Tôi đã trải qua thời niên thiếu hạnh phúc và gần như bình thường tại Sài Gòn, mặc dù một cuộc chiến mới đang xắp sửa xuất hiện. Bắt đầu từ cuộc xung đột nội bộ giữa hai miền Nam và Bắc, nó đã nhanh chóng biến thành sự đối đầu trên mọi phương diện giữa Bắc Việt Nam và Mỹ.

Thực ra, Hiệp định Genève năm 1954 dự liệu sẽ có cuộc tổng tuyển cử hai năm sau đó để bầu ra một chính phủ duy nhất cho một nước Việt Nam thống nhất. Người Mỹ mặc dù cũng đã kí hiệp ước đó, nhưng lại phản đối điều này: vì Hồ Chí Minh nay đã trở thành anh hùng dân tộc, sau chiến thắng quân Pháp rất được lòng dân và có khả năng lớn là sẽ đắc cử. Người Mỹ không thể chấp nhận nguy cơ để Việt Nam trở thành một nước Cộng Sản. Vào đầu những năm 1950, chủ nghĩa McCarthi đang ngự trị ở nước Mỹ, chủ nghĩa Cộng Sản được mô tả như quỷ dữ phá hủy lối sống Mỹ. Trước sự không tôn trọng này đối với Hiệp định Genève, từ năm 1956, Hồ Chí Minh đã bắt đầu phát động phong trào vũ trang kháng chiến chống lại chính phủ miền Nam Việt Nam. Người Mỹ đã phán ứng bằng cách gửi các “cố vấn” và sau đó là quân đội… Đây là khởi đầu của cuộc chiến tranh chống Mỹ tàn khốc, gây ra cái chết của hơn 50 ngàn lính Mỹ và hơn 2,5 triệu người Việt Nam, bao gồm khoảng hai triệu dân thường. Trong cuộc chiến này, lượng bom mà Hoa Kì đã thả xuống Việt Nam nhiều hơn cả toàn bộ châu Âu trong Thế chiến thứ hai. Một cuộc xung đột mà người ta bắt đầu sử dụng chất độc hóa học quá mức, đặc biệt là các chất làm rụng lá được gọi là “chất độc màu da cam”, nhằm cố gắng hủy diệt các khu rừng nhiệt đới, và bằng cách đó xóa bỏ nơi trú ẩn của Việt Cộng. Các khuyết tật di truyền do loại chất độc này gây ra cho dân chúng vẫn còn để lại di chứng ở một số trẻ em Việt Nam. Cuộc xung đột khủng khiếp này không trừ một gia đình nào, và không một người Việt Nam nào không bị tổn thương.

Sài Gòn được giải phóng vào ngày 30 tháng 4 năm 1975. Đất nước cuối cùng đã thống nhất và hòa bình được khôi phục. Ngoài vô số trường hợp bị chết và đau khổ khôn xiết, nhân dân Việt Nam đã mất hơn 30 năm (tức hai thế hệ) trải qua hai cuộc chiến chống Pháp và chống Mỹ để giành độc lập. Sau 117 năm ngoại bang hiện diện trên đất nước, Việt Nam một lần nữa giành lại chủ quyền, một lần nữa chứng minh quyết tâm và ý chí giành độc lập của mình. Thật vậy, từ thế kỉ thứ 10, sau khi thoát khỏi sự thống trị của láng giềng lớn phía bắc là Trung Quốc, Việt Nam đã thường xuyên bị đe dọa bởi nỗ lực tái chiếm của các triều đại Trung Quốc. Vào thế kỉ 12, cuộc chiến chống quân Tống diễn ra rất ác liệt, cuộc xâm lược của quân Mông Cổ sau đó một thế kỉ cũng được đẩy lui bởi lòng quyết tâm của cả dân tộc; đầu thế kỉ 15, tới lượt nhà Minh thất bại sau một cuộc chiến tranh giải phóng kéo dài 10 năm, và vào cuối thế kỉ 18, nhà Thanh ào ạt xâm chiếm Việt Nam với quân đội hùng hậu, nhưng cuối cùng cũng đã bị đánh đuổi.

Đối với tôi, cuộc sống ở Sài Gòn từ năm 1958 đến năm 1966 đã diễn ra gần như bình thường. Cuộc xung đột chưa đến cực điểm, mặc dù bắt đầu từ năm 1966, người Mỹ đã đưa vào một đội quân khoảng nửa triệu người. Các trận chiến chủ yếu xảy ra ở nông thôn, cách xa thủ đô. Sài Gòn được bảo vệ tốt, nhưng không khí chiến tranh hiện hữu khắp mọi nơi. Tôi vẫn nhớ các hàng rào dây thép gai và những bao cát xuất hiện ở các góc phố, đặc biệt là xung quanh các khu vực của người Mỹ. Đại sứ quán của họ là một pháo đài thực sự, đầy rẫy vệ binh. Tôi cũng nhớ một số cuộc tấn công khủng bố trong thành phố, gây ra chết chóc và tàn phá. Từ xa, có thể nghe vọng về tiếng bom do máy bay B52 rải thảm trên rừng và ở nông thôn, nơi ẩn náu của Việt Cộng. Mặt đất rung chuyển, cửa sổ rung lên và một vùng cháy lớn có thể nhìn thấy phía chân trời.

Mặc dù bị vây quanh bởi chiến tranh, Sài Gòn vẫn lướt trên một làn sóng phồn vinh giả tạo, được tạo ra bởi dòng chảy của đồng đô la và các sản phẩm tới từ Mỹ để duy trì cho nỗ lực chiến tranh. Người Mỹ tiêu không cần suy nghĩ: họ thuê những ngôi biệt thự đẹp nhất thủ đô với giá cắt cổ, tham dự các cuộc chơi thâu đêm ở các quán bar và hộp đêm - hồi đó mọc ra như nấm và làm mất cảnh quan các khu phố sang trọng của thành phố, và bảo trợ công khai cho giới gái điếm đang phát triển mạnh. Một số gia đình, lợi dụng sự rộng rãi này đã trở nên giàu có. Các gian hàng tràn ngập ti vi, tủ lạnh, điện thoại và các sản phẩm công nghệ hiện đại để đáp ứng nhu cầu của những kẻ mới nổi này. Nhưng cũng có mặt trái của tấm huy chương: hàng ngàn nông dân từ khắp nơi đổ về Sài Gòn để tránh cuộc chiến ác liệt ở thôn quê; mất hết tài sản, họ sống vất vưởng nhờ ăn xin. Cũng không hiếm những người tàn tật bởi chiến tranh, trẻ mồ côi phải bới rác kiếm sống hay ngủ vạ vật trên vỉa hè. Trộm cắp và cướp giật thường xuyên xảy ra. Cuộc sống sung túc của người dân thành thị ở ngay cạnh sự khốn cùng của người nông dân bị xua đuổi bởi chiến tranh.

Thêm vào đó là sự bất ổn chính trị ngày càng lớn. Chế độ của Tổng thống Ngô Đình Diệm, được người Mỹ dựng lên, ngày càng không được lòng dân. Là người theo đạo Thiên Chúa, Ngô Đình Diệm coi chùa chiền là các trung tâm chống lại quyền lực của mình. Tháng 4 năm 1963, Diệm ra lệnh cấm kỉ niệm ngày Phật Đản. Điều này đã gây ra sự phản đối mạnh mẽ của dân chúng, đa số theo đạo Phật. Các cuộc biểu tình đã được tổ chức tại nhiều thành phố bao gồm cả Sài Gòn, và bị dìm trong bể máu bởi cảnh sát. Để phản đối, một số nhà sư đã tự thiêu trước ống kính camera truyền hình từ khắp nơi trên thế giới.

Đã quá đủ cho người Mỹ: sự bất ổn chính trị có thể gây tổn hại cho nỗ lực chiến tranh, cần phải bằng mọi giá thay thế Diệm. Được sự đồng ý của Tổng thống Kennedy, CIA tổ chức một cuộc đảo chính với các tướng lĩnh nổi dậy. Tôi gần như đã chứng kiến toàn bộ cuộc đảo chính, vì ngôi nhà của chúng tôi nằm đối diện với dinh tổng thống. Tôi vẫn luôn nhớ đêm 1 tháng 11 năm 1963, ẩn nấp cùng gia đình trong căn hầm được đào một cách vội vàng trong vườn nhà, tôi lo âu ngồi lắng nghe tiếng xe tăng của phe nổi loạn gầm rú vây quanh dinh và tiếng pháo nổ từng cơn. Cuộc chiến giữa quân Diệm và phiến quân kéo dài cả đêm: súng máy liên tục nhả đạn và đạn bay chiu chiu khắp nơi trên đầu chúng tôi. Ban mai hiện ra trong sự im lặng chết chóc. Khi chúng tôi ra khỏi hầm, mặt đất rải đầy đạn và súng bị bỏ lại bởi những người lính của dinh đã bỏ trốn. Đúng là nhờ phép mầu mà gia đình tôi vẫn còn sống sót.