Hôm sau tôi và Pác-cơ bị điệu ra tòa để xét hỏi. Chắc hẳn quan tòa đã rõ ý định của tôi là khai thật ít nên vị quan tòa có mái tóc bạc phơ, mắt đeo kính râm màu xanh rất nghiêm nghị gặp tôi làm tôi sợ hãi ngay lập tức.

– Nhìn vào tao đây này, thằng bé kia! - ông ta đập tay xuống bàn quát to. Tôi cảm thấy như mình bị nghẹt thở.

Tôi nhìn ông ta và càng sợ hãi hơn nữa. Qua đôi mắt kính màu xanh ông ta nhìn thẳng vào mặt tôi, hơn hai mươi cảnh sát đứng vây quanh sẵn sàng tuân theo từng cử chỉ nhỏ nhất của ông ta.

Lúc đó ở sau lưng Pác-cơ đằng hắng lên một tiếng, tôi quay nhưng quan tòa đã quát:

– Không được nhìn phạm nhân, thằng bé kia. Chỉ được nhìn tao thôi! Mày có biết thủ tục đi thề là thế nào không?

Mô-un-đi rất thích các câu chuyện về xử án, nó đã từng giảng giải cho tôi rõ thủ tục đó, vì vậy tôi trả lời:

– Thưa ông, thủ tục đó là người đi thề hôn vào kinh thánh và thề rằng chỉ nói toàn sự thực và nếu sau khi đã thề xong, người đó còn nói dối thì sẽ bị trừng phạt.

Mắt tôi như bị dán chặt vào đôi mắt kính màu xanh của quan tòa, cuối cùng nước mắt tôi ứa ra như khi nhìn vào mặt trời vậy.

– Phải, nếu như mày đã thề rồi mà còn cả gan nói dối, - quan tòa vẫn nói bằng một giọng nghiêm khắc, - mày sẽ bị nghiêm trị, mày sẽ bị đày đi biệt xứ đến các hòn đảo ngoài biển khơi và phải làm các công việc khổ sai. Giám thị đâu, dẫn nó đi thề đi, còn gã phạm nhân kia, trong lúc xét hỏi nhân chứng, mày không được phép nhìn người ta.

Hãy thử nói dối mà xem! Quan tòa đã thấu suốt mọi việc rồi. Chắc hẳn ông ta đã biết rõ mọi ý định của tôi nên ông ta nêu ra những câu hỏi mà tôi không thể nào im lặng không trả lời được. Tôi kể hết, tôi bỏ nhà trốn đi như thế nào, cụ Uyn-síp thu xếp cho tôi đến nhà ông Ben-chơ học việc ra sao, Xem kể cho tôi nghe về câu chuyện thông ống khói nhà thờ như thế nào, tóm lại tôi kể hết cho đến đoạn khi thấy bàn tay của xác chết thò ra tôi sợ quá nhảy ra khỏi xe ngựa và cắm đầu chạy trốn.

Ở tòa án này tôi mới rõ ông Ben-chơ mắc tội gì.

Từ thời xưa do các hủ tục của tôn giáo, bác sĩ và sinh viên y khoa bị nghiêm cấm không được mổ xẻ xác chết để nghiên cứu cơ thể của con người. Ai làm việc đó sẽ bị coi là phạm tội. Vì vậy ở nước Anh lúc này có bọn chuyên đào mả trộm. Vào các đêm đen bọn này bí mật đột nhập vào nghĩa địa, đào các xác chết mới chôn ở dưới đất lên và mang bán cho các bác sĩ lấy món tiền lớn.

Ông Ben-chơ làm giàu về nghề này đó!

Sau khi tôi khai xong đến lượt hai ông gác rừng Tô-mát và Giô-dép nói, sau đó tòa quyết định hoãn phiên xử lại một tuần để cảnh sát còn lùng bắt ông Ben-chơ đã.

– Tốt nhất là đưa thằng bé này về nhà bố nó; ai dẫn nó đi thì người đó cần nghiêm chỉnh nhắc cho bố nó nhớ rằng sau một tuần nữa thằng bé này lại phải đến đây để đối chứng! - vị quan tòa đeo kính xanh nói vậy.

Tòa xử sang vụ khác, tôi cùng hai ông gác rừng và mấy người cảnh sát đi ra phố. Họ trò chuyện cùng nhau một lúc rồi vào quán rượu, riêng tôi không hiểu mình cần làm gì nữa nên cũng đành uể oải bước theo họ. Câu nói: “Tốt nhất là đưa thằng bé này về nhà bố nó!” làm tôi kinh sợ, đẩy tôi vào tình cảnh đau khổ đến cùng cực. Tôi hối tiếc nghĩ thầm không hiểu tại sao mình lại can thiệp vào công việc của người khác làm gì!

Tôi sẽ đi cùng một nhân viên cảnh sát về nhà, người này sẽ kể cho cha tôi nghe về các công việc giữa tôi và bọn đi đào mả trộm và về việc cụ Uyn-síp vô tội kia đã vô tình sắp xếp cho tôi đi làm cùng bọn đó! Chắc hẳn cha tôi sẽ giết tôi cùng bà cụ tội nghiệp nọ! Đấy, tôi tỏ lòng biết ơn bà cụ như thế đấy! Không, điều này ghê rợn quá! Tôi phải làm một việc gì đó để ngăn cản không cho điều bất hạnh này có thể xảy ra, tôi phải làm điều đó, nhất định phải làm được điều đó, dù cho có vì thế mà phải đánh lừa vị quan tòa đeo kính xanh đáng sợ kia thì cũng đành.

Tôi cần phải thoát khỏi bàn tay của những người canh giữ tôi, cần ra khỏi khu In-phoóc, trốn vào các ngõ hẻm nào đó của thành phố Luân Đôn. Tôi nói “Thoát khỏi bàn tay của những người canh giữ tôi”, nhưng thực tế không thấy ai canh giữ tôi cả. Tôi thử bước ra khỏi căn phòng có hai ông gác rừng cùng những người cảnh sát ngồi uống bia xem sao, - họ không để ý gì đến tôi cả.

Tôi ra sân, sau đó ra phố; vẫn không thấy có ai đuổi theo, - như vậy có nghĩa là tôi được tự do muốn đi đâu thì đi mà không bị cản trở gì hết.

Nhưng tôi biết rằng cảnh sát rất tinh khôn, có thể họ đã bí mật theo dõi mọi việc. Vì vậy tôi quyết định quay lại quán rượu, ngồi ở đấy một lúc và nghe xem họ nói gì. Hóa ra họ đang nói về tôi.

− A, nó đây rồi! - thấy tôi quay vào, một cảnh sát nói vậy. - Chú bé này, chú cần phải luôn luôn ở gần bọn tao mới phải, nếu không thằng chủ có súng sẽ tóm cổ chú này đi mất.

Đấy chắc chỉ là câu nói đùa thôi, vì gã cảnh sát và hai người gác rừng đều cười to.

– Thế nào, thằng bé, - một cảnh sát khác hỏi, - mày có thích được về nhà và thoát khỏi mọi hiểm nghèo không?

Tôi biết nếu tôi nói là không muốn về nhà thì họ sẽ theo dõi tôi thật chặt chẽ vì vậy tôi trả lời:

– Tất nhiên cháu rất muốn về nhà. Chúa đã ngấy cảnh sống lang thang ngoài phố rồi. Cháu có thể chạy nhanh về nhà ngay bây giờ không ạ?

– Mày biết đường về nhà không?

– Thưa ông cháu biết rõ lắm, cháu có thể về nhà được không?

– Không, khi nào tao chưa làm xong công việc ở tòa án và chưa dẫn mày đi thì mày vẫn còn chưa về nhà được đâu. Đợi đến bốn giờ chiều khi tòa án xử xong, chúng ta sẽ cùng về thôi. Còn bây giờ mày không phải ngồi lì ở đây đâu vì mày không phải là phạm nhân mà là người làm chứng. Mày có thể vào đồn cảnh sát mà ngồi đợi hay đi dạo phố chỉ cần đừng đi xa quá là được rồi.

Nghe xong câu đó, tôi cố nén nỗi vui mừng. Tôi không phải là phạm nhân mà là nhân chứng, tôi có thể đi đâu tùy ý!

– Thưa ông, xin cám ơn ông, - tôi nói vậy và với vẻ thanh thản bước ra ngoài quán rượu. Tôi ung dung từ tốn đi trên đường phố In-phoóc, con đường này dẫn đến Luân Đôn. Tôi gặp may tránh được chuyến đi bộ cực nhọc. Khi tôi vừa đi khuất tòa án thì có một chiếc xe ngựa chạy qua, chiếc xe này có bậc lên xuống rất tốt, bậc này không bị đóng đanh chi chít. Tôi nhanh nhẹn nhảy lên bậc lên xuống ấy và theo xe về Luân Đôn với tốc độ mười dặm một giờ. Tôi đã đi qua khu In-phoóc lớn, In-phoóc nhỏ và đã đến tận Mai-lơ En-đơ. Nhưng đến đây tôi buộc phải xuống xe vì bị một thằng bé giở trò tồi tệ ra với tôi. Thằng bé này cũng muốn được đi xe như tôi, nhưng khi thấy bậc lên xuống không còn chỗ đặt chân vào nữa, nó bực mình mách ông đánh xe để ông ta đuổi tôi xuống. Ông đánh xe làm đúng như lời thằng bé vô lại xúc xiểm. Tôi giận thằng bé này quá liền nhảy bổ vào nó, nện cho nó một trận mặc dầu cuộc đánh nhau này làm tôi bị chậm trễ và có thể gây nhiều nguy hiểm cho tôi.

Đoạn đường còn lại tôi phải đi bộ; độ hai giờ chiều tôi đã đến gần khu Oát-chơ-pen[1] rồi.

Tôi hoàn toàn không biết gì về khu vực này, nhưng khi còn ở “cổng tò vò” tôi đã gặp nhiều đứa bé từ khu vực này lên chỗ tôi ở để kiếm ăn. Chúng nói rằng Oát-chơ-pen là một khu vực nghèo khổ, ít người qua lại nhất ở Luân Đôn. Bây giờ chính khu vực ít người qua lại với các ngõ hẻm ngoắt ngoéo và các sân hậu có lối thông ra tứ phía lại là nơi tôi cần hơn cả.

Nguyện vọng đầu tiên và tha thiết nhất của tôi là trốn tránh một thời gian cho đến khi vụ án đáng buồn về việc đào trộm xác chết được kết thúc và khi đó... Tuy nhiên còn quá sớm để nghĩ tới chuyện tương lai. Cần quan tâm đến việc làm gì bây giờ đây. Sau một vài giờ nữa đồn cảnh sát ở In-phoóc sẽ lo ngại về việc tôi biến mất, họ sẽ đi tìm tôi, vì vậy trước hết tôi cần trốn ở đâu đã. Sau khi luồn lách qua hàng chục dãy phố nhỏ hẹp và bẩn thỉu, cuối cùng tôi lọt vào một quán ăn rất yên tĩnh, ở đó tôi đem đồng một si-linh ra để trả bốn pen-ni tiền ăn. Ông chủ quán đồng ý cho tôi thuê phòng trọ có đầy đủ giường chiếu với giá bốn pen-ni vì vậy được phép của ông ta tôi ngồi lại trong quán đến tối, buổi tối tôi ăn xúp giá một pen-ni và sau đó nằm ngủ trên giường có chăn chiếu đàng hoàng.

Sáng hôm sau tội chi hết ba pen-ni cho bữa ăn sáng rồi bước ra phố. Tôi đi quanh quẩn, chọn những ngõ hẻm tăm tối nhất và cố tránh cảnh sát. Cơn đói làm tôi nhớ rằng tôi chưa được ăn trưa và cứ lang thang như vậy chắc hẳn tôi cũng không được ăn bữa chiều nữa.

“Không việc gì phải chờ đợi và trốn tránh cả, - cơn đói bảo tôi vậy, - mày cũng phải làm gì đi chứ!”.

Nhưng tôi biết làm gì bây giờ? Dù tôi có đi đâu chăng nữa tôi cũng chỉ làm cho tình thế của mình càng hỏng bét thôi. Làm hỏng tình thế ư? Nhưng chẳng lẽ tôi lại có thể làm cho tình thế của mình xấu hơn nữa chăng? Tình thế của tôi đã xấu quá rồi, nên không thể còn làm cho xấu hơn nữa! Bất kỳ giây phút nào tôi cũng nơm nớp sợ hãi tay cảnh sát đầu tiên nào đó bắt gặp tôi, hắn sẽ tóm cổ tôi ngay, ngoài ra lại còn phải đói khát nữa. Không, điều đó vượt quá sức chịu đựng rồi!

Nếu tôi ở gần một cái chợ nào đó, tôi sẽ không còn rụt rè kiểu cách như xưa nữa. Trên thực tế mọi người đều ruồng bỏ tôi, ruồng bỏ một đứa bé nghèo khổ, không đủ sức tự vệ; như vậy việc gì tôi phải bận tâm suy tính là làm việc này thì lương thiện, làm việc kia thì không lương thiện? Tôi chỉ nghĩ đến một việc là làm sao cho bản thân mình có thể sống được, còn các việc khác tôi không quan tâm tới.

Tôi sa ngã tới mức tôi sẵn sàng thò tay móc túi người khác, nếu tôi biết cách làm việc ấy. Nhưng đối với tôi, việc đó có vẻ đáng sợ khác thường. Ăn cắp hoa quả ở các quầy lộ thiên trong chợ Cô-ven-hác-đen quả không khó khăn gì. Dễ dàng lợi dụng một giây phút nào đó khi người bán hàng nhìn ra phía khác và lẻn vào lấy hoa quả hoặc lấy xong rồi chạy thật nhanh để người bán không đuổi kịp; nhưng thò tay vào túi một bà hoặc một ông sang trọng thì đó lại là việc khác, muốn làm điều đó phải thật liều lĩnh! Khi chúng tôi còn sống ở “cổng tò vò”, các bạn tôi chỉ cho tôi biết mặt bọn trẻ con chuyên nghề móc túi, nhưng tôi thấy tài nghệ của chúng cũng khó học như nghệ thuật của những người làm trò ảo thuật hay làm xiếc tung hứng vậy. Thậm chí tôi còn cảm thấy nuốt lưỡi kiếm sắc vào bụng còn dễ hơn là đi móc túi.

❀ ❀ ❀

[1] Oát-chơ-pen là khu nhà ở của công nhân Luân Đôn.