Julie ấy mà, cô đã quen với việc này lắm rồi.

Cô đã có thể phản đối, mạo hiểm, mất việc làm, nhưng giữ được phẩm giá cho bản thân.

Phẩm giá nào nhỉ?

Cái thẻo đàn bà này đã đánh mất phẩm giá từ đời nảo đời nào rồi. Khi động chạm tới vấn đề sống còn, ta đành xếp xó những lý tưởng vĩ đại vẽ ra từ hồi còn là một cô bé. Và ta chịu đựng, câm lặng, để mặc người khác muốn nói gì thì nói, ta cam chịu.

Vả lại, cô cần công việc này. Thực sự cần. Gã Chasson chó đẻ này biết thế. Gã giám đốc cục cằn có thể đuổi việc một nhân viên thu ngân chỉ vì tính nhầm mười euro. Đằng này những năm mươi euro!

Tuy nhiên, Julie biết ai đã ăn cắp năm mươi euro đó, khi cô vừa quay lưng đi. Nhưng ai mà ưa những kẻ tố cáo đồng nghiệp. Chẳng ai ưa. Chuyện này sẽ khiến ta phải gánh lấy tiếng xấu cũng dai dẳng chẳng khác nào một con chấy bám trên tóc. Tránh voi chẳng xấu mặt nào.

“Cô Lemaire ạ, tôi có thể đuổi việc cô ngay lập tức. Tuy nhiên, tôi biết hoàn cảnh của cô, tôi biết cô không thể hoàn trả số tiền được. Coi chừng đấy, tôi có thể yêu cầu cô tìm một giải pháp để sửa chữa những sai lầm cô mắc phải trong công việc thu ngân. Cô hiểu ý tôi muốn nói gì không? Nếu không, hãy hỏi vài đồng nghiệp nữ của cô, họ biết phải làm thế nào rồi đấy”, hắn văng những lời này vào mặt cô, mắt hắn nhìn cô chòng chọc không chút ngại ngùng, môi nở nụ cười nham hiểm.

Đồ đểu!

Tuy nhiên, hắn trông rất ra dáng. Chàng rể lý tưởng. Cao lớn, năng động, tươi cười, cằm vuông và tóc ngả hoa râm hai bên thái dương. Bàn tay lúc nào cũng đặt lên lưng người khác để trấn an, khích lệ. Luôn có một câu tử tế khi ghé qua chào nhân viên mỗi sáng thứ Hai. Một cô vợ thanh lịch và những đứa con lễ phép. Mẫu đàn ông xuất thân tầm thường đã đổ mồ hôi sôi nước mắt để leo dần lên, buộc người ta phải tôn trọng và ngưỡng mộ. Đấy là mặt lấp lánh của tấm huy chương. Thế rồi, khi lật nó lại, ta sẽ thấy có chó sói, thú săn mồi, gã đàn ông muốn phụ nữ quỳ mọp dưới chân để chứng tỏ mình là kẻ mạnh nhất.

Vài phút sau, Julie rảo bước dọc hành lang dài nối liền phòng giám đốc với khu vực bán hàng. Giờ nghỉ của cô đã hết. Cô những muốn dành quãng thời gian đó cho việc khác chứ không phải dạng triệu tập này. Cô lấy ve ống tay áo quệt mạnh giọt nước mắt vương trên má. Một dấu hiệu yếu mềm đáng thương hại mà cô phải gạt đi tức khắc.

Bởi vì Julie ấy mà, cô đã quen với việc này lắm rồi.

Cô thuộc những người mà số phận chẳng mấy khi nương tay.

Có những người như thế đấy…

Paul Moissac dừng lại trước quầy pizza đông lạnh, hoài nghi. Ông chẳng gặp vấn đề gì khi chọn lốc bia đang cầm trên tay, nhưng còn vụ này! Có lẽ đây chính là lần đầu tiên ông đặt chân tới siêu thị. Hoặc ít nhất cũng là lần đầu tiên đi một mình.

Vợ ông đã bỏ ông cách đây một tháng. Trước khi đi, trong mối hăm hở rộng lượng sau chót có lẽ sẽ để lại trong bà cảm giác thú vị vì đã hoàn thành nghĩa vụ, bà đã chất đầy đồ ăn vào tủ lạnh. Người phụ nữ hoàn hảo không chút tì vết, cho đến tận những chi tiết nhỏ nhặt nhất, sẽ không ai trách cứ bà về vụ ra đi đột ngột và chẳng hẹn ngày về này.

Nhưng hôm nay, Paul không còn cách nào khác. Sụt mỗi tuần một ki lô có thể có lợi trong thời gian đầu nhưng lại có vẻ nghiêm trọng nếu vượt quá một ngưỡng nào đó. Chỉ nghĩ đến việc một mình ngồi vào bàn ăn trong nhà hàng cũng đã khiến ông nản chí đến độ mất cả cảm giác ngon miệng. Ở tuổi năm mươi mốt, có lẽ đã đến lúc cần biết tự xoay xở trong một cửa hàng thực phẩm. Cuối cùng ông quyết định chọn loại pizza đắt nhất. Chỉ còn thiếu mỗi chuyện ông ăn vớ vẩn cho qua bữa với cái cớ là vợ ông đã bỏ đi sau ba mươi năm chung sống.

Khi phải lựa chọn, ông luôn chọn thứ đắt nhất, tin chắc rằng đó là một đảm bảo cho chất lượng.

Khi đi ngang quầy “rau quả”, trong đầu ông chợt hiện ra một trong những câu vợ ông ưa thích nhất, thường được tuôn ra một cách máy móc, giống như mọi câu khác. “Năm lại rau quả mỗi ngày.” Bà chêm câu này vào giữa câu “Thuốc lá sẽ giết chết anh” và câu “Rượu không tốt cho sức khỏe của anh đâu.” Sao mà bà ấy có thể khiến người ta mệt mỏi đến thế!

Dẫu sao ông cũng nhét vài quả táo vào túi ni long rồi tiến về dãy quầy thu ngân. Ông cầm ba món hàng trên tay, chờ đến khi tìm thấy chút chỗ trống trên băng chuyền để đặt xuống. Đằng trước ông, một bà hộ pháp vừa trút xuống cả một xe hàng toàn những thứ linh tinh. Lại một phụ nữ hẳn là cũng cơm chẳng lành canh chẳng ngọt với bạn đời.

Ông nhanh chóng nhận ra rằng mình đã không chọn được quầy thu ngân vắng nhất để có thể rời thật nhanh khỏi cái hang ổ tiêu dùng này, nhưng cô nhân viên thu ngân lại xinh. Mặt khó đăm đăm, nhưng xinh xắn. Đặc quyền của nhan sắc: bù đắp cho tính nết khó chịu. Luôn là vậy. Ta lượng thứ mọi chuyện cho những phụ nữ xinh đẹp, thậm chí trước khi họ kịp mở miệng. Cô nhân viên thu ngân này chỉ thoáng nhìn bà khách khi trả lại tiền thừa, và tranh thủ dịp đó để gạt đi một giọt nước mắt không rõ từ đâu đang lăn trên má. Cằm không run, hơi thở không gấp gáp, đôi mắt không long lanh, không, một gương mặt thản nhiên nhưng giọt nước mắt đã tự tiện lọt ra ngoài để hít thở không khí trong lành.

Đến lượt Paul.

— Chào Julie!

— Chúng ta biết nhau sao? cô vừa hỏi vừa ngước nhìn ông, vẻ ngạc nhiên.

— Không, nhưng tên cô được viết trên thẻ nhân viên mà. Nếu không thì ta đeo thẻ có ghi tên để làm gì?

— Để tố giác chúng tôi với trưởng quầy thu ngân nếu chúng tôi tính nhầm ba xu lẻ. Hiếm khi để chào hỏi lắm.

— Tôi cũng có vài thói xấu, nhưng không có thói chỉ điểm.

— Ông chưa cân táo rồi, cô nói bằng giọng đều đều chán chường.

— Phải cân hả?

— Đúng rồi!

— Thế tôi phải làm gì bây giờ?

— Hoặc ông đi cân chỗ táo này, hoặc ông bỏ lại không mua nữa.

— Tôi sẽ đi cân, tôi làm nhanh thôi, Paul đáp, đoạn vớ lấy cái túi.

Nhưng tại sao ông lại tha thiết muốn mua chỗ táo này đến thế?!

— Cứ thong thả thôi, chuyện này sẽ chẳng thay đổi gì cuộc sống của tôi đâu! cô gái khẽ bình luận trong khi ông đã biến mất khỏi dòng người đang xếp hàng.

Các khách hàng đứng sau ông bắt đầu sốt ruột. Julie tranh thủ quãng nghỉ này để thư giãn cái lưng đã khiến cô đau đớn suốt tuần nay. Người đàn ông quay lại, thở hổn hển, rồi đặt chỗ táo đã được cân trước mặt cô gái.

— Ông chọn mã nho thay vì mã táo rồi!

— Thật sao?

— Nho Golden. Trên nhãn này ghi thế. Mà đây lại là táo Golden.

— Có nghiêm trọng không?

— Ông sẽ phải mua với giá cao hơn. Nếu ông muốn thì có thể quay lại đổi.

Tiếng ồn ào trong hàng người đứng chờ bắt đầu to lên khiến ông từ bỏ ý định.

— Không sao đâu, tôi trả tiền theo cái nhãn đó. Có lẽ vì thế mà táo sẽ ngon hơn! ông mỉm cười nói với cô.

Julie cũng khẽ cười. Lâu lắm rồi không có người đàn ông nào tử tế với cô. Đừng nói là theo kiểu này! Tuy nhiên, ở tuổi hai mươi, Julie đã không còn quen với kiểu quan tâm này nữa rồi. Sự vô tư đã nhập hội với phẩm giá ở nghĩa trang của những ảo tưởng vô vọng.

— Buổi tối xem bóng đá chăng? cô vừa hỏi vừa đưa biên lai cho ông.

— Không, sao cô lại hỏi thế?!

— Chẳng sao cả. Bia, pizza…

— Buổi tối của đàn ông độc thân!

— Đàn ông độc thân vẫn có thể xem bóng đá mà.

Julie không thèm trả lời khách hàng kế tiếp đang cố gắng lôi cô ra làm nhân chứng, bà ta phẫn nộ vì có người lại không biết rằng rau quả thì phải cân trước khi thanh toán. Loại “lèo nhèo” mà thậm chí cô còn không nghe nữa. Bộ quy tắc ứng xử đã làm cô ngán ngẩm từ lâu rồi. Mỉm cười - Xin chào - Tạm biệt - Cảm ơn. Cô chỉ áp dụng khi biết người ta đang giám sát mình. Vụ táo tủng kia ít ra cũng cho phép cô ngơi ra vài phút và uống chút nước thảo dược trong chai mang theo, để cố gắng nuốt trôi vị đắng của công việc này.

Vô ích.

Cô cũng đã tranh thủ quãng thời gian đó để nghĩ tới Lulu, tình yêu của đời cô. Hình ảnh tích cực duy nhất có thể chặn đứng làn sóng xúc động khi nó chực trào qua mí mắt.

Jérôme đang ngồi thẳng lưng trên tràng kỷ. Anh nhìn vào khoảng không. Ngày làm việc của anh càng lúc càng thêm nặng nhọc. Anh không còn chịu nổi những vết chai chân của các bà già quàu quạu, những đứa oắt con không muốn mở miệng để người ta kiểm tra xem cái cổ họng đầy đờm vàng ệch của chúng có bị viêm không, những phụ nữ tiền mãn kinh nói về cơn bốc hỏa của mình như một thảm họa không thể vượt qua. Và có gì để nói về đám người hưởng bảo hiểm xã hội đến đòi nghỉ làm chỉ vì thói chây lười trong họ đã trở thành căn bệnh kinh niên vô phương cứu chữa?

Còn anh, đã mười năm nay hùng hục như điên - hết mức - để học xong trường Y, rồi tiếp quản đám bệnh nhân nông thôn, những người chỉ trong vài tháng đã chuyển từ thái độ hồ nghi dành cho kẻ mới đến sang đòi hỏi lòng tận tâm tuyệt đối.

Phải đến lúc thảm kịch xảy ra thì anh mới được mở mắt về đời mình. Và anh cảm thấy rằng, nếu không có một quãng ngưng nghỉ, thì rất có khả năng sẽ xảy ra một thảm họa khác. Ngay cả rượu mạnh ở đáy ly của anh mỗi tối cũng không giúp anh trụ vững nữa rồi. Anh mơ hồ quên đi các sự kiện, ngủ lịm đi, tỉnh dậy vào lúc hai giờ sáng, để rồi lăn bên nọ lật bên kia như một chiếc bánh xèo cho tới sáng. Và khi đồng hồ báo thức réo chuông, anh trồi lên từ một giấc ngủ bứt rứt, đau đớn, cô đơn không chịu nổi.

Bố anh là người duy nhất có thể hiểu anh, dù chỉ tí chút, mặc dù với ông đây cũng không phải quãng thời gian dễ chịu cho lắm. Ngày mai anh sẽ gọi cho ông để hỏi xem ngôi nhà nhỏ của ông ở Bretagne có trống vào thời điểm này không. Biết đâu nhịp điệu chậm rãi và đều đặn của những con sóng sẽ giúp anh tìm lại được cảm giác khuây khỏa giữa mớ hỗn độn này.

Cậu bé đang ngồi trong phòng khách. Cô trông trẻ vừa chuẩn bị bữa tối vừa liếc mắt trông chừng cậu. Cậu đã lấy từ thùng đựng đồ chơi ra tất cả những con vật bằng nhựa rồi xếp chúng thành vòng tròn. Con voi tí hon màu xám đứng ngay cạnh con chó to đùng màu trắng, và ba con ngỗng kẹt trong rãnh cỏ hẳn đang tự hỏi làm thế nào chúng có thể đứng cạnh một con khủng long màu tím chẳng to hơn chúng là bao.

Cậu bé trò chuyện với những con vật này như với những người bạn thực thụ, dẫn chúng lần lượt từng con một ra bông hoa xanh ở góc tấm thảm bằng vải bông sặc sỡ để uống nước. Trong lúc đắm chìm vào thế giới loài vật của mình, cậu gạt sang một bên tất cả những áp lực cảm xúc cậu đã phải chịu đựng thường ngày hôm nay. Thằng cao kều trong lớp đã thó mất của cậu chiếc bánh ngọt thứ hai khi cô giáo vừa quay lưng đi, chiếc áo gối lê cậu tìm thấy dưới đất, dưới giá treo áo, bị giẫm lên và lấm bẩn, lọ nước rửa bút lông đổ ra làm ướt sũng bức tranh cậu vẽ. Cô giáo đã hứa rằng cậu sẽ được vẽ một bức khác. Nhưng đó chính là bức tranh cậu muốn tặng cho mẹ tối nay, khi mẹ đi làm về.

Sống với những con vật bằng nhựa còn dễ dàng hơn…

***

Mình làm nhân viên thu ngân đã hai năm và đây là lần đầu tiên một khách hàng chào mình bằng tên riêng. Hiếm hoi lắm mới gặp được những người tử tế. Thường thì họ không thèm nhìn đến mình, coi như mình không đáng để họ tỏ ra lịch sự, đấy là những khi họ không nhảy bổ vào mình vì mình làm không được nhanh. Những người, chỉ bằng một ánh mắt, khiến mình hiểu rằng mình chỉ là nhân viên thu ngân, những người, viện cớ khách hàng là thượng đế, tưởng rằng bản thân được phép làm mọi chuyện, kể cả việc đưa ra những nhận xét không thích đáng và phân biệt giới tính. Những người tiếp tục nói chuyện điện thoại như thể mình chỉ là một cái máy, trong lúc chờ cho giá cả hiển thị trên màn hình quầy thu ngân rồi đi khởi mà không mảy may nhìn đến mình.

Nhưng mình đã học cách tự vệ. Một vài nữ đồng nghiệp im lặng thu tiền, còn mình thì đáp trả, mọi người không nhận ra điều ấy. Họ cứ thử ở vào vị trí của mình xem. Họ sẽ không trụ nổi đến hai ngày, trong tiếng ồn ào huyên náo, những luồng gió thốc, để xử lý những món hàng nặng trịch phải lôi đến trước máy quét giá, ê ẩm cả lưng, và chịu đựng tiếng bíp bíp lặp lặp đi lặp lại ấy là còn chưa kể đến tên khốn Chasson lúc nào cũng coi bọn mình như bầy gia súc.

Một ngày nào đó mình sẽ bắt hắn trả giá. Rồi hắn sẽ phải hối tiếc.

Khi Lulu đã lớn, khi thằng bé không còn cần đến mình, mình sẽ không để người ta muốn đối xử thế nào với mình cũng được nữa. Và cuối cùng mình cũng sẽ được tự do. Mình sẽ tận dụng cơ hội đó để trả thù tất cả những gã khốn trên đời, những kẻ khiến phụ nữ tức sùi bọt mép, vì nghĩ rằng họ phải phục tùng và hầu hạ phục dịch chúng. Chúng là ai mà dám nghĩ như vậy chứ?

Nhưng trong ánh mắt người đàn ông hôm nay có gì đó khiến ông ấy có vẻ chân thành và tử tế. Tuy nhiên mình phải dè chừng. Mình đã bị lừa hơn một lần rồi. Lạ lùng thay, mình có cảm giác ông ấy thì khác.

Ông ấy già rồi! Không như lũ trống choai thường vin vào cớ bản thân trẻ trung và có chút mã ngoài mà nghĩ rằng chúng có thể cưỡi lên bất cứ thứ gì động đậy.

Vả lại, trông ông ấy ngơ ngác như thể vừa từ một hành tinh khác tới, với túi táo bị dán nhầm nhãn tính tiền.

Vừa hay, đôi khi mình cũng muốn được với một hành tinh khác. Một hành tinh nguyên sơ không hề có những điều ghê tởm của nhân loại, thứ dẫn chúng ta tiến thẳng tới thất bại và khiến 4/5 nhân loại phải đau khổ…

Đôi khi, trong đời, ta có cảm giác gặp được những người cùng thế giới với mình… Những người khác thường, không giống với những kẻ khác, sống trên cùng một bước song, hoặc trong cùng một ảo tưởng với mình.

Đó là cảm giác của mình ngày hôm nay…

Và mình thách cảm giác ấy.