“Mang đồ đạc còn lại của tôi lên đây,” Pris lệnh cho J. R. Isidore. “Đặc biệt là tôi muốn cái ti vi. Để chúng ta có thể nghe thông báo của Buster.”

“Đúng,” Irmgard Baty đồng tình, mắt sáng lên như con chim yến xù lông bay vun vút. “Chúng ta cần ti vi. Chúng ta đã đợi rất lâu mới đến đêm nay, và giờ đã sắp bắt đầu.”

Isidore nói, “Ti vi của tôi có kênh của nhà nước.”

Trong một góc phòng khách, ngồi trong chiếc ghế bành sâu như thể định ngồi đó suốt đời, như thể đã dọn vào sống trong cái ghế, Roy Baty ợ ra và nhẫn nại nói, “Chúng tôi muốn xem Buster Thân thiện và những Thân hữu Thân thiện của ông ta, Iz. Hay anh muốn tôi gọi là J. R.? Dù sao thì anh có hiểu không? Anh sẽ đi lấy ti vi chứ?”

Isidore một mình vào hành lang trống vắng và vọng tiếng, đi xuống cầu thang. Hương thơm nồng nàn, mạnh mẽ của niềm hạnh phúc vẫn bừng lên trong hắn, cảm giác mình có ích – lần đầu tiên trong cuộc đời buồn tẻ của hắn. Giờ những người khác phụ thuộc vào mình, hắn hoan hỉ khi lê chân trên bậc thang bụi bẩn xuống tầng dưới.

Và, hắn nghĩ, thật tuyệt được gặp lại Buster Thân thiện trên ti vi, thay vì chỉ nghe qua đài phát thanh trên xe tải. Đúng vậy, hắn nhận ra. Đêm nay Buster Thân thiện sẽ công bố cái tiết lộ động trời, được chứng thực kỹ lưỡng kia. Nên nhờ có Pris, Roy và Irmgard, mình được xem điều có lẽ là bản tin quan trọng nhất trong nhiều năm nữa. Thế có hay không chứ, hắn tự nhủ.

Cuộc đời chắc chắn đã lên hương với J. R. Isidore.

Hắn vào căn phòng cũ của Pris, rút điện ti vi ra, tháo ăng ten. Sự im lặng ngay lập tức xâm chiếm. Hắn cảm thấy tay mình dần mờ đi. Không có vợ chồng Baty và Pris ở đây, hắn thấy mình mờ nhạt đi, trở nên giống kỳ lạ chiếc ti vi bất động mà hắn vừa rút dây. Cần phải ở cùng người khác, hắn nghĩ. Vậy thì mới có thể sống được. Ý mình là, trước khi họ đến đây mình có thể chịu được cảnh cô độc trong tòa nhà. Nhưng giờ đã thay đổi rồi. Không ai có thể quay lại. Ta không thể chuyển từ nhiều người đến không ai cả. Hoảng hốt, hắn nghĩ, mình phụ thuộc vào họ. Ơn Chúa họ ở lại.

Sẽ phải mất hai chuyến mới chuyển hết đồ đạc của Pris lên căn hộ bên trên được. Nhấc chiếc ti vi lên, hắn quyết định mang nó trước, rồi đến va-li và quần áo còn lại.

Vài phút sau, hắn đã mang chiếc ti vi lên tầng trên. Những ngón tay hắn nhức mỏi khi đặt nó lên bàn nước trong phòng khách. Vợ chồng Baty và Pris thờ ơ đứng nhìn.

“Tín hiệu trong tòa nhà này tốt lắm,” hắn thở hổn hển khi cắm dây và nối ăng ten vào. “Hồi tôi còn bắt được Buster Thân thiện và…”

“Mở ti vi lên,” Roy Baty nói. “Và đừng nói nữa.”

Hắn làm theo, rồi vội vã ra cửa. “Một chuyến nữa là xong,” hắn nói. Hắn nấn ná, tự sưởi ấm mình bằng sự hiện diện của họ.

“Tốt,” Pris nói xa xôi.

Isidore lại đi tiếp. Họ kiểu như đang lợi dụng mình, hắn nghĩ. Nhưng hắn không quan tâm. Có họ làm bạn vẫn tốt, hắn tự nhủ.

Xuống tầng dưới, hắn gom quần áo của cô gái nhét hết các món vào va-li, rồi ì ạch lôi theo hành lang một lần nữa, và lên tầng.

Trên bậc thang trước mặt, một cái gì đó động đậy trong đám bụi.

Ngay lập tức, hắn thả va-li xuống, lôi ra chai thuốc nhựa, mà như mọi người khác, hắn mang theo chính là để cho những lúc này. Một con nhện, không có gì đặc biệt, nhưng đang sống. Run rẩy, hắn gẩy con nhện vào lọ và đậy nắp, đóng chặt.

Ở tầng trên, ngay cửa căn hộ của mình, hắn dừng lại thở.

“… vâng, thưa các bạn, thời điểm đã đến. Tôi là Buster Thân thiện, tôi hy vọng và tin tưởng các bạn cũng thiết tha như tôi được chia sẻ khám phá mà tôi tìm ra, và được xác minh bởi những nhà nghiên cứu chuyên nghiệp đã vất vả làm ngày làm đêm trong những tuần qua. Hô hô, thưa các bạn, tin nóng hổi đây.”

John Isidore nói, “Tôi tìm thấy một con nhện.”

Ba người máy ngước lên, trong thoáng chốc chuyển sự chú ý từ ti vi sang hắn.

“Đâu xem nào,” Pris nói. Cô chìa tay ra.

Roy Baty nói, “Đừng nói chuyện khi đang xem Buster.”

“Tôi chưa thấy nhện bao giờ cả,” Pris nói. Cô ta khum tay giữ lấy lọ thuốc, soi xét sinh vật bên trong. “Bao nhiêu là chân. Sao nó cần nhiều chân thế, J. R.?”

“Nhện là như thế,” Isidore nói, tim hắn đập thình thịch, hắn khó thở. “Tám chân.”

Pris đứng lên, nói, “Anh biết tôi nghĩ gì không, J. R.? Tôi nghĩ nó không cần đến từng ấy chân đâu.”

“Tám ư?” Irmgard Baty nói. “Sao nó không sống được bằng bốn chân chứ? Thử cắt đi bốn cái xem nào.” Cô ta đột ngột mở ví, lôi ra chiếc kéo cắt móng tay sắc, sạch sẽ, rồi chuyển cho Pris.

Một nỗi kinh hoàng quái lạ xâm chiếm J. R. Isidore.

Pris mang lọ thuốc vào bếp, ngồi bên bàn ăn sáng của J. R. Isidore. Cô ta mở nắp lọ, dốc con nhện ra. “Có lẽ nó không chạy nhanh được như trước, nhưng dù sao thì ở quanh đây chẳng có mồi gì cho nó bắt cả. Đằng nào nó chẳng chết.” Cô ta cầm lấy kéo.

“Xin cô,” Isidore nói.

Pris ngước nhìn hắn dò hỏi. “Nó đáng giá gì à?”

“Đừng cắt,” hắn khò khè nói, vẻ van xin.

Pris dùng kéo bấm bỏ một chân con nhện.

Trong phòng khách, Buster Thân thiện vẫn nói trên ti vi “Hãy nhìn hình ảnh phóng to phần hậu cảnh này. Đây là bầu trời các bạn thường thấy. Đợi đã, tôi sẽ mời Earl Parameter, trưởng nhóm nghiên cứu, giải thích cho các bạn về khám phá làm khuynh đảo thế giới này.”

Pris dùng cạnh bàn tay giữ con nhện, rồi cắt một chân nữa. Cô ta đang mỉm cười.

“Những hình ảnh phóng to từ video,” một giọng mới trên ti vi nói, “khi được nghiên cứu kỹ càng trong phòng thí nghiệm, cho thấy rằng cái nền xám của bầu trời và mặt trăng ban ngày khi Mercer di chuyển không những không phải ở Địa cầu – mà còn là nhân tạo.”

“Cô bỏ lỡ mất!” Irmgard lo lắng gọi Pris. Cô ta tức tốc đến cửa bếp, thấy Pris đang làm gì. “Ồ, để sau đi,” cô ta nói dỗ dành. “Chuyện họ nói cực kỳ quan trọng, nó chứng minh mọi chuyện chúng ta tin…”

“Yên nào,” Roy Baty nói.

“… đều đúng.” Irmgard nói nốt.

Ti vi tiếp tục nói, “ ‘Mặt trăng’ là vẽ. Khi phóng to, như bạn đang thấy trên màn hình đây, nét bút vẽ hiện rất rõ. Và thậm chí có một số bằng chứng rằng mớ cỏ dại mọc lộn xộn và nền đất cằn cỗi, ảm đạm kia – có lẽ cả những hòn đá ném vào Mercer bởi những bên được cho là có nhưng ta không nhìn thấy – cũng giả không kém. Thực tế rất có thể là những ‘viên đá’ được làm từ nhựa mềm, không gây vết thương thật sự.”

“Nói cách khác,” Buster Thân thiện xen vào, “Wilbur Mercer không chịu đau đớn gì cả.”

Trưởng nhóm nghiên cứu nói, “Cuối cùng, thưa ông Thân thiện, chúng tôi đã tìm được một cựu chuyên gia hiệu ứng đặc biệt của Hollywood, một người tên Wade Cortot, với nhiều năm kinh nghiệm, đã tuyên bố dứt khoát rằng nhân vật ‘Mercer’ có thể chỉ là một diễn viên rất phụ đang đi ngang qua trường quay. Cortot còn đi xa đến mức tuyên bố rằng ông ta nhận ra cả sân khấu giống sân khấu của một hãng phim nhỏ đã ngừng hoạt động mà Cortot đã từng có nhiều dịp hợp tác hàng chục năm trước.”

“Nên theo lời Cortot,” Buster Thân thiện nói, “gần như không có gì nghi ngờ cả.”

Pris giờ đã cắt ba chân con nhện, nó bò lê khốn khổ trên bàn ăn hòng tìm cách thoát ra, tìm một con đường tự do. Nó không tìm được con đường nào cả.

“Nói thẳng là chúng tôi tin Cortot,” trưởng nhóm nghiên cứu nói, giọng khô khan mô phạm, “và chúng tôi mất nhiều thời gian xem xét những bức ảnh quảng bá cho các diễn viên phụ từng làm trong ngành công nghiệp phim Hollywood nay đã tuyệt diệt.”

“Và ông thấy…”

“Nghe đây,” Roy Baty nói. Irmgard nhìn chằm màn hình ti vi và Pris dừng cuộc phanh thây con nhện.

“Chúng tôi đã tìm ra, qua hàng ngàn, hàng ngàn tấm ảnh, một người đàn ông giờ rất già, tên là Al Jarry, ông ta đã đóng kha khá nhiều vai phụ trong các phim tiền chiến. Phòng thí nghiệm cử một nhóm đến nhà của Jarry ở Đông Harmony, Indiana. Tôi sẽ để một thành viên của nhóm kể điều anh ta phát hiện được.”

Im lặng, rồi một giọng nói mới, tẻ nhạt không kém. “Căn nhà trên phố Lark, ở Đông Harmony đang lung lay muốn sụp, rất tồi tàn, nằm ở rìa thành phố, không có ai còn ở đó ngoại trừ Al Jarry. Được thân thiện mời vào, và ngồi trong căn phòng khách sặc mùi ẩm mốc, phân rã, đầy rác tự sinh, tôi dùng thần giao cách cảm để dò xét tâm trí nhạt nhòa chứa đầy vụn nát của Al Jarry ngồi đối diện.”

“Nghe kìa,” Roy Baty nói, khi ngồi trên mép ghế, dáng điệu như thể sắp nhào tới.

“Tôi phát hiện ra,” kỹ thuật viên nói tiếp, “rằng ông cụ kia thực sự đã làm một loạt phim ngắn mười lăm phút, cho một khách hàng ông ta chưa bao giờ gặp. Và, như chúng tôi đặt giả thiết, những ‘viên đá’ thực sự là nhựa dẻo giống như cao su. ‘Máu’ chẳng qua là nước sốt, và…” kỹ thuật viên cười khùng khục, “nỗi đau đớn duy nhất ông Jarry phải chịu là cả ngày không được một ngụm whisky.”

“Al Jarry,” Buster Thân thiện nói, khuôn mặt quay về màn hình. “À há. Một ông già mà cả trong thời còn sung sức nhất của cuộc đời cũng chưa bao giờ trở thành cái gì mà ông ta hay chúng ta có thể tôn trọng. Al Jarry đã đóng một bộ phim nhạt phèo lặp đi lặp lại, kỳ thực là một loạt phim, cho ai ông ta không biết – và vẫn không biết cho tới hôm nay. Những tín đồ của cái trải nghiệm gọi là đạo Mercer thường nói rằng Wilbur Mercer không phải là người thường, rằng ông ta thực tế là một thực thể mẫu gốc siêu việt, có lẽ từ một vì sao khác. Ồ, theo một nghĩa nào đó thì nhận định này hóa ra lại đúng. Wilbur Mercer không phải người, thực ra là không hề tồn tại. Thế giới nơi ông ta leo dốc thực ra là một trường quay rẻ tiền, cá mè một lứa của Hollywood, đã biến mất vào rác tự sinh nhiều năm trước. Vậy thì ai đã đẻ ra trò đùa dỏm này quăng vào Hệ Mặt trời? Hãy dành thời gian nghĩ về điều đó, thưa các bạn.”

“Có lẽ chúng ta không bao giờ biết được,” Irmgard lẩm bẩm.

Buster Thân thiện nói, “Có lẽ chúng ta không bao giờ biết được. Chúng ta cũng không thể hiểu ra mục đích cụ thể đằng sau trò bịp này. Vâng, thưa các bạn, trò bịp. Đạo Mercer là một trò bịp!’’

“Tôi nghĩ chúng ta biết,” Roy Baty nói. “Chuyện đó quá rõ. Đạo Mercer sinh ra…”

“Nhưng hãy cân nhắc điều này,” Buster Thân thiện tiếp tục. “Hãy tự hỏi bản thân xem đạo Mercer làm gì. Ồ, nếu chúng ta phải tin những tín đồ đông đảo đó, thì trải nghiệm ấy làm cho…”

“Đó là cái trò thấu cảm của con người,” Irmgard nói.

“… đàn ông và phụ nữ trên toàn Hệ Mặt trời hòa nhập thành một thực thể duy nhất. Nhưng là một thực thể có thể kiểm soát được bởi cái gọi là giọng nói thần giao cách cảm của ‘Mercer’. Hãy để ý điều đó. Một kẻ có tham vọng chính trị tầm Hitler sẽ…”

“Không, đó là sự thấu cảm,” Irmgard sôi nổi nói. Nắm tay siết chặt, cô ta vào bếp, đến chỗ Isidore. “Đấy chẳng phải là cách để chứng minh con người có thể làm gì đó mà chúng tôi không làm được sao? Bởi vì không có trải nghiệm Mercer thì chúng tôi chỉ biết tin các anh nói rằng anh cảm thấy cái thứ gọi là thấu cảm này, cái trò tập thể cảm thấy chung này. Con nhện sao rồi?” Cô ta cúi xuống nhìn qua vai Pris.

Pris dùng kéo cắt một chân nữa của con nhện. “Bốn rồi,” cô ta nói. Cô ta đẩy con nhện. “Nó không chịu đi. Nhưng nó đi được.”

Roy Baty xuất hiện ở cửa, hít vào thật sâu, một nét mãn nguyện hiện trên mặt. “Thế là xong. Buster đã nói ra, gần như tất cả mọi con người trong tinh hệ đều nghe ông ta nói. ‘Đạo Mercer là một trò bịp.’ Toàn bộ trải nghiệm thấu cảm là một trò bịp.” Hắn bước đến, tò mò nhìn con nhện.

“Nó không chịu cố đi,” Irmgard nói.

“Tôi có thể làm cho nó đi.” Roy Baty lấy ra hộp diêm, châm một que. Hắn ta để gần con nhện, mỗi lúc một sát lại, cho tới khi nó yếu ớt bò đi.

“Tôi đúng rồi,” Irmgard nói. “Tôi chẳng bảo nó đi bốn chân được à?” Cô ta nhìn lên Isidore vẻ chờ đợi. “Có chuyện gì thế?” Cô ta chạm tay hắn, nói, “Anh không mất gì cả. Chúng tôi sẽ trả cho anh đúng bằng cái – nó gọi là gì nhỉ – cái danh mục Sidney đấy liệt kê. Đừng làm mặt đau khổ thế. Cái chuyện về Mercer thật là cừ hả, điều họ phát hiện ấy? Bao nhiêu công nghiên cứu? Này, trả lời đi.” Cô ta lo lắng chọc hắn.

“Anh ta buồn đấy,” Pris nói. “Bởi vì anh ta có hộp thấu cảm. Ở phòng bên kia. Anh có dùng nó không, J. R.?” Cô ta hỏi Isidore.

Roy Baty nói, “Dĩ nhiên anh ta có dùng. Tất cả bọn chúng đều dùng – hoặc đã dùng. Có lẽ giờ bọn chúng sẽ bắt đầu băn khoăn.”

“Tôi không nghĩ điều này chấm dứt tệ sùng bái Mercer,” Pris nói. “Nhưng ngay giây phút này, có rất nhiều con người đang rầu rĩ.” Quay sang Isidore, cô ta nói, “Chúng tôi đợi nhiều tháng rồi. Chúng tôi đều biết điều này sẽ xảy ra, cú ném này của Buster.” Cô ta dè dặt, đoạn nói tiếp, “Ồ, nói quách cho rồi. Buster cùng loại với chúng tôi.”

“Một người máy,” Irmgard giải thích. “Và không ai biết. Không con người nào, ý tôi là vậy.”

Pris, cầm cái kéo, cắt một chân nữa của con nhện. Đùng một cái, John Isidore đẩy cô ta đi, và nhặt con vật cụt chân lên. Hắn mang nó lại bồn và xả nước cho nó chết chìm. Trong tâm trí hắn, những hy vọng của hắn cũng chết theo. Nhanh như con nhện.

“Anh ta thực sự buồn bực,” Irmgard lo lắng nói. “Đừng tỏ ra như thế, J. R. Và tại sao anh không nói gì?” Quay sang Pris và chồng, cô ta nói, “Chuyện này làm tôi cực kỳ buồn bực, anh ta cứ đứng đó ở bồn rửa và không nói gì. Anh ta không nói gì từ khi chúng ta bật ti vi.”

“Không phải ti vi đâu,” Pris nói. “Là chuyện con nhện. Phải không, John R. Isidore? Anh ta sẽ vượt qua thôi,” cô ta nói với Irmgard, cô này vừa sang phòng bên để tắt ti vi.

Nhìn Isidore với vẻ thích thú, Roy Baty nói, “Chấm dứt rồi, Iz. Ý tôi là, đạo Mercer.” Hắn dùng móng tay, khều xác con nhện lên khỏi bồn. “Có lẽ đây là con nhện cuối cùng, con nhện cuối cùng còn sống trên Trái đất.” Hắn tư lự. “Trong trường hợp đó, cả loài nhện cũng đã chấm dứt.”

“Tôi… cảm thấy không khỏe,” Isidore nói. Từ tủ bếp, hắn lấy ra cái cốc. Hắn cầm cốc đứng một hồi không biết chính xác bao lâu. Rồi hắn nói với Roy Baty, “Bầu trời phía sau Mercer là vẽ sao? Không có thực sao?”

“Anh thấy hình phóng to trên ti vi rồi đấy,” Roy Batynói. “Nét cọ vẽ.”

“Đạo Mercer không chấm dứt đâu,” Isidore nói. Có điều gì đó vẫn giày vò ba người máy này, điều gì đó khủng khiếp. Con nhện, hắn nghĩ. Có lẽ đó đúng là con nhện cuối cùng trên Trái đất, như Roy Baty nói. Và con nhện đã chết, Mercer đã chết. Hắn nhìn thấy bụi phóng xạ và sự lụi tàn của căn hộ khi bụi lan tràn khắp nơi – hắn nghe tiếng rác tự sinh đang tới, tiếng mọi thứ đi trở thành trạng thái hỗn loạn cuối cùng, tiếng sự trống rỗng rồi sẽ chiến thắng tất cả. Nó lớn dần lên chung quanh khi hắn đứng cầm chiếc cốc sứ trống trơn, tủ bếp nứt kẽ và hắn cảm thấy sàn dưới chân sụt xuống.

Hắn với tay, chạm vào tường. Tay hắn làm vỡ bề mặt. Những hạt xám xịt tuôn ra, vội vã chảy xuống. Những mẩu vữa trông như bụi phóng xạ bên ngoài kia. Hắn ngồi vào bàn, và chân ghế cong lại như những ống rỗng đã mục nát. Hắn vội đứng lên, để cốc xuống và cố bẻ lại ghế, cố ấn nó về lại hình dạng cũ. Chiếc ghế rời ra trong tay hắn, những ốc vít trước đó nối các mảnh lại với nhau giờ đã long ra lơ lửng. Hắn thấy chiếc cốc sứ trên bàn chợt nứt. Những đường chằng chịt như mạng xuất hiện như dây leo đổ bóng, và sau đó một mẩu từ mép cốc mẻ ra rơi xuống, lộ ra phần bên trong không được tráng men, thô ráp.

“Anh ta đang làm gì thế?” giọng Irmgard Baty từ phía xa nói với hắn. “Anh ta đang phá hết mọi thứ! Isidore, dừng lại…”

“Không phải do tôi,” hắn nói. Hắn tập tễnh bước vào phòng khách, để được một mình. Hắn đứng cạnh chiếc ghế bành rách nát, nhìn vào bức tường hoen ố do các vệt để lại từ những con bọ chết từng bò trườn trên đó, và một lần nữa hắn nghĩ đến cái xác con nhện còn bốn chân. Mọi thứ ở đây đều cũ kỹ, hắn nhận ra. Nó đã bắt đầu phân hủy từ lâu và sẽ không dừng lại. Cái xác con nhện đã đi trước một bước.

Trong cái hố do sàn nhà lún xuống, những mảnh đứt lìa của các con vật hiện ra: đầu một con quạ, những bàn tay khô héo có lẽ trước đây là khỉ. Một con lừa đứng hơi lạc lõng, không động đậy nhưng nhìn như còn sống, ít nhất nó còn chưa bắt đầu rữa nát. Hắn nhấc chân đi về hướng đó, cảm thấy những khúc xương mảnh như củi, khô như cỏ, đang vỡ ra dưới gót giày. Nhưng trước khi hắn kịp đến chỗ con lừa – một trong những sinh vật hắn yêu quý nhất – một con quạ xanh sáng lóa đã từ trên lao xuống đậu trên mõm con lừa, con vật không hề có ý phản đối. Đừng, hắn hét to, nhưng con quạ, thoắt một cái, đã mổ lấy đôi mắt con lừa. Lại lần nữa, hắn nghĩ. Chuyện này lại xảy ra với mình. Mình sẽ ở dưới này còn lâu nữa, hắn nhận ra. Như trước kia. Phải rất lâu thì mới có gì ở đây bắt đầu thay đổi, tới một lúc nó thậm chí còn dừng cả phân hủy.

Một cơn gió khô xào xạc bay qua, và chung quanh hắn, những đống xương vỡ ra. Thậm chí gió cũng phá hủy được chúng, hắn nhận thấy. Khi đến giai đoạn này, ngay trước khi thời gian ngừng trôi, mình ước có thể nhớ được làm sao từ đây leo lên, hắn nghĩ. Nhìn lên trên, hắn không tìm được cái gì để bấu víu.

Mercer, hắn nói to. Giờ ông ở đâu? Đây là thế giới mộ, và tôi lại rơi vào đó rồi, nhưng lần này ông không ở đây.

Có gì đó bò qua chân hắn. Hắn quỳ xuống tìm – và thấy nó bởi vì nó bò rất chậm. Con nhện bị cắt chân, nó đang bò ngắc ngứ trên những chân còn lại. Hắn nhặt nó lên, để trong lòng bàn tay. Những khúc xương, hắn nhận ra, đã mọc lại. Con nhện sống trở lại. Mercer hẳn ở gần đây.

Gió vẫn thổi, làm nứt và vụn nát chỗ xương còn lại, nhưng hắn cảm nhận được sự hiện diện của Mercer. Đến đây đi, hắn nói với Mercer. Bò ngang chân tôi hay tìm cách khác đến được với tôi đi. Được không? Mercer, hắn nghĩ. Hắn hét to, “Mercer!”

Từ phía trước, cỏ dại tiến lại gần. Cỏ đục xuyên vào tường quanh hắn, và lan khắp lòng tường cho tới khi biến thành bào tử của chính mình. Bào tử lớn lên, phân chia, nổ tung ra trong những lõi thép hư hại và những mảnh bê tông vỡ trước đây là tường. Nhưng cảnh hoang tàn vẫn vẹn nguyên sau khi tường biến mất. Cảnh hoang tàn theo sau mọi sự, ngoại trừ hình dáng lờ mờ, yếu ớt của Mercer. Ông già đứng đối diện hắn, một vẻ mặt an bình.

“Có phải bầu trời là vẽ không?” Isidore hỏi. “Có phải sẽ thấy những nét cọ vẽ xuất hiện lúc phóng to không?”

“Đúng,” Mercer nói.

“Tôi không nhìn thấy.”

“Vì anh ở quá gần,” Mercer nói. “Anh phải cách thật xa, như đám người máy. Bọn họ có điểm nhìn tốt hơn.”

“Thế nên họ mới gọi ông là gian lận?”

“Tôi là kẻ gian lận,” Mercer nói. “Bọn họ thì chân thật. Nghiên cứu của họ là thật. Từ góc nhìn của họ, tôi là một ông già về vườn, trước đây từng là diễn viên phụ tên Al Jarry. Tất cả công bố của họ đều đúng. Bọn họ đã phỏng vấn tôi ở nhà tôi như họ nói. Tôi đã bảo họ bất cứ điều gì họ muốn biết, nghĩa là tất cả.”

“Bao gồm cả rượu whisky?”

Mercer mỉm cười. “Phải. Họ đã làm tốt, và từ góc nhìn của họ, công bố của Buster Thân thiện rất thuyết phục. Họ sẽ thấy khó hiểu tại sao không có gì thay đổi cả. Bởi anh vẫn ở đây và tôi vẫn ở đây.” Mercer khoát tay về phía sườn đồi khô cằn dốc dần lên, một nơi quen thuộc. “Tôi vừa nâng anh lên khỏi thế giới mộ mới đây, và tôi sẽ còn nâng lên chừng nào anh chưa mất hứng thú và muốn từ bỏ. Nhưng anh sẽ phải thôi tìm kiếm tôi, bởi vì tôi sẽ không bao giờ ngừng tìm kiếm anh.”

“Tôi không thích chuyện về whisky,” Isidore nói. “Chuyện đó thật hèn hạ.”

“Bởi vì anh là người rất có đạo đức. Tôi thì không. Tôi không bao giờ phán xét ai, ngay cả bản thân.” Mercer chìa ra bàn tay khum tròn lại, lòng bàn tay ngửa lên. “Trước khi quên mất, tôi có cái này của anh.” Ông ta xòe các ngón tay. Trên tay ông ta là con nhện bị cắt chân, nhưng các chân bị cắt đã mọc lại.

“Cảm ơn ông,” Isidore nhận lấy con nhện. Hắn toan nói thêm…

Một tiếng chuông báo động cất lên.

Roy Baty khịt mũi, “Có thợ săn thưởng trong tòa nhà! Tắt hết đèn. Đừng để anh ta đứng gần hộp thấu cảm. Anh ta phải sẵn sàng ở cửa. Nào – lôi anh ta đi!”