏa mãn, nhưng không phải vì thế mà lúc nào chủ nhiệm Matsuda cũng chiều ý họ đảo lộn lịch làm việc của nhân viên. Nếu làm vậy thì ngoài Asako Chị, các nhân viên khác đều ăn không ngồi rồi cả.

Năm hết chiến tranh, Asako Chị mất bố khi còn nằm trong bụng mẹ, bị gửi cho họ hàng bên nội bên ngoại nơi này đến nơi khác nuôi không dưới hai chục nhà, như là đứa con chung của xóm làng. Cho nên người già mà Asako Chị chăm sóc bây giờ toàn là những người như cô cậu ruột hoặc chị em ruột xưa đã từng đùm bọc Asako Chị mồ côi. Có nhiều người già ngại không nói được với con dâu, không thích hoặc không dám nhờ con dâu nhưng với Asako Chị thì họ mở lòng nói hết. Dù thế Asako Chị cũng không xía miệng xen vào chuyện gia đình người khác. Cô chỉ muốn trả ơn, dù chỉ một chút, với những người đã dắt tay mình hồi nhỏ, đã cõng, đã cho mình cưỡi lên vai chơi. Asako Chị làm việc chỉ một lòng vì vậy. Chỉ cần thấy khóe mắt và khóe miệng các cụ già nheo nhè nhẹ thì dù không nói gì đi nữa, người nhà cũng biết là các cụ vui lòng. Ngoài Asako Chị không ai làm được như vậy, nên Asako Chị bao giờ cũng được ưa thích hơn cả.

Setsuko bằng tuổi Asako Chị, là chị em họ với nhau, cũng mất bố trong chiến tranh, cùng không biết mặt bố. Nhưng trường hợp Setsuko thì mẹ đi lấy chồng khác, dắt theo anh trai, Setsuko ở lại sống với ông bà nội nên không quen biết mọi người trong vùng như Asako Chị. Setsuko cũng lanh lẹ, biết nấu ngon những món ăn hợp khẩu vị người già. Cô chưa một lần bị thân chủ phàn nàn, nhưng cũng vì chu đáo quá mà hơi cứng nhắc. Phục vụ hết lòng như Setsuko nhưng không được yêu mến, cũng có thể tại tiếng đồn không hay ho về cô. Lời đồn đại này hoàn toàn vô căn cứ, lại chẳng liên quan gì đến thái độ làm việc cần mẫn của Setsuko, vậy mà nó đã khiến cho nhiều người già không thèm đếm xỉa đến cô. Chỉ cỡ bà Naoko mới bảo nhất định nhờ cô Setsuko đến làm mà thôi.

❃ ❖ ❊

Bà Naoko, tức là Kawakami Naoko, vốn không phải là người của vùng đất ven biển này. Nếu có ai hỏi từ đâu đến chắc bà sẽ trả lời là bà đến đây làm giáo viên dự bị từ trước chiến tranh. Có thể trong chiến tranh bà thật sự đã dạy học.

Nhưng theo trí nhớ của Setsuko và Asako Chị thì bà Naoko là nhân viên văn phòng ở trường tiểu học hai người từng theo học. Mỗi khi không thấy cô nhân viên da trắng mắt to này ở trong văn phòng thì cứ đến thư viện tìm là có. Hễ có chút rảnh là cô đọc sách ở đấy.

Khi bọn trẻ năn nỉ quá thì cô Naoko gập cuốn sách đang đọc lại, đọc truyện cổ tích hay truyện trẻ con cho chúng nghe. Cô không nói phương ngữ vùng này nên bọn trẻ thích cô đọc truyện nước ngoài. Giọng đọc êm dịu của cô như làn gió mát từ ngọn núi phía sau trường thổi vào thư viện, tự lúc nào sự hiếu kỳ của bọn trẻ như mũi con tàu bị cơn sóng ngái ngủ bồng bềnh đưa đi xa. Khi mở mắt ra chúng ngỡ như mình đang trôi dạt vào bến bờ của thế giới thần thoại mà trước đó không tồn tại. Bọn trẻ con thả hồn mê mải, có đứa nhìn xa ra vịnh qua khung cửa sổ mở toang của thư viện, có đứa lim dim vẽ ra cánh đồng mênh mông vô tận sau mí mắt.

Cô Naoko không chỉ đọc truyện. Cô hát cũng hay nữa. Cô biết nhiều bài hát mà bọn trẻ chưa từng được nghe. Dạo đó ở trường tiểu học ven biển này không có giáo viên dạy âm nhạc. Nhờ cô Naoko mà Setsuko và Asako Chị biết đến các bài hát Ma vương và Cá hồi. Không chỉ đối với hai đứa mà với tất cả bọn trẻ, đấy là một sự ngạc nhiên lớn. Vừa cho biết tên nhạc sĩ là Franz Schubert, cô Naoko vừa hạ thấp ánh mắt nói: “Tội nghiệp ghê, người này mất hồi còn trẻ lắm.” Không có gió mà hàng mi dài của cô rung rung. Bọn trẻ cảm thấy như có con bướm đẹp có cánh trong suốt ngập ngừng rung rinh đôi cánh trên hàng mi đó. Khuôn mặt âu sầu của cô Naoko làm bọn trẻ suýt bật khóc, chúng hỏi người đó mất lúc bao nhiêu tuổi vậy cô. “Lúc 31 tuổi đó, tội nghiệp quá.” Bọn trẻ mới tập tành lên bảy làm sao biết cuộc đời kết thúc vào tuổi 31 là ngắn ngủi cỡ nào, cũng chẳng biết nhân vật Schubert ấy có khuôn mặt và đời sống ra sao. Và chúng cũng không tưởng tượng được hình dáng của Ma vương, như đã không hề biết dung mạo của chiến tranh nó như thế nào nhưng đã cuỗm đi mất cha của nhiều đứa, khi họ còn trong thời trai tráng, trẻ hơn Schubert lúc mất rất nhiều.

Mấy bài Ma vương, Cá hồi này đã kích thích mạnh tính hiếu kỳ của Setsuko và Asako Chị. Toàn những điều hai đứa không hiểu. Nhưng may cho hai cô bé là có ông nội Cho. Ông là người nuôi Setsuko đến khi khôn lớn, là anh trai của ông nội Asako Chị, là người hay dong thuyền đi đánh cá kiếm ven biển bán đảo Triều Tiên thời trước chiến tranh. Thêm nữa ông nội Cho lại có một ông chú tốt nghiệp trường hải quân với thành tích xuất sắc, làm tới đại tá của Hải quân Đế quốc. Ông chú này lớn hơn ông nội Cho 5 tuổi, đối với ông nội như là anh em, không may bị bệnh mất khá lâu trước khi chiến tranh bắt đầu. Lúc còn sống có thời ông chú làm võ quan ở châu Âu. Vì vậy mọi người đều nói ông nội Cho không những là tay “đánh cá giỏi” mà còn là tay đánh cá “biết thế giới” nữa. Thế nên Setsuko Asako Chị đều nghĩ ông nội Cho chắc chắn biết Ma vương là quái vật như thế nào mà có thể cuỗm con nít đi mất. Ông nội Cho vừa cài mồi bắt mực vừa gật đầu ậm ừ, tai nghe hai đứa nhưng tay vẫn không ngừng nghỉ. Một lát sau ông ngừng tay, rít một hơi thuốc lá rồi bảo: “Ờ thì nó giống như hiến binh vậy,” nói rồi ông cau đôi lông mày bạc trắng lòa xòa như bức mành tre trước mắt. Chỉ cần nói bấy nhiêu cũng đủ. Thời chiến tranh, chuyện bọn hiến binh hung dữ đuổi bắt các công nhân lao động ở mỏ than Nagasaki trốn đến vùng đất nhỏ bé ven biển này vẫn còn in khắc rõ rệt trong tâm trí của người làng.

Vì thế mà Setsuko và Asako Chị đã không gặng hỏi thêm ông nội Cho điều mình thật sự muốn biết. Thật ra không phải chỉ hai đứa, đứa trẻ nào đã từng nghe cô Naoko hát bài Ma vương cũng đều có thắc mắc như thế thoáng qua trong đầu.

Nếu bố chúng mình còn sống thì bố mình có ôm chặt mình vào lòng giống ông bố trong bài hát ấy không nhỉ... Dĩ nhiên, nhất định có chứ. Nhưng không chỉ thế thôi đâu. Còn hơn ông bố trong bài hát ấy, bố mình còn đánh nhau với Ma vương để bảo vệ mạng sống của chúng mình nữa... Vì thế... mà bố chết phải không? Bố bị Ma vương bắt đi thay mình phải không? Nhưng, nhưng mà bố mình đâu có yếu như vậy! Bố mình – một người lính anh hùng chết vì nước, nếu mà còn sống thì chắc chắn sẽ khác với ông bố trong bài hát ấy, sẽ diệt được Ma vương mà.

Setsuko và Asako Chị đã không dám hỏi ông nội Cho như thế. Là vì hai đứa cháu gái biết mỗi lần nói đến người bố đã khuất, ông nội sẽ thở nặng nhọc, rít ống thuốc lá, tròng mắt nâu ươn ướt dưới mành lông mày bạc trắng. Điều này Asako Chị cũng hiểu. Bởi Asako Chị bị gửi đi nuôi hết nhà này sang nhà nọ, đến ở nhà nào cũng thấy bố mẹ già không nói năng gì ngồi suốt mấy tiếng trước bàn thờ đặt bài vị của con trai, và những người vợ nước mắt giàn giụa nhìn trân trân di ảnh người chồng quá cố.

Nhưng giả sử hai đứa hỏi thêm một câu nữa thì ông nội khuây khỏa ngay. Là tay “đánh cá giỏi nhất” nên nhất định ông nội Cho, chứ không ai khác, sẽ trả lời được câu hỏi đó. Nghe cô Naoko hát, bọn trẻ như thấy ánh nắng mặt trời đang lượn chơi trên vịnh lặng gió, với những bọt nước bắn lên tung tóe. Nhưng chúng không sao hình dung ra được chú cá hồi bay nhảy như hòa vào dòng sinh mệnh của thiên nhiên cùng với ánh nắng và sóng nước rộn rã. Trong làng không có sông nào có dòng nước sạch. Nói là sông nhưng chỉ là cái cống chảy giữa các ngôi nhà. Thường thì dòng nước dơ dáy đục quánh ấy chỉ chảy khi vào mùa mưa hoặc bão mà thôi. Trong dòng nước đó may ra có loài cua đỏ quạch phun phì sủi bọt, hay những con rết biển bò vào tận phòng tắm để hưởng chút nước nóng hòng gột sạch thứ nước cống dơ bẩn trên mình nó thôi, chứ làm gì có con cá nào. Setsuko và Asako Chị hy vọng ông nội Cho trả lời được. Vì ông đã đi tít đến tận ven biển bán đảo Triều Tiên dựng lán ở đấy để đánh cá mà.

“Cá hồi?” Ông nội rút ống thuốc lá ra khỏi miệng hỏi: “Ai chỉ tụi bay cái này vậy?”

Giọng của ông nội Cho làm hai cô bé đâm lo. Khác với ấn tượng của bài hát, có vẻ như con cá ấy hung tợn lắm.

“Bay nghe ai nói vậy?”

“Cô Naoko, nhân viên văn phòng ở trường. Nó là con cá trong bài hát cô Naoko hát đó.” Hai đứa bé thật thà trả lời.

Không thấy được con mắt dưới mành lông mày trắng, nhưng hai đứa thấy khuôn mặt ông đanh lại. Setsuko nhận ra mỗi lần nghe nói đến cô Naoko là ông nội tỏ ra rầu rĩ.

“Vậy là bài hát của nước ngoài phải không?” Như tự hỏi mình, ông nội Cho gật đầu. Có vẻ đã hiểu ra, ông gật mạnh luôn mấy lần. “Vậy là cá nước ngoài rồi.” “Cá như thế nào vậy ông?” Hai đứa hỏi.

“Đã bảo là cá nước ngoài, nên không sống ở vùng nước ấm như thế này.”

“Nhưng mà là cá ra sao vậy? Cá nước ngoài khác với cá nước Nhật ạ?”

“Nói về lũ cá ở đây không có thì chịu. Có bắt ăn được đâu. Đã không có thì dù đánh cá giỏi như ông cũng không bắt được.”

“Mà cá như thế nào vậy ông?” Hai đứa cứ hỏi không chịu thôi.

“Cá là cá chứ còn sao nữa. Là người ngoại quốc hay người Nhật thì con người cũng đều là con người phải không?”

“Vâng.” Hai đứa cùng gật đầu.

“Thì cá cũng vậy. Cá nào chẳng là cá.”

“Cá là cá. Người là người.” Hai đứa bé lặp lại thành tiếng.

Setsuko và Asako Chị nghe cũng chưa thủng tai cho lắm, tuy vậy không đủ tự tin để dám nghĩ là ông nội trả lời trật. Vì đây là lời của “tay đánh cá giỏi nhất” mà. Nhưng ông bảo dù là người ngoại quốc hay người Nhật đi nữa, cũng đều là con người, vậy sao Nhật Bản lại đi gây chiến với nước ngoài? Lần này hai đứa ấm ức không chịu được nên lại vặn hỏi ông nội Cho. Có bốn đứa con trai thì đã mất hết ba trong chiến tranh, ông nội Cho lặng đi không nói gì, mặt nhăn nhúm như đau nhói chỗ nào đấy trong cơ thể. Rồi giống như con sò bị ngâm lâu trong thùng nước không chịu nổi phải phụt ra cát, ông há miệng phun phì phì từng luồng khói trắng.

“Ông chỉ biết về cá thôi chứ về con người thì không biết gì đâu...”

❃ ❖ ❊

Từ ngôi làng Asako Chị và Setsuko sống, chạy về phía nam đi qua đường hầm quẹo trái, trước mắt là bờ biển mênh mông. Trong một ngôi nhà lớn ngoài rìa làng giáp với bờ biển, bà Naoko sống một mình. Bãi cát tự nhiên dài chừng một cây số. Mùa hạ, không chỉ dân ở đây mà khách ngoại tỉnh cũng đến tắm biển. Bờ cát mịn và bãi biển còn sạch ấy là nơi mỗi năm rùa biển đến đẻ trứng. Vào mùa này, nhiều cha mẹ dẫn con cái đến xem sự kỳ diệu của thiên nhiên, các thợ ảnh nghiệp dư cũng đến chụp rùa biển, làm cho các nhà trọ xung quanh nhộn nhịp hẳn lên.

Sắp vào mùa tắm biển. Nước biển vẫn còn hơi lạnh, nhưng trên đợt sóng bắt đầu được cày lên bởi gió nam, những tấm ván lướt sóng đã tưng bừng nhộn nhịp, những chiếc buồm theo nhau mọc lên. Các chủ tiệm trong vùng sửa sang lại nhà biển, tiếng đóng gỗ dội vào sườn núi cao, đập âm ỉ xuống bãi cát đang bắt đầu ấm lên. Nhưng tiếng động ấy như tiếng kêu quang quác của đàn chim nhỏ, chưa kịp vang đến chân trời đã bị đợt gió nam trong lành từ bên kia thổi tới xóa tan. Ngoài kia, giữa tiếng sóng và tiếng gió, biển xanh thẫm chìm trong sự lặng yên thăm thẳm mênh mông đến vô cùng.

Trước cổng nhà bà Naoko có trồng cây thiên tuế to. Trong vườn có trồng cây thiên tuế là xui lắm. Tiền bạc ra đi tai họa ập đến, vậy nên hàng xóm bảo bà trồng cây khác đi, cần thì mọi người đến giúp cho. Nhưng bà Naoko nói: “Cũng không cần mấy chuyện ấy nữa,” bà từ chối lời khuyên của mọi người. Chẳng phải vì bà cho là mê tín mà không tin, mà vì đã muộn quá rồi.

Con trai bà Naoko là Kenichiro vốn làm nghề nuôi ngọc trai nối nghiệp bố dượng, sau đó đổi qua nghề nuôi cá hamachi, chưa đầy 5 năm đã phá sản. Kenichiro là thằng đàn ông lười biếng. Buổi sáng rải mồi cho cá hamachi xong một cái là đi uống rượu đến trưa, rồi sang thị xã kế bên chơi game pachinko, tối đi thẳng đến hộp đêm. Cũng do lơ đễnh nên để máy làm mồi cá cứa đứt ngón tay tới hai lần. Nhưng dù bị đứt hai ngón hay ba ngón, cái tay nốc rượu shochu cầm micro hát karaoke sờ vú sờ mông đàn bà chẳng hề suy suyển. Không chừng vậy lại có con đàn bà khoái hơn, hắn khoác lác thế. Cũng vì thế mà cô vợ Suzue chán ghét, dẫn đứa con gái duy nhất Natsuko bỏ nhà đi.

Sau khi tốt nghiệp trung học cơ sở, có một khoảng thời gian rất ngắn Kenichiro đi lao động xa đào hầm kiếm tiền. Lợi dụng chuyện này, Kenichiro rắp tâm trở thành bệnh nhân bụi phổi để lãnh bảo hiểm. Hắn hút một ngày tới năm sáu bao thuốc lá cốt để làm đen phổi, ngày nào cũng đi đến bác sĩ từ sáng sớm. Không như các bệnh nhân khác lúc nào cũng ghé qua đánh pachinko ở cái tiệm ven tỉnh lộ trên đường từ bệnh viện về, Kenichiro không ghé đâu cả mà vứt ngay bịch thuốc bác sĩ cho vào thùng rác. Gì thì gì, nhờ cất công đi bệnh viện mỗi ngày nên cuối cùng Kenchiro được công nhận là mắc bệnh nghề nghiệp.

Cái tiếng ấy chắc đã bay đến thị xã kế bên, nên con gái Natsuko đang sống chung với mẹ nhất định không bén mảng đến cái làng có ông bố sống. Natsuko chỉ gặp bố sau hơn chục năm, vào ngày đám tang của Kenichiro. Trong khu này vốn có nhiều người đi xa đào hầm kiếm sống nên có nhiều bệnh nhân bụi phổi. Trong đó có nhiều người trở thành bệnh nhân theo cách tương tự như Kenichiro. Để điều tra vụ lừa đảo bảo hiểm lao động này, Cục Tiêu chuẩn lao động đã gọi điện thoại đến các nơi liên quan. Thực tế cũng có tin đồn từ chỗ bác sĩ mà Kenichiro đã khám, có vài bệnh nhân bị xóa tư cách lãnh bảo hiểm mắc bệnh nghề nghiệp. Hình như tin đó làm Kenchiro lo lắng hay sao nên một hôm đột nhiên hắn biến mất. Sau đó người ta tìm thấy xác hắn ở trong núi, chết do tự kết liễu đời mình. Nhưng những người tìm thấy cái xác là nhân viên chữa cháy và cảnh sát khu vực thì đã không nói cho bà Naoko biết điều này.

Dọn dẹp đám ma chưa xong, Natsuko đã vội vàng rời khỏi nhà bà Naoko. Natsuko gần như hoàn toàn không nhớ gì về bà nội. Mỗi lần nhìn thấy bà, cô bé lại nhớ những gì mẹ đã kể về bà với cái giọng như mắc nghẹn gì trong họng, vì vậy cô không thể tự nhiên với bà nội được.

Ngôi nhà quá rộng cho một mình bà Naoko. Đêm khuya tỉnh giấc, trong ngôi nhà đầy ắp tiếng sóng vỗ bờ. Như có cảm giác đầu lưỡi sóng đang liếm láp ướt át chiếc gối. Biển đã đến cận kề rồi. Chỉ còn một chút nữa thôi.

Còn gì nữa đâu mà hòng thay đổi. Bây giờ có nhổ cây thiên tuế đi nữa cũng chẳng xoay chuyển được gì.

❃ ❖ ❊

Setsuko giơ tay quẹt chùm lá to của cây thiên tuế đua nhau trĩu xuống như lũ người tranh nhau chạy trước, luồn vào cổng.

“Chào bà! Setsuko đây, cháu vào đây.” Setsuko nói to, không chờ trả lời cô đã kéo cửa vào. Không có khóa, nhưng vì chốt cửa không tốt nên tiếng kêu lách cách của nó làm cho Setsuko cảm thấy như mình đang xâm nhập nhà người ta.

Như mọi khi bà Naoko nằm trên giường trong phòng ngủ, cũng là phòng để bàn thờ. Gian phòng u tối. Bà Naoko nằm khoanh người, xoay lưng về phía cửa sổ kéo màn kín mít. Có tiếng rè rè như tiếng ruồi con vo ve ở cánh tai. Mũi của bà cắm cái ống kéo dài. Ống này nối với cái máy hình hộp để cạnh giường. Đó là máy khí dành cho người dùng liệu pháp oxy ở nhà. Những âm thanh im ỉm nhưng khắc khoải tịch mịch rỉ ra từ cái máy.

“Chào bà Naoko!” Setsuko nói. “Ừ,” mái đầu bạc trắng với mớ tóc cắt ngắn rung nhẹ.

“Hôm nay trời đẹp quá. Cho ánh sáng vào nhé,” vừa nói Setsuko vừa với tay về phía tấm màn che cửa sổ. “Có gió nữa, mát lắm.”

“Không được đâu!” Bà Naoko kêu lên. “Để nguyên thế. Như thế là được rồi. Trong biển còn tối hơn nữa mà...”

“Dạ, vậy để nguyên thế nhé,” Setsuko rụt tay lại. “Chỉ mở cửa sổ thì được chứ? Hồi nọ bà bảo nước biển lạnh lắm phải không? Cho gió vào làm phòng này lạnh lên như biển nhé.”

Bà Naoko khẽ gật đầu như bảo ờ cũng được. Setsuko mở cửa sổ. Ngay lập tức gió mạnh tràn vào làm cái bóng của màn cửa lung linh trên bức tường trắng, trông như những ngọn rong cầm tay nhau nhảy nhót trong chốn hun hút se lạnh của đáy biển.

Chân của bà Naoko không đi lại được nhiều, nhưng chưa phải đã nằm liệt giường. Mỗi ngày ba lần bà tự mình dùng ống dây hút nước tiểu ra nên không đến nỗi đái ra quần. Tuy vậy bà khó mà nấu được cơm ngày ba bữa và không thể tự mình vào bồn tắm được.

Bà Naoko vốn ăn rất ít, khi chưa biết điều này Setsuko đã rất lo, cô nghĩ chắc tại mình nấu ăn dở nên bà không ăn được. Không như các nhân viên trẻ khác, Setsuko luôn cố nấu những món ăn Nhật hợp khẩu vị người già, dù vậy có thể vẫn không vừa miệng bà Naoko.

Mà cô Naoko nhân viên văn phòng nhà trường vốn là người âm thầm đâu đó. Mỗi khi bị bọn trẻ nài nỉ, cô gập ngay cuốn sách đang đọc để sang bên cạnh, đọc truyện cổ tích hoặc kể chuyện thần thoại cho chúng nghe. Cô cũng hát nhiều bài hát nữa. Khi Setsuko và Asako Chị lên lớp 4 thì cô Naoko thôi việc. Không như những nhân viên đến sau đó, cô tuyệt nhiên không bảo học sinh gọi mình là cô giáo. Bọn trẻ gọi “cô Naoko” một cách tự nhiên. Vì từ xưa bà Naoko đã nhũn nhặn như thế nên Setsuko nghĩ nếu có điều gì muốn nói ra đi nữa, nghĩ đến người khác chắc bà cũng cho qua không nói.

Nhưng dạo này Setsuko thấy bà vốn đã âm thầm nay lại càng nhợt nhạt hơn. Nhờ trị dưỡng bằng máy thở oxy tại nhà nên phổi có vẻ ổn hơn, dù là người ăn ít nhưng cũng không phải là kém ăn. Cách bà nói chuyện vẫn lễ phép như xưa, vẫn giữ được nụ cười tươi sáng. Vậy mà vẫn không thể nào không cảm thấy một vẻ yếu đuối đã phủ bóng nơi bà. Cái bóng yếu đuối đó bu bám nhung nhúc như đàn kiến lì lợm không biết mệt quanh đôi mắt to im lìm khép lặng, trên tấm lưng khòng khoèo bất lực trên giường. Những lúc ấy Setsuko ngồi yên lặng nghe tiếng ngáy khe khẽ của bà giữa tiếng rè rè của máy thở. Cô nhìn mãi phía sau đầu của bà Naoko, mái tóc thưa dán sát vào da đầu.

“Vậy để cháu chuẩn bị cho bà tắm nhé,” nói xong Setsuko đi vào phòng tắm.

❃ ❖ ❊

Dạo ấy vào khoảng cuối năm trước. Thấy bà Naoko chỉ lấy đũa khều khều món củ cải hầm mực mà không cho vào miệng, Setsuko liền hỏi:

“Bà Naoko, không ngon hả bà? Bà vẫn thích củ cải hầm với mực mà? Mực này tươi không cứng đâu, củ cải cũng hầm mềm rồi mà.”

Bà Naoko mở to mắt nhìn Setsuko một lúc, đôi mắt trông càng to so với thân hình gầy guộc. Bà Naoko sống ở vùng đất nắng gắt này hơn sáu chục năm mà khuôn mặt, ngấn cổ và cả bàn tay cầm đũa không hề sạm đi, cứ trắng như phấn dồi. Thế nhưng lúc này khuôn mặt trắng ấy lại xanh lè như bị rút hết máu.

“Có điều chưa nói với cháu bao giờ...”

Setsuko thần người ra. Cô không ngờ lại nghe câu nói ấy từ bà Naoko trước. Bởi vì chính Setsuko từ lâu nay cũng ấp ủ trong lòng một lời chưa nói ra được. Cũng mong có dịp thổ lộ, nhưng nói khi nào, nói như thế nào thì Setsuko chưa nghĩ ra được. Mà nói ra đâu đã thay đổi được gì, Setsuko biết rõ như thế.

Từ sau cái chết của thằng con trai Kenichiro, bà Naoko hầu như không ra khỏi nhà. Ngẫm lại thấy bà khác đi từ dạo đó. Những người đến thắp nhang cho Kenichiro đều ngạc nhiên. Trước mặt họ, bà ngồi xếp chân ngay ngắn, hai tay đặt xuống chiếu cúi đầu thật sâu nói: “Cảm ơn đã cất công đến thắp hương cho Yoichi.” Yoichi là bố dượng của Kenichiro. Dắt theo Kenichiro 8 tuổi, bà Naoko về làm vợ người đánh cá hơn mình gần hai chục tuổi. Đau lòng bởi thằng con riêng của vợ nuôi cá hamachi thất bại rồi nợ nần, ông bố dượng mất lúc 75 tuổi vì ung thư bao tử.

Khi khách nói chuyện về Kenichiro thì bà nói: “Cháu ra khơi đánh cá con hamachi chưa về” rồi nở nụ cười. Ai cũng e bà Naoko đâm ra lú lẫn mất rồi. Có một cụ bà biết ít nhiều về quá khứ của bà Naoko, không phải là ác ý nhưng muốn thử xem sao nên hỏi: “Vậy ông Chozaburo khỏe không, ông ấy thế nào rồi?” Chozaburo là người chồng đầu tiên của bà Naoko đã tử trận trong chiến tranh.

Thế là bà Naoko không cầm được nước mắt thổn thức khóc. “Chết thật, hỏi ác quá,” bà cụ luýnh quýnh xin lỗi nhưng bà Naoko nói: “Tội nghiệp cho nhà tôi quá, ông ấy vật vờ dưới đáy biển đen thui chỉ một mình. Thương quá đi, tôi biết làm sao đây? Phải đi cứu ông ấy về chứ... mà cứu làm sao đây?” Bà Naoko hỏi lại với giọng tha thiết.

Biết điều ấy nên Setsuko ngại nói ra lời ấp ủ trong lòng lâu nay, sợ làm bà Naoko rối lên. Cô hỏi Asako Chị là bạn thân nhất, là chị họ, là người biết hết người già trong làng thì Asako Chị bảo bây giờ chắc chưa nên nói ra. “Bây giờ” mà có thể thành “mãi mãi” không chừng. Vì thế khi bà Naoko thốt nhiên mở miệng nói “Có điều chưa nói với cháu bao giờ...” thì Setsuko hoàn toàn chưa chuẩn bị tinh thần.

Nhưng điều bà Naoko nói ra thật bất ngờ với Setsuko.

“Trước nay tôi không nói với cháu. Thật ra tôi là người cá,” bà Naoko hai con mắt to long lanh nói. Từ những sợi mi dài con bướm lượn bay ra, vừa soi đôi cánh mỏng manh vừa vờn múa trong màu mắt trong veo.

“Hả?” Setsuko không tin vào tai mình.

“Tôi là người cá,” bà Naoko lặp lại thật rành rẽ.

“Người cá... là người cá sống dưới biển phải không?”

“Đúng thế,” nói rồi bà Naoko ngập ngừng hạ thấp ánh mắt.

“Thế à...” Setsuko vừa thở ra vừa gật đầu. Sức lực rút đi hết như nghe phải điều trật ý.

“Cháu có ngạc nhiên không?”

“Ngạc nhiên chứ, không ngạc nhiên mới là lạ...”

“Đúng rồi nhỉ, xin lỗi cháu nhé.”

Thấy mình dao động có thể làm bà Naoko lo nên Setsuko nghĩ phải nói tiếp gì đấy.

“À, ngày xưa ở trường bà hay đọc cho chúng cháu nghe truyện Nàng tiên cá, phải không?”

Đôi cánh chập chờn của con bướm đang vờn múa quanh khuôn mặt bà Naoko như phun ra bụi nắng bạc, bà mừng rỡ ra mặt.

“Ừ đúng rồi đó, cháu nhớ à. Tôi là người cá cùng loài với Nàng tiên cá đó.”

“Truyện cổ tích của Andersen phải không?”

“Ừ, mà cũng là truyện của tôi đó.”

“Thế ạ,” Setsuko nhớ lại thời xa xưa. “Thảo nào bà hát hay ghê. Nghe bà kể tưởng thật chứ không cảm thấy là cổ tích chút xíu nào. Cảnh tượng dưới đáy biển hiện lên cứ y như trước mắt. Cho nên cháu và Asako Chị còn có cả dự định to tát là đi thủy cung xem người cá nữa kia.”

“Ủa, thế à.” Bà Naoko nhoẻn miệng cười. “Rồi có gặp được người cá không?”

Setsuko nhìn xuống, lặng thinh. Cô nhìn món hầm hầu như chưa được đụng đũa. Rồi ngước lên, nhếch một nụ cười buồn, lắc đầu. Như thể dằn lòng mình toan với tay đến những bọt nước nổi lên từ vực tiềm thức sâu thẳm tối tăm. Bởi nếu chạm tới, bọt nước ấy không chừng vỡ tan.

“Cháu cũng không nhớ rõ. Lúc đó, cháu suýt bị chìm... Có thể gặp rồi mà không nhớ.”

“Thế à, tiếc quá,” Bà Naoko ủ rũ đôi mắt to, nói giọng buồn buồn. Con bướm thấm mệt cụp đôi cánh to nằm nghỉ trên hàng mi dài của bà Naoko.

Setsuko mỉm cười cho bà Naoko yên lòng.

“Nhưng cháu có nghe thấy tiếng nói. Cái đó thì nhớ. Nhưng tâm trí lúc đó mông lung, biết đâu là nằm mơ...” Setsuko nói dối một tí.

“Gặp được trong giấc mơ cũng là hay rồi, phải không.”

Bà Naoko nói thế, chớp mắt đôi lần. Cánh bướm lung linh bụi nắng nhảy múa quanh đôi mắt. Con mắt chớp dịu dàng như trẻ nhỏ được xoa đầu.

“Không chỉ trong giấc mơ đâu,” Setsuko nhoẻn miệng cười nói thêm. “Bây giờ trước mắt cháu có người cá thật đây nè.”

“Ờ...” Bà Naoko cười mắc cỡ.

“Nhưng mà, dù bà là người cá đi nữa không ăn nhiều vào là không được đâu. Tại sao bà không muốn ăn? Bà không khỏe trong người à?”

Bà Naoko khẽ nhắm mắt, nín thinh. Một lúc sau, như quyết thổ lộ một bí mật, bà hạ giọng nói:

“Đang chuẩn bị trở về biển mà.”

“Trở về biển?”

“Đúng, về chứ, cho nên tôi đang chuẩn bị đây.”

“Người cá về biển mà cần chuẩn bị à?”

“Ủa, cháu không nghe kỹ truyện à?” bà Naoko nghiêng đầu, thoáng buồn. “Nàng tiên cá là truyện người cá biến thành người phải không. Chỉ vì một lòng muốn ở cạnh chàng hoàng tử yêu dấu nên đã đánh đổi giọng hát thánh thót của mình để có được đôi chân của con người... Cũng giống vậy, tôi biến thành người để đến đây.”

“Vậy là bà phải trở lại thành người cá một lần nữa à?”

“Đúng thế, nhưng mà trở lại không dễ đâu. Vì làm người hơn mấy chục năm nay rồi, trở lại khó lắm.

Cháu cũng biết phải không, người cá hầu như không ăn uống gì trong biển cả. Vậy mà tôi ăn đồ ăn của thế gian này suốt chừng ấy năm. Ăn thêm nữa sợ không về biển được.” Bà Naoko lắc đầu buồn rầu.

“Ủa, chuyện đó có trong truyện Nàng tiên cá không nhỉ?”, Setsuko chợt hỏi lại.

“Không có đi nữa thì cũng là như thế. Tôi là người cá mà, tôi đã nói thì là thật chứ,” bà Naoko nói với Setsuko như giọng của người mẹ vỗ về cho con trẻ yên tâm.

Không như bà Naoko nghĩ, Setsuko nhớ rõ truyện Nàng tiên cá đã nghe bà kể hồi nhỏ. Đặc biệt cô không thể quên cái kết cục đau buồn ấy.

Nàng tiên cá chỉ vì muốn được ở cạnh chàng hoàng tử yêu dấu mà đánh đổi giọng hát hay nhất nơi đáy biển của mình để có được hình dáng con người. Nhưng vì không thể thốt ra được lời nào nên hoàng tử không nhận ra đó là cô bé yêu kiều đã cứu mình trong cơn phong ba của biển cả, đưa mình vào bờ. Chẳng những vậy chàng còn nghĩ cô gái ở ngôi đền trong rừng, người tìm thấy xác chàng dật dờ trên bờ biển mới là ân nhân. Một hôm, để vui lòng cha mẹ, chàng miễn cưỡng đi gặp công chúa nước lân bang, ai ngờ vị công chúa này chính là cô gái trong ngôi đền đã tìm thấy chàng trên bờ biển. Hoàng tử mừng rỡ, lập tức quyết định kết hôn với công chúa và nói với nàng tiên cá yêu chàng hơn ai hết rằng: “Ôi, điều mơ ước tha thiết nhất đời ta đã thực hiện được. Cô bạn quý mến của ta ơi, em chia sẻ hạnh phúc với ta chứ? Vì em yêu thương ta hơn ai hết phải không?” Nàng tiên cá nay chỉ còn lời nguyền của mụ phù thủy đã phù phép nên hình dáng con người cho nàng. Lời nguyền đó là, nếu ngươi không chiếm được tình yêu của hoàng tử để chàng yêu ngươi hơn song thân chàng, nếu chàng không chịu lấy ngươi làm vợ thì ngươi phải mất sinh mạng. Vào buổi sáng ngày hoàng tử thành hôn với thiếu nữ khác, trái tim ngươi sẽ tan nát và ngươi sẽ biến thành vô số bọt biển.

Dĩ nhiên nàng tiên cá không phải không có cơ hội cuối cùng. Trong buổi dạ tiệc ăn mừng hoàng tử thành hôn trên tàu, các cô chị của nàng tiên cá trồi lên hiện ra trước mặt khi nàng một mình thơ thẩn ngắm biển. Các cô chị đã đánh đổi mái tóc dài mượt mà để có được con dao găm của mụ phù thủy, đem đến cho nàng. “Trước khi mặt trời mọc, em phải đâm nó vào tim hoàng tử. Hễ máu chàng chảy xuống chân em, lập tức đôi chân sẽ biến thành đuôi cá. Mau lên, em có trông thấy lằn vạch đỏ ở chân trời kia không? Trong vài phút nữa, mặt trời sẽ mọc và em sẽ chết đấy!” Nàng tiên cá lẻn vào phòng ngủ của hoàng tử, nàng hôn nhẹ lên vầng trán đáng yêu của chàng. Nàng thấy hoàng tử đang mơ, miệng mấp máy. Nhưng chàng thốt ra không phải tên của nàng mà là tên người vợ sắp cưới. Nàng tiên cá tan nát cõi lòng. Không ngờ công chúa đã chiếm ngự được lòng chàng đến vậy. Nàng nắm chặt cán dao... giơ lên... nhưng lập tức quẳng nó xuống làn sóng sắp hửng lên màu đỏ. Mắt rũ xuống, nàng nhìn hoàng tử một lần sau cuối rồi gieo mình xuống biển, thân thể tan thành vô số bọt nước...

Sau khi biến thành bọt biển tung tóe trên mặt nước, nàng tiên cá hứng ánh sáng mặt trời đang ló dạng, trở thành linh hồn của không trung vô hình vô sắc, bay lên trời cao. Từ đó trong 300 năm nếu nàng làm được nhiều điều thiện cho nhân gian thì nàng sẽ có được linh hồn bất diệt.

Nhưng có được linh hồn bất diệt có phải là sự cứu rỗi hay không?

Kết cục như thế chẳng hề là sự cứu rỗi, đối với bà Naoko và cả đối với mình. Setsuko nghĩ vậy. Nếu mượn lời bà Naoko, từ lúc thành người, tức là từ ngày đến vùng đất ven biển này, trong suốt sáu mươi năm bà Naoko đã gian truân quá đủ rồi. Sau khi chết bà Naoko còn phải trở thành linh hồn của không trung bay quanh chúng mình nữa hay sao?

Ở cuối truyện Nàng tiên cá, một trong những linh hồn của không trung nói nhỏ vào tai nàng: “Có cách rút ngắn được thời gian thử thách 300 năm. Chúng ta len lỏi vào nhà người trần có con cái, mỗi lần tìm thấy một đứa bé ngoan làm vui lòng cha mẹ, xứng đáng được cha mẹ yêu quý, Thượng đế sẽ rút ngắn thời gian thử thách cho chúng ta. Những đứa bé không biết chúng ta bay lượn trong phòng chúng và mỗi lần chúng ta mỉm cười với một đứa bé ngoan, chúng ta sẽ bớt đi được một năm trong số ba trăm năm. Nhưng mỗi lần ta gặp phải một đứa bé hư đốn làm cho chúng ta phải rỏ lệ đau buồn, thời gian thử thách của chúng ta sẽ bị tăng thêm một ngày.”

Thế chẳng nhẽ muốn bà Naoko hạnh phúc thì ở thế gian này Setsuko mỗi ngày phải cố như một đứa trẻ ngoan, làm bà Naoko trong lốt của linh hồn không trung thấy vui mà mỉm cười hay sao?

Không phải thế. Nếu bà Naoko không có ở đấy thì cũng chẳng còn có ý nghĩa gì nữa. Không thể thấy, không thể nói chuyện, không thể chạm tới thì có nghĩa gì với Setsuko đâu. Sau khi chết cũng không có gì bảo đảm rằng Setsuko sẽ ở cạnh bà Naoko. Nên Setsuko muốn thấy bà Naoko vui vẻ mỉm cười ngay lúc này, lúc cô đang có bà bên cạnh.

Nàng tiên cá tan vỡ trái tim, nhưng nàng còn có các chị em đã vì nàng mà đánh đổi mái tóc dài mượt mà để được cây dao. Chứ bà Naoko thì đâu có ai. Mà dù có lưỡi dao trong tay đi nữa bà Naoko có ai để mà đâm? Người bà yêu thương đâu còn trên cõi đời này.

“Vậy thì phải ăn mực chứ,” Setsuko nhìn thẳng vào bà Naoko, sẵng giọng như con gái mắng mẹ không chịu nghe lời. “Mực là đồ biển mà.”

“Ồ, tôi làm sao vậy nhỉ, mực đúng là đồ biển thật,” bà Naoko cười ngượng nghịu đưa đũa gắp miếng mực khoanh tròn.

“Củ cải cũng hầm đầy vị mực nên cũng như là đồ biển đó,” Setsuko giục bà ăn.

Thế là bà Naoko đưa đũa gắp miếng củ cải cắt nhỏ vừa miệng, cho vào cắn nhẹ.

“Ờ thật thế nhỉ, củ cải này có vị mực như cháu nói đấy. Cái này thì tôi ăn được,” bà Naoko nói như ngạc nhiên.

“Ngon không?”

“Ừ, ngon lắm, cảm ơn cháu.”

Vừa nói bà Naoko vừa nở nụ cười với đôi mắt to lấp lánh như biển cả quyện vào trời hoàng hôn. Trên khuôn mặt ấy, con bướm vỗ nhẹ đôi cánh phớt hồng bắt đầu tung tăng nhảy múa trở lại.

❃ ❖ ❊

Setsuko thấy rõ bà Naoko yếu đi từ sau buổi bộc bạch ấy. Điều bà Naoko nói có thật hay không cũng không sao. Chỉ quan trọng vì với bà Naoko đó là sự thật. Nghĩ thế Setsuko như hiểu ra tất cả. Thổ lộ rằng xưa mình là người cá và nay sắp thành lại người cá cũng có nghĩa bà Naoko đang gỡ dần các mối dây kết nối bà với sự sống trên thế gian này.

Ở dưới biển hẳn không cần thở bằng phổi nữa. Cơ chừng cũng chẳng cần đi bộ. Hai chân yếu đi, chắc vì đã đến ngày bà chia tay với đôi chân đã nâng đỡ mình trong suốt thời gian đi đứng trên mặt đất này.

Trong khi bà Naoko đứng, tay vịn thanh ngang gắn trong phòng tắm, Setsuko vừa rửa xoa đôi chân gầy yếu của bà vừa nghĩ toàn những điều như thế.

Ở chỗ bàn tọa và xương cùng của bà có vết loét hoại thư. Cùng với thời gian nó dần dần phình lên, loe ra như một thứ trái cây vỡ bởi sức ép từ trong bản thân nó. Nhưng từ đó không phải tuôn ra nước quả ngọt ngào làm ngọt lưỡi mát họng, mà là mủ thối loét bốc mùi hôi hám. Làm theo cách Asako Chị dạy, Setsuko ngâm lá lô hội trồng trong vườn với rượu shochu 30 độ thành thuốc, bôi cho bà Naoko mỗi lần đến. Đúng như Asako Chị nói, mủ ngừng chảy ra, vết loét tròn có đường kính độ 5 cm từ vòng ngoài từ từ nhỏ đi. Vảy rộp lên cứng lại. Trông nó giống một mắt gỗ trên thân cây hơn là da dẻ con người. Nhưng chớ thấy có vảy mà bóc ngay, nó sẽ tróc luôn cả phần chưa khỏi, làm vết hoại thư nặng thêm. Phải cố đợi cho nó tự nhiên rơi ra.

Cứ thế Setsuko đưa cho bà Naoko xem miếng vảy cứng vừa tróc ra, bà cười mừng rỡ.

“À, được cái vảy cá rồi.”

“Vảy cá?” Setsuko bất ngờ hỏi lại, mắt mở to không kém gì bà Naoko.

“Ừ, cái này là vảy cá mà, nhìn biết ngay phải không? Bà Naoko đưa lên trước mặt cho Setsuko xem miếng vảy cỡ bằng cánh hoa anh đào ở đầu tay. Miếng vảy này đen kịt như máu đông cứng lại.

“Vảy cá nào chứ?” Đã biết câu trả lời của bà Naoko nhưng Setsuko vẫn hỏi.

“Dĩ nhiên là vảy của người cá chứ. Cứ như thế này tôi dần dần trở lại người cá đấy. Sắp rồi.”

“Sắp rồi” nghĩa là gì, Setsuko biết thừa nhưng cô lảng sang ý khác.

“Sắp lành rồi. Mừng bà nhỉ.” Setsuko nói, cố cười tươi hơn.

Sau đó, trong bồn nước nóng bà Naoko quỳ đầu gối khoanh người ra phía trước đưa đầu ra khỏi bồn. Setsuko chỉnh lượng nước, dội cho ướt tóc rồi nhanh tay lấy xà bông gội đầu, cô cẩn thận rửa để nước khỏi vào mắt và mũi của bà rồi xả sạch.

Gội đầu xong bà đứng lên, Setsuko dùng vòi xịt nước nóng lên toàn thân, nghe thấy bà nói: “Thích ghê.” Nước ấm chảy thành tấm áo êm ấm không hề xô lệch, bó sát vào thân thể của bà.

“Trong nước quả thật dễ chịu ghê.”

“Thế à, hay quá,” Setsuko trả lời, dội nước như xoa vuốt khắp người bà.

Bà Naoko dường như yên tâm hoàn toàn phó mặc cơ thể cho Setsuko.

“Cảm ơn cháu,” bà Naoko ngước nhìn Setsuko nói, hai tay chắp giữa vòm vú tí teo xệ chảy. Đôi mắt to của bà lim dim thích thú. Setsuko cũng vui. Không cần nói gì. Chỉ biết người này đang cần mình. Chỉ bấy nhiêu là đủ. Setsuko tự nhủ mình như thế.

Thân thể của bà Naoko quá mỏng manh trong bồn nước ấm. Xương đòn này nọ nếu mà bấm nhầm dễ chừng bị gãy ngay. Đôi chân gầy guộc của bà không còn sức nương nhau, đắm mình trong nước. Trông giống như hai khúc cây bị gió mạnh trốc đi sau cơn lốc, trôi dạt vật vờ trên vịnh.

Để có tay vịn ở những nơi cần thiết trong nhà, thân chủ phải trả 10% chi phí, còn lại xã sẽ trả nên nhà bà Naoko có gắn từ hành lang, phòng tắm đến toalét. Quả thật không phải bà không ra đường, nhưng sau khi gắn tay vịn, thỉnh thoảng bà mang xe đẩy dành cho người già vào nhà cố gắng tập đi trong hành lang, một tay nắm tay vịn một tay đẩy xe dù chậm chạp.

Nhưng điều đó không có nghĩa là bà Naoko muốn cưỡng lại tuổi già đang ăn mòn thân xác, mà có thể vì muốn đáp lại tấm lòng của Setsuko và Asako Chị đã ân cần khuyến khích, giúp đỡ làm thủ tục gắn tay vịn cho bà. Là vì từ sau khi thổ lộ với Setsuko nguồn gốc người cá của mình thì ngoài lúc đi toa-lét bà hầu như không rời khỏi giường, không dùng cả tay vịn lẫn xe đẩy nữa.

“Bà có đau chân không?” Ra khỏi phòng tắm, Setsuko lấy khăn lông to choàng vào người bà vừa lau vừa hỏi.

“Không sao, mà đau chân là phải chứ. Cháu có nhớ không, nàng tiên cá đã đánh đổi giọng hát hay để có được đôi chân, nhưng mỗi lần đi thì...”

“Đau chảy máu như giẫm lên kim hoặc dao nhọn... phải không?”

“Đúng rồi, đúng thế.”

“Ủa, chân bà đau đến thế à?” Setsuko sửng sốt, suýt làm rơi chiếc khăn lông. “Cháu xin lỗi, sao bà không nói?”

“Không sao đâu, đau cỡ này là đương nhiên rồi. Vì tôi sắp chia tay với chân người để lấy lại đuôi của người cá mà. Hồi nãy cháu cũng có thấy vảy cá phải không?”

Setsuko không hiểu lắm. Nếu bà Naoko giống như trong truyện cổ tích, từ người cá biến thành con người thì chẳng phải bà Naoko đã đánh mất giọng hát hay nhất dưới đáy biển hay sao? Nhưng giọng của bà hồi ấy đã rất êm dịu. Bà còn hát rất hay nữa. Tiếng hát làm cho bọn trẻ mê mẩn vậy mà nói là giọng đã bị lấy mất là sao? Vậy khi từ con người trở lại người cá, giọng hát bị lấy mất ấy sẽ bị lấy mất lần nữa hay sao? Nghĩ không ra, Setsuko đành hỏi bà.

“Đúng thế. Tôi bị lấy mất tiếng hát mới thành người được đó. Đúng như trong truyện mà. Tiếng hát mà tôi hát cho các em nghe ở trường dĩ nhiên không phải là của tôi. Tiếng hát của tôi là tiếng ca dĩ vãng. Là tiếng hát ai nghe được sẽ quên tất thảy. Khách lữ hành sẽ quên đi quê hương, quên cả vợ con gia đình ở chốn quê hương. Nàng tiên cá ngỡ rằng tiếng hát đó có thể làm hoàng tử đoái lòng nhưng cũng chính để được gần chàng mà nàng phải từ bỏ nó. Bây giờ tôi không thể hát bài hát đó nữa. Vận mệnh trớ trêu như thế đó...” nói xong bà Naoko cười buồn. “Tôi không thể nhớ ra bài hát đó nữa, người hát bài ca dĩ vãng mà lại quên mất nó, kỳ nhỉ...”

Lần đầu tiên nghe cô Naoko nhân viên văn phòng nhà trường hát, Setsuko nhớ đến cảm giác lạ lùng như có làn sóng ấm nóng từ đáy sâu cơ thể lan đến dưới bề mặt của da thịt. Những bài hát cô Naoko hát cho bọn trẻ nghe toàn là những bài Setsuko không biết. Tuy vậy Setsuko không sao quên được tiếng hát đó. Không những thế, mỗi lần nghe cô Naoko hát, Setsuko thấy như mình đã từng nghe tiếng hát này thưở xa xưa nào.

Với Setsuko, tiếng hát ấy chính là cô Naoko. Vậy mà nó không phải là giọng thật? Không, không phải thế. Đó chính là giọng thật của cô Naoko hát bài ca dĩ vãng.

Setsuko chợt cảm thấy vui. Chẳng phải vì nước nóng bốc lên mà mặt Setsuko đỏ hồng, nhưng chẳng hiểu vì đâu cô bỗng thấy lòng tràn đầy tự tin.

“Không sao đâu bà Naoko. Sẽ nhớ ra hết mà. Lần này bà sẽ lấy lại được giọng hát nữa. Vì bà từ con người trở lại thành người cá thì những gì bị lấy đi mất để thành con người rồi sẽ lấy lại được mà.” Setsuko nói dứt khoát.

Setsuko nhanh nhẹn dùng khăn lông lau cẩn thận từng cẳng chân chỉ còn xương và gân. Đôi chân hầu như chẳng còn được dùng trên mặt đất này nên một ngày nào đó nó sẽ dính vào nhau thành một khối cũng chẳng có gì là lạ. Đôi chân trở lại thành đuôi cá, ở trong biển chúng sẽ lấy lại sự tự do đã mất trên mặt đất và đưa bà Naoko đi đến bất kỳ chốn nào bà muốn. Không chừng bà gặp được người bà mãi đi tìm. Cái người từ biển xa đưa bà Naoko đến mặt đất này, nhưng lại để bà trên bờ biển rồi chỉ một mình biến mất đâu đó dưới đáy biển sâu.

“Bà tắm có thích không?” Setsuko hỏi.

“Ừ, thích lắm,” bà Naoko trả lời mê mẩn. Hàng mi dài che đôi mắt to ướt át bởi nước nóng đang tỏa sáng. Con bướm như đón lấy ánh sáng liền ngừng trên hàng lông mi xòe nhẹ đôi cánh trong suốt. “Được cho tắm nước ấm như thế này thật không có gì xa xỉ bằng. Cháu có biết không, đáy biển phía bắc lạnh không thể tưởng được. Tôi cứ nghĩ không biết sung sướng như vầy có được không, đến nỗi thỉnh thoảng phát lo.”

“Không xa xỉ gì đâu. Trước nay bà từng ở trong nước lạnh lâu lắm rồi mà, hưởng nhiêu đây là đương nhiên chứ,” Setsuko nói. Thực tế, đã có một thời gian dài người trong làng rất lạnh nhạt với bà Naoko.

Nhưng đối với bà Naoko nay đã quyết định về biển thì những điều đó có thể chẳng còn gì là đáng kể nữa.

❃ ❖ ❊

Bà Naoko có vẻ hơi mệt sau khi tắm. Có thể vì bà nói nhiều hơn mọi khi. Tắm xong Setsuko giúp bà mặc áo ngủ, bà nằm trên giường mở hé miệng, thở ra khó nhọc. Setsuko bật điện máy thở oxy, cho ống dây vào mũi bà Naoko. Một lát sau, những đợt rung như sóng biển ngày dông lặng dần đi trên bờ lưng nhỏ bé. Setsuko nghe nhịp thở trở lại đều đặn như tiếng thuyền chèo vững vàng lướt tới. Sau khi xác nhận xong điều này, Setsuko đứng dậy định đi giặt đồ. Ngay lúc ấy cô nghe tiếng bà Naoko gọi từ phía sau.

“Cháu ơi.”

“Sao vậy bà?” Setsuko quay ngược lại phía bên kia giường để thấy mặt bà Naoko.

“Cháu đến đây làm là vì tôi có bảo hiểm chăm sóc người già phải không?” bà Naoko hỏi.

“Vâng, đúng thế” Setsuko gật đầu. “Mà dù không có bảo hiểm đi nữa, vì bà cháu vẫn vui lòng đến chăm sóc chứ.”

“Cảm ơn cháu, cháu lúc nào cũng tử tế quá. Mà thế này cháu à...”

“Cái gì ạ?”

“Ông Tsuru sao rồi nhỉ? Ông ấy cũng cao tuổi rồi.

Ông ấy có bảo hiểm không?”

“Ông Tsuru là ông Tsuru Anh Iwamoto à?”

“Ừ, ông Tsuru Iwamoto đó, là bạn thân của ông Chozaburo, cháu cũng biết chứ. Tôi muốn cảm ơn ông ấy một lần cho đàng hoàng vậy mà mãi...”

“Cảm ơn... à?”

“Ừ, tôi nghĩ mãi xem có thể làm gì được cho ông ấy không? Phải chi nói được trực tiếp với ông ấy thì tốt biết mấy, nhưng mà đang chuẩn bị về biển, chân cẳng như thế này làm sao ra đường được...” “Dạ...” Setsuko gật đầu lo lắng.

“Ông Tsuru cũng sống một mình suốt phải không? Chắc cũng nhiều điều bất tiện lắm. Không biết ông ấy có thể vào bảo hiểm như tôi được không? Đúng rồi, cháu làm sao có thể giúp ông ấy vào bảo hiểm được không?”

“Dạ... nhưng...”

“Tôi cũng định khi nào trở lại người cá hoàn toàn rồi sẽ đến chào ông Tsuru. Vì không chừng sẽ có dịp gặp lại nhau dưới biển. Nhưng bây giờ sự tình như thế, chỉ có thể cậy vào cháu thôi. Nhờ cháu, cháu làm ơn giúp ông ấy. Tử tế với tôi sao nhờ cháu tử tế với ông ấy như thế. Nhờ cháu, cháu làm ơn giúp ông ấy nhé.”

Thấy hai tay bà Naoko chắp trước ngực khẩn nài mình, Setsuko không thể nào lắc đầu từ chối cho được.

Bà Naoko định cảm ơn ông Tsuru Anh về chuyện gì? Ngay lúc ấy Setsuko không nghĩ ra được. Cô nhớ ra điều mình đã nói dối. Với Setsuko, đó là cái dối vô tội.

Một năm trước đây, thấy bà Naoko có vẻ khó thở, Setsuko toan đưa bà đi bệnh viện ngay. Nhưng bà Naoko dù thở rất khó nhọc cũng không chịu gật đầu. Không thể nói thành tiếng mà cũng không thể thở được cùng lúc, bà nói ngắt quãng từng tiếng nhờ Setsuko dẫn đến “Hàng muối.” Bà khăng khăng rằng trước nay mỗi lần bị bệnh đều chữa bằng “Bùa của Hàng muối” cho nên không có thuốc nào hiệu nghiệm hơn nó cả. Chắc từ lúc đó bà Naoko đã bắt đầu không bình thường. Không, cũng không phải không bình thường, có lẽ từ ngày ấy trong lòng bà đã quyết định trở lại làm người cá.

Không còn có loại Bùa của Hàng muối nào hiệu nghiệm cho đủ loại bệnh từ hậu sản, gãy xương, bong gân, cho đến chứng động kinh của con nít. “Bà thầy Hàng muối” giỏi bùa ngải đã thành người thiên cổ từ hơn chục năm trước khi Setsuko ly dị trở lại làng này. Cái bùa mà gãy xương, bong gân gì cũng chữa được đã không hiệu nghiệm với chứng gãy trí nhớ, bong trí nhớ của chính bà thầy, nên cuối đời bà lú lẫn đi tìm muối mỗi khi vo nắm cứt của mình như cơm nắm. Từ lúc ấy Bùa của Hàng muối đã tiêu vong cùng với bà lão này.

Thấy bà Naoko khăng khăng không đi bệnh viện, Setsuko đã viện đến tên Tsuru Anh. Setsuko nói dối rằng: “Ông Tsuru Anh lo đấy.” Một lời này là xong tất cả. Bà Naoko ngoan như con trẻ, nghe lời tót lên xe Setsuko đi đến bệnh viện ở thị xã kế bên. Cái tên của Tsuru Anh ở một ý nghĩa nào đó, đối với bà Naoko, đã phát huy hiệu nghiệm hơn cả Bùa của Hàng muối.

Bà Naoko luôn mang ơn ông Tsuru Anh, bạn nối khố của người chồng đầu tiên Chozaburo. Ông Tsuru Anh, không ai khác, chính là người đã có mặt lúc vui lúc buồn, giúp bà Naoko sống được nơi vùng đất xa lạ không một ai quen biết này.

Chozaburo, người đã đưa Naoko từ bên kia biển xa về vùng đất này, ngỡ sẽ chung sống yên bình, ai ngờ chưa được bao lâu đã bỏ bê người vợ trẻ ra đi tìm nàng công chúa không ra khỏi bãi đá ngầm của trái tim mình từ năm mười ba tuổi, phiêu du cuộc đời trên biển. Như Chozaburo đã quả quyết, chỉ những bờ biển không thể đặt chân đến mới có nàng công chúa hằng mong mỏi. Cho nên, một khi đã có mặt ở bờ biển này thì Naoko không thể nào là nàng công chúa mà mình mòn mỏi say đắm được.

Naoko đã rỏ nước mắt một mình chơ vơ nơi bờ biển xa lạ. Những đợt sóng như lưỡi chó con liếm nhẹ đôi chân cô, đôi chân đã đem giọng hát đánh đổi. Cái đau của hai chân dù có dịu đi, nhưng nỗi đau trong lòng không thể nào khỏa lấp được. Tsuru Anh chỉ biết lặng lẽ nhìn cô, cận kề cưu mang cô. Người xấu miệng đồn đại về hai người, nói vì vậy nên Chozaburo mới xa rời Naoko. Rồi Naoko là mụ đàn bà có bùa ngải nên mới mê hoặc Tsuru Anh vốn là người ít nói hay trầm tư. Sự thật thế nào chẳng ai biết. Dù vậy, người ta cũng biết Chozaburo và Tsuru Anh vẫn chia sẻ tình bạn khắng khít suốt đời.

Ai nói sao thì nói, Chozaburo chẳng hề đếm xỉa đến tiếng đồn về người đàn bà của mình với thằng bạn thân, bởi hắn còn mải mê đi tìm hình bóng nàng công chúa đã khắc sâu trong đầu từ năm mười ba tuổi. Hắn đi tìm nàng ở khắp các hạng đàn bà: vợ người, gái qua đêm, gái tửu lầu, tới tận sâu các vùng bờ giăng đầy rong biển. Tsuru Anh thì như rùa thụt cổ vào mai, âm thầm chờ cho những tiếng lời đồn đại trôi vào quên lãng, như chờ sóng gió qua đi. Mà thật ra vào thời điểm đó chẳng mấy ai còn tâm trí nào để bàn ra tán vào. Cuộc chiến đang đi vào giai đoạn dữ dội, Chozaburo và Tsuru Anh đều bị gọi nhập ngũ, bị đưa đi tới chiến trường bên kia bờ biển.

Sự thể thật trớ trêu. Bờ biển này, đối với Naoko chính là bờ biển xa bên kia ấy. Naoko chỉ biết mong đợi hai người trở về khi hết chiến tranh. Nhưng chỉ có Tsuru Anh trở về.

Dáng vẻ Tsuru Anh đã hoàn toàn đổi thay, nhưng tâm tư dành cho bà Naoko thì trước sau không hề thay đổi. Vẫn trọn vẹn như ngày trước. Đối với bà Naoko, Tsuru Anh mãi là bờ vai nương tựa trong lòng.

❃ ❖ ❊

Đó là một bệnh viện tư chuyên về hô hấp. Bà Naoko nào chụp hình X-quang, nào kiểm tra đủ loại. Trước mặt bà Naoko và người đi cùng Setsuko, ông bác sĩ trung niên mập mạp mặc áo trắng nhanh nhẹn bày ra ba tấm phim.

“Đây là phổi của bệnh nhân bụi phổi thật,” ông bác sĩ nói.

Setsuko lắng nghe gật đầu.

Tiếp theo ông bác sĩ chỉ tấm phim thứ hai: “Cỡ này thì may ra có thể làm đơn xin bảo hiểm được” ông nói một cách dửng dưng. “Nhưng mà hơi khó đấy.”

Setsuko gật đầu. Hình như cô cũng thoáng thấy bóng đen trên lá phổi.

Rồi bác sĩ chỉ tấm phim thứ ba.

“Còn đây là phổi của bà.”

So với hai tấm phim kia phổi của bà Naoko trông sạch hơn nhiều. Không có vết đen gì. Setsuko hơi yên tâm. Nhưng nếu thế vì sao bà Naoko lại khó thở?

“Vậy có làm đơn xin không?” Ông bác sĩ hỏi hai người.

“Bác sĩ!” Setsuko nói.

“Chắc là hơi khó đấy. Nếu mấy người vẫn muốn làm thì làm cho cũng được. Nhưng dù là tôi đi nữa cỡ này chắc không được quá,” ông bác sĩ khoanh tay cứ nói tiếp không thèm để ý đến Setsuko.

“Này bác sĩ!”

“Cái gì chứ?” Ông khoanh tay chặt nhíu lông mày sâu hơn, hạ giọng hỏi.

“Làm đơn, làm đơn, làm đơn cái gì chứ?” Nghe ông bác sĩ nói, Setsuko bức xúc hỏi lại.

“Ủa?” Ông bác sĩ ngớ ra nhìn Setsuko. “Chứ không phải mấy người đến đây khám để làm đơn xin bảo hiểm cho bệnh bụi phổi à?”

Setsuko há hốc mồm nhìn ông bác sĩ.

“Có phải chúng tôi đến khám để làm đơn bảo hiểm bệnh bụi phổi đâu,” Setsuko chán ngán nói.

“Vậy à, thế mà cứ tưởng...”

Ông bác sĩ kiếm tiền bằng cách biến những người hầu như chưa đến nỗi nào thành bệnh nhân bụi phổi, trong phút chốc cảm thấy bẽ mặt, bỗng cười to ra tiếng.

Rốt cuộc, ông bác sĩ không tìm ra được nguyên nhân vì sao bà Naoko khó thở. Có lẽ để xí xóa vụ bẽ mặt của mình nên ông đã làm thủ tục cho bà Naoko được nhận liệu pháp thở oxy tại nhà.

Lúc đầu Setsuko không hiểu lý do vì sao bà Naoko nói bà không thể đi bệnh viện. Bộ bà Naoko quên rằng khi làm đơn xin bảo hiểm chăm sóc người già, bà đã phải đến phòng khám để lấy ý kiến chẩn đoán của bác sĩ hay sao. Bà lại còn bảo không cần đi bệnh viện chỉ cần có Bùa của Hàng muối là đủ nữa. Nhưng theo Setsuko biết, chắc chắn bà Naoko chưa một lần nào chữa trị bằng bùa bả của Hàng muối cả.

Những người trong dòng họ Hàng muối sống lâu đời ở vùng đất này đã cảnh giác bà Naoko là người xa lạ đến từ bên kia bờ biển xa, không có dây mơ rễ má gì với họ nên đã cư xử ghẻ lạnh với bà. Điều này không chỉ Setsuko mà người trong làng ai cũng biết.

❃ ❖ ❊

Sau buổi làm việc ở nhà bà Naoko, trên đường về, giữa đường Setsuko dừng xe ngắm biển. Đập ngay vào mắt. Tsuru Anh vẫn ở chỗ mọi khi, phía tây của bãi biển. Vẫn như thế, nằm dài trên cát, ngẩng đầu im lìm nhìn biển không biết chán. Ánh nắng về chiều lóng lánh bàng bạc trên biển. Đám mây xám như lớp lông bẩn quyện nước mưa và bùn của đàn dê tranh nhau vượt qua khỏi chân trời. Gió thổi nặng nề từ phía biển, như mang theo luồng khí nóng phát ra từ cuộc xô lấn. Tiếng máy tàu đánh cá chạy ngoài khơi vọng từ bên kia lớp sóng, một thứ âm thanh lễnh loãng như bị khí nóng làm cho tan tác. Thời gian trôi trên biển có khác với trên bờ không? Con tàu bị mắc lưới của thời gian, nên lúc nào nhìn cũng thấy như dậm chân tại chỗ. Như là không thật.

Setsuko trở lại xe, gọi điện thoại di động cho Asako Chị.

“Ờ, nói gì đi nữa Tsuru Anh cũng như là ân nhân của Setsuko mà,” bên kia điện thoại, Asako Chị hóm hỉnh cười. Tiếng cười nghe dễ chịu.

Asako Chị bảo ca làm cuối kết thúc vào lúc 3 giờ, nên hai người hẹn nhau 4 giờ tại trụ sở của Hội.

❃ ❖ ❊

Nghe Asako Chị và Setsuko nói, bà chủ nhiệm Ichikawa mặt đăm đăm khổ sở. Vẻ mặt giống như bị húp nước bã canh măng.

Nếu muốn nhận dịch vụ chăm sóc, đích thân thân chủ phải đến Hội trực tiếp làm đơn, còn nếu người đó không thể ra đường được thì chủ nhiệm sẽ đến nhà. Nhưng vụ này có vài vấn đề lấn cấn trong việc làm đơn với Hội. Đầu tiên, rõ ràng đây không phải là ý muốn của Tsuru Anh. Dĩ nhiên nếu là trường hợp thân chủ ở trong tình trạng không thể phán đoán được thì người nhà có thể thay mặt làm thủ tục, thế nhưng Tsuru Anh không có ai họ hàng thân thích ở đây. Đối với những người già neo đơn sẽ có ủy viên tình nguyện của xã giúp, nhưng chưa một lần nào ông ủy viên tình nguyện Okumura đả động đến chuyện Tsuru Anh với Hội, với công ty tư nhân, cả với xã nữa. Tsuru Anh không ra đường được, đó là điều đương nhiên. Vì Tsuru Anh vốn sống ở ngoài, ở bãi biển mà. Nhưng vấn đề không phải là việc nhỏ nhặt đó. Vấn đề lớn nhất là dù Tsuru Anh có làm đơn vào bảo hiểm đi nữa thì rõ một điều chắc chắn nó sẽ không được chấp nhận, đã biết thế tại sao còn đâm đầu làm đơn chứ.

“Các cô có điên không?” Bà Ichikawa chằm chằm nhìn hai người hỏi.

“Dĩ nhiên không,” hai người gật đầu quả quyết.

“Bà Naoko cũng nói nhờ các cô giúp,” Setsuko nói thêm.

“Nhưng mà... đi cũng không được gì đâu,” bà Ichikawa vẫn hoài nghi.

“Vậy để bọn em đi,” Asako Chị nói. “Thế nhé chị Ichikawa? Làm như vậy cho bà Naoko vui lòng mà.”

“Bà Naoko à.... bà ấy cũng điên lắm. Dạo này nghe nói bà ấy bảo mình là người cá. Rồi sắp về biển gì đó,” Ichikawa nói xong cười hăng hắc. “Nghe nói bà này hồi xưa cũng đủ thứ chuyện.” Setsuko mặt đanh lại.

“Sao chủ nhiệm biết?” Setsuko như không nhịn được, bật ra lời. Giọng cô hơi run.

“Ờ, khi cô Imai đến nhà bà Naoko làm có nghe bà ấy nói thế,” Ichikawa trả lời dửng dưng.

Setsuko đau lòng cúi đầu. Chẳng biết nói sao. Thì ra thổ lộ ấy không phải chỉ riêng với mình. Nghĩ thế mà buồn. Thấy vậy Asako Chị cao giọng:

“Thôi, nếu chủ nhiệm không muốn đi thì để hai chúng em đi, thế nhé?”

“Ờ, nếu làm vậy mà hai cô yên lòng thì xin mời,” mắt ngó nghiêng Setsuko, bà Ichikawa đồng ý.

“Vậy chúng em đi đây,” Asako Chị nói ra vẻ khí thế, rồi gần như đẩy, kéo Setsuko cùng ra khỏi phòng.

Chưa đầy hai phút sau, Asako Chị quay trở lại.

“Sao vậy?” Bà Ichikawa hỏi.

“Đơn xin, phải có đơn xin chứ,” Asako Chị cười. “Quên mang theo đơn, bị Setsuko mắng cho.”

“Ủa, cả cô cũng định làm thật à?” Bà Ichikawa kinh ngạc hỏi. “Tưởng cô cố ý không cầm theo chứ.”

“Ờ, cứ để Setsuko làm cho vừa lòng. Được nhé, một tờ thôi mà.”

“Ờm,” vừa nói Ichikawa vừa lấy tờ đơn từ trong ô đựng giấy tờ trên bàn đưa cho Asako Chị. Rồi hạ giọng nói: “Hình như tôi nói gì đó làm cho Setsuko buồn. Bậy à? Nói chuyện bà Naoko không được à? Không nên nói à?”

“Không sao đâu, chủ nhiệm vốn không phải là người làng này, không rõ về bà Naoko cũng phải thôi. Mỗi lần đụng đến bà Naoko là Setsuko hơi thái quá,” Asako buồn buồn nói. “Bà Naoko cậy vào nó hơn ai hết, nó biết vậy mà vẫn không tự tin đến là kỳ cục. Thôi để em nói với nó cho, chủ nhiệm đừng nghĩ ngợi gì.”

“Này Asako Chị,” Ichikawa ngược lại vẻ mặt càng lo lắng hơn. “Đừng có nói vô nữa nhé, mất công thêm chuyện thì khổ. Nhé.”

“Ờ đúng thế nhỉ,” Asako Chị bịt miệng. “Nói vớ vẩn vào có khi rách việc thật.”

Ichikawa với tay đến cái hộp plastic.

“Tiện mang theo tờ Khảo sát tình hình luôn. Không phải cách làm trước nay nhưng làm đến thế thì Setsuko cũng phải thỏa mãn để nói lại với bà Naoko.

Hơn nữa bản thân Setsuko cũng chấp nhận được.” “Cảm ơn chủ nhiệm, em đi nhé.”

Cầm tờ giấy Ichikawa đưa, Asako Chị nhanh chân đi ra khỏi phòng.

❃ ❖ ❊

Setsuko lái xe chở hai người ra bãi biển. Còn vừa đủ thời giờ mới đến xế chiều. Một khi trời tối rồi, cho dù có đèn đường dọc đê nhưng ngoài bãi biển không có ánh sáng nên sẽ rất mất công tìm Tsuru Anh nằm bẹp trên bãi cát.

... Từ ngày Setsuko ly dị Takao trở về làng này đến nay đã gần 10 năm. Thời nhỏ cô học chung với Takao suốt từ tiểu học đến trung học cơ sở. Setsuko mồ côi cha được gửi ở nhà ông nội nuôi, còn Asako Chị ở nhờ nhà này sang nhà khác, cả hai đứa vì điều kiện khó khăn nên không thể học lên. Takao sau khi tốt nghiệp trường phổ thông công nghiệp tỉnh, lên Tokyo, đi làm ở một công ty nhỏ chuyên lắp thiết bị cấp nước do người bà con đứng ra kinh doanh. Hai người gặp lại nhau khi Takao về quê dịp lễ Vu Lan, rồi hẹn hò với nhau từ đó. Năm 21 tuổi làm đám cưới ở khách sạn du lịch tại quê nhà. Setsuko sau khi học xong trung học cơ sở làm thợ nuôi ngọc trai, chuyên việc cho “hạt nhân” vào trong con trai, mà ở Tokyo thì không có công đoạn như thế cho nghề này. Ở Tokyo không những không thấy biển mà núi cũng chẳng thấy. Trên cùng tuyến đường xe điện, chú của ông nội Cho có dựng nên một công ty xây dựng nhỏ. Setsuko vào đó làm phụ việc kế toán, nhưng hai vợ chồng mãi không có con. Nếu ở quê nhà thì chắc đã bị nói cho tơi tả, người ta sẽ bảo vì nguyên nhân này căn do nọ, miệng tiếng không biết đến đâu mà lường. Cũng may hai người sống ở Tokyo chỉ về quê vào dịp lễ Vu Lan hoặc Tết, mỗi năm một lần ngắn ngủi, nên tiếng vào lời ra cũng như gió thổi qua chùm lá cây xanh dù có rung rinh đi nữa ráng nhịn một chút là được. Trận gió nào cũng phải ngưng mà.

Mọi sự khác đi khi Takao bắt đầu tự mình đứng ra lập hãng. Có một ông giám đốc là đối tác làm ăn quan trọng xin cho con gái vào làm việc. Takao nhận con gái ông này vào làm việc văn phòng. Biết cô bé từ thời học sinh tiểu học, Setsuko thương cô như con gái của mình. Ai ngờ khi nhận ra thì đã muộn.

Cô bé và Takao đã có quan hệ sâu nặng rồi. Còn có bầu nữa. Khi biết điều đó Setsuko ngạc nhiên sao mình lại không tức giận. Ngược lại cô còn lo cho tương lai cô bé chưa đầy 20 tuổi. Chắc mình đã cạn tình cảm với chồng từ rất lâu rồi. Chẳng biết từ hồi nào vợ chồng thành nông nỗi như thế này nữa. Vậy là Setsuko trở về làng sinh sống. Không phải không có nơi khác để đi, nhưng đối với Setsuko đây là một lựa chọn tự nhiên. Thêm nữa, ở đây có đất đai ông nội Cho để lại. Dùng tiền đền bồi của Takao cũng đủ xây một ngôi nhà nhỏ ở quê.

Nhưng trong làng, hiện nay bà mẹ già của Takao đang sống ở đó. Bà mẹ luôn đi nói xấu cô con dâu cũ. Mẹ của Takao cũng có bảo hiểm người già, tuần hai lần dùng dịch vụ chăm sóc của Hội. Bà mẹ nói xấu Setsuko như thế nào dĩ nhiên các nhân viên khác không ai nói lại. Nhưng không nói Setsuko vẫn biết chứ. Rồi với những người già cùng nhận dịch vụ chăm sóc ban ngày, bà mẹ Takao cũng nói hươu nói vượn về Setsuko. Không có con được là tại Setsuko. Bằng chứng là Takao nay đã có đứa con gái rất dễ thương sắp vào trung học cơ sở rồi. Mà không gặp được đứa cháu ấy cũng tại Setsuko. Thật ra, cô vợ trẻ sinh sống ở Tokyo nên không muốn về nhà quê, rồi vì có Setsuko ở làng nên Takao cũng ngại về. Nhưng đối với bà mẹ Takao thì cái gì cũng tại Setsuko cả. “Đúng là khác máu tanh lòng,” nghe mấy người già nhíu mày nói thế. Cũng có người già se lòng thấy tội nghiệp cho tình cảnh bà mẹ này quá đến nỗi cứ nghe tên Setsuko là nhân viên phụ trách dịch vụ thì lộ vẻ ghét ra mặt. Chắc bị nói xấu đến nỗi họ tưởng mình là con đàn bà độc ác cay nghiệt tầm cỡ, nghĩ thế Setsuko cảm thấy buồn hơn là giận. Thôi cũng là sự đã rồi, đành chịu thôi. Đối với bà mẹ Takao thì Setsuko là người dưng, nhưng Takao là con dứt ruột đẻ ra, có thương cũng phải. Lòng mẹ thương con tất nhiên là sâu nặng đến thế, Setsuko tuy không có con vẫn có thể hiểu được.

Thế mà hồi nhỏ Setsuko lại cảm thấy một điều rất lạ. Có những ông bố đi lao động xa kiếm tiền, về nhà nghỉ dăm ba bữa rồi khi sắp đi tiếp, nhiều đứa bạn Setsuko tiễn bố khóc to đến nỗi ngoài đường cũng nghe: “Bố ơi, bố đừng đi, đừng đi bố,” nhưng rồi cùng cái lưỡi đó mắng mỏ bố y như kẻ bậy bạ đột nhập vào nhà. Ông bố xa nhà lâu ngày, về nhà gặp gỡ gia đình nên vui vẻ quá đáng, và có lẽ chỉ ở nhà mới được làm ông tổ tướng nên uống vào say xỉn quát tháo vợ to tiếng ồn ào khắp xóm. Lúc đó đứa con thương mẹ chửi ông bố: “Không thèm người cha như thế nữa, cút đi, đừng về.” Căm ghét đến nỗi trong miệng như bị bỏng rộp, phải khạc nhổ ra từng miếng da tróc. Setsuko thì nghĩ thế. Mẹ ôm ấp con, con được mẹ ấp ủ, rồi sữa mẹ, cho dù vú không có sữa đi nữa thì hơi ấm vẫn quyện chặt con với mẹ. Tình mẫu tử ấy tuyệt nhiên không gì chia cắt được. Không hề tan vỡ.

Chính vì vậy nên Setsuko không thể hiểu được vì sao người mẹ lại có thể dứt bỏ được con mình. Quả thật mình không có con, cho nên khi chia tay với chồng không gặp phải vấn đề này. Thế cũng là may cho mình. Nhưng Setsuko có thể tưởng tượng được tâm tư của đứa con bị mẹ bỏ rơi. Đứa con không bao giờ quên được chuyện nó không còn có mẹ. Ban sáng, cái bóng đổ xuống đất dài và mỏng, mặt trời càng lên nó càng sẫm lại, càng gắn sát với hình. Cũng như vậy, đứa con càng lớn thì sự vắng bóng của người mẹ càng thăm thẳm trong lòng nó, giống như con rắn nham hiểm từ dưới bàn chân luồn lách vào trong cơ thể, hòng nuốt chửng trái tim nhỏ bé mỏng manh của đứa trẻ. Setsuko cứ nghĩ những chuyện như thế, có lẽ vì chính cô là đứa trẻ bị mẹ bỏ rơi chăng?

❃ ❖ ❊

“Làm đơn cho Tsuru Anh quả là mất công quá,” Asako Chị ngồi bên, đeo mắt kính viễn đọc tờ đơn đặt trên đùi rồi ngẩng lên nói: “Cái này phải điền nhiều chỗ lắm.”

Setsuko cho xe vào bãi đậu dành cho khách tắm biển. Không có chiếc xe nào khác, vậy mà cô vẫn đậu xe vào đúng làn, đúng là tính nề nếp của Setsuko. Hai người băng qua đường, đi theo cầu thang từ đê xuống bãi biển. Trời đẹp, cảm thấy hơi ấm của cát thấm qua đế giày. Hai người nhìn quanh bãi cát một lượt. Ở một góc, đàn hải âu vừa kêu rối rít vừa bay lượn. Đúng như hai người nghĩ, ông Tsuru Anh ở đấy. Chắc ông đang nghe chuyện phiếm của bọn hải âu lắm lời.

“Tsuru Anh!” Setsuko chạy đến gần gọi.

Bọn hải âu bất thần bay lên cao. Nhưng Tsuru Anh vẫn giữ nguyên tư thế nhìn ra biển, không hề quay lại.

“Tsuru Anh!” lần này Asako Chị cao giọng kêu to.

Nghe tiếng, Tsuru Anh chợt thụt cổ vào mai. Rồi cứ thế khẽ ngóng cổ nhìn hai người đang tiến đến gần.

❃ ❖ ❊

Tsuru Anh, tức Iwamoto Tsuruo là bạn thân của Chozaburo – người đàn ông mà bà Naoko yêu nhất. Tsuru Anh là con trai thứ ba của nhà chủ tàu Iwamoto làm nghề đánh cá ở vùng ven biển này. Trong làng của Iwamoto không có trường học nên tất cả trẻ con phải đi bộ vượt qua núi đến học ở trường làng kế bên. Ở đó Tsuru Anh chơi thân với Chozaburo cũng là con trai thứ ba một nhà thợ chài. Hai đứa cùng nhau nghịch ngợm, quậy phá đủ cách. Làm trò gì cũng có nhau.

Ở rặng đá ngầm mép phía tây của vịnh nhỏ, nơi có bãi cát đẹp – một góc vịnh mà nay Tsuru Anh ở, người ta đồn thường hiện lên bóng ma của nàng công chúa phiêu dạt từ đâu đến rồi bị giết chết ở đây.

Nàng đẹp tuyệt trần, trong màn đêm mái tóc đen ướt sáng dưới ánh trăng trùm lên thân thể lõa lồ như làn áo lụa. Từ vết gươm chém sâu trên cổ họng tuôn ra một giọng hát đỏ thẫm, cất lên tiếng ca phi phàm chưa một ai từng nghe. Một khi ai đã nghe thấy rồi ắt hẳn bị hớp hồn, không có lần thứ hai quay trở lại đất liền nữa.

Nghĩ cho cùng, chuyện có ai thấy bóng ma công chúa là điều vô lý. Nhưng chẳng một ai nghi ngờ tính xác thực của tin đồn này. Là vì cái người đã bảo chính mắt mình nhìn thấy công chúa lại là cụ Toku, một ông dân chài bị điếc nặng. Dòng họ nhà cụ Toku mỗi đời đều sinh ra đứa con có vấn đề thính giác. Chung quy tại vì oan hồn của quá khứ. Người ta bảo kẻ vung gươm làm tuyệt mạng công chúa chính là tổ tiên cụ Toku.

“Mày cũng rành quá đi chứ,” Chozaburo 13 tuổi sáng mắt nói. “Cụ Toku bảo nàng là mỹ nhân tuyệt sắc.”

“Thôi đi mày,” Tsuru Anh vặn lại Chozaburo. “Cụ Toku dạo này không những tai không nghe mà mắt cũng không còn thấy đường nữa kìa.”

Nhưng bởi ghen tỵ với cụ Toku quá hay sao mà tai của Chozaburo đột nhiên cũng điếc như cụ, không nghe thấy lời của Tsuru Anh nữa. Từ sau khi được anh cả của Tsuru Anh dẫn đến tửu lầu ở phố kế bên, trong đầu Chozaburo ba phần là chuyện đánh cá, còn lại hết bảy phần là chuyện đàn bà. Nói cho cùng, sự quan tâm đến đàn bà chẳng qua là để làm sao cho ngọn lao móc nóng rừng rực của mình đâm vào cái tanh tươi như cá của đàn bà ấy mà. Do đó có thể nói Chozaburo không hề đánh mất một chút nào tâm huyết và linh hồn của người thợ đánh cá.

“Nghe bảo nàng da trắng trong veo,” Chozaburo nói, mắt như đang bơi lội giữa làn sóng mộng mị.

“Vì khi bị cắt cổ, tất cả máu trong người chảy ra hết cả mà. Dĩ nhiên rồi gì nữa,” Tsuru Anh thờ ơ nói.

Nhưng cơn mãn triều xúc cảm của Chozaburo không hề rút đi. Không cản được sự bất chấp của Chozaburo, khuya đêm ấy hai đứa leo lên chiếc tàu nhỏ của bố Tsuru Anh. Đó là một đêm mùa đông lạnh lẽo. Tay tê cóng, vừa gỡ dây tàu Tsuru Anh vừa lầm bầm: “Tự tiện thế này bố tao biết thì bị giết quá. Kiểu này chắc bị quấn neo dìm xuống biển chết luôn.”

Nghe thế Chozaburo cười to ra vẻ.

“Cứ đổ cho ma biển thì có sao. Bảo mấy con ma biển gỡ dây dắt tàu đi.”

“Gió lặng như thế này làm sao có ma với mãnh chứ,” Tsuru Anh vẫn dửng dưng. “Chẳng qua đó là khi gió mạnh thằng thợ ngu không buộc dây chặt để cho tàu trôi đi, cái loại thợ đánh cá như mày, bịa ra nói thế cho qua đấy.”

Nhưng cái tai của Chozaburo mà vành đai lý trí vốn lỏng lẻo đang bị nung tan bởi sức nóng của ngón tay dục vọng nên lý lẽ ấy chẳng thể lọt vào tai hắn cho được.

“Phải chi con ma biển nó gỡ tuột luôn cái đai của công chúa thì khoái quá mày,” vừa chỉ cái dây thừng cột tàu Chozaburo vừa cười một mình thích chí.

“Làm gì còn có đai. Bọn dân đen vì ham hố cái đai nguy nga đó nên đã giết mất công chúa còn gì. Cụ Toku cũng nói thế mà. Công chúa lõa lồ chỉ có làn tóc trùm lên thôi. Tsuru Anh nói, vẻ không mấy quan tâm. Không quan tâm mà lại nghe rành rọt câu chuyện không sót một chi tiết nào.

“Lõa lồ à!” Chozaburo phấn chấn kêu lên. “Vậy càng khỏi mất công, hay đó!”

Từ trên tàu, hai đứa thơ thẩn nhìn rặng đá ngầm trồi lên dưới ánh trăng chờ đợi cả mấy tiếng. Bóng ma công chúa có hiện ra không? Như có điều gì đó sắp xảy ra. Khi nhận ra thì chiếc tàu nhỏ của hai người đã dạt xa ra khỏi rặng đá ngầm. Mỗi lần thế hai đứa lại phải dùng bè chèo trở về vị trí cũ.

“Lạ nhỉ, Tsuru. Cái tàu tự nó trôi kìa. Nó sợ ở gần đá ngầm hay sao mày. Kiểu này chắc nàng sắp hiện ra đó,” vừa nuốt nước bọt Chozaburo vừa nói.

“Không phải đâu, cái kia kìa,” Tsuru Anh chỉ tay.

“Cái kia là cái gì mày?” Chozaburo hỏi.

Chozaburo nhìn theo ánh mắt lạnh lùng của Tsuru Anh. Ở đấy có một tảng đá cỡ bằng vòng tay ôm quấn với dây thừng.

“Vì không thả neo đó mày. Hèn nào tàu chẳng trôi đi,” Tsuru Anh nói, chẳng cười.

“Ôi, sao mày không nói sớm?” Chozaburo tức đỏ mặt lên.

“Thỉnh thoảng phải chèo cho nóng người lên chứ. Cóng quá, cóng quá.” Tsuru Anh chổng mông về phía Chozaburo, vừa chắp hai tay trước miệng xuýt xoa vừa hà hơi vào đó.

Cứ như thế suốt cả đêm, trong sương lạnh đến nỗi răng cắn không khớp, hai đứa cứ đợi, hoài công chăm chắm chờ đến sáng.

“Này,” Tsuru Anh lắc vai Chozaburo.

“Cái gì?” Chozaburo mở to mắt, đưa bàn tay quệt nước miếng sền sệt như kẹo, quay cổ láo liên nhìn:

“Hiện rồi hả?”

“Ra rồi, ra rồi.” Tsuru lắc đầu vẻ ngao ngán.

“Đâu mày?” Chozaburo kêu lên.

“Mặt trời ra rồi, về thôi mày.”

Chẳng có gì. Dãy núi ẩn mình trong màn đêm đã hiện ra tự lúc nào, ưỡn cong tấm lưng đen thẫm bao quanh hai đứa đang trôi trên vịnh. Rốt cuộc đã không thể gặp được nàng công chúa diễm lệ. Chozaburo đành phải chèo thuyền ra về. Từ mặt biển sương trắng bốc lên, vừa chèo thuyền Chozaburo vừa cảm thấy mình như đang quậy cái nồi to. Biết đâu có cái gì đó ở dưới đáy bất chợt nổi lên chăng. Chozaburo không sao rời mắt khỏi rặng đá ngầm đang càng lúc càng nhỏ đi.

“Ra, sắp ra!” Đột nhiên Chozaburo kêu to lên.

Chẳng lẽ... Tsuru Anh hỏi, nghi ngờ dõi theo ánh mắt của Chozaburo.

“Đâu?”

Chozaburo mặt đỏ lên cười:

“Cứt, sắp ra.”

Không có lỗ ị trên tàu. Cóng quá nhưng không biết làm sao, Chozaburo đặt mái chèo xuống, tụt quần. Ngồi trên thân tàu chìa mông ra. Hơi trắng toát ra từ cái mông trộn lẫn với sương mù bốc lên từ mặt biển. Bên kia bức màn hơi ấy, chốc chốc lại có tiếng lõm bõm vỗ xuống mặt biển. Chozaburo lạnh bụng hay sao ấy, có vẻ bị ỉa chảy.

“Đừng có lấy dây thừng mà lau đó mày,” Chozaburo toan với tay đến liền bị Tsuru Anh nói bụp một câu. “Cái dây mà dính cứt của mày thì làm sao dùng được nữa chứ. Không chừng ông già buộc tao bằng dây đó dìm xuống biển luôn.”

“Thì rửa đi có sao.” Chozaburo bực dọc nói.

“Vậy thì cái tay cũng thế. Lát nữa rửa có sao,” Tsuru Anh nói cộc lốc.

Chozaburo miễn cưỡng nhúng tay xuống biển, vớt nước biển tạt quanh đít. Nước lạnh như cắt. Chozaburo chăm chú rửa đít không nhận ra dòng thủy triều đã thay đổi. Tàu từ từ bị đẩy về phía rặng đá ngầm. Nhưng vẫn chưa hết cảm giác cứt dính, đít thấy ghê ghê. Bụp! Ngón tay đập vào mặt nước không ngờ lại đập thẳng vào mặt đá. Ngón tay đang tê cứng bỗng nhói đau lên không sao tả xiết. Chozaburo chỉ biết đau điếng, quên béng các cảm giác còn lại đang ngủ quên.

“Đau quá, nhức quá mày ơi,” Chozaburo kêu lên. Khi nhận ra thì Chozaburo đã cho đầu ngón tay tê nhức đó vào trong miệng, thổi phù phù vào nó. Cái mùi vị dính quanh ngón tay làm cho Chozaburo lộn tùng phèo bao tử, bất chợt nôn ọe mửa ra.

Thế là Chozaburo bị phủ đầu bằng một trận cười vang vọng khắp vịnh của Tsuru Anh, tiếng cười xé rách làn sương mù sắp tan dưới ánh bình minh. Còn những ngón tay dính cứt thì được rửa tưới bằng dịch vị ấm nóng của bao tử.

❃ ❖ ❊

Từ đó, cái cổ họng bị cắt của nàng công chúa yêu kiều vút lời ca phi phàm mê hoặc lòng người cứ mỗi đêm không phải hiện lên nơi rặng đá ngầm nhô trên vịnh sóng lặng, mà hiện lên trong trái tim ương ngạnh của Chozaburo, gã trai luôn đẫm mình trong bụi nước của dục vọng không bao giờ khô kiệt. Tiếng hát không ai nghe thấy của nàng công chúa réo rắt gọi Chozaburo. Để tìm gặp nàng, Chozaburo đi tàu. Ngư trường đâu cũng có. Ban đêm, mỗi khi ra biển, Chozaburo chạy theo ánh trăng soi bởi làn da trắng ngần của công chúa. Cho đấy là đại sự, Tsuru Anh vội vã đuổi theo Chozaburo. Mày bị ma biển ám thật rồi à, cứ như tàu con bị cắt dây thế này. Để nó tự tiện lang thang trên biển thì cái thằng điên này không biết sẽ làm gì. Cỡ mút ngón tay dính cứt không xong đâu. Không chừng nó một đi không trở lại bờ biển này luôn.

Giờ đây, Chozaburo ấy đã chết, bà Naoko quên chuyện trần gian, đang bắt đầu chuẩn bị về lại thủy cung làm người cá. Lúc này đây, vốn là người lúc nào cũng sát cánh với Chozaburo, Tsuru Anh hẳn có thể cho biết Chozaburo từ đâu dẫn bà Naoko đến bờ biển này. Cô gái có làn da trắng và đôi mắt to, biết kể chuyện hút hồn con trẻ, có giọng hát mời gọi đến một thế giới xa vời.

Nhưng đã muộn rồi. Trong rừng lá cờ vầng mặt trời tung bay, trong tiếng tung hô “Vạn tuế” vang lừng như sôi máu, hai người rời bờ biển này ra chiến trường, chung lưng đấu cật chia sẻ các trận đói khát cỡ như nếm cả cứt đái, nhưng rồi chỉ một mình Tsuru Anh trở lại bờ biển này. Từ trận mạc trở về, Tsuru Anh nhốt mình trong lớp vỏ câm lặng không cách nào vỡ ra được. Vốn đã ít nói, nay anh hầu như không mở miệng thốt ra một lời nào.

Bởi vì Tsuru Anh đã bị bọc bởi một vỏ mai thật cứng mất rồi.

❃ ❖ ❊

Một năm sau chiến tranh, cơn bão ập đến vùng đất này đã đưa Tsuru Anh về bờ biển này. Luồng gió nặng nề oi bức từ ngoài khơi lần lượt tróc hết từng lớp mái nhà trên mặt đất. Trong nhà, ai nấy quờ quạng như tìm kiếm cái gì đó. Long trời lở đất, những đợt mái ngói bị hút cuốn vào lớp mây xám dày đặc bao trùm lên những ngọn núi thấp. Lúc đó nhà Tsuru Anh bay mất nóc, giấy báo tử của Tsuru Anh cũng theo đó bay lên trời cao.

Sau cơn bão, nhiều thứ linh tinh trôi tấp vào bãi biển. Như là chính lòng biển say sóng ọe ra. Lũ cá nhỏ lóng lánh những giọt mồ hôi vương vãi của bãi biển đen ướt, tanh tách búng nhảy.

Trong đấy có cả hình hài của Tsuru Anh. Người làng nhận ngay ra Tsuru Anh khi bới tìm xem có gì còn dùng được trong những thứ trôi dạt. Đúng là không nói mà biết không hẹn mà nên, là câu dùng cho lúc này. Ở gần vai phải của mai rùa biển có vết nứt to. Giống y hệt vết thương của Tsuru Anh trên bả vai bên phải. Hồi nhỏ Tsuru Anh lên núi chơi trượt chân té lăn xuống dốc đâm đầu vào lùm cây trúc. Lúc đó bị gốc cây trúc đâm xuyên vai phải, bị thương nặng. Nơi vai ấy còn lại vết sẹo không bao giờ phai. Nhìn không thể lẫn vào đâu được. Rõ là vết thương ấy.

“Nhưng mà Tsuru ơi, tên mày là hạc mà sao thành rùa vậy?” Ai cũng ngước lên trời mà than. “Mà thôi, rùa vạn năm, hạc ngàn năm, thế cũng không phải là xấu số...”

Nhưng Tsuru Anh nay đã thành rùa biển, vẻ như không quan tâm gì đến những người đang bủa vây mình. Không buồn trả lời một câu, từ giữa chân mọi người, anh nhìn ra mặt biển còn loang lổ màu bùn, dấu tích của cơn bão.

“Thôi, từ xưa nó cũng là thằng chẳng mặn mà gì...” mọi người nhìn nhau lắc đầu chán nản.

❃ ❖ ❊

Mây xám quánh lại dồn lên kín chân trời. Không khí nặng nề trở thành vô số cái lưỡi, lật lên mặt biển đang lan rộng. Setsuko và Asako Chị ngồi xổm xuống hai bên rùa biển đang nằm trên bãi cát ngoái cổ thẳng nhìn ra biển. Ngồi như thế này thì dù rùa biển làm ngơ đi nữa thì vẫn phải thấy Setsuko bên mắt phải và Asako Chị bên mắt trái, miễn là không thụt cổ vào mai.

“Tsuru Anh,” Asako Chị xáp mặt vào đầu rùa biển nói to: “Không chừng hơi mất công nhưng ráng một tí cho bà Naoko vui nhé.”

“Tsuru Anh, xin lỗi nhé,” Setsuko cũng cúi đầu.

Rùa biển thụt cổ một chút. Có thể chỉ vì bất ngờ với giọng nói to của Asako Chị thôi nhưng hai người tự cho là Tsuru Anh gật đầu.

Asako Chị đeo kính viễn vào, đặt tờ đơn trên đầu gối. Mưa bắt đầu rơi lấm tấm. Setsuko lấy ô từ trong cặp xòe ra che cho Asako Chị ngang qua cái mai.

“Không có gì lót dưới viết khó nhỉ,” Asako cầm cây bút, nhăn mặt nói: “Setsuko, em có cái gì lót dưới không?”

“Có,” Setsuko nhìn xuống, đưa tay vào trong cặp kiếm.

“Thôi, khỏi cần tìm nữa,” Asako Chị ngăn Setsuko lại. “Có cái này được rồi.”

Vừa nói, Asako Chị vừa lấy tay phủi phủi cái mai, đặt tờ đơn trên đó.

“Cái này thì lót tốt đó,” Asako Chị nhoẻn miệng cười. Rùa biển không cảm thấy gì hay sao mà cổ vẫn ngoái ra biển như mọi khi, tuyệt nhiên không động đậy. Asako Chị đột nhiên mặt nghiêm trọng nhìn chòng chọc vào cái mai của rùa biển.

“Sao vậy Asako Chị?” Setsuko hỏi.

“Từ đầu đã phát sinh vấn đề rồi,” Asako Chị ngửng lên nhìn Setsuko. “Em có biết số bảo hiểm của Tsuru Anh không?”

Setsuko mặt thần ra nhìn lại Asako Chị.

“... Bảo hiểm của Tsuru Anh...? Hồi xưa thì chắc có...”

“Nay thì là rùa.”

“Tsuru Anh,” Asako Chị nghiêng cổ hỏi. “Này, Tsuru Anh, hiện nay ông có thẻ bảo hiểm không?” Nhưng rùa biển vẫn câm lặng. Những giọt mưa to hơn rơi xuống cái đầu trơn nhẵn không tóc, rồi trượt xuống phía dưới.

“Thôi không sao, cứ điền trước cái gì biết được vậy,” Asako Chị cầm lại bút.

“Tên họ, ngày sinh tháng đẻ: không vấn đề. Giới tính: nam...”

“Này, Asako Chị,” Setsuko đột nhiên hạ giọng:

“Nghe em nói một chút.”

“Cái gì?”

“Một chút mà,” vẫn nhỏ giọng Setsuko đứng lên kéo khuỷu tay áo Asako Chị.

“Cái gì vậy?”

“Em có thấy,” Setsuko ghé miệng sát vào tai Asako Chị thì thầm.

“Thấy cái gì?” Asako Chị nhíu mày hỏi.

“Tsuru Anh đẻ.”

“Đẻ cái gì chứ?”

“Trứng chứ gì nữa. Tsuru Anh đẻ trứng trên bãi biển. Dạo năm kia, bạn em ở Tokyo đến chơi. Tối em dẫn đi dạo bãi biển thì nhằm đúng lúc rùa biển đẻ trứng làm bạn em mừng quá...”

“Có thật là Tsuru Anh không?”

“Đúng là Tsuru Anh mà. Rùa biển to như thế này đâu mấy khi có, vả lại có vết thương trên mai nữa.”

“Thế à...” Asako Chị rên rỉ. “Vậy giới tính của Tsuru Anh là cái, à không phải, là nữ à?”

“Nhưng...”

“Nhưng Tsuru Anh là Tsuru Anh cơ mà. Rùa đực có đẻ trứng không nhỉ? Cũng có loại động vật như thế chứ?”

“Ờ... nhưng chắc rùa thì không thế...” Setsuko trả lời, ngập ngừng.

“Tại sao em không nói trước với chị chuyện quan trọng như thế chứ?”

“Xin lỗi...”

“Thôi cũng được, đơn xin này phải mất nhiều công nên làm phiếu Khảo sát trước vậy.”

Asako Chị đưa tờ đơn cho Setsuko, thay vào đó lấy tờ phiếu ra đặt trên mai. Setsuko che ô để mưa khỏi làm ướt giấy. Nhưng ngay sau khi đọc các câu hỏi, khuôn mặt của Asako Chị như có mây đen sà xuống, giống như đám mây đang trùm phủ mặt biển ngoài kia.

“Lật người: cái này thì không được nhỉ... Ngồi dậy: cũng không được. Vì lúc nào cũng bò mà. Giữ nguyên tư thế ngồi: đâu có ngồi được đâu. Giữ nguyên tư thế đứng: cái này thì càng không. Di chuyển: cái này thì làm được. Lau rửa mình: hay ra biển tắm nên chắc là được, phải không?” Asako Chị đưa mắt hỏi Setsuko ngồi cạnh.

“Chắc là thế.” Setsuko gật đầu.

“Ăn cơm; Uống nước; Đi tiểu; Đi ngoài: mấy cái này chắc tự làm được nên là OK. Còn Cởi mặc quần áo: thì sao nhỉ, cái mai đâu phải là quần áo. Uống thuốc; Quản lý tiền bạc; Dùng điện thoại: thì mấy cái này sao hở Tsuru Anh?” Asako Chị hỏi rùa biển.

Nhưng mà rùa biển không nghe. Rùa biển rụt cổ vào mai tự lúc nào mất rồi. Những hạt mưa lớn gõ lộp bộp lên bề mặt chiếc ô.

“Ông này thật ghét, lúc nào cũng ở trong nước mà mới mưa cỡ này đã rụt cổ,” Asako Chị chán ngán thở dài.

“Thật thế.”

“Thị lực; Thính lực thì sao nhỉ? Tsuru Anh,Tsuru Anh, có nghe thấy không?” Asako Chị ghé miệng sát gần cái mai rùa mà hỏi. Nhưng cô chỉ thấy cửa miệng như mỏ của con vẹt.

“Tsuru Anh,Tsuru Anh,” Asako Chị tiếp tục gọi lớn.

Vẫn không có tiếng trả lời.

“Từ xưa người ta nói khi không thích là Tsuru Anh giả bộ không nghe...”,Asako Chị chán nản lắc đầu.

“Về Hành động cá biệt thì sao nhỉ, Setsuko?” vừa đưa cho Setsuko ngồi cạnh xem phiếu Khảo sát, Asako Chị vừa hỏi.

“Ờ sao nhỉ. Dựng chuyện nói khoác với người xung quanh; Nói bậy; Đánh người khác: thì không có, nhưng về cái ThấyNghe điều không có thật: thì không biết sao nhỉ,” Setsuko nhìn vào tờ Khảo sát nói.

“Còn Đi lại loanh quanh không có mục đích: cái này có nhiều nhỉ. Ha ha ha...” Asako Chị không nhịn được cười to. “Tsuru Anh suốt ngày bò quanh bãi biển mà.”

“Nhưng mà có mục đích hay không làm sao tụi mình biết được chứ,” Setsuko nói.

“Ờ nếu nói thế thì...” Asako Chị mặt nghiêm lại nhìn Setsuko.

Trong một lát hai người lặng nhìn nhau.

“Này Setsuko,” Asako Chị gỡ cặp kính viễn nhìn Setsuko nói.

“Gì Asako Chị?”

“Thôi, thế này đủ rồi. Em vừa ý chưa? Đã gắng được bấy nhiêu nên em có thể nói lại với bà Naoko được rồi. Nói là đã làm đơn đàng hoàng cho Tsuru Anh rồi,” Asako Chị nói. Trong giọng nói có vẻ mệt mỏi, chán cho mình, chán cho Setsuko.

“Còn lại cần phiếu ý kiến của bác sĩ.”

“Setsuko...” Asako Chị thở dài, nghe như cục gạch nặng chìm xuống biển.

“Xin lỗi, xin lỗi,” Setsuko cười buồn. “Xin lỗi nhé.”

“Mưa to rồi, thôi mình về.”

“Vâng.”

Hai người nhìn rùa biển. Cổ rùa biển vẫn rụt trong mai. Trên bề mặt của cái mai to, vô số hạt mưa đập vào rồi dội ra thành một lớp vỏ mỏng run nhè nhẹ. Mưa đọng ở vết nứt cánh vai phải chảy xuống trông như máu tràn ra từ một vết thương chí tử.

❃ ❖ ❊

Suốt đêm hôm ấy, mưa mỗi lúc một to. Setsuko mấy lần thức giấc. Mãi không ngủ lại được cô tung chăn trở dậy vào bếp pha trà uống. Nhìn đồng hồ mới 4 giờ sáng. Ngoài trời còn tối om. Chẳng có chút ánh sáng nào, chỉ có tiếng mưa rơi bao trùm khắp không gian. Setsuko thấy nặng đầu, toàn thân cũng uể oải. Như có nước mưa lạnh len sâu vào trong cơ thể. Đầu mút ngón tay, ngón chân buôn buốt. Người run. Bà Naoko không sao ư? Bà vẫn muốn trở về đáy biển lạnh lẽo sao?

Còn Tsuru Anh nghĩ gì? Setsuko muốn hỏi thử một lần. Với bà Naoko, ít nhất tình cảnh từ sau khi bà đến đây, cõi trần này chắc còn giá lạnh và tối tăm hơn cả dưới đáy biển. Ở gần bà Naoko suốt, được bà trông cậy, thế mà sao Tsuru Anh lại lặng lẽ để mặc cho bà bất hạnh như vậy chứ?

Tsuru Anh không thể nói gì. Đã thành rùa biển rồi thì chắc có muốn nói cũng chịu. Setsuko cũng hiểu như vậy. Mà với cái tính của Tsuru Anh, dù không thành rùa biển chắc cũng câm lặng không nói. Chắc không cần lời. Dù bị chỉ trỏ đối xử ghẻ lạnh thế nào đi nữa, bà Naoko vẫn nhịn được là nhờ cái mai cứng cáp của Tsuru Anh che đỡ cho bà trước bao nhiêu tiếng xấu, lời chế nhạo, sự khinh bỉ của người đời.

Không thể... Không thể thế được. Setsuko lắc đầu.

Làm gì có chuyện như thần thoại thế được.

Người để mắt đến Naoko góa chồng Chozaburo sau chiến tranh là Shuto Sukenaga, một tay đã giữ chức chủ tịch xã suốt gần 30 năm. Từ lúc Naoko đang sờ sờ có chồng là Kawakami Yoichi, người ta đã luôn thấy hình bóng của Sukenaga ở phía sau bà.

Nói cho đúng thì lúc ấy Sukenaga chưa phải là chủ tịch xã. Nhà Sukenaga to lớn, tiếng tăm nhất vùng. Sukenaga sau khi học nghề thợ mộc ở Osaka, sang Triều Tiên, cậy vào người họ hàng, người này đã qua bên đó thành công trong việc làm đại diện một công ty xây dựng. Hầu hết công việc của công ty này là thầu được từ quân đội. Sukenaga nhận thầu các công trình lớn dọc ven biển bán đảo Triều Tiên từ nam ra bắc như xây dựng cảng vịnh, đường sá từ Trấn Hải qua Phủ Sơn đến La Tân[1] vv... Sukenaga mê gái một cách bệnh hoạn. Đặc biệt mê đàn bà góa. Mỗi lần có công trình ở nơi nào là Sukenaga lần lượt tán đổ hết các góa phụ người Nhật nơi ấy, và khi vừa xong công trình là mừng rỡ cuốn gói chuồn thẳng bỏ rơi các bà. Khi chiến tranh chấm dứt, y đang lánh ở La Tân. Nghe tin quân Liên Xô sắp tràn vào, Sukenaga đã chạy đến Phủ Sơn nhưng mê gái đến nỗi vì tiếc một góa phụ chưa tán đổ được nên y mua tàu về lại La Tân đón bà này. Tại Phủ Sơn, tất cả tài sản y kiếm chác được bị quân đội Mỹ tịch thu gần hết. Nhưng khi trở về lại ngôi làng ven biển này Sukenaga lập tức thành lập công ty xây dựng.

May cho Sukenaga là ngay sau khi hết chiến tranh, các làng ven biển được gộp lại thành xã và ông bố của y trở thành chủ tịch xã đầu tiên. Chẳng bao lâu công ty phất lên. Công ty của Sukenaga nhận thầu tất cả các công trình như xây dựng đường tỉnh lộ ven bờ biển mang hình răng cưa lắt léo, đường đèo nối với huyện kế bên, xây đắp đê điều của vịnh vv... Sau khi ông bố về hưu, Sukenaga ra ứng cử chức chủ tịch xã và trúng cử ngay. Làng này có nhiều đàn ông tử trận. Nghĩa là có nhiều góa phụ. Nhưng lúc đó sở thích của Sukenaga đã hoàn toàn khác. Không còn mê góa phụ khỏe như vâm mồ hôi mồ kê đi làm xây dựng cầu đường hoặc tần tảo buôn bán nuôi con nữa, mà mê phụ nữ có sắc có học. Khi Sukenaga chuyển đến làm việc ở làng thì các cô giáo và vợ giáo viên lần lượt bị tha đi hết.

Do đó không có cớ gì mà Sukenaga không săm soi tới Naoko đang làm nhân viên văn phòng ở trường tiểu học cả. Da trắng. Mắt sáng long lanh như đầm nước trong veo sâu lắng. Lông mi dài như có con bướm tỏa sáng đậu lại. Thích đọc sách, biết hát những bài hát nước ngoài. Chẳng mấy mà Sukenaga lồng lộn mê Naoko. Nghe đồn Naoko có quan hệ sâu sắc với Iwamoto Tsuruo. Tsuruo là thợ đánh cá giỏi, được ông nội Cho là thợ đánh cá nổi tiếng trong vùng chú ý thương như con đẻ. Cái thằng phiêu bạt tứ xứ Chozaburo không có gì phải sợ, chứ chọc giận cái thằng Tsuru Anh thì không biết nó sẽ điên lên như thế nào, nên chẳng có gã đàn ông nào dám bén mảng tới Naoko. Nhưng thằng Tsuruo ấy nay đã thành rùa biển, chẳng làm chi được trên mặt đất. Sukenaga có làm gì đi nữa hắn cũng chịu thôi. Cùng lắm là hai chân trước cào cào ném cát vào đối phương cho hả giận, trong lúc nước mắt chảy ròng ròng và trứng cứ lọt tọt rớt ra.

Nhưng vấn đề lại ở vợ của Sukenaga, Hisa. Hisa thuộc một dòng của họ nhà Hàng muối. Ai cũng thắc mắc lắc đầu muốn gãy cổ sao Sukenaga lại lấy mụ vợ xấu xí đến thế. Tất nhiên không phải do Sukenaga chọn. Ông bố Sukenaga tự ý chọn. Chắc ông ta bị bỏ ngải khi đến nhà Hàng muối uống rượu. “Bùa bả của Hàng muối kinh thật,” lời đàm tiếu rộn lên khắp phố.

Từ trước nay dù chồng có léng phéng với cô nào bà nào đi nữa Hisa cũng nhịn không chửi bới gì. Vậy nhưng với Naoko mụ dứt khoát không cho. Có thể vì sợ dây dưa với Naoko mà chồng thành tàu đứt dây giống Chozaburo, hoặc thành rùa biển như Tsuru Anh. Hoặc biết đâu Hisa có sẵn bản năng nhạy bén chỉ có Hàng muối mới có là ngửi được trong người Naoko đến từ bên kia biển có điềm gở nào đó làm lụn bại con người mọc rễ ở bờ biển này.

Chính dạo ấy Naoko tái giá với thợ đánh cá Kawakami Yoichi. Yoichi lúc đó đã ngoài năm mươi, đã ly dị tới ba lần trước đó vì vô sinh. Naoko dắt theo đứa con trai có với Chozaburo nên ai cũng mừng cho ông ta có người nối dõi. Nhưng một mặt, cũng chính họ dè bỉu xét nét rằng sao Yoichi chỉ là con thứ của nhà đánh cá, kiếm tiền đâu có bao nhiêu mà lại xây được căn nhà to thế. Rồi ai cũng biết Yoichi mượn tiền đóng tàu mới. Người cho mượn tiền không ai khác, chính là Sukenaga. Điều này đã gây nhiều lời ra tiếng vào nơi miệng lưỡi thiên hạ.

❃ ❖ ❊

Chính mắt Setsuko thấy. Từ bãi cát Setsuko thấy xe công vụ đen bóng loáng của chủ tịch xã chạy trên con đường ven biển và dừng trước nhà bà Naoko. Setsuko nhớ lại, đê được đắp ven biển, rồi từ bờ đê con đường được trải nhựa kéo dài thẳng đến bên này là vào thời Shuto Sukenaga làm chủ tịch xã.

Vào kỳ nghỉ hè hầu như ngày nào Setsuko cũng cùng Asako Chị đi xuyên con đường núi dẫn đến bờ biển. Hồi đó chưa có đường hầm nối hai làng. Hai đứa thường xách theo mỗi tay một cái thùng thiếc. Rồi lượm sỏi cho vào trong thùng rỗng để chúng kêu lên những tiếng rổn rảng khô khốc mỗi khi bước đi. Chắc đó là một loại bùa hộ thân để hai đứa khỏi bị ma Hidaru ám. Ma Hidaru chuyên quấn cỏ vào cổ chân lệt bệt mệt mỏi, chực nhồi cả bụi gai vào trong bao tử đói khát của khách lữ hành.

Phía đông bờ biển nơi bãi cát bị ngắt có một dãy đá, ở đó người ta thường đến hái rong biển. Người hái được nhiều mang đi bán sỉ. Nhưng hai đứa chưa có ý thức làm điều đó để kiếm tiền phụ với gia đình đang nuôi mình. Hai đứa chỉ xem là một trò chơi, vừa vọc nước làm tay chân ướt sũng vừa mê mải bóc rong biển ra khỏi mỏm đá cho vào thùng.

Setsuko hàng ngày ra bãi biển, không hẳn để chơi cũng không phải để phụ giúp gia đình. Asako Chị hiểu Setsuko. Cho nên, mỗi khi Setsuko rủ: “Đi biển không?” là Asako Chị liền im lặng đi theo.

Khi đã chán trò này, hai đứa bèn đi tìm rùa biển. Người ta bảo con rùa biển đó là Tsuru Anh. Nhưng hai cô bé không hiểu. Bởi vì, qua câu chuyện hai đứa nghe người lớn kể, trước khi đi lính Tsuru Anh không phải là rùa mà là một người thợ đánh cá giỏi. Lúc đầu, Setsuko và Asako Chị không hiểu được cái chuyện người hóa thành rùa. “Đó là kiếp sau của Tsuru Anh hả ông?” Setsuko hỏi ông nội Cho, cái từ mà cô mới học lỏm được.

Nghe vậy ông nội Cho nhíu đôi mắt dưới hàng lông mày lòa xòa, hít ống thuốc rồi phì khói ra, nhếch miệng nở nụ cười buồn bã, lắc đầu. “Chẳng có kiếp sau đâu. Chết là hết. Không có lần thứ hai. Nhưng Tsuru Anh không chết. Đó chính là thằng Tsuru. Tsuruo. Nó vốn là thợ đánh cá giỏi, nghĩ lại mà xem, giỏi hơn cả ông nữa. Nó bây giờ là thợ đánh cá giỏi nhất, biết chưa?”, ông nội Cho nói. “Giỏi hơn cả ông à?” Hai đứa ngạc nhiên hỏi. “Chậm chạp như thế mà,” Asako Chị nói nhỏ vào tai của Setsuko. Thoáng nghe được ông nội Cho cười trả lời hai đứa: “Trông thế nhưng xuống biển nó nhanh lắm đó. Nó đánh cá không cần tàu. Không cần móc, không cần lưới. Không cần gì hết. Nó giỏi hơn ta rất, rất nhiều đấy.” Ông nội Cho, người được cho là thợ đánh cá giỏi nhất làng, khi không đi đánh cá là ngồi xếp bằng suốt dưới mái hiên nhìn chòng chọc bóng mình in trên mặt đất. Cũng giống như thế, rùa biển lầm lũi nằm trên bãi cát giương cái mai đọ với mặt trời trên cao. Về độ dai sức thì rùa biển có mai nên cao tay hơn ông nội Cho một bậc không chừng.

Tsuru Anh thành rùa biển, cái khoản hiền lành cũng giống y ông nội Cho. Rùa biển lúc nào cũng ở đó chơi với Setsuko và Asako Chị. Hai đứa hễ thấy rùa biển là chạy đến trèo lên mai. Cái mai trước đó im ỉm như đá liền bắt đầu động đậy. Rùa biển bò chầm chậm chở hai đứa đi trên bãi cát đen trơn ướt vì sóng biển xô bờ.

Setsuko mấy lần ngoái cổ nhìn về phía nhà cô Naoko. Cái xe hơi to đen bóng loáng vẫn đậu nguyên ở đó. Xe đậu, thời gian cũng như ngừng lại.

Nặng nề đến nghẹt thở. Tim Setsuko đập mạnh. Sâu trong tai cô bé nghe có tiếng sóng vọng từ xa. Tiếng sóng trùng lặp với lớp sóng trước rồi lớp sau đến xóa đi. Thời gian lặp lại. Chỉ có rùa biển đang tiến về phía trước.

... Cổng mở ra, thấy chủ tịch xã đi ra. Phía sau, cô Naoko nhân viên văn phòng nhà trường đi theo. Nắng chói hay sao mà mắt cô Naoko cụp xuống. Không thấy đôi mắt to thường ngày. Chẳng thấy đâu con bướm vờn múa đôi cánh trong suốt trên hàng mi. Chân cô bước đi chênh chao như vướng sóng. Người lái xe mở cửa, chủ tịch xã và cô Naoko cùng lên xe. Xe lăn bánh trở lại con đường ven biển đã đưa nó đến. Cái đầu to của chủ tịch xã che khuất gương mặt cô Naoko trong xe. Rùa biển cắm cổ ngoái nhìn theo cho đến khi bóng xe khuất dần. Sau đó thụt cổ vào mai lặng im không động đậy. Dưới mông Setsuko, rùa biển trở thành hòn đá lớn buồn thiu. Setsuko úp mặt vào lưng Asako Chị ngồi trước, vòng tay ôm eo thật chặt. Asako Chị kêu “Setsuko, Setsuko, đến rồi kìa!” Setsuko vùi đầu trên lưng của Asako Chị, lau thứ gì đó đang chảy ướt má, ngẩng lên nhìn ra phía trước.

Từ bên kia bãi cát có người nhìn sang bên này. Đứa con trai.

“Kenichiro đến rồi kìa,” Asako Chị nói.

Kenichiro cởi giày chạy đến.

“Kenichiro,” Asako Chị kêu.

Kenichiro đứng đờ ra trước hai đứa đang cưỡi trên mai rùa biển. Vì chạy hộc tốc nên Kenichiro thở phều phào hổn hển như con chó nhỏ. Rùa biển chợt vươn cổ ra. Kenichiro bất ngờ khựng lại trong phút chốc, nhưng nhìn mặt rùa biển nó yên tâm. Asako Chị và Setsuko hiểu là Tsuru Anh hiền lành đã mỉm cười với Kenichiro. Rùa biển cựa quậy. Cùng với Asako Chị và Setsuko, rùa chậm chạp tiến ra phía trước. Kenichiro theo sau. Rùa biển ngừng. Rồi rùa lại nhích tới... Kenichiro lại đi theo. Cứ như thế mấy lần. Sóng làm ướt bàn chân trần của Asako Chị và Setsuko đang thõng xuống hai bên cái mai.

Kenichiro nói:

“Cho leo lên với...”

Setsuko nhìn mặt Kenichiro. Nó chực khóc làm Setsuko muốn khóc theo. Cô bé buông hai tay đang ôm eo Asako Chị, miễn cưỡng tụt xuống khỏi mai rùa.

“Để chị xuống cho!” Asako Chị nói lớn, nhanh nhẩu trèo xuống, tay ấn vai Setsuko.

“Setsuko lên đi.”

Rồi hướng về phía Kenichiro nói:

“Kenichiro lên đi.”

Kenichiro tươi tỉnh cả người.

“Cảm ơn Asako,” nói rồi Kenichiro thót lên mai rùa.

Ngay lúc đó, rùa biển cử động. Rùa lắc mình rung một cái làm Setsuko ôm chầm lấy eo Kenichiro. Kenichiro vẻ lo lắng quay lại nhìn Setsuko.

“Hết cả hồn,” Setsuko nhìn mặt Kenichiro nói. Cô nhoẻn cười, ý hơi ngượng.

“Tớ cũng vậy,” Kenichiro tròn đôi mắt trả lời.

Rồi Kenichiro nói ra chiều khí thế:

“Ôm chặt đấy!”

“Ừ,” Setsuko gật đầu, để nguyên má áp sát vào lưng Kenichiro.

“Tsuru Anh, đi đi!” Asako Chị nói to, cô bé vui sướng nhảy tung tăng trên bãi cát. Ánh nắng nhấp nháy trên mặt sóng như đáp lại lời Asako Chị. Cổ vươn thẳng ra, rùa biển từ từ bò tới. Lần này thì Asako Chị đi theo Kenichiro và Setsuko đang ôm sát nhau trên mai. Những đợt sóng lũ lượt đuổi theo ba người như muốn được cùng theo làm bạn.

Biển lấp lánh ánh nắng như chiếc gương màu bạc sáng loáng. Dưới chiếc gương khổng lồ như chỉ để soi mặt trời, Setsuko chưa biết còn có một thế giới tối tăm lạnh lẽo mà ánh dương không xuyên thấu đến...

Setsuko đặt tách trà xuống mặt bàn, nhìn ra ngoài cửa sổ. Trời vẫn chưa rạng sáng.

❃ ❖ ❊

Khi đến làm ở nhà bà Naoko, Setsuko biết giờ khắc ấy đã sắp đến.

Biết Setsuko đang làm thủ tục vào bảo hiểm chăm sóc người già cho Tsuru Anh, bà Naoko mừng rỡ. Chuyện đó chưa hẳn là sự thật nhưng cũng không phải hoàn toàn bịa đặt. Điều quan trọng hơn hết là làm cho bà Naoko yên tâm, Setsuko tự nhủ với mình thế.

“Thật cảm ơn cháu quá,” bà Naoko nói. Giọng nói ấy không còn chút sức lực nào. Tuy có dây dẫn oxy gắn ở mũi nhưng bà Naoko đâu đó vẫn có vẻ khó thở.

“Không có chi. Bà có vẻ hơi khó thở, có sao không?”

“Không sao đâu. Thế thì tôi yên tâm về biển được rồi. Cái này không cần nữa,” nói rồi bà Naoko đưa tay toan gỡ dây ra.

Setsuko đè nhẹ lên tay bà. Tay hơi lạnh.

“Không được đâu. Chưa được gỡ đâu.”

“Này cháu,” đôi mắt như khẩn nài nhìn lên Setsuko.

“Dạ.”

“Tôi muốn đi chào ông Chozaburo một chút trước khi về biển cả.”

“Hả?”

“Cháu thay tôi đến mộ ông ấy được không?”

“Vì sao?”

“Tôi muốn nói lời chia tay,” nói đến đây, tay bà Naoko đè khóe mắt.

Setsuko nghe thế ngạc nhiên quá. Vì cô biết bà Naoko luôn nói rằng người chồng đầu tiên Chozaburo đang vật vờ dưới đáy biển. Do đó cô cứ nghĩ bà Naoko muốn về biển là vì muốn gặp chồng Chozaburo. Nàng tiên cá trong truyện thầm yêu hoàng tử trọn đời mà.

Nhưng nếu thật sự mong muốn bà Naoko có kết cục hạnh phúc khác với Nàng tiên cá thì việc để bà theo đuổi mãi hình bóng của Chozaburo là trái khoáy. Không nên để bà bị ràng buộc bởi ký ức về hoàng tử Chozaburo, vốn là một kẻ vô tình đã bỏ rơi bà trên bờ biển này còn mình thì rong ruổi ngoài biển, rốt cuộc bị cuốn vào cơn lốc chiến tranh rồi nằm xuống trong lòng biển không một lần trở lại. Vậy nhưng chẳng hiểu sao Setsuko cứ tin bà Naoko và Chozaburo rồi có ngày gặp lại nhau. Setsuko chán cho mình lâu nay không nhận ra điều mâu thuẫn ấy.

“Chân cẳng tôi thế này lâu nay không đi đến mộ được. Cháu thay tôi đi được không?” bà Naoko nói. Giọng thều thào như sắp tắt lịm. Rõ là bà đang thở khó khăn, nhưng không phải chỉ vì bệnh.

“Khấn như thế nào đây ạ?” Setsuko giọng run run hỏi. Cô thấy mình muốn khóc.

“Nói giùm với ông Chozaburo rằng: Cảm ơn ông những năm tháng qua.”

Nói đoạn bà Naoko khép đôi mắt to. Trên hàng mi dài rung rinh của bà Naoko, con bướm lại đập nhẹ đôi cánh trong suốt bay lên. Không phải chỉ những sợi lông mi rung. Bươm bướm cũng run run đường nét toàn thân, chìm vào làn sương mù dày đặc rồi nhẹ nhàng tan biến.

“Cháu,” bà Naoko nói.

“Dạ.”

“Mộ ở đâu, cháu biết không? Vào nghĩa trang quân đội, bên phải hàng thứ ba...” “Cháu biết,” Setsuko nói.

“À... ông ấy thích rượu shochu lắm...”

“Cháu biết mà,” Setsuko vừa khẽ lau mắt vừa gật đầu. “Bà đừng lo, cháu sẽ mang rượu shochu đi. Cháu biết mà, đừng lo.”

❃ ❖ ❊

Hồi nhỏ, mỗi sáng sớm thức dậy Setsuko thường đi thăm mộ với ông nội Cho. Trong nghĩa trang quân đội của xã xây ở phía núi, ba con trai của ông nội Cho nằm đó. Họ có thể đã không phải là anh em hòa thuận, nhưng bia mộ thì được xếp đều một dãy từ trái sang: con trai cả, con trai thứ ba, thứ tư.

Bia mộ trong nghĩa trang quân đội cái nào cũng đầu nhọn, như những cây đinh to lần lượt đóng vào cái vật thể to lớn không có hình dạng là bầu trời. Nhưng phải đóng nhiều đinh như vậy để giữ vật gì thì Setsuko không rõ lắm. Mộ nào trông cũng giống hệt nhau. Những người nằm trong đó như thế nào, không ai có hình ảnh để lại kể cả bố mình nên không thể hình dung các khuôn mặt cụ thể ra sao.

Ông nội Cho mỗi khi đi thăm mộ đều cắp theo chai rượu shochu. “Trong ba đứa, bố mày giống ông, uống rượu shochu nhiều nhất,” ông Cho cười, giãn cặp lông mày dài. Nhưng khi hai ông cháu đến nơi, xung quanh ba ngôi mộ đã được quét dọn sạch sẽ, còn bia mộ thì được đổ nước bóng loáng dưới ánh nắng ban mai. Ba cái ly trước mộ được châm đầy. Ai đã làm hộ thế này, dĩ nhiên Setsuko biết. “Sáng nào cũng nhớ đến thăm, quý hóa quá, phải không mày?” ông nội Cho nói với đứa con trai thứ ba câm lặng. Ông nội Cho nốc từng ly shochu trước mộ cạn uống ngon lành rồi dốc chai rượu shochu mình mang theo vào mỗi ly. Khi uống ly rượu ở giữa lúc nào ông cũng nói: “Này, mày có bà xã tốt quá phải không,” rồi mỉm cười với thằng con, như muốn nói không ngờ cái thằng phiêu bạt tứ xứ ấy giờ đây sao lại không hề động đậy gì cả thế này.

“Bà xã” là ai, Setsuko không hỏi ông nội Cho. Nhưng vài lần cô bé có thấy dáng dấp người ấy chắp tay quỳ trước mộ của bố.

Cô Naoko nhân viên văn phòng nhà trường hễ thấy ông nội Cho đến liền đứng lên chào, cúi đầu rất thấp. Setsuko muốn chạy đến với cô Naoko, vậy mà không hiểu sao lần nào cũng líu ríu níu chân ông nội toan núp sau ông. Từ sau lưng ông nội, Setsuko ngập ngừng nhìn lên cô Naoko. Quả thật có thấy. Một đầm lầy đen láy bất chợt hiện lên trong sâu thẳm đôi mắt sáng thường nhìn về Setsuko mỗi khi gặp cô bé ở trường hay ngoài đường.

Nghe tiếng ông nội Cho. “Cảm ơn lắm...” Setsuko nhìn lên thấy mặt ông ửng đỏ vì rượu shochu nhưng giọng không hề nhẹ tâng như lúc say vào. Giọng ông trầm xuống, âm vang. Lời của ông nội, khoảng lặng, hơi thở dường như hóa thành những giọt nước dịu hiền rơi lấm tấm từng giọt làm ướt lòng Setsuko. “Này, đừng nghĩ mình có lỗi gì... Ai cũng phải sống cho đời mình... Ai nấy đều phải sống cho đời mình cả...” Nghe thế cô Naoko cúi thấp đầu chào ông nội Cho một lần nữa, rời nghĩa địa.

Setsuko muốn hỏi nhưng lại nhịn nín im. Vì không muốn làm ông nội đau lòng. Vì không muốn nghe ông thở dài sườn sượt đau khổ nữa.

Ông nội Cho đã giải thích cho Setsuko nghe rồi mà. Bố chết nơi chiến trận. Không chỉ anh em của bố mà chồng của em gái bố cũng chết vì chiến tranh. Do đó mấy gia đình đến sống ở nhà ông nội cậy vào ông. Nhưng ở đấy không thể thêm mẹ, anh và mình ba người sống chung được. Mẹ có chồng mới. Nhà ấy cần người nối dõi. Nối dõi có nghĩa là phải có con trai, nên mẹ dẫn anh đi cùng.

Dù là thế đi nữa tại sao chỉ có mình bị ở lại chứ, tại sao mình phải bị bỏ lại chứ, Setsuko không thể hiểu nổi. Setsuko không nhớ ngày mẹ ra đi. Tuy vậy cô bé biết ai là mẹ mình. Có thể do ngóng tai nghe chuyện người lớn. Có thể là ông nội Cho cho biết. Hoặc có thể vì không bỏ sót nghe bạn bè nói trong câu chuyện phiếm. Dù là từ đâu Setsuko đã biết. Ông nội Cho và những người khác không ai nói với Setsuko rằng mẹ đi lấy chồng khác thì không được gọi là “mẹ” nữa. Không ai cấm cả. Vậy mà Setsuko chưa một lần nào gọi người ngay cạnh mình là “mẹ” cả.

❃ ❖ ❊

Setsuko đau lòng không sao chịu nổi. Vì vậy hôm đó cô bé quyết ra đi tìm bố. Lúc ấy Asako Chị và Setsuko cùng học lớp 3 tiểu học. Y như mình với Asako Chị làm gì cũng có nhau, rùa biển Tsuru Anh là bạn ruột của bố, đi chiến trường cũng cùng một nơi với nhau. Mỗi lần ra bãi biển lấy rong thấy rùa lặng lẽ nằm trên cát, đầu nhô ra hướng biển, Setsuko nghĩ thế.

Nhưng tại sao chỉ một mình Tsuru Anh trở về.

Tại sao Tsuru Anh để bố ở lại mà về một mình chứ.

Hỏi bao nhiêu đi nữa cũng chẳng có câu trả lời nào từ rùa biển đã câm miệng. Nhưng chỉ nhìn cái cổ ngoái trông về bên kia chân trời cũng đủ. Không phải bỏ bố ở lại. Tsuru Anh đang đợi. Bố không phải bị bỏ rơi. Chắc bố vì chuyện gì đó mà về trễ thôi. Những người lớn vẫn nói tính bố lang bang thích ghé qua chỗ này chỗ nọ mà. Hơn nữa chính ông nội cũng nói không có gì trong ngôi mộ ở nghĩa trang quân đội cơ mà.

Nhưng Setsuko đã cạn sức trông mong. Vì thế cô bé bấu vào tấm lưng to cứng của rùa biển khóc. Cái mai cong tròn lên như muốn biểu lộ một lời an ủi đôn hậu của con người. Setsuko vừa khóc nức nở vừa nằn nì: “Dẫn cháu đến chỗ bố... làm ơn đưa cháu đến chỗ bố...” Thấy vậy Asako Chị ngây người òa ra khóc theo. Asako Chị cùng với Setsuko níu mai rùa, gào to từ đáy lồng ngực thống thiết: “Tsuru Anh, dẫn Setsuko đến chỗ bố của em ấy. Nhờ chú! Chú dẫn Setsuko đến chỗ bố bạn ấy đi! Làm ơn dẫn giùm đi!”

Dường như là bối rối, rùa biển thụt cổ vào mai một lúc, để mặc cho nước mắt của hai đứa lã chã rơi ướt cả cái mai to. Rồi bất chợt rùa vươn cổ ra, động đậy. Asako Chị ngước mặt lên, lắc vai Setsuko kêu: “Setsuko, Setsuko, Setsuko.” Setsuko ngẩng đầu lên chưa hiểu chuyện. Vẻ mặt nghiêm trọng, Asako Chị vừa gọi: “Setsuko, nhanh, nhanh lên,” vừa vòng tay qua lưng đẩy Setsuko lên mai.

Rùa biển chở Setsuko trên mai hướng ra những đợt sóng ập bờ. Sóng dồn dập xô đẩy rùa biển lui lại, nhưng rùa đang chở nặng quyết tâm của Setsuko nên không hề chùn bước. Nước sủi bọt văng vào mặt, vào mình rùa biển, ào ào va đập như muốn bảo hãy quay lại ngay, đừng bước thêm nữa. Nhưng trước cơ thể nặng như đá của rùa biển và quyết tâm của Setsuko còn nặng trịch hơn thế, chúng đành phải vỡ tan. “Setsuko, gắng lên nhé!” Asako Chị hô to từ phía sau. Setsuko ngoái lại nhìn.

Setsuko thấy phía sau Asako Chị đang nhảy thì thụp vẫy tay trên bãi cát, xe công vụ đen của chủ tịch xã đang chạy trên đường. Chắc như mọi lần xe đến nhà cô Naoko. Đến đón, hay là đưa về chẳng rõ. Setsuko mím miệng chặt thành hình chữ nhất, nhìn ra phía trước. Nước văng đến tận mặt. Rùa và Setsuko đã ở giữa biển. Setsuko bám chặt mai rùa biển cho khỏi rớt xuống. Rùa từ từ lặn vào trong nước biển.

❃ ❖ ❊

... Setsuko vẫn còn nhớ. Trong biển ban đầu đầy ánh sáng. Nhìn lên, cả bầu trời bị che khuất bởi một lớp màng to trong suốt. Mỗi lần lớp màng ấy rung rinh, những đốm sáng rơi rớt xuống như mưa rào rồi biến ngay đi đâu mất. Xung quanh tối sầm đi như bầu trời âm u. Nước đè nặng lên toàn thân thể. Bóng tối quyện với nước dường như đang vươn tay toan thành một với bóng tối trong Setsuko. Từ dưới đáy biển, những sợi tua lành lạnh câm lặng của những cái bóng vô hình lì lợm xoắn xuýt chân Setsuko. Khi nhận ra đã thấy Tsuru Anh thụt cổ, bốn chân áp sát vào mai, trông như một tảng đá tròn. Setsuko chìm xuống bởi những cái bóng và tảng đá trĩu nặng một khối câm lặng. Khó thở, Setsuko hổn hển. Bóng tối bao trùm khắp tứ phía. Từ khoảng trời tối mịt, cái gì đấy trắng như hạt tuyết rơi rớt nhẹ nhàng im ắng. Nó rơi ngang qua Setsuko rồi bị hút vào vực sâu đang mở to miệng, biến mất trong phút chốc. Setsuko biết được đáy biển là chốn vực sâu thăm thẳm mênh mông. Và bố không phải bị bỏ quên mà cũng không phải rẽ ngang dọc đi đâu cả. Setsuko biết bố ở nơi thật xa. Xa đến nỗi đi hết cả đời cũng không đến được. Bố cũng muốn về sớm chứ. Bố biết con đường thông với bờ biển này mà. Nhưng đường xa quá bố mãi vẫn chưa về đến đây được. Setsuko buồn rười rượi. Sức lực trong người đột nhiên rút đi hết.

Ngay lúc đó. Tsuru Anh đã thành tảng đá tròn câm lặng cùng chìm xuống với Setsuko, bỗng bất ngờ vươn cái cổ ra khỏi mai. Tsuru Anh nhắm nghiền mắt, lắng tai như tìm một âm thanh mơ hồ nào đấy từ xa vọng đến, ngóng cổ về phía bầu trời không còn nhìn thấy. Chưa nghe thấy gì. Tsuru Anh dang rộng hai chi trước như chim xòe cánh. Bất chấp khối nước nặng càng nặng hơn vì bóng tối, Tsuru Anh cố hết sức quơ hai chi trước, quơ liên tục, trườn tới. Hai chân sau đạp lên tiếng rít của những cái bóng đang bấu níu, nhoai lên. Tsuru Anh dõi theo âm thanh mơ hồ ấy, vút lên nhanh như tên bắn. Rồi nghển cổ nhìn Setsuko trên mai. Setsuko gật đầu. Setsuko cũng có nghe rất rõ.

Setsuko nhìn lên. Ánh sáng hòa quyện với nước thành một lớp màng ấm áp như sữa bao trùm Setsuko. Từ bên kia lớp màng, âm thanh ấy như tiếng hát vẫy gọi Setsuko. Tsuru Anh dồn hết sức mình sải hai chi trước lướt tới thật mạnh. Đúng lúc đó, Setsuko thốt kêu lên. Nước tràn vào miệng. Sức kháng cự cuối cùng của cái màng nước mỏng đã vỡ.

Ánh sáng đập vào mặt. Tiếng hát bên kia màng gọi Setsuko và tiếng kêu của Setsuko nhập vào nhau thành một. Như thể một giai điệu vừa mới nảy sinh ngân vang từ bên ngoài lẫn bên trong Setsuko. Giai điệu ấy rung động cánh bướm trong suốt khiến chúng tung lượn khắp bầu trời. Những làn sóng mơn man ướt át của vô số cánh bướm dịu dàng đưa Setsuko vào bờ. Setsuko dần tỉnh lại...

... Setsuko mở mắt. Có ở đó. Có ai đó. Nghe thấy tiếng từ đó. Tiếng ấy hướng về Setsuko. Mà không chỉ tiếng. Có cái gì ướt sáng đang nhìn mình. Đôi mắt. “Setsuko, Setsuko,” giọng nói ấy kêu lên.

Một giọng đã từng nghe. Nghe suốt. Setsuko quay đầu nhìn sang bên. Thấy rùa biển. Cổ vươn ra lo âu nhìn Setsuko. Setsuko không nhớ tự lúc nào rùa đã đưa mình từ biển về bờ. “Setsuko, Setsuko, Setsuko, Setsuko,” nghe như tiếng khóc. Asako Chị ngồi xổm cạnh rùa biển, nhìn chăm chăm vào mặt Setsuko lo lắng. Thân mình của Setsuko vẫn ấm áp. Về đất liền rồi mà người lềnh bềnh cứ ngỡ còn đang trôi. Trôi trong lớp màng da êm ấm bao bọc. Setsuko cảm hơi ấm của cánh tay ai đang quàng ôm vai mình. Hơi ấm của bàn tay nắm vai Setsuko dìu dịu vỗ về. Từng giọt, có từng giọt gì nhỏ xuống má Setsuko. Setsuko nhìn lên. Quanh khuôn mặt đang cúi nhìn mình, những sợi tóc ướt đẫm dính bết vào nhau. Có tiếng kêu: “Setsuko, Setsuko.” Những giọt nước ứa ra từ đôi mắt to long lanh như đầm nước trong veo. Setsuko không biết má mình ướt là do nước tuôn ra từ đôi mắt ấy hay từ mớ tóc ướt đẫm nhỏ xuống, chỉ cảm thấy thật ấm áp êm ái. Cô bé nhoẻn miệng cười. Setsuko nghe bên tai như có tiếng ru thân thương ấm áp như sữa. Tiếng ru dịu lòng người. Dòng sữa miên man bất tận làm tan chảy cõi lòng băng giá của Setsuko. Cái gì đó nong nóng nhè nhẹ dâng lên. Cô bé mấp máy một lời hằng muốn nói nhưng đã không nói được. Setsuko biết miệng mình đang mấp máy. Nhưng không nghe thấy tiếng mình. Chỉ nghe tiếng kêu liên tục “Setsuko, Setsuko” xen giữa tiếng ru vang vọng.

Dường như được giọng hát yên bình sâu lắng ấy bồng bềnh ấp ủ, Setsuko lim dim khép mắt...

❃ ❖ ❊

Có tiếng động. Tiếng gì rè rè như vang lên từ dưới mấy lớp sóng sâu. Setsuko mở mắt. Điện thoại di động trên bàn kêu. Từ Asako Chị. Hôm đó Asako Chị đi làm ở nhà bà Naoko từ lúc 10 giờ. Giọng Asako Chị có vẻ bồn chồn.

“Sao vậy?” Setsuko hỏi.

“Setsuko, em đang ở đâu? Bà Naoko muốn em đến ngay.”

“Vâng, em đi ngay.”

❃ ❖ ❊

Bà Naoko ngồi trên giường đợi Setsuko. Cạnh đó Asako Chị đứng xoa vai và lưng bà, vẻ sốt ruột. Đôi chân của bà Naoko đặt khẽ khàng trên chiếu, giống như đôi giày bị vứt bỏ nơi căn nhà hoang, trông thật lạc loài. Như nghe thấy âm thanh không khí rỉ ra từ kẽ hở ti tí đâu đó trong nhà. Điện của máy thở oxy bị tắt. Bà Naoko đã gỡ đầu dây nơi mũi. Tiếng thở nhọc nhằn hắt ra từ miệng.

“Sao vậy?” Setsuko hỏi Asako Chị.

“Cứ bảo gỡ dây, nói sao cũng không chịu nghe,” Asako Chị đáp, vẻ mặt rối bời.“Rồi lại bảo muốn em đến ngay.”

“Tại sao vậy?” Setsuko hỏi. Cô quỵ gối xuống trước bà Naoko. Khẽ đặt tay lên cặp đùi gầy guộc, Setsuko ngước lên hỏi: “Tại sao bà lại làm thế?”

“Cảm ơn cháu đã đến, mừng lắm,” Bà Naoko thều thào, nhoẻn miệng cười với Setsuko. Như hình vẽ trên cát bị lớp sóng xóa nhòa, tiếng thở khó khăn lấp đi nụ cười yếu ớt. “Cháu ơi, đã đến lúc về biển rồi.”

“Tại sao thế?” Setsuko vừa xoa chân bà Naoko vừa hỏi. Nhưng giọng cô quá nhỏ nên bà Naoko và Asako Chị đều không nghe thấy: “Tại sao lại bỏ tôi đi lần nữa vậy...?”

“Cháu đưa tôi đến bãi biển được không?”, nói xong bà Naoko khẽ nhắm mắt. Nhưng không thấy con bướm có đôi cánh trong suốt óng ánh bụi nắng trên hàng mi dài đó.

Setsuko nhìn lên Asako Chị. Asako Chị ngừng tay vuốt vai bà Naoko, nhìn lại Setsuko.

“Làm cho bà Naoko thỏa lòng đi,” Asako Chị mỉm cười nói. “Không sao đâu, cứ đưa bà đi. Em cả lo cũng chẳng được gì.” Setsuko gật đầu.

“Vậy cháu chuẩn bị ngay, bà đợi một chút nhé,” Asako Chị cúi xuống ngang tầm vai bà Naoko nói rồi vội đi ra cửa. Ở đấy có chiếc xe lăn xếp lại. Asako Chị nhanh tay chuẩn bị xe lăn rồi lập tức trở lại phòng ngủ.

“Này, Setsuko,” Asako Chị thọc vai Setsuko. “Nhanh lên, đừng có lề mề nữa.”

Setsuko quỵ gối xuống, lưng xoay về phía bà Naoko. Nhờ Asako Chị giúp một tay, bà Naoko vòng tay qua cổ Setsuko, khẽ khàng áp cả người vào lưng của Setsuko. Setsuko từ từ đứng lên. Chừng như đã thành linh hồn của không trung, sức nặng như biến mất hẳn khỏi cơ thể của bà. Setsuko suýt khóc. Setsuko muốn cảm nhận được bà Naoko nặng hơn, rõ hơn trên lưng mình. Cô ước được truyền hơi ấm của mình cho bà.

Setsuko đẩy xe lăn đưa bà Naoko ra khỏi cửa. Asako Chị đi theo sau, đóng cửa lại, rồi bước vượt qua hai người, vạch lá cây thiên tuế đang rũ bù xù trước cổng cho hai người dễ đi ra.

“Chị đến Hội một chút. Hóng gió ở bãi biển cũng tốt cho cơ thể, nhưng đừng đi lâu quá. Nắng cũng gắt mà. Khoảng 30 phút là rút đi thôi. Xong việc sẽ quay lại. Có gì gọi điện thoại nhé.”

Nói đoạn Asako Chị lên xe rời nhà bà Naoko.

❃ ❖ ❊

Hôm ấy quả là một ngày nóng bức. Setsuko trở lại chỗ cánh cửa, lấy ô che nắng, che cho bà Naoko ngồi trên xe lăn. Không có cảm giác trên xe có người. Tựa như chiếc xe có ý chí tự mình lăn đi. Đi theo ven đường một quãng thì gặp chỗ đường đê bị ngắt. Ở đấy có bậc cấp làm bằng bê tông và một đoạn dốc, từ đó có thể xuống bãi cát.

Bánh xe không bị lớp cát mỏng cản vướng, lăn bon bon xuống con dốc thoai thoải về phía biển. Dường như ý chí về biển mạnh mẽ của bà Naoko đã khuất phục cả chiếc xe lăn lẫn bãi cát, khiến chúng phải nghe lời. Từng hạt cát như đẩy bánh xe lăn mau hơn. Setsuko phải ráng sức nắm chặt lấy tay xe để khỏi bị tụt lại. Đột nhiên, chiếc xe lăn ngưng lại.

“Anh Tsuru...” bà Naoko thốt kêu lên.

Giọng bà Naoko nhỏ giữa bãi biển đầy tiếng sóng. Bọn hải âu vừa trút bỏ cái tướng đi lạch bạch trên đất liền, giờ đang khoái trá lượn bay lên trời, miệng toang toác kêu nhưng vẫn không thể át được tiếng sóng đang quăng quật trên bãi biển. Vì vậy rùa biển dễ thường không nghe thấy tiếng của bà Naoko. Nhưng giữa hai người trong gần sáu chục năm nay, không, ngay cả từ phút ban đầu, hẳn đã không cần lời.

Rùa biển quẫy mình làm văng lên những hạt cát đen và sóng bạc, đột ngột xoay ngược cơ thể nặng nề trên đất liền hướng ra biển. Setsuko đẩy xe lăn đến sát rùa biển.

“Cảm ơn cháu,” bà Naoko nói.

Rùa biển lặng lẽ nhắm nghiền mắt. Có thể vì chói bởi ánh nắng loang loáng nhấp nhánh như điên trên biển. Hoặc xem chừng để tai ngóng tiếng bà Naoko. Setsuko cũng không rõ. Những suy nghĩ của Setsuko bị cuốn hút vào cái mai rùa câm lặng.

“Thật cảm ơn anh những năm tháng qua,” bà Naoko nhìn biển nói. “Đến lúc anh dẫn em đi rồi đó.”

Biển lung linh ánh bạc tựa như muốn nói biết bao lời khôn xiết trong lòng. Xa xa kia là dãy núi với màu xanh của cây lá xôn xao. Bầu trời không chút gợn mây mà cơn gió nặng nề ẩm ướt vần vũ thổi từ biển vào núi, từ núi ra biển. Cứ như thể trời đất cũng chở nặng tình người. Con người đôi khi không cần trao ánh mắt, không cần nói ra lời vẫn thầm hiểu nhau. Nhưng cũng có lúc nếu không nói ra thì không thể hiểu nhau. Cần lời để bày tỏ nỗi niềm. Setsuko không biết phải làm sao nữa. Đang cầm ô che nắng, cô thấy cánh tay mình bủn rủn. Đột nhiên từ biển gió thổi mạnh làm bay mất cái ô trong tay Setsuko. Nó lăn đi lông lốc. Setsuko vội chạy theo cái ô bị cuốn đi trên bãi cát.

Xem ra đấy là âm mưu của biển cả và núi non đã nghe thấu lời khấn thầm của bà Naoko. Ngay khoảnh khắc ấy, từ phía núi gió thổi càng mạnh hơn nữa. Setsuko lượm ô xong, quay lại đã thấy bà Naoko trông như bị cơn gió thổi văng ra khỏi xe lăn, ngã nhào về phía trước. Bà Naoko rơi vào lòng mai rùa biển như bám chặt lấy nó.

“Bà Naoko!” Setsuko kêu lên. Nhưng gió biển ào ào thổi, bạt đi tiếng kêu của Setsuko. Cái ô bị gió thổi phồng lên như cánh buồm kéo lê Setsuko, như muốn tách cô xa ra khỏi mép sóng. Setsuko toan buông tay khỏi ô.

Nhưng bàn tay cầm ô không cách gì xòe ra nổi. Gió càng lúc càng mạnh đập liên tục vào cái ô. Vậy mà như muốn níu chặt gì đó, Setsuko không thể rời tay khỏi nó được. Setsuko chẳng rõ đó có phải ý muốn của mình hay không. Cô chỉ biết đứng đó như trời trồng, không còn biết đến chuyện gì đang xảy ra xung quanh nữa.

Mặt Setsuko bị gió lẫn với cát đập vào rát buốt, cô ra sức mở mắt nhìn. Rùa biển đang chở bà Naoko đi, từng bước từng bước vững vàng về phía trước. Bà Naoko áp mình sát vào mai rùa biển. Setsuko chịu không thể làm gì. Cô muốn kêu to hướng về bà Naoko nhưng bị gió vít chặt không thể mở miệng được. Thở cũng không nổi. Không, ngực đau nhói như thế này đâu phải chỉ vì gió.

Cả thân mình rùa biển đã lặn vào trong nước. Setsuko thấy bà Naoko nằm úp mặt xuống. Sóng nước sủi bọt đưa bà ra khơi, ánh nắng lấp lánh khiến cô thấy được đàn bướm có cánh trong suốt vờn nhảy trên đầu bà Naoko. Với đàn bướm tiễn đưa, bà Naoko ra đi trở về đáy biển.

Gió thổi mạnh hơn nữa như quất vào má Setsuko. Cùng lúc ấy có tiếng gì vỡ ra trong đầu. Lúc ấy cái ô rời khỏi tay cô. Bay đi đâu đó. Setsuko thấy nặng đầu. Cô nhắm mắt ngồi xổm xuống nền cát. Mở mắt. Nước mắt làm mờ đi mọi cảnh vật. Có cái gì đó đang chuyển động. Chiếc xe hơi. Xe chạy từ con đường bên kia đê đến. Mình đã từng thấy chiếc xe này. Xe dừng. Có cái gì đó xáp đến gần. Cái gì đó bị vướng cát, ngã xuống. Nhưng đứng lên ngay, chạy. Nghe thấy tiếng gì. Tiếng gì đó rõ nét run run đập vào tai. Không, đó là tiếng nói. Tiếng nói ấy làm tái hiện hình hài, đánh động vào ý thức của Setsuko.

“Setsuko! Setsuko! Setsuko! Setsuko!”

Đấy là Asako Chị. Asako Chị đang chạy đến với khuôn mặt hoảng hốt. Cô như điên loạn réo gọi tên Setsuko.

Setsuko bất thần tỉnh ra. Cô đứng vụt lên nhanh như cắt.

“Setsuko! Setsuko! Làm cái gì vậy! Đồ ngu! Ngu! Bà Naoko... bà Naoko ...”

Setsuko không chờ nghe hết tiếng kêu của Asako Chị. Setsuko chạy ra biển. Chạy hết tốc lực. Gió từ biển từ núi không thể ngăn được Setsuko. Bị vướng cát, Setsuko ngã. Cô đứng dậy ngay, chạy tiếp. Setsuko gào lên. Gào hết cả sức lực. Chân đạp cật lực lên nước biển rồi bổ nhào xuống nước. Sóng ngáng chân. Setsuko ngã. Cô nhỏm dậy ngay chạy tiếp. Một làn sóng khác đốn mạnh vào chân. Setsuko lại ngã. Nước biển mặn làm cay mắt. Sâu trong mũi rát bỏng. Dù thế vẫn không ngăn được tiếng kêu của Setsuko. Cô đứng lên. Lao vào sóng. Hai tay quạt sóng, Setsuko kêu mãi không ngừng.

Setsuko tìm thấy rùa biển. Nước biển không thể chia cách Setsuko với bà Naoko. Setsuko níu bà Naoko đang trên mai rùa. Luồn tay vào dưới nách bà kéo ra. Thân mình bà tuột ra khỏi cái mai. Setsuko ôm xốc bà Naoko lên. Đàn bướm có đôi cánh trong suốt vừa tung tóe bụi nắng vừa vờn vây bủa quanh hai người.

Setsuko bế bà Naoko đi trong nước. Người nặng. Muốn đứt hơi. Đến gần được mép bờ, Setsuko ôm nguyên bà Naoko trên ngực quỵ xuống. Asako Chị nín thở dõi theo toàn bộ sự việc, quỳ gối xuống bên cạnh nhìn vào mặt bà Naoko.

“Bà Naoko! Bà Naoko! Bà Naoko!” Asako Chị gọi liên hồi.

Bà Naoko không trả lời. Đôi mắt to trên khuôn mặt ướt đẫm vẫn nhắm nghiền.

Setsuko ôm chặt bà Naoko trên đầu gối vào lòng. Tấm thân nhỏ thó như sắp vỡ ra. Setsuko rút ruột kêu. Khàn cả cổ, không thành tiếng. Cũng chẳng cần biết, Setsuko cứ gọi.

Sóng biển và gió lộng cũng không át được những tiếng không thành lời của Setsuko. Asako Chị quả có nghe thấy. Vậy bà Naoko không thể không nghe thấy.

Đỡ lo rồi, Asako Chị ngẩng lên nhìn. Trên biển, bóng dáng của rùa biển nhỏ dần đi. Trên cái mai không thể có ai ngồi trên đó. Rùa biển đã không quên dẫn đi theo. Trên cái lưng đang xa dần, đàn bướm rung rinh đôi cánh trong suốt lượn quanh. Asako Chị hiểu ra cái gì được ôm ấp trong đám bướm đang vờn múa tung tăng dưới ánh nắng lấp lánh. Đàn bướm nhấp nhánh chói lọi hơn như muốn đáp lại tiếng với theo của Asako Chị:

“Cảm ơn Tsuru Anh!”

Mặt trời đã lên cao lâu rồi. Gió thổi qua biển mang theo làn hơi ẩm ướt dịu dàng quyện hòa hai thân thể ướt đẫm của bà Naoko và Setsuko thành một. Gió đưa một con bướm trong đàn bướm đã cùng rùa biển ra khơi quay trở lại, nhẹ dừng nơi hàng mi dài ướt át của bà Naoko. Con bướm khép hờ đôi cánh rung rinh trước gió.

Con bướm từ từ xòe rộng đôi cánh trong suốt. Ánh nắng mỏng mảnh như nước đọng vào viền cánh như đường gân lá cành óng ánh. Bà Naoko mở mắt. Trong đôi mắt to, bà Naoko soi thấy Setsuko đang réo gọi không ngừng. Khuôn mặt ấy mếu máo khóc oe oe như em bé. Mặt Setsuko cứ nguyên như thế tan chảy thành dòng nước ấm trào ra từ mắt bà Naoko. Làm ướt đôi má đang có lại sắc máu. Setsuko cũng thế. Trong mắt Setsuko không còn là bà Naoko nữa. Mà là người sinh mình ra đời, người mình đã gọi bằng tiếng nói đầu tiên trong đời, là người đã cho mình bú sữa, đã dạy mình tập nói. Từ mỗi đôi mắt lệ tràn đầy, hai người vừa gọi nhau vừa tan thành một dòng chảy mênh mông vô tận.

“Con,” bà Naoko kêu lên. “Con, con ơi!”

Lời ấy, miệng Setsuko mấp máy một lời từ bao lâu cô hằng muốn thốt lên mà đã không thể nói ra. Không cần nghe thấy cũng được. Không thành tiếng cũng được. Cứ gọi mãi miễn sao tỏ bày được hết thảy nỗi lòng.

❀ ❀ ❀

[1] Phiên âm Hán Việt của các địa danh ở Hàn Quốc: Trấn Hải-Jinhae, Phủ Sơn-Busan, La Tân-Rajin