Như một vòng cung lửa thuần chất, John R. Isidore lao vút qua buổi chiều tà trở về nhà sau giờ làm việc. Liệu cô ấy còn ở đó không, hắn tự nhủ. Trong căn hộ cũ ngập đầy rác tự sinh dưới kia, đang xem Buster Thân thiện trên ti vi và run rẩy sợ hãi mỗi lần cô tưởng tượng có người đang đi dọc hành lang. Bao gồm cả mình, chắc vậy.

Hắn đã dừng lại ở một cửa hàng chợ đen. Trên ghế bên cạnh hắn, một túi đựng đồ ăn ngon lành như đậu phụ, đào chín mọng, pho mát mềm ngon lành bốc mùi tởm lợm lắc lư khi hắn tăng tốc hay giảm tốc. Tối nay căng thẳng, nên hắn lái xe có phần loạng choạng. Và chiếc xe được cho là đã sửa của hắn kêu lọc xọc, như vẫn vậy nhiều tháng trước khi đại tu. Khốn thật, Isidore tự nhủ.

Mùi đào và pho mát xộc khắp xe, tràn vào trong mũi hắn thật sảng khoái. Những của ngon vật lạ, mà hắn đã phung phí hai tuần tiền lương – xin ứng trước từ ông Sloat. Và, ngoài ra, nằm yên dưới ghế xe không thể lăn hay vỡ, là chai vang Chablis đang xô đi lắc lại - món cao sang hiếm có hơn cả. Hắn đã cất nó trong két sắt bảo đảm của Ngân hàng Hoa Kỳ, bám lấy nó và không bán đi dù người ta trả giá bao nhiêu, phòng trường họp vào một giây phút cuối xa xôi muộn màng nào đó, một cô gái xuất hiện. Chuyện đó không xảy ra, mãi cho đến lúc này.

Sân thượng đầy rác rưởi vung vãi thiếu sự sống trên tòa nhà chung cư luôn làm hắn chán nản. Đi từ xe đến cửa thang máy, hắn thu hẹp tầm nhìn lại. Hắn tập trung vào túi đồ giá trị và chai rượu đang mang, đảm bảo không bị trượt chân vì rác, không mắc phải nỗi nhục ngã chỏng vó và chịu số phận mất của. Khi thang máy rạo rạo chạy đến nơi, hắn bước vào – không phải tầng của hắn – mà đến tầng dưới nơi có cư dân mới - Pris Stratton - đang sống. Chẳng mấy sau, hắn đã đứng trước cửa phòng cô ta, gõ gõ mép chai vào cửa, trong lồng ngực hắn tim sắp vỡ ra từng mảnh.

“Ai đó?” Giọng cô ta, bị cánh cửa cản lại nhưng vẫn nghe rõ. Giọng cô sợ hãi nhưng sắc như lưỡi dao.

“J. R. Isidore đây,” hắn nói gọn, lấy vẻ uy quyền mới mà hắn vừa học được nhờ chiếc điện thoại hình của ông Sloat. “Tôi có mấy món rất oách ở đây, và tôi nghĩ chúng ta có thể soạn được một bữa tối hơn cả đàng hoàng.”

Cánh cửa mở ra he hé. Pris, không bật đèn trong phòng, ngó vào hành lang mờ tối. “Giọng anh khác quá,” cô ta nói. “Trưởng thành hơn.”

“Giờ làm việc hôm nay tôi phải xử lý mấy công chuyện thường ngày. Việc hàng ngày ấy mà. Nếu tôi c-c-có thể vào trong…”

“Anh sẽ kể mấy chuyện đó.” Tuy nhiên, cô vẫn đẩy cửa vừa đủ để hắn đi vào. Rồi khi thấy những thứ hắn mang, cô ta thốt lên, mặt cô ta sáng bừng hồ hởi tinh quái. Nhưng gần như ngay lập tức, không cảnh báo, một nét cay đắng chết người vụt qua khuôn mặt, đông cứng lại như bê tông tại chỗ. Vẻ hân hoan đã biến mất.

“Sao vậy?” hắn nói, hắn mang túi đồ và chai rượu vào bếp, đặt xuống và vội vã quay lại.

Giọng không âm sắc, cô nói, “Chúng chẳng có ích gì với tôi cả.”

“Tại sao?”

“Ồ…” Cô ta nhún vai, vơ vẩn bước đi, tay để trong túi chiếc váy thùng thình và khá lỗi thời. “Lúc nào đó tôi sẽ cho anh hay.” Rồi cô ngước mắt lên. “Dù sao thì anh cũng thật tử tế. Giờ mong anh đi cho. Tôi không muốn gặp ai cả.” Một cách mơ hồ, cô tiến về phía cửa mở ra hành lang. Bước chân cô chậm lại và cô có vẻ kiệt sức, nguồn năng lượng của cô gần như cạn kiệt.

“Tôi biết vấn đề của cô rồi.”

“Ồ vậy ư?” Giọng cô ta, khi mở cửa hành lang, chìm sâu hơn nữa xuống sự bất lực, lơ đãng và khô cằn.

“Cô không có bạn bè nào. Cô còn tệ hơn nhiều lúc tôi gặp cô sáng nay, bởi…”

“Tôi có bạn bè.” Vẻ quyền lực chợt đến làm giọng cô ta đanh lại. Cô ta đã hồi lại sức thấy rõ. “Hay là từng có bạn. Bảy người. Lúc đầu là như thế, nhưng giờ những kẻ săn thưởng đã có thời gian hành động. Nên một số – có lẽ tất cả bọn họ – đều chết rồi.” Cô ta bước đến cửa sổ, nhìn xuống bóng tối, đây đó có vài ngọn đèn. “Trong số tám người, có lẽ duy nhất tôi còn sống. Nên có lẽ anh đúng.”

“Kẻ săn thưởng là gì?”

“Đúng rồi. Mọi người như các anh không được cho biết. Kẻ săn thưởng là kẻ giết người chuyên nghiệp, chúng có một danh sách những người cần giết. Với mỗi người giết được, sát thủ sẽ nhận được một số tiền – theo giá hiện nay tôi nghĩ là một ngàn đô la. Thường thì sát thủ có hợp đồng với một thành phố, nên hắn cũng có lương cố định. Nhưng họ để mức lương thấp, cho hắn còn có động lực làm việc.”

“Cô có chắc không?” Isidore hỏi.

“Chắc chứ,” cô gật đầu. “Ý anh là tôi có chắc hắn có động lực không à? Có, hắn có động lực đấy. Hắn khoái chuyện này.”

“Tôi nghĩ là cô nhầm thôi.” Trong đời mình, hắn chưa bao giờ nghe đến một điều như thế. Ví dụ, Buster Thân thiện chưa bao giờ nói đến cả. “Nó không phù hợp với đạo đức Mercer ngày nay,” hắn lập luận. “Tất cả sự sống là một, ‘không ai là một hòn đảo cả’, như Shakespeare nói ngày xưa.”

“John Donne[1].”

Isidore khua tay bồn chồn. “Cái này tệ hơn bất cứ cái gì tôi từng nghe. Cô không thể gọi cảnh sát sao?”

“Không.”

“Và họ săn lùng cô sao? Họ sắp sửa đến đây giết cô sao?” Lúc này hắn hiểu ra, sao cô gái lại hành động bí mật như vậy. “Chẳng trách cô lại sợ và không muốn gặp ai.” Nhưng hắn nghĩ, Chắc là hoang tưởng thôi. Hẳn cô ta bị loạn tâm thần. Mang theo hoang tưởng bị truy đuổi. Có thể do tổn thương não, vì bụi phóng xạ, có thể cô ta là kẻ đặc biệt. “Tôi sẽ quật ngã họ trước,” gã nói.

“Bằng cái gì?” Cô ta mỉm cười yếu ớt, hé lộ hàm răng trắng đều, nhỏ nhắn.

“Tôi sẽ xin giấy phép mang súng laser. Dễ lấy lắm, bởi ở đây gần như không có ai. Cảnh sát không tuần tra – người ta nghĩ người dân cần tự bảo vệ bản thân.”

“Thế lúc anh đi làm thì sao?”

“Tôi sẽ xin nghỉ phép!”

Pris nói, “Anh thật tốt bụng, J. R. Isidore. Nhưng nếu những kẻ săn thưởng đã hạ được mấy người kia, hạ được Max Polokov, Garland, Luba, Hasking và Roy Baty…” Cô ngừng lại. “Roy và Irmgard Baty. Nếu họ chết thì thực sự chẳng còn gì quan trọng nữa. Họ là bạn thân nhất của tôi. Thế chó nào mà tôi không nghe tin gì của họ nhỉ?” Cô ta văng tục, tức giận.

Hắn đi vào bếp, lấy xuống nào đĩa, bát và ly bụi bẩn đã lâu không dùng. Hắn đem vào bồn rửa, mở vòi nước nóng đầy rỉ cho đến khi nước trong lại. Chốc sau, Pris xuất hiện, ngồi vào bàn. Hắn mở chai Chablis, cắt đào, pho mát và đậu phụ.

“Cái món màu trắng là gì thế? Không phải pho mát.” Cô chỉ tay.

“Chúng làm từ tinh bột đậu nành. Giá mà tôi có chút…” Hắn ngừng nói, đỏ mặt. “Ngày xưa người ta ăn với canh thịt bò.”

“Người máy,” Pris lẩm nhẩm. “Đó là kiểu lỡ lời mà người máy thường mắc phải. Đó là thứ sẽ làm lộ tẩy.” Cô ta bước đến, đứng cạnh hắn, và trước sự ngạc nhiên tê liệt của hắn, cô ôm lấy eo hắn, và trong chốc lát áp vào người hắn. “Tôi sẽ thử một lát đào,” cô nói, và những ngón tay dài rón rén chọn một lát màu hồng cam trơn tuột có lông tơ. Rồi khi ăn lát đào, cô bắt đầu khóc. Những giọt nước mắt lạnh lẽo lăn xuống gò má, rơi xuống ngực áo. Hắn không biết phải làm gì, nên hắn tiếp tục cắt đồ ăn. “Khốn kiếp,” cô nói, giận dữ. “À…” Cô ta quay lưng, bước chậm, nhịp bước thong thả, đi khắp phòng. “… anh hiểu không, chúng tôi sống trên sao Hỏa. Thế nên tôi mới biết đến người máy.” Giọng cô ta run rẩy, nhưng cô vẫn nói tiếp. Rõ ràng có ai đó để trò chuyện là việc có ý nghĩa rất lớn với cô ta.

“Và người duy nhất trên Trái đất mà cô biết là những bạn di cư cũ của cô.”

“Chúng tôi biết nhau trước khi đi. Một khu định cư gần New York Mới. Roy Baty và Irmgard mở một hiệu thuốc. Anh ta là dược sĩ, còn chị ấy bán mỹ phẩm, các loại kem và thuốc mỡ. Trên Sao Hỏa người ta dùng rất nhiều dưỡng da. Tôi…” Cô ta dè dặt. “Tôi mua rất nhiều thuốc của Roy – ban đầu tôi cần thuốc là bởi… à, dù sao đi nữa, đó là một chốn kinh khủng. Đây,” cô ta chỉ khắp căn phòng, căn hộ, bằng một cử chỉ dữ dội, “đây chưa là gì đâu. Anh nghĩ tôi đau khổ vì cô đơn. Trời đất, cả cái sao Hỏa đều cô đơn. Còn tệ hơn thế này nhiều.”

“Không phải có người máy làm bạn với cô sao? Tôi nghe quảng cáo trên…” Hắn ngồi xuống ăn, và lát sau cô ta cũng nâng ly rượu. Cô nhấp ly một cách vô cảm. “Tôi hiểu rằng có người máy cũng đỡ lắm.”

“Người máy… cũng cô đơn.”

“Cô có thích rượu vang không?”

Cô ta đặt ly xuống, “Cũng được.”

“Đó là chai rượu duy nhất tôi thấy trong ba năm qua.”

“Chúng tôi quay lại đây, bởi không ai nên sống ở đó. Nó không phải làm ra để sinh sống, ít nhất trong một tỉ năm trở lại đây. Nó quá cũ kỹ. Anh cảm thấy cái cũ kỹ trong từng hòn đá, cái tuổi đời xa xưa khủng khiếp ấy. Dù sao thì ban đầu tôi lấy thuốc chỗ Roy, tôi sống vì loại thuốc giảm đau tổng hợp mới đó, cái chất silenizine đó. Rồi tôi gặp Horst Hartman, hồi đó anh ta có một cửa hàng tem, tem bưu chính hiếm ấy. Có quá nhiều thời gian rảnh đến nỗi không thể không kiếm thú vui, một thứ gì đó ta có thể vùi đầu vào mãi không dứt. Và Horst khiến tôi quan tâm đến tiểu thuyết tiền thuộc địa.”

“Ý cô là sách cũ à?”

“Những truyện được viết về du hành không gian trước thời kỳ du hành không gian.”

“Làm sao có thể có truyện về du hành không gian trước khi…”

“Những người viết đã bịa ra.”

“Dựa vào cái gì?”

“Vào trí tưởng tượng. Rất nhiều lần tưởng tượng của họ là sai. Ví dụ như họ viết rằng sao Kim là một thiên đường rừng nhiệt đới với quái vật khổng lồ và phụ nữ mặc giáp che ngực sáng óng ánh.” Cô ta nhìn hắn. “Anh có thích thứ đó không? Những phụ nữ to lớn, những mái tóc vàng dài tết bím, và những giáp che ngực óng ánh to như quả dưa hấu?”

“Không.”

“Irmgard tóc vàng,” Pris nói. “Nhưng nhỏ nhắn. Dù sao thì cũng có thể kiếm được bộn tiền bằng cách buôn lậu truyện cũ, tạp chí, sách hay phim tiền thuộc địa, lên sao Hỏa. Không cái gì gây thích thú bằng được đọc về những thành phố, những tập đoàn công nghiệp lớn và những cuộc xâm chiếm thuộc địa thật sự thành công. Anh có thể tưởng tượng sao Hỏa đã từng như thế nào không? Các kênh rạch.”

“Kênh rạch ư?” Hắn mờ mịt nhớ đã đọc về điều đó, vào thời xưa họ từng tin trên sao Hỏa có kênh rạch.

“Kênh rạch nhằng nhịt khắp hành tinh. Và những thực thể từ hành tinh khác. Với trí tuệ vô hạn. Và những truyện về Trái đất, xảy ra trong thời đại của chúng ta, thậm chí là sau nữa. Một thế giới không có bụi phóng xạ.”

“Tôi cứ nghĩ là đọc nó người ta sẽ cảm thấy tệ hơn.”

“Không hề,” Pris nói cộc lốc.

“Cô có mang theo mấy tài liệu đọc tiền thuộc địa ấy về đây không?” Hắn chợt nghĩ phải đọc thử mới được.

“Về đây chúng thành vô giá trị, bởi trên Trái đất này, nó chưa bao giờ thành mốt cả. Dù sao, ở đây cũng có rất nhiều ở trong các thư viện - đó là nơi chúng tôi lấy nguồn hàng – đánh cắp trong thư viện Trái đất rồi gửi tên lửa tự hành bắn lên sao Hỏa. Ban đêm anh ra ngoài đi lang thang ngoài vùng đất trống, và đột nhiên, anh nhìn thấy một chớp sáng, đó là quả tên lửa bị nứt đôi, các tạp chí truyện tiền thuộc địa đổ ộc ra khắp nơi. Một kho báu. Nhưng dĩ nhiên anh đọc trước rồi mới đem bán.” Cô ta bắt đầu hăng hái về chủ đề này. “Trong tất cả…”

Một tiếng gõ vang lên từ cửa ra hành lang.

Pris tái mặt, thì thầm, “Tôi không thể ra được. Đừng làm ồn. Ngồi yên nhé.” Cô ta căng thẳng, nghe ngóng. “Không biết cửa có khóa không,” cô nói gần như không nghe thấy. “Chúa ơi, tôi hy vọng là có.” Cặp mắt cô, hoang dại và mãnh liệt, chằm chặp nhìn hắn như khẩn nài, như đang cầu nguyện hắn biến điều đó thành sự thật.

Một giọng nói xa xôi từ hành lang cất lên, “Pris, cô có đó không?” Giọng đàn ông. “Roy và Irmgard đây. Chúng tôi nhận được thiếp của cô.”

Đứng lên đi vào phòng ngủ, Pris trở ra mang theo bút và mẩu giấy, cô ta ngồi xuống, nguệch ngoạc viết vội.

ANH ĐI RA CỬA.

Isidore lo lắng cầm bút viết:

RỒI NÓI GÌ?

Với vẻ tức giận, Pris nguệch ngoạc:

XEM CÓ PHẢI THỰC SỰ LÀ HỌ KHÔNG.

Hắn đứng lên ủ rũ bước ra phòng khách. Sao mình biết được có phải họ không? Hắn tự hỏi. Hắn mở cửa.

Hai người đứng trong hành lang mờ tối, một phụ nữ nhỏ người, đáng yêu, đúng kiểu Greta Garbo[2], với cặp mắt xanh và mái tóc vàng; người đàn ông lớn hơn, cặp mắt thông minh nhưng nét mặt người Mông Cổ bèn bẹt khiến hắn trông tàn bạo. Người phụ nữ khoác khăn choàng thời trang, đi đôi ủng cao sáng loáng và mặc quần ống bó; người đàn ông gù người trong chiếc áo sơ mi vải nhàu và quần bẩn loang lổ, toát ra vẻ thô tục gần như cố ý. Hắn mỉm cười với Isidore nhưng cặp mắt nhỏ tinh anh vẫn mang vẻ khó thấu.

“Chúng tôi đang tìm…” người phụ nữ tóc vàng nhỏ nhắn cất lời, nhưng rồi cô ta nhìn ra đằng sau Isidore, khuôn mặt òa lên mừng rỡ. Cô ta đi nhanh qua hắn, gọi: “Pris! Cô sao rồi?” Isidore quay lại. Hai người phụ nữ ôm nhau. Hắn dịch sang một bên, và Roy Baty đi vào, lừng lững và ủ rũ, cười nụ cười nhếch mép không thành tiếng.

[1] John Donne (1572–1631): nhà thơ người Anh. Ở đây Pris sửa lại lời của Isidore. John Donne mới là tác giả của câu trích dẫn, không phải Shakespeare.

[2] Greta Garbo (1905–1990): diễn viên người Mỹ gốc Thụy Điển, một trong những diễn viên nổi tiếng nhất thời kỳ vàng của Hollywood.