Chương 5

CON SÓNG DỮ – 1968

Năm 1968 bắt đầu bằng một tiếng nổ lớn. Tết đang đến gần. Đây là thời khắc của pháo hoa, của những bữa ăn thịnh soạn, và của những chuyến viếng thăm gia đình. Bà ngoại hy vọng, như mọi người mẹ khác, là được thấy những người con còn sống của mình ở cùng một nơi, trong cùng một thời điểm, và cùng quây quần ít nhất là thêm một năm nữa.

Lũ trẻ chúng tôi có lý do để thích Tết, đặc biệt là Tết năm nay, vì nhiều năm rồi chúng tôi không được đón Tết một cách đàng hoàng. Trong ngày đầu tiên, chúng tôi mặc quần áo mới và nhận tiền lì xì. Khi được cho tiền bằng cách này, chúng tôi được phép tiêu hoang một chút, có thể là để mua kẹo, đồ chơi, trang sức. Đặc biệt, năm nay cũng là năm vui vẻ vì có đám cưới của dì Thu với nhà thầu người Mỹ – dượng Al, cậu Hải thì được thăng chức trong Hải quân, chú Thành lên chức trong quân đội và bác Chiêu trong sở cảnh sát. Để Tết này hoàn hảo, điều duy nhất tôi cần là em Thủy và tôi được đoàn viên cùng anh Quang và Em Bé. Thì Tết mà, mọi điều tốt đẹp đều có thể xảy ra.

Thế nhưng, những gì xảy ra tiếp theo không có gì là tốt đẹp cả.

Khoảng ba giờ sáng trong cái đêm chúng tôi được nhận tiền lì xì, mọi người trong Nhà Gạch bị đánh thức bởi tiếng pháo hoa vọng lại từ xa. Đây là chuyện khác thường, bởi pháo hoa thường kết thúc vào buổi chiều hay ngay sau bữa tối để những gia đình đông con có thể đi chúc Tết nhau, ngủ ngon sau bữa tối thịnh soạn và sẵn sàng cho tiệc tùng vào hôm sau. Không phải đêm nay.

Thủy và tôi thức giấc với đôi mắt mở to. Tiếng pháo lốp bốp giờ như tiếng sấm gần, và tôi cảm thấy như thể ngôi nhà đang rung chuyển. Đất cát từ trên trần rơi xuống, nồi niêu xoong chảo từ trên kệ rớt xuống loảng xoảng. Bà ngoại mở mùng đi ra – những thứ khủng khiếp đang chuẩn bị ăn thịt chúng tôi – bà tập hợp tất cả trẻ con trong nhà lại giữa phòng, tránh xa những bức tường. Những tia sáng lóe lên ngoài cửa sổ.

Sau một khoảng thời gian dài như vô tận, đêm đen nhường chỗ cho bình minh, nhưng bão tố ngoài kia trở nên khủng khiếp hơn. Khi mặt trời vừa lên, trận chiến đã xảy ra ngay trên đường của chúng tôi, với những tiếng nổ lớn. Người ta đang chạy, la hét, và bắn nhau. Người chết nằm cách chúng tôi chỉ vài mét. Tiếng súng nghe gần hơn, còn những tiếng nổ lớn làm sụp những thanh chắn cửa, làm cửa sổ đóng sầm lại. Những cỗ xe lớn chưa từng thấy chạy qua chạy lại trên đường, trong những con hẻm trong xóm với tiếng động cơ ầm ầm và tiếng máy móc gào rú. Khói đen dày đặc, hôi hám, khét nghẹt bao trùm không khí và bay vào căn nhà nhỏ của chúng tôi.

Bà ngoại không biết làm gì ngoài việc đẩy chúng tôi bò nhanh sát sàn rồi nhét chúng tôi xuống gầm giường, nhưng tôi đang bị mong muốn nhìn ra ngoài chế ngự. Tôi đã đánh bại Con Quái Vật bám theo tôi sau chuyện ở Hồng Ngự; có lẽ lần này tôi cũng có thể đánh bại con quái vật này. Tôi chỉ biết mình sẽ không thể chịu nổi nếu thấy bà bị như Mẹ, với vết thương sâu hoắm trên vai, hay thấy Thủy, chị Liên hay anh Ngọc xuất hiện từ nơi ẩn nấp bế Hoàng trên tay, cơ thể em nhơm nhớp máu như Em Bé. Tôi phải mở to mắt mà chạm trán với con quái vật này.

Tôi trườn trên nền nhà và đẩy cửa mở. Nắng đã phủ khắp những ngôi nhà xung quanh, và những hình hài tối đen đang chạy qua chạy lại. Nhiều tiếng nổ nữa. Những cơn chấn động nữa. Đồ đạc đổ gãy, đất đá thi nhau rớt xuống. Người ta rên rỉ, người ta la hét. Người ta quát tháo, người ta chửi thề. Rồi im lặng. Khói khét nghẹt cuồn cuộn len qua lối cửa vào nhà chúng tôi, và tôi cố nằm thấp xuống đến khi khói tan.

Tôi không biết phải làm gì trừ chuyện hét lên cho cả hai phe biết rằng trong nhà này không có kẻ thù nào hết. Trận chiến mà các người muốn đang ở chỗ khác kìa! Nhưng cái miệng nhỏ bé của tôi không thốt được lời nào.

Sự im lặng đáng sợ trở nên đáng sợ hơn. Tôi nghe thấy bà và mấy đứa trẻ khác đang khóc nức nở và hẳn là tôi cũng đang khóc, nhưng thay vì bò xuống gầm giường, tôi lại bò ra ngoài khi bà ngoại không để ý. Tôi thấy những người lính mặc quân phục xanh và lính mặc đồ bà ba màu đen khuất dạng sau những con hẻm và trong đám khói. Tôi không thấy người chỉ huy, như Ba, và hồ nghi không biết ngoài tôi ra thì Chúa có đang chỉ dẫn cho ai khác không. Vài người lính đi ngang qua; vài người dừng lại và cúi thấp người; vài người nhìn xung quanh với những gương mặt kinh khiếp. Hẳn là những hành động này có ý nghĩa nào đó chứ không đơn thuần là sự hỗn độn trước mắt tôi. Nhưng khi tận mắt chứng kiến một trận chiến thực thụ, tôi không biết rằng đây chính là trận chiến giành lấy Sài Gòn… đang diễn ra trên từng con đường, từng ngõ ngách, ở từng căn nhà, cho đến khi Việt Cộng và binh lính miền Bắc rút khỏi thành phố.

Thêm nhiều tiếng nổ nữa ở những dãy nhà khác. Nhiều tiếng sấm rền và tiếng bước chân. Tôi đứng tựa vào tường.

Giờ thì, cách đó vài mét, hai người lính đang chạm trán nhau như trong một vở kịch ở trường diễn về những chiến binh trong huyền thoại. Họ sấn vào nhau như những đô vật, và tôi không biết tiếng súng và kim loại lóe sáng có phải từ họ hay không. Nhiều mảnh kim loại văng vào tường. Họ kêu la, đấm đá và lăn lộn trên mặt đường, rồi họ đứng bật dậy. Vì lý do nào đó, cả hai người đều nhìn tôi, còn tôi nhìn chằm chằm vào họ. Tôi không sợ. Tôi không có cảm giác gì về việc mình có thể bị giết. Chứng kiến cảnh những người lính đang đánh nhau, tôi tò mò và chỉ muốn biết trận chiến này có ý nghĩa gì. Chuyện gì sẽ xảy ra nếu có người bị bắn hoặc bị đâm? Tôi bắt đầu xâu chuỗi những gì tôi đang chứng kiến tại đây và những gì tôi đã thấy ở Hồng Ngự, khi lần đầu tiên tôi nhìn thấy những xác chết. Tôi còn đứng lên cái xác nữa chứ. Hồi đó, sau khi rời khỏi hầm trú, anh Quang và tôi trở thành tù binh. Ba người lính Việt Cộng đứng canh bọn tôi. Có vài người lính miền Nam Việt Nam còn sống và đang quỳ gối bên hàng rào gai, còn mấy gia đình bị dồn vào một nhóm riêng biệt quỳ trước tường nhà Ba tôi. Một người phụ nữ ngồi cạnh tôi đang khóc lóc thảm thiết, tay ẵm một đứa bé, nó im lìm, đầu nó xoay tròn. Cô cố lay đứa bé dậy, nhưng nó không phản ứng. Cô đứng dậy, trong cơn hoảng loạn và điên dại, cô cứ chạy qua chạy lại giữa hai nhóm người. Những người lính Việt Cộng hét lên bảo cô quỳ xuống. Nhưng cô phớt lờ họ. Rồi cô bị đẩy tới chỗ mấy người còn sống bên hàng rào. Cô ngã quỵ xuống rồi vấp vào cái đầu bị đứt lìa mà tôi thấy lúc nãy. Tôi nhớ đã thấy cô ngã xuống đất, và rồi, có tiếng nổ rất lớn. Hẳn cô đã vô tình ngã lên và kích hoạt một thứ quân nhu chưa hoạt động, có lẽ là lựu đạn hoặc mìn. Vụ nổ giết chết tất cả những người đang quỳ cạnh hàng rào gồm cả một trong ba người lính Việt Cộng, và làm tôi cùng những người khác ngã nhào xuống đất. Mảnh đạn bay khắp nơi, và một mảnh kim loại cắm phập vào cổ họng anh Quang, để lại vết sẹo đến tận ngày nay. Tôi đã thấy người sống trở thành người chết, dù tôi không đủ hiểu biết để xâu chuỗi các thông tin với nhau. Lúc này, khi tôi đang nhìn hai người lính, tôi bắt đầu hiểu chuyện gì đã xảy ra trong cái đêm kinh hoàng ấy ở Hồng Ngự…

Tôi nghe tiếng bà ngoại gọi tên mình từ trong nhà. Tôi phớt lờ bà, dù biết rằng bà mà thấy tôi ở ngoài này, thể nào tôi cũng gặp rắc rối to. Nhưng rồi một người anh họ đã tố giác tôi. Việc tiếp theo mà tôi biết, một bàn tay đã tóm lấy sau áo tôi và hất tôi bay vào nhà. Tôi rơi bịch xuống nền nhà bóng loáng, trượt dài qua phòng khách rồi đập người vào bức tường tít bên trong. Cửa đóng sầm lại, cuộc chiến biến mất. Bà ngoại đứng sừng sững trước mặt tôi với gương mặt như những người lính ngoài kia – đáng sợ và quả quyết.

“Đồ ngốc! Cháu muốn chết hay sao vậy hả?” bà chỉ tay, “Chui xuống giường, mau!”

Trước giờ, bà chưa bao giờ phải lên giọng hay lên tay với tôi, nên cú ném làm tôi bay qua phòng của bà còn khiến tôi khiếp sợ hơn cuộc chiến ngoài kia. Đạn và mảnh đạn tiếp tục đập vào vách nhà tôi – may mắn thay giờ là xi-măng kiên cố – chỉ để lại vài cái lỗ. Dù vậy, cơn sóng dữ vẫn đang gào thét bên ngoài cửa nhà chúng tôi.

Những người anh chị họ và em Thủy nhường chỗ cho tôi bên dưới gầm giường. Em Hoàng la hét đòi mẹ, rồi em dịu lại khi thấy tôi, nhưng miệng tôi vẫn mở, cứng đờ trong tiếng thét lặng thầm.

Cơn lũ kim loại và bụi khói sôi sục vẫn tiếp diễn, dần trở thành những tiếng sấm xa xăm, rồi biến mất. Chúng tôi chờ đợi một lúc lâu để đảm bảo rằng họ đã thực sự đi khỏi rồi mới lồm cồm bò ra khỏi giường. Mọi thứ đều bám đầy bụi. Phân nửa nền gạch bị vỡ, những đống đồ và mấy cái lỗ bí ẩn xuất hiện trên tường và trên trần. Chén dĩa vỡ đầy trên nền nhà. Như những chủ nhà say lảo đảo sau một bữa tiệc quá dài, chúng tôi bắt đầu dọn dẹp.

Một tiếng sau đó, hàng xóm bắt đầu rón rén đi ra cửa, và chúng tôi cũng thế. Tôi đi đầu tiên vì tôi biết những mảnh cơ thể rách tươm trông như thế nào nên sẽ không nôn ọe như em Thủy và chị Liên. Bà ngoại có vẻ đánh giá cao sự từng trải của tôi nên cho phép tôi tự đi thăm dò. Điều đáng ngạc nhiên nhất là xác hai người lính đang nằm trước cửa nhà tôi. Lúc bà ngoại lôi tôi vào trong thì họ chưa ở đó. Tôi không biết họ đến từ đâu, trừ chuyện họ là hai người lính tôi thấy trong trận đấu tay đôi lúc nãy. Khuôn mặt họ đầm đìa máu nhưng bình thản một cách lạ kỳ. Mẹ họ chắc hẳn sẽ nhận ra họ. Nhiều xác chết khác nằm vương vãi trên đường, máu tung tóe khắp nơi – trên lề đường, trên tường và đọng thành vũng như những vũng nước mưa. Vũ khí của họ nằm kế bên hoặc cách một khoảng không xa. Cảnh tượng rất kinh khủng, nhưng thú thật, cảnh ở Hồng Ngự còn khủng khiếp hơn. Dù đang là giữa sáng nhưng một màn khói bụi dày còn vương vất trong không khí làm trời trông như lúc chạng vạng. Mặt trời đang lên như cái đĩa tròn đỏ rực. Cùng với mùi khói khét nghẹt, tôi ngửi thấy – gì thế nhỉ? Tôi đã ở cạnh khi người ta giết heo, giết gà vịt nhiều lần, nhưng cái mùi này không giống vậy. Tôi nghĩ đây là mùi của con người khi bạn lộn họ từ trong ra ngoài, rồi trộn chung với thuốc súng, mồ hôi và nỗi sợ. Tôi nhận ra đây là mùi của chết chóc. Tôi trở vào trong đúng lúc bà ngoại đánh liều bước ra ngoài.

“Giờ hãy ở yên bên trong,” bà nói với tôi như cách Ba ra lệnh cho lính của mình. “Bắt mấy đứa này ở trong luôn.”

Tôi không nghĩ mình có thể ngăn được anh Ngọc nếu anh muốn đi ra, có lẽ là để tìm ba mẹ anh, nhưng có vẻ bà ngoại cho rằng tôi kiểm soát được. Tôi nghe theo lệnh của bà, và trong khi những người anh chị họ quét dọn nhà cửa, tôi nhìn ra cửa sổ thấy bà đang cùng hàng xóm dọn dẹp con đường đầy xác người và vũ khí. Không ai có vẻ biết hay quan tâm xem người lính nào bên phe nào, ai là kẻ nổi loạn miền Bắc và ai là chiến binh tự do miền Nam. Bọn họ đều có chung bộ đồng phục màu máu đỏ và chẳng ai có điều gì phàn nàn cả.