Tháng 11 năm 2017, sáu tháng sau khi sinh con đầu lòng, tôi khăn gói quả mướp, một mình bay đến Hà Lan. Thật ra thì không có gì ghê gớm cả, tôi đơn giản là muốn tận hưởng chút không gian riêng sau nửa năm làm mẹ, và bạn biết rồi đấy, các ông bố bỉm sữa Bắc Âu thì không ngại chuyện chăm con mọn một mình, đặc biệt là khi các “kỹ năng” quan trọng như cho con bú, thay tã, ru con... đều đã được thực hành thuần thục. Chọn đi chọn lại giữa mấy chục thành phố châu Âu chưa đặt chân đến, cuối cùng tôi chọn Amsterdam.

Thủ đô của Hà Lan dường như là một trong những điểm đến đầu tiên mà bất kỳ du học sinh ở châu Âu nào cũng ghé qua trong hành trình dọc ngang lục địa già của mình. Vậy mà phải tới khi đã có gia đình và cuộc sống ổn định, tôi mới nghĩ đến chuyện ghé chơi Amsterdam, nơi mà sau chuyến đi ấy, tôi gọi đó là “đô thành tội lỗi”.

Có lẽ không cần phải giới thiệu gì nhiều về độ “ăn chơi khét tiếng” của xứ này. Từ những khu phố đèn đỏ với các cô nàng nóng bỏng khiến dân tình xốn xang con mắt đến việc hợp pháp hóa một số chất gây nghiện hạng nhẹ để người ta có thể mua và hút công khai, đơn giản như hút điếu thuốc lá. Amsterdam quả là điểm đến thú vị cho lớp trẻ, lớp... không còn trẻ và cả thành phần choai choai ăn chơi bốn phương tám hướng. Nhưng thấp thoáng trong sự ăn chơi đó, có những điều khiến lòng tôi trĩu nặng.

NỖI BUỒN RED LIGHT

Tôi có dịp tiếp xúc với khá nhiều người Đông Âu (Nga, Ukraine là nhiều nhất), đa phần là sinh viên hoặc trí thức. Người Nga nói riêng và các nước Đông Âu nói chung có vẻ đẹp rất dễ nhận ra nhưng tôi không biết miêu tả thế nào cho đúng. Cứ nhìn họ, nhìn vào thần thái trong ánh mắt xanh trong và nét u hoài nhẹ thoáng trên gương mặt thanh tú và làn da trắng như sứ, bạn sẽ linh cảm được rằng đó có thể là một cô gái Đông Âu.

Vẻ đẹp ấy không hừng hực lửa như một cô gái Nam Âu nóng bỏng; không quyến rũ theo kiểu tinh tế như một cô nàng Thụy Điển; cũng không quá thời thượng, “sang chảnh” như cô nàng Parisienne. Nét đẹp của phụ nữ Đông Âu, theo cảm nhận riêng tôi, giống như vẻ đẹp khi bạn nhìn thấy hình ảnh của rừng bạch dương trong tuyết trắng. Đẹp. Buồn. Khắc khoải kỳ lạ.

Và trên phố đèn đỏ ngày hôm đó, tôi bắt gặp một ánh mắt Đông Âu qua khung cửa kính lớn đặc trưng của các nhà thổ Amsterdam. Ánh mắt Đông Âu đó xoáy vào lòng tôi một nỗi buồn ngớ ngẩn. Nếu đã từng ghé qua thành phố cổ Pompeii ở Ý, nơi từng bị vùi lấp bởi trận phun trào núi lửa cách đây mấy ngàn năm, chắc chắn bạn sẽ biết rằng nhà thổ đã xuất hiện từ lúc đó. Ôi cái nghề “xưa như trái đất” ấy! Xét cho cùng thì những người phụ nữ đứng đằng sau khung cửa kia cũng chỉ đang làm công việc họ quá quen thuộc từ năm này qua tháng nọ rồi. Nhưng sao lòng tôi vẫn thấy thoáng buồn khi nhìn thấy từng tốp khách du lịch vui vẻ nói cười rồi lướt qua những ô cửa với tấm rèm đỏ.

HOA “CỎ” MÙA THU

“Cỏ” ở đây không mang nghĩa đen. Ở Hà Lan, việc buôn bán và sử dụng một số chất gây nghiện loại nhẹ được coi là hợp pháp. Tất nhiên hợp pháp theo pháp luật Hà Lan không có nghĩa là hợp pháp ở các nước châu Âu khác. Nên có lẽ vì vậy mà du khách nào sẵn máu “chịu chơi” một chút, khi đi Amsterdam đều tranh thủ ghé qua các quán cà phê43 hay các cửa hàng bán “cỏ”.

[43 Khái niệm “quán cà phê” ở Hà Lan là nơi để hút “cỏ” còn để uống cà phê, mời bạn vào bruine kroeg, tiếng Hà Lan có nghĩa là “quán cà phê nâu".]

Cá nhân tôi chưa từng hút thuốc lá hay “cỏ cây” gì cả nhưng nhiều năm về trước, khi còn độc thân, tôi luôn nghĩ rằng một ngày nào đó, mình nhất định phải tới Hà Lan và hút “cỏ”. Để làm gì ư? Đơn giản vì khi người ta còn trẻ thì những ý tưởng có phần điên rồ ấy luôn chiếm một chỗ nhất định trong tâm trí, một dạng bucket list “những điều cần làm trước năm XX tuổi” chẳng hạn. Tôi luôn muốn thử để biết xem cảm giác phê pha ảo giác đó như thế nào, để sau này khi có con, có thể một lúc nào đó chúng cũng như mẹ mình, nổi hứng muốn thử dùng chất kích thích thì tôi có đủ kinh nghiệm để nói chuyện với chúng như một người-từng-trải.

Thế nhưng, mùa thu năm đó, khi đang đứng trong lòng Amsterdam, thủ đô “quậy tưng” của châu Âu, tôi hoàn toàn không có ý định bước vào bất kỳ một quán cà phê nào để thử “cỏ”. Bao nhiêu ý nghĩ và dự định điên rồ của một thời “trẻ trâu” đã khuất phục hoàn toàn trước thiên chức làm mẹ. Hay như lời của một chị bạn tôi từng nói rằng khi có con bỗng dưng thấy mình “hèn” hơn hẳn!

BEGIJNHOF HAY NƠI TRÚ ẨN CỦA TÂM HỒN

Amsterdam là một thành phố lạ kỳ. Rất lạ kỳ. Ở đó, trong Bảo tàng Anne Frank có thể có một cô nàng nhân viên bỗng dưng... phê “cỏ”. Hay giữa vô vàn bảo tàng trưng bày các tác phẩm hội họa và nghệ thuật lẫy lừng thì lại có thêm cả bảo tàng sex. Và ngay phía ngoài khu phố đèn đỏ đầy những linh hồn trần trụi (theo cả nghĩa đen và nghĩa bóng) lại là một nhà thờ hoành tráng, như thể rất... thuận lợi cho những con chiên trót “làm bậy” ghé vào xưng tội!

Sau mấy ngày quá “hớp” trước sự đối lập chan chát ấy của Amsterdam, trước khi rời Hà Lan để về nhà, tôi tìm đến Begijnhof. Đây là một khu nhà khép kín giữa lòng thành phố, là nơi sinh sống của những người phụ nữ lớn tuổi không có gia đình. Họ đều là người sùng đạo, tuy không hẳn là ma sơ trong nhà thờ nhưng nguyện hiến dâng cho Thiên chúa. Begijnhof trước kia gần như không mấy người biết nhưng với sự phát triển của internet thì không có gì có thể giấu được thiên hạ nữa.

Với tôi, Begijnhof giống như một ốc đảo xanh tươi giữa sa mạc khô cằn, khắc nghiệt. Không khí và quang cảnh nơi đây cho tôi cảm giác yên bình, gợi cảm giác về một không gian thân quen nào đó mình từng biết nhưng thật sự thì tôi không nghĩ rằng mình từng ghé đến một nơi nào tương tự như vậy. Đi loanh quanh một lúc thì trời bắt đầu mưa. Tôi hối hả tìm chỗ trú tạm bợ dưới hiên một ngôi nhà, trong khi các du khách khác thì nhân lúc trời mưa mà bỏ đi hết. Bỗng dưng họ trả lại cho tôi một Begijnhof thật tĩnh lặng như vốn dĩ nó phải như thế. Một nơi trú ẩn bình yên của tâm hồn.