Ông đánh xe tốt bụng chở tôi đến nhà thương làm phúc. Ở đó tôi được thay quần áo mới, lau người và được đặt trên giường. Bác sĩ nói rằng bệnh tình của tôi rất trầm trọng nhưng kỳ lạ thay tôi cảm thấy người không khó chịu lắm. Được nằm yên nghỉ ngơi quả thú vị thật. Nếu có ai bảo tôi hai đằng chọn một hoặc là mạnh khỏe phải về sống ở khu “cổng tò vò” tăm tối, hoặc chịu sốt nóng mà được nằm ở đây thì không đắn đo gì hết, tôi thấy thà bị sốt nóng còn hơn. Mà việc gì phải nghĩ ngợi nhỉ! Giường chiếu của tôi sạch và êm ái, thuốc men không đến nỗi khó uống lắm, món cháo ăn hàng ngày nấu khá ngon. Tuy vậy tất cả mọi người kể cả bác sĩ nữa đều buồn bã nhìn tôi, họ rón rén bước tới gần giường tôi và nói với tôi bằng một giọng khe khẽ, hình như họ tưởng rằng tôi đau đớn lắm. Nhiều lần tôi đã nảy ra ý nghĩ có lẽ tôi lọt vào đây là do có sự lầm lẫn nào chăng, tôi không mắc phải chứng bệnh đáng sợ mà mọi người vẫn gọi là sốt nóng vì khi nào mọi người phát hiện ra sự lầm lẫn đó, tôi sẽ bị tống cổ ra ngoài ngay lập tức.

Tôi không rõ mình ốm bao lâu, nhưng tôi nhớ có một lần vào buổi sáng khi thức dậy tôi thấy người sảng khoái hơn hôm trước. Ai cũng ngạc nhiên nhìn tôi. Khi cho tôi ăn, bà hộ lý suýt nữa làm đổ bát xúp, bà liệt tôi vào loại người may mắn thoát chết một cách kỳ lạ. Bà giám thị dừng lại trước giường tôi và nói:

– Hừ, thằng bé này rồi sống lâu lắm đây.

Ông bác sĩ là người ngạc nhiên nhất.

– À, khá lắm! - ông nói to. - Không thể ngờ rằng thằng bé này lại khỏi nhanh như thế này.

– Thưa bác sĩ, chính thế ạ, - bà hộ lý đáp lời. - Có thể nói thằng bé này đã đánh lừa được thần chết.

– Đúng vậy, - bác sĩ cười to. - Đúng là nó đánh lừa được thần chết! Mới tối qua thôi tính mệnh nó còn mong manh như treo trên đầu sợi tóc thế mà bây giờ trông nó đã khá lắm! Chắc chắn nó sẽ chóng hồi phục! Chúng ta sẽ làm cho nó đi lại được trước khi phải cắt tóc nó thêm một lần nữa.

Tôi không hiểu rõ những lời nói đó. Nghe xong câu cuối cùng của bác sĩ tôi ngạc nhiên lắm. Ngày đầu tiên đến nhà thương, đầu tôi bị cạo trọc nhẵn thín như quả bóng, tôi tin rằng còn lâu mới phải cắt tóc; chẳng lẽ tôi lại không ra viện trước thời hạn đó chăng? Chắc hẳn bác sĩ nhầm lẫn gì đây.

Quả nhiên bác sĩ bị nhầm thật. Mà tôi cũng bị nhầm. Tóc tôi mọc đã chậm nhưng sức khỏe tôi phục hồi còn chậm hơn nữa. Có thể nói các nỗi đau khổ thực sự của tôi mới bắt đầu kể từ lúc theo dự đoán của bác sĩ tôi sẽ đi lại hoàn toàn thoải mái. Quả thực tôi đứng vững được như vậy có nghĩa là tôi phải đứng dậy. Nhưng tôi không cảm thấy người sảng khoái vui vẻ chút nào. Tôi ăn ngon miệng lắm, thậm chí ăn khá ngon miệng là đằng khác, tôi có thể dễ dàng ăn hết hai suốt ăn đạm bạc của nhà thương. Nhưng tôi thấy thà nằm yên chịu cơn sốt hành hạ nhưng được mọi người chăm sóc và được tùy ý uốn éo trên giường còn thích hơn là phải lang thang hết chỗ này đến chỗ khác, chân vấp vào các đồ vật nằm ngổn ngang dưới đất, luôn luôn va chạm thân hình toàn xương xấu vào thành giường và vào các loại đồ gỗ cứng. Một tuần liền tôi bị sưng chân nên không thể đi giày được, rồi lại bị đau tai, sau đó tôi bị đau mắt nặng quá nên phải đội chiếc mũ màu xanh có vành rộng để che cho đỡ chói mắt. Suốt thời gian đó tôi buồn chán và cảm thấy mình là một kẻ bất hạnh và sinh ra cáu kỉnh. Tiếng kẹt cửa cũng làm tôi bực mình, tôi ghét nhà thương làm phúc lắm. Tôi mong mình thật mau khỏe mạnh để lĩnh bộ quần áo cũ và ra ngoài sống tự do.

Tôi hoàn toàn tin rằng người ta sẽ đáp ứng mọi nguyện vọng của tôi. Tôi chỉ mong muốn thêm một điều là nhà thương làm phúc sẽ cho tôi một chiếc áo sơ mi, một cái mũ và có thể còn cho cả đôi giày nữa. Tôi nghĩ thầm khi đi tôi sẽ nói: “Xin cám ơn các bác cho cháu ra viện, xin chào các bác”, trước mắt tôi cánh cửa nhà thương làm phúc sẽ mở rộng và tôi có thể tự do đi khắp bốn phương trời. Tôi cũng không buồn nghĩ là lúc đó mình đi đâu nữa. Tất nhiên tôi sẽ trở về “cổng tò vò” âm u cùng Ríp-stơn và Mô-un-đi, gặp lại tôi hẳn chúng vui mừng lắm. Mặc dù trong nhà thương làm phúc tôi được ăn no, ngủ yên nhưng tôi chẳng sợ hãi chút nào khi nghĩ đến việc mình phải quay về cuộc đời cũ, cuộc đời của một đứa bé lang thang. Tôi nhớ lại cảnh chúng tôi tự do dạo chơi trên phố xá trong thành phố, kiếm được tiền cứ tùy ý tiêu pha, tôi nhớ tới tất cả những hoạt động vui nhộn của chúng tôi và trong thâm tâm tôi hết sức mong muốn nhanh chóng gặp lại Ríp-stơn và Mô-un-đi. Trên đời này tôi chỉ yêu chúng thôi. Tôi thấy dường như tôi chẳng còn căn nhà thân yêu nào cả.

Cuối cùng tôi đã khỏe hắn. Đó là vào tháng hai, khi tuyết còn phủ một lớp dày trên mặt đất. Bác sĩ trông coi phòng đã ra lệnh là hôm sau sẽ cho tôi và thằng bé Bai-xơ ra viện, thằng bé này trước đây bị sốt phát ban.

Khi bác sĩ đi rồi, Bai-xơ hỏi tôi:

– Xmít-phin này, cậu mồ côi phải không?

– Đúng thế, - tôi đáp.

– Ồ, như vậy cậu phải đi làm việc ở bờ biển rồi.

– Sao cơ? Tại sao lại phải đi như thế?

– Sự việc sẽ như thế này đây, người ta tống toàn bộ lũ trẻ mồ côi đến Xtơ-rét-phóoc, rồi cậu cũng sẽ bị giải đến đấy thôi. Chẳng lẽ cậu không biết sao? Ở Xtơ-rét-phóoc trẻ con bị đánh đập đau lắm, ngoài ra lại còn phải nhốt xuống hố sâu đen ngòm nữa chứ. Mình cũng biết một thằng bé mồ côi như cậu, nó đã bị giết ở Xtơ-rét-phóoc đấy!

– Vì sao nó bị giết?

– Nó bị bắt khi chạy trốn: nó trèo qua bức tường cao cắm toàn đinh nhọn. Nó bị kéo lại, quăng xuống đất, nhốt vào hố sâu đen ngòm và từ đó bặt tăm, không ai còn trông thấy nó nữa. Mọi người đều bảo là nó bị giết rồi.

– Nó là thằng ngốc nên mới chịu đi Xtơ-rét-phóoc.

– Nó có tự đi đâu? Nó bị chở đến đấy chứ, sắp tới cậu cũng bị đối xử như vậy cho mà xem, - Bai-xo trả lời.

– Không, không tống mình đến đấy được đâu, - tôi nói bằng một giọng quả quyết, - Khi nào ông giám đốc đến thăm phòng này mình sẽ đề nghị trả lại mình quần áo và cho mình muốn đi đâu thì đi.

– Khá đấy! - Bai-xơ cười to. - Cứ việc xin ông ta, chắc hẳn ông ta sẽ cho cậu ra viện ngoài ra còn cho cậu ít tiền để đi xe ngựa nữa đấy!

Tôi không để ý đến lời nói của Bai-xơ, tôi thường coi nó là thằng ngốc. Giữ tôi lại trong nhà thương làm phúc để làm gì nhỉ? Ngược lại mọi người chắc chắn sẽ mừng rỡ khi tống được tôi đi.

Tối tối ông giám đốc đi khắp các phòng để kiểm tra xem mọi người đã lên giường nằm chưa. Khi ông lại gần tôi, tôi gọi ông. Mọi người trong phòng đều nhỏm đầu khỏi gối và kinh ngạc nhìn tôi. Tôi không ngờ rằng mình vừa có hành vi táo tợn.

– Em gọi ta à, em bé? - ông ta hỏi như vậy, dường như ông ta cũng không tin vào tai mình nữa.

– Thưa ông, vâng ạ, cháu muốn xin ông ra lệnh trả lại cho cháu quần áo cũ và đem để lên trên chiếc ghế này, sáng mai cháu sẽ mặc bộ quần áo ấy. Cháu muốn ra viện.

Đôi mắt ông giám đốc thoáng hiện vẻ giận dữ. Sau đó ông bình tĩnh quay lại phía bà giám thị:

– Thế nào, thằng bé con này không bị loạn trí chứ, bà Bơ-ra-un? - ông ta hỏi.

– Thưa ông, nếu ta coi cái đồ vô lại láo xược này cũng có đôi chút trí khôn thì nó cũng chưa đến nổi loạn trí đâu ạ, - bà giám thị đáp.

– Rất tốt! - ông giám đốc rút cuốn sổ tay và bút chì ra, nói. - Nó là một trong số trẻ con ngày mai sẽ xuất viện có phải không? Nó mang số bao nhiêu?

– Thưa ông số một trăm hai bảy ạ, - bà giám thị đáp.

– Cám ơn bà... Số một trăm hai bảy, nghe đây, mày sẽ phải gánh chịu mọi hậu quả do việc làm của mày trong tối nay đấy.

Và chăm chú nhìn tôi thêm một lần nữa, ông ta bước ra ngoài phòng.

Tôi kinh hãi quá. Tôi vùi đầu vào chăn một lúc lâu mà vẫn không trấn tĩnh lại được. Chẳng lẽ những điều Bai-xơ nói lại là sự thật sao? Tôi không được phép rời khỏi nhà thương làm phúc khi tôi muốn ư? Ở đây tôi là kẻ bị cầm tù, ngày mai tôi sẽ bị đưa đến một nơi đáng sợ như lời Bai-xơ kể và ở đó hẳn tôi bị tống xuống một cái hố đen ngòm vì trót hỗn xược với ông giám đốc.

Biết làm gì bây giờ? Làm sao thoát khỏi số phận khủng khiếp đang đe dọa đây? Thậm chí nếu tôi trốn thoát khỏi nhà thương làm phúc, tôi cũng không thể chạy ngoài đường với bộ quần áo này được. Phải công nhận rằng mặc bộ quần áo do nhà thương làm phúc cấp cho thì cũng chẳng có gì đáng xấu hổ cả, nhưng bộ quần áo này may theo kiểu lạ lắm; nó gồm có một áo khoác ngoài ngắn cũn cỡn, một quần chỉ dài đến đầu gối và có yếm che ngực, đôi tất len màu xanh và đôi giày có khóa đồng. Làm sao có thể chạy trốn khi mặc bộ quần áo ấy được. Từ xa hàng dặm mọi người cũng nhận ngay ra tôi. Tuy nhiên đường đi từ nhà thương làm phúc đến cổng tò vò cũng không xa lắm. Chỉ cần tôi đến được đó, Mô-un-đi và Ríp-stơn sẽ cứu tôi thoát nạn. Nhưng làm cách nào trốn khỏi nhà thương làm phúc bây giờ?

Nghĩ đến việc chạy trốn, tôi không sao nhắm mắt được. Cuối cùng tôi thảo ra một kế hoạch rất mạo hiểm nhưng tôi không thể nghĩ ra một kế hoạch nào hay hơn thế nữa.

Trong phòng tôi có một cô nuôi dạy trẻ tốt bụng giúp việc cho bà hộ lý, cô thường nhận được thư từ của ai đó. Tên cô là Giên. Người gác cổng thường giữ lại thư từ ở chỗ ông làm và cô Giên thường tự mình xuống đó hay sai đứa nào trong bọn tôi xuống lấy thư hộ cô. Để trả công ông gác cổng giữ gìn thư từ cho cô, cô Giên thường biếu ông ít tiền lẻ để mua thuốc lá. Tôi quyết định lợi dụng việc này. Tất nhiên sẽ phải nói dối khá nhiều nhưng đó chỉ là chuyện vặt thôi. Tôi cảm thấy Xtơ-rét-phóoc đáng sợ quá.

Sáng hôm sau chúng tôi ăn điểm tâm vào lúc bảy giờ ba mươi phút, còn thư từ được bưu điện chuyển đến lúc tám giờ. Khi tôi thức dậy, tôi dao động không biết có nên thực hiện kế hoạch nghĩ ra đêm qua không, nhưng trong bữa ăn sáng lũ trẻ thi nhau chế nhạo tôi, chúng đều bảo rằng đến Xtơ-rét-phóoc tôi sẽ bị trừng phạt đích đáng. Sau khi nghe xong những câu nói đó, tôi không còn phân vân gì nữa.

Lúc tám giờ mười lăm phút tôi dùng mẹo giấu mũ vào trong túi quần và bí mật rời khỏi phòng ở, đi xuống cầu thang. Ở tầng dưới có một hành lang dài dẫn ra tận ngoài sân, phía cuối sân là cửa ra vào. Ông gác cổng ngồi ở chỗ đó. Cửa sổ phòng bệnh nhân nằm trông ra sân, tôi thấy cô Giên nhìn tôi vẻ ngạc nhiên không biết tại sao tôi ra sân lúc đó. Tôi không chú ý đến cô ta nữa, tôi mạnh dạn tiến lại căn nhà nhỏ của ông gác cổng.

– Chưa có thư đâu! - trông thấy tôi, ông nói vậy.

– Cháu biết rồi, tôi trả lời - nhưng cô Giên muốn bác cho cháu chạy ra ngoài phố mua cho cô ấy giấy viết thư, cô ấy nói...

– Rõ vớ vẩn chưa! - ông gác cổng bực bội quát to. - Tao không có quyền cho mày ra ngoài. Bảo với cô Giên của mày là đừng có ích kỷ quá như vậy, chỉ được cái xui người ta làm điều ngu xuẩn thôi.

Nói xong câu đó ông nhìn lên phía cửa sổ, trong khung cửa sổ cô Giên ra hiệu tỏ vẻ thất vọng.

– Thôi, thôi không việc gì phải làm hiệu nữa! Cho thằng bé này ra ngoài thì tôi đến bị thải hồi mất.

– Bác ơi, - tôi vội vàng ngắt lời ông ta khi thấy niềm hy vọng của mình đang tiêu tan. - Nhân tiện cô Giên sai cháu mua cho bác một phần tám pao[1] thuốc lá.

- Hừ, đấy lại là chuyện khác... - ông nhìn lên phía cửa sổ phòng bệnh nhân, nơi cô Giên vẫn đang đứng. Mặt cô đỏ bừng lên, hẳn cô thoáng có ý nghi ngờ, cô thất vọng lắc đầu. - Thôi, cô Giên của cháu không cần cho bác thuốc lá nữa. Đưa tiền đây cho bác, còn cháu chạy nhanh lên đừng lề mề, nếu không sẽ bị phạt đấy.

Cho ông ta tiền rồi chạy đi! Ông ấy sẽ thả tôi ra, con đường tự do sẽ rộng mở nhưng đột nhiên mọi việc lại hỏng vì tôi không có một món tiền nhỏ mọn là hai pen-ni. Tôi quyết định lại nói dối thêm:

– Cháu không có tiền lẻ, - tôi nói - cô Giên sai cháu mua thuốc lá bằng tiền chẵn, tiền này cũng dùng để mua giấy viết thư.

Tôi làm ra vẻ tìm trong túi quần đồng bạc do tôi tưởng tượng ra.

– Thôi chạy nhanh lên! Sao cứ đứng ỳ đây mà ba hoa thế, nếu mày chịu khó đi ngay thì dễ thường bây giờ đã kịp quay trở về đây rồi đấy.

Ông gác cổng xoay quả nắm ở chiếc cửa nhỏ và thế là tôi được tự do! Tôi muốn chạy ngay lập tức, nhưng tôi sợ bị ai đứng rình thì sao, vì thế thoạt tiên tôi bước rảo cẳng. Sau khi đi đến góc phố đầu tiên, tôi ba chân bốn cẳng chạy thẳng một mạch.

Buổi sáng trời u ám, lạnh lẽo nhưng tôi vẫn cảm thấy người nhẹ nhàng và thoải mái khác thường. Tôi biết rõ khu vực tôi đang chạy là khu vực nào, biết con đường đi ngắn nhất và độ mười phút sau tôi đã chạy đến con đường bờ sông, chui qua lỗ chân tường và theo con đường nhỏ tụt xuống Cổng tò vò tăm tối.

❀ ❀ ❀

[1] 1/8 pao thuốc lá = 0,056 gam.