Một buổi chiều ngập nắng tháng Năm, Jansen bắt chợt tôi trong lúc tôi đang làm việc. Tôi đã kể cho ông nghe về Nicole, và ông lắng nghe tôi nói, vẻ lơ đãng.

- Con bé ấy rất lành, ông nói. Nhưng tôi đáng tuổi bố nó…

Ông không hiểu rõ lắm chồng cô làm nghề gì và, nhớ tới cái buổi tối khi ông chứng kiến ông ta tát Nicole trong quán ăn, ông vẫn kinh ngạc vì một diễn viên kịch câm lại có tính cách gây hấn đến vậy. Ông thì ông hình dung các diễn viên kịch câm có những cử chỉ rất chậm và rất dịu dàng.

Chúng tôi ra ngoài và mới đi được vài bước thì tôi nhận ra bóng dáng đang rình mò nơi góc phố hai bên có những bức tường cao chạy xuyên qua nghĩa trang: Mime Gil. Ông ta mặc áo vét cùng một cái quần, đều màu đen, cùng áo sơ mi trắng khoét cổ rộng che đi ve áo vét.

- Kìa… Có một mối quen biết cũ, Jansen nói với tôi.

Ông ta đợi chúng tôi đi qua trước mặt, hai tay khoanh lại. Chúng tôi đi trên vỉa hè phía bên kia và làm ra vẻ không biết có ông ta. Ông ta băng qua phố và đứng chình ình, hai chân hơi giạng, giữa vỉa hè mà chúng tôi đang đi. Ông ta lại khoanh tay lại.

- Cậu có nghĩ là sẽ phải nện nhau không? Jansen hỏi tôi.

Chúng tôi đi đến chỗ ông ta và ông ta chặn đường chúng tôi lại, nhảy nhót từ trái sang phải, như một đấu sĩ quyền Anh sẵn sàng ra đòn. Tôi đẩy ông ta. Bàn tay trái của ông ta đập xuống má tôi, một cử chỉ máy móc.

- Tới đây, Jansen bảo tôi.

Và ông nắm lấy cánh tay tôi kéo đi. Kẻ kia quay sang Jansen:

- Ông, nhiếp ảnh gia, đợi một lát thì ông cũng có mất gì đâu.

Giọng ông ta có âm sắc lanh lảnh như kim loại và lối nói thì nhấn nhá quá mức, giống một số hội viên nhà hát Comédie-Française. Nicole từng nói với tôi rằng ông ta cũng là diễn viên và đã tự ghi âm cái băng phục vụ cho chương trình của mình tác phẩm cuối cùng: một đoạn dài Ubu vua của Alfred Jarry. Ông ta rất tha thiết với nó - chừng như là vậy. Đó là phần trình diễn kịch tính và cao trào để kết thúc tiết mục.

Chúng tôi tiếp tục đi về phía quảng trường Denfert-Rochereau. Tôi ngoái đầu lại. Phía xa, dưới mặt trời, chỉ có thể thấy bộ com lê màu đen cùng mái tóc nâu của ông ta. Có phải vì đang là phụ cận của nghĩa địa? Trong cái bóng dáng ấy có gì đó thật chết chóc.

- Ông ta có đi theo chúng ta không?, Jansen hỏi tôi.

- Có.

Thế là ông bèn kể với tôi rằng hai mươi năm trước, cái ngày ông trở thành nạn nhân của một cuộc vây ráp khi ra khỏi bến tàu điện ngầm George-V, ông đã ngồi trong toa tàu điện ngầm đối diện với một người đàn ông tóc nâu vận com lê sẫm màu. Thoạt tiên ông cứ tưởng đó là một hành khách thông thường nhưng, vài phút sau, té ra kẻ đó lại thuộc ê kíp cảnh sát dẫn họ đến Dépôt[1], ông cùng chừng một chục người nữa. Ông đã mơ hồ cảm thấy kẻ đó đi theo ông trong hành lang bến tàu điện ngầm. Mime Gil, với bộ com lê đen của mình, khiến ông nhớ đến tay cảnh sát kia.

Ông ta vẫn đi theo chúng tôi, hai tay nhét vào túi áo. Tôi nghe thấy ông ta huýt sáo một bản nhạc từng khiến tôi thấy sợ hồi còn bé: Có một con thuyền nhỏ[2].

Chúng tôi ngồi xuống ở hàng hiên quán cà phê nơi tôi đã gặp Jansen lần đầu. Kẻ kia dừng lại trên vỉa hè ngang chỗ chúng tôi và khoanh hai tay lại. Jansen đưa ngón tay trỏ vào ông ta.

- Hắn cũng bám dai giống hệt tay cảnh sát cách đây hai mươi năm, ông nói. Vả lại, cũng có thể là cùng một kẻ.

Nắng làm tôi lóa mắt. Trong làn ánh sáng rực và lấp lánh, một cái đốm đen trôi nổi phía trước chúng tôi. Nó tiến lại gần. Giờ đây, Mime Gil hiện rõ lên, ngược sáng. Phải chăng ông ta sẽ biểu diễn cho chúng tôi xem một trong những tiết mục rối bóng của mình trên nền một bài thơ của Tristan Corbière?

Ông ta đứng đó, trước bàn chúng tôi. Ông ta nhún vai và với dáng điệu cao ngạo, đi xa dần về phía nhà ga Denfert-Rochereau.

- Đã đến lúc tôi rời Paris rồi đây, Jansen nói, bởi vì tất tật những chuyện này đang trở nên mệt mỏi và lố bịch.

❀ ❀ ❀

[1] Nghĩa là “Nhà kho”, địa điểm gần sông Seine dùng làm nơi giam tạm thời những người Do Thái bắt được.

[2] Bài hát “Il était un petit navire”; tuy là bài hát trẻ con nhưng có âm điệu và lời rất đáng sợ.