Vậy là tôi đã chuyến đến Na Uy sinh sống được sáu tháng. Mang tiếng là sống ở xứ sở của fjord nhưng tôi chưa tận mắt thấy một vịnh hẹp như thế bao giờ. Na Uy nổi tiếng về những fjord đến mức từ “fjord” trong tiếng Na Uy trở thành một danh từ trong tiếng Anh dùng để chỉ những vịnh hẹp với đặc điểm kiến tạo tương tự.
Trong số khoảng hơn 1.000 vịnh hẹp fjord ở Na Uy và đảo Svalbard, nổi tiếng nhất là Geirangerfjord- Di sản Thiên nhiên thế giới, Sognefjord gần thành phố cảng Bergen - fjord lớn nhất ở Na Uy và Lysefjord thuộc hạt Rogaland - nổi tiếng với mỏm đá cao nhô ra ngay giữa vịnh với tên gọi Preikestolen, nghĩa là “bục giảng của linh mục”. Trong hành trình khám phá hạt Rogaland vào mùa xuân, một chuyến tham quan Lysefjord bằng du thuyền cỡ nhỏ đã được tôi hào hứng thêm vào danh sách những điều cần trải nghiệm.
Hãng thuyền tôi chọn có cái tên rất thú vị: Du thuyền Quỷ Lùn! Quỷ lùn Troll là một nhân vật hư cấu trong thần thoại Na Uy với đầu tóc bù xù, chiếc mũi khoằm dài ngoằng, cặp mắt to tròn cùng hàm răng vẩu cái còn cái mất. Hình ảnh Troll ngày nay được sử dụng rộng rãi như một cách quảng bá thương hiệu của Na Uy. Du thuyền Quỷ Lùn khởi hành vào lúc 11 giờ sáng mỗi ngày, trừ thứ Hai và thứ Ba, và chuyến đi kéo dài đúng ba tiếng. Đúng giờ, du thuyền Quỷ Lùn bắt đầu xuất phát từ cảng Stavanger, thủ phủ của hạt Rogaland, từ từ hướng về phía Lysefjord. Khách trên du thuyền được phát một tờ brochure40 với đầy đủ thông tin về vịnh hẹp Lysefjord cùng các điểm dừng thú vị trong suốt hành trình, được dịch ra tám thứ tiếng.
[40 Loại ấn phẩm quảng cáo dưới dạng mỏng, hiểu trong tiếngViệt là tờ quảng cáo.]
Vịnh hẹp Lysefjord được hình thành từ kỷ băng hà, có tổng chiều dài 42 kilômét. Cái tên Lyse xuất phát từ tiếng Na Uy cổ “lýsir”, nghĩa là “ánh sáng”. Người ta cho rằng tên gọi đó xuất phát từ những vách đá granite sáng màu ở vịnh này.
Dọc theo vịnh, thuyền lướt đến với Fantahålå, còn gọi là “hang du đãng”. Tên gọi này bắt nguồn từ việc có một nhóm người vì trốn thuế nên bị cảnh sát truy đuổi. Nhóm người này chạy đến Lysefjord và tìm ra được một cái hang nằm kẹt trong hốc núi để trốn. Cuộc trốn chạy sau cùng cũng phải kết thúc và cái hang bỗng chốc mang cái tên không mấy thơ mộng như cảnh sắc trong vịnh chút nào!
Không xa “hang du đãng” là mỏm đá Preikestolen, một trong những điểm tham quan nổi tiếng nhất ở Na Uy. Preikestolen cao 604 mét so với mực nước vịnh, bề mặt gần như phẳng lì và khá vuông vức với độ dài mỗi cạnh là 25 mét. Trước khi tận mắt chứng kiến quang cảnh này, tôi đã hình dung một hình ảnh rất... du lịch: Đoàn khách ngồi dưới thuyền hăm hở vẫy tay chào nhóm người trekking đứng trên mỏm đá, còn nhóm trekking trên cao cũng hào hứng cười tươi với du khách trên chiếc tàu đang lướt êm trên mặt vịnh.
Nhưng thực tế không như tôi tưởng tượng! Từ dưới vịnh nhìn lên, Preikstolen hùng vĩ chỉ như một mẩu đá nhỏ xíu nhô ra khỏi vách núi, đủ để tôi cảm nhận được độ cao đáng kinh ngạc của nó và cũng đủ để tôi thấy mình nhỏ bé so với thiên nhiên hùng vĩ nơi đây. Nếu không được loa trên tàu nhắc từ trước thì khó để biết đó chính là Preikestolen “trong truyền thuyết” chứ đừng nói tới chuyện vẫy tay chào nhau.
Điểm dừng cuối cùng trong hành trình khám phá Lysefjord cùng Quỷ Lùn là thác Hengjane. Thác nước chảy trực tiếp từ đỉnh núi cao 400 mét, tinh khiết và trong lành. Khi thuyền đến gần thác, một nhân viên bắt đầu đưa một cái xô nhôm ra mạn thuyền để... hứng nước cho du khách thưởng thức. Nước rất ngọt và mát lạnh, lại trong vắt không thua gì nước suối mua trong siêu thị mà đây lại là nước suối nguyên chất!
Từ điểm tham quan cuối cùng, du thuyền Quỷ Lùn quay đầu, hướng về cảng Stavanger, trả tôi về với đất liền vững chãi sau mấy tiếng đồng hồ lênh đênh cùng sóng nước Lysefjord. Hành trình khám phá hạt Rogaland của tôi vẫn còn kéo dài cả tuần, trong đó có cả chuyến roadtrip cùng bố mẹ chồng đến với Helleren.
Nếu ở Tây Ban Nha có một thị trấn nhỏ nằm kẹt dưới một hòn đá lớn thì ở Rogaland cũng có nơi tương tự. Chỉ khác là Helleren chỉ gồm... hai căn nhà cổ, ngày nay trở thành bảo tàng ngoài trời mở cửa tự do cho khách tham quan. Từ trên đường đèo nhìn xuống, Helleren khiến không ít người phải thót tim khi thấy hai ngôi nhà gỗ ọp ẹp nằm gọn dưới tảng đá khổng lồ. Từ ngàn năm trước, tảng đá Helleren đã là nơi trú ngụ của người Na Uy cổ. Hai ngôi nhà hiện tại được xác định có mặt ở đây vào khoảng đầu thế kỷ XVIII hoặc XIX, tuy nhiên một số hiện vật khác ở khu vực xung quanh được xác định có từ khoảng thế kỷ XVI. Phía sau hai ngôi nhà là một khe đá nhỏ với mạch nước ngầm rỉ từ đá. Đây là nguồn nước sinh hoạt của cư dân sinh sống trong những ngôi nhà này khi xưa.
Với vị trí đặc biệt, Helleren dễ dàng bị du khách bỏ qua khi chạy xe trên tuyến đường quốc lộ RV 44 ở phía nam hạt Rogaland. Nhưng cũng nhờ nằm lọt thỏm dưới tảng đá, hai ngôi nhà này không có kết cấu lợp mái như kiểu nhà Bắc Âu truyền thống với một lớp vỏ bạch dương và cỏ phía trên giúp cách nhiệt, chống thấm nước. Chính tảng đá khổng lồ đã đảm đương nhiệm vụ đó thay cho mái nhà.
Khi tôi bước vào bên trong căn nhà, cảm giác vô cùng kỳ lạ. Hai ngôi nhà chính là bảo tàng ngoài trời, vẫn được trùng tu và bảo dưỡng đều đặn, ở đây cũng có nhân viên bảo tàng đến quan sát thường xuyên. Thế nhưng, vì không được đặt trong một không gian kín như đa số bảo tàng với những bảng chỉ dẫn hay máy chiếu, Helleren khiến tôi có cảm giác như đang quay ngược về vài trăm năm trước. Nó còn khiến tôi liên tưởng tới những bộ phim khoa học viễn tưởng, khi nhân vật chính vô tình bước vào “lỗ hổng thời gian” và thoắt một cái đã quay ngược về quá khứ, ngơ ngác nhìn cảnh vật xung quanh bỗng thay đổi trong chớp mắt.
Ngôi nhà gỗ đơn sơ với bếp lửa đen ám khói, góc phòng lót rơm thật ấm, chắc chắn là chỗ ngủ. Bên cửa sổ là chiếc bàn con và vài cái ghế nhỏ, một lọ hoa dại còn tươi có lẽ vừa mới được hái. Tất cả tạo cảm giác vừa ảo vừa thật, vừa xa lại vừa gần. Sau này, tôi mới gọi tên được cảm giác lúc đó của mình. Nó giống như người nghệ sĩ xiếc đi trên dây, có điều thay vì chênh vênh giữa không trung thì ngày hôm đó, tôi chênh vênh giữa hai bờ mộng - thực.
