Trích đoạn: Trần Mạnh Hùng
Bác Lá thân.
" Mài răng "e rằng không chỉnh lắm, vì già dzồi có răng đâu để mà mài, rụng hết dzồi, đề nghị nên " trồng răng " trông nhìn trẻ hơn 2, 30 chục tuổi hết hom hem.
Bác Lá kỳ này thơ xướng khó quá trời , câu 3 và câu 4 theo muốn đứt hơi.
" Lão quý " Lão sang " đều " lão tận " nghe nó ray rứt làm sao có thể được đổi thành " lão cả" bởi vì dù gì có phục hồi Thẳm Mỹ Viện , mới răng, mới mũi, mới... cũng đều là lão cả.
Mấy lời bình loạn cào cào vui chơi với bác nhân cái lạnh của những ngày đầu xuân để cho bớt nhớ...
Thân ái
TMH
Chào Hùng và các bạn thân mến,
Bài loạn « cào cào » của bạn Hùng hẳn phải có người đọc, nên phải có bài « loạn châu chấu » này đáp lại.
Ngoài nhổ răng, thì các sự chăm sóc khác như : trám, bịt, trồng răng giả, cạo vôi v.v. đều phải ít nhiều dùng đến thao tác « mài răng ». Vả lại « mài răng » còn có nghĩa bóng là chuẩn bị để ăn mạnh ăn nhiều, rất đắc dụng cho một bài thơ trào lộng.
Chữ « cả » chỉ có tác dụng nhấn mạnh cái nghĩa đã có nằm trong chữ « đều », nên nếu dùng chữ « cả » thay chữ "tận" thì câu thơ kém súc tích. Vả lại có thành ngữ « lão lai tài tận », chỉ mới là « hết tài » chứ chưa « hết kiếp », thì làm gì mà sợ uýnh lên thế ?
Sẵn đây xin giải thích thêm sự kiện tôi mới vừa đổi chữ ký, ngụ ý rằng thơ tôi có mang con vi-rút 3-không.
Thỉnh thoảng nó tác động thì :
1/ vần không chan chát, vì sự thay đổi từ « toàn vận » sang « bán vận » và ngược lại nhiều khi khiến vần nghe rất mặn mà, nhất là khi từ bán vận trở về toàn vận thì nghe rất đả cái lỗ nhĩ.
2/ đối không chan chát, vì có lắm lúc đối chan chát thì nghe như câu thơ bị nhốt trong khung, thiếu sự cựa quậy linh động tự nhiên.
3/ nhịp nhàng không chan chát, vì tránh sự nhàm tai. Ví dụ như các ca sĩ, lúc mới học thì nhịp tay, nhịp chân, nhịp thầm trong bụng để ca chan chát theo nhịp. Nhưng khi đã điêu luyện, thấy như vậy là quá tầm thường, không xứng đáng với cái mức độ tài năng nay đã phát triễn khá cao, nên thỉnh thoảng hát trượt, nhịp mạnh đi trước hay đi sau nhịp mạnh thực sự một tí, tạo ra một ảnh hưởng rất hay, vừa thấy dường như ca sĩ bỏ nhịp hay sai nhịp, mà lại cũng vừa thấy họ hoàn toàn làm chủ sự nhịp nhàng.
Vi-rút 3 không nói trên vốn không ở chung nơi một tiền nhân, mà là ở 3 nơi khác nhau. Tôi cùng thích khiến nay chúng gom về một mối. Trên đây tôi chỉ giải thích lý do tại sao tôi làm thế. Và mong rằng con vi-rút nầy chỉ bám vào những người ưa thích nó.
Nói chung quan niệm của tôi về luật lệ và ý nghĩa của bài thơ :
Ví dụ như ta mặc một cái áo đẹp thì với mục đích là nhờ cái áo làm cho ta đẹp hơn, đàng hoàng hơn, sang trọng lễ phép hơn v.v. Cái áo ấy làm « nô lệ » cho ta.
Còn như nếu ta mặc cái áo với mục đích để cho mọi người nhìn thấy cái áo đó là đẹp, là hoàn hão, rồi vì thế mà hạn chế các cử động, hoặc cử động một cách thiếu tự nhiên, sợ lằn xếp này bị gãy, nơi chỗ trống kia bị nhăn v.v. thì đó là ta làm « nô lệ » cho cái áo. Tôi cho như vậy là sai.
Ý nghĩa của bài thơ cũng tương tự, nó giống như con người mặc áo nói trên, ý thơ cần phải được ưu tiên bảo toàn đầy đủ, cũng như những nét sống linh động phải có của một con người ; luật lệ làm thơ ví như là cái áo, nó giúp cho thơ được đẹp hơn, nghe êm tai hơn v.v. được càng nhiều càng tốt, đến đâu hay đến đó. Nhưng không thể vì theo luật lệ mà làm thui chột, mất mát ý nghĩa của câu thơ. Như vậy chẳng khác nào bắt người mặc áo biến thành một hình nộm.
Như hai câu :
Anh đi đường anh tôi đường tôi (Thế Lữ)
Và :
Anh trở về anh của gia đình (Tố Hữu)
Ý nghĩa mà tác giả muốn diễn đạt trong hai câu ấy đều
không thể thay thế với chữ nào khác « đúng luật ». Nên phải chấp nhận sự « sai luật » để
bảo toàn ý nghĩa.
Nhưng không nên dựa vào phần suy luận nầy để viết những câu thơ sai sót luật lệ do
bừa bải. Trước phải cố gắng tối đa
tuân theo các luật lệ căn bản, sau đó mới tự cho phép sự miễn luật trong ngoại lệ.
Vài ý kiến cá nhân thô thiển, mời các bạn dùng « tạm » lúc trời trở lạnh.
Thân mến.
LCR
