Năm thứ 1136 tính từ khi thành Cổ Loa thất thủ cũng là năm thứ 6 sau ngày Khúc Thừa Mỹ bị bại binh. Lúc đó là một buổi chiều tháng Sáu.

Trời cuối Hạ, mưa như trút nước.

Những đám mây chì ướt sũng nặng nề đeo ngang lưng các vách núi dựng đứng như vách thành phía tây động Hoa Lư.

Gió giật từng hồi trên khu rừng lau bát ngát mà lúc bình thường vẫn phẳng lì như mặt biển hiền hòa với các làn sóng bạc gợn nhẹ lô xô.

Lúc này rừng lau quật quã quay cuồng biến thành một mặt đại dương giữa cơn thịnh nộ. Những đám lau xô nhau rạp xuống rồi bất ngờ bật lên, đảo lộn điên cuồng như một đám đông hỗn loạn đang kinh hoàng tháo chạy.

Giữa khung cảnh đó, từ mé rừng sát một lối mòn, vang lên tiếng đao kiếm chát chúa át hẳn tiếng mưa gió gào thét. Âm vang sắt thép lanh lảnh mỗi lúc một dồn dập xen lẫn tiếng la hét giận dữ.

Từng khóm lau bị những lưỡi gươm bén phạt đứt ngang, hất tung lên cho gió lùa đi.

Mưa gió càng cuồng nộ thì cuộc so gươm càng thêm ác liệt. Dường như một phía cố tìm cách thoát thân còn một phía quyết liệt bám theo.

Dần dần, tiếng đao kiếm chuyển sâu vào giữa rừng.

Mưa vẫn xối xả trút xuống không ngớt hạt.

Con đường mòn băng qua rừng lau gần như ngập hẳn. Nước cuốn thành dòng chảy như thác lũ.

Vào lúc tiếng đao kiếm chỉ còn lảnh lót vọng lại từ xa, một bóng người vội vã vạch lau sậy bước ra. Đó là một thiếu nữ trạc tuổi trên dưới hai mươi.

Vừa đặt chân vào đường mòn, cô gái hấp tấp bước đi, thân hình gập xuống dưới cơn mưa tầm tã. Mặc dù đường đi ngập ngụa, cô vẫn bước thoăn thoắt ngay giữa những hồi gió giật. Chốc chốc, cô ngoái nhìn thật nhanh về phía sau, nét mặt căng thẳng nhợt nhạt.

Trong rừng, tiếng đao kiếm va chạm chưa ngưng…

° ° °

Ba người phân thành hai nhóm cách biệt dưới mái hiên căn nhà lá đầu thôn Đông Hạ động Hoa Lư. Đó là một ông già và một cặp vợ chồng trẻ. Cả ba đều đăm đăm nhìn ra con đường lầy lội phủ kín dưới màn mưa.

Trận mưa ập xuống lúc xế chiều tiếp tục kéo dài mãi. Nước mưa họp thành dòng đục ngầu cuồn cuộn chảy. Cả một đoạn đường dài vắng ngắt. Nền trời xám xịt mỗi lúc như một hạ thấp thêm. Từng đợt gió nối theo nhau lùa hơi lạnh về mọi ngả.

Ông già xoay chiếc áo choàng che kín trước ngực, tựa lưng vào vách hiên, mắt không rời màn mưa dày đặc.

Thiếu phụ liếc nhanh về phía ông già, ghé sát tai chồng thì thầm. Người chồng khẽ gật đầu im lặng.

Trận mưa đổ xuống vào lúc cả ba đang trên đường xuôi về hướng đèo Ba Dội. Thiếu phụ có vẻ bồn chồn chốc chốc lại thở dài. Người chồng an ủi:

– Mưa đâu có kéo dài mãi được, thế nào cũng phải tạnh chứ.

Thiếu phụ băn khoăn:

– Trời tối làm sao đi?

Người chồng trả lời lấp lửng:

– Lúc đó sẽ tính.

Thiếu phụ đưa tay ghì chặt thêm chiếc túi đeo một bên vai, nép sát vào chồng, thấp giọng hơn:

– Nếu không có em, giờ này chàng đã qua đèo lâu lắm rồi.

Người chồng quàng tay qua phía sau vỗ nhẹ lên vai vợ. Thiếu phụ tiếp tục dòng suy nghĩ của mình:

– Em thực chẳng ra gì! Lúc nào cũng gây khó cho chàng. Bữa nay mà có điều không may xẩy ra thì tội em quá lớn.

Thấy vợ như sắp khóc, người chồng mỉm cười:

– Nàng lẩn thẩn quá. Có chuyện không may nào đâu mà cứ nghĩ quẩn vậy.

Thiếu phụ thì thầm tiếp:

– Em sợ sẽ có người theo kịp mình trước khi tới đèo.

Người chồng cúi xuống ghé sát tai vợ nói nhỏ:

– Mình đã qua chín phần đường rồi, từ đây tới đèo bất quá chỉ vài chục dặm nữa. Giả dụ có người bắt kịp, nàng cứ chạy tới. Ta đủ sức chặn đứng chúng, đừng ngại.

Thiếu phụ chớp chớp mắt cúi xuống, cố giấu không cho chồng thấy mình khóc.

Người chồng kín đáo liếc về phía ông già đang im lìm tựa lưng vào vách. Hai vợ chồng vừa ghé dưới mái hiên xin trú mưa thì ông già theo tới. Ông có mặt hoàn toàn ngẫu nhiên, nhưng thiếu phụ cảm thấy sợ. Nàng nhắc chừng chồng nhiều lần và chốc chốc lại lấm lét lén nhìn. Ông già hầu như không biết tới họ. Vừa bước lên hiên, ông hướng qua khuôn cửa nói vọng vào xin gia chủ cho trú tạm rồi quay qua ngồi ở góc bên kia. Ông không hề nhìn họ một lần nào và không ghé mắt vào trong coi gia chủ là ai.

Gia chủ là một bà già tóc bạc ngồi lặng lẽ trong một góc phòng. Bà không chú ý tới mấy người ở ngoài hiên và hầu như không chú ý cả tới trận mưa đang ào ào trút xuống. Thu mình trên ghế, bà mải mê theo dõi đứa nhỏ lăng xăng giữa nhà. Đứa nhỏ trạc bảy, tám tuổi ở trần, áo vắt trên vai. Nó múa tít một khúc gậy tre ngắn, mắt trợn trừng như đang giao đấu với một đối thủ dữ tợn vô hình. Đột nhiên nó phạt ngang cây gậy, nhảy lên, hét lớn:

– Đừng hòng chạy thoát!

Vừa hét, đứa nhỏ vừa giơ cao cây gậy xoay người về phía cửa. Bỗng, nó bối rối lùi lại. Đứng sững giữa cửa là một người cao lớn, trán gồ cao, hai mắt lộ sáng quắc. Người này trạc ngoài ngũ tuần, đưa tay vuốt những dòng nước trên mặt, cất giọng ồ ồ:

– Xin cho nghỉ nhờ!

Rồi không đợi gia chủ lên tiếng, người lạ xoay người đứng qua một bên cửa.

Đứa nhỏ cặp cây gậy vào sau nách, bước ra hiên. Nó ngó trân trân người mới tới từ đầu tới chân. Người này đứng cách đôi vợ chồng trẻ một khoảng ngắn, tiếp tục phủi nước trên người.

Thiếu phụ sợ hãi cúi mặt, nhích thêm sát vào bên chồng. Đứa bé quan sát một hồi, thấy tất cả đều im lặng thì quay nhìn ra phía ngoài.

Mưa càng lúc càng nặng hạt. Con đường lớn chạy ngang trước nhà ngập ngụa nước. Đứa nhỏ chợt thấy trên lối mòn từ khu rừng lau, một bóng người băng băng đi tới. Mưa giăng mù mịt khiến đứa nhỏ không nhận rõ vóc dáng người vừa xuất hiện. Nó chỉ thấy người đó đi như đang chạy, nước dưới chân văng tung toé.

Tới trước căn nhà, người đó hấp tấp bước vào sân. Lúc này, đứa nhỏ nhận ra đó là một cô gái trẻ. Cô gái ướt sũng, có vẻ mừng rỡ bắt gặp căn nhà nhưng lập tức khựng lại khi nhìn thấy có nhiều người lố nhố. Đứa nhỏ liền lên tiếng:

– Chị vào đi! Đứng ngoài đó chết cóng bây giờ!

Tiếng đứa nhỏ dõng dạc át hẳn tiếng gió nhưng cô gái vẫn lưỡng lự đảo mắt nhìn khắp dưới mái hiên. Cái nhìn của nàng chạm ánh mắt người thanh niên đang đứng bên vợ. Nàng không nhận rõ nét mặt người đang nhìn mình nhưng chợt cảm thấy bối rối trước ánh mắt vừa như hỏi han vừa như xót xa cho cái cảnh đi trong mưa gió của nàng. Trong khoảnh khắc ngắn hơn một làn gió thoảng đó, nàng bỗng có cảm giác vừa bắt gặp một điều gì thật gắn bó gần gũi nhưng lại đầy vẻ hư ảo mơ hồ. Nàng vội chớp mắt xoay về hướng khác.

Lúc này gia chủ đã bước ra sát mép cửa. Bà thấy người đàn ông cao lớn đang trố mắt nhìn còn cô gái lúng túng nửa muốn bước tới nửa muốn quay đi. Bà liền nhắc:

– Cháu cứ vào đi, đừng ngại! Dầm mình trong mưa gió thế này chịu sao thấu.

Cô gái rụt rè bước lên hiên. Nước mưa dán sát áo quần lên da thịt nàng khiến lộ rõ từng đường cong trên thân hình. Gia chủ vội nói:

– Cháu vào trong nhà đi. Coi còn quần áo khô thì đem ra thay liền kẻo bệnh.

Cô gái cúi đầu cảm ơn, bước theo vào trong. Gia chủ dẫn nàng xuống thẳng nhà sau cho nàng thay đổi y phục. Lát sau nàng trở lên, bà nhắc ngồi xuống bên cạnh. Đứa nhỏ không múa gậy nữa, tới ngồi chen giữa hai người. Nó cầm lấy bàn tay lạnh ngắt của cô gái hỏi:

– Chị giỏi võ lắm hả?

Cô gái ngạc nhiên:

– Sao em nghĩ vậy?

– Tại em thấy chị đi từ rừng lau tới.

Cô gái cười hỏi:

– Ai đi từ rừng lau tới cũng giỏi võ sao?

Đứa nhỏ gật đầu:

– Đi qua rừng lau mà không giỏi võ thì thoát khỏi cướp chém cũng bị cọp vồ. Chị thấy vào buổi chiều như vầy có ai dám đi theo đường mòn đâu.

Nó nhìn cô gái hỏi tiếp:

– Sao chị không đi theo đường lớn?

Cô gái có vẻ lúng túng, chống chế:

– Tại chị không biết đường.

Đứa nhỏ khẽ lắc đầu. Nó biết rõ con đường băng ngang trước căn nhà này là con đường độc nhất từ đèo Ba Dội đổ xuống. Dù không biết đường cũng không ai đi lạc khi đã đặt chân xuống chân đèo. Những người băng qua rừng lau theo các lối mòn thường có chủ đích riêng. Nó hỏi:

– Vậy không phải chị từ Ba Dội tới sao?

Cô gái không giấu nổi vẻ lúng túng khiến bà già chen vào nhắc đứa nhỏ:

– Cháu nhiều chuyện quá! Coi trời ngớt mưa thì đem trâu về kẻo ăn đòn đó!

Đứa nhỏ trợn mắt nói như kêu lên:

– Cháu đem trâu ra đường vào giờ này cho cọp vồ sao? Mà mưa đâu đã tạnh!

Bà già hỏi:

– Cháu không sợ chú thím ở nhà mong hả?

Đứa nhỏ nói:

– Thế nào chú thím và mẹ cháu cũng đoán cháu đem trâu tới trú mưa ở nhà dì và không lo lắng gì đâu.

Nó lẩm bẩm:

– Trời đất như thế này đâu có cách nào đi tới đâu được.

Bà già vuốt nhẹ đầu nó, nói:

– Cháu chỉ vì ham chơi mà bị đòn hoài. Mai mốt bớt chạy chơi đi, nghe!

Đứa nhỏ cãi lại:

– Cháu đâu có ham chơi. Cháu lo công việc mà!

Bà già bật cười:

– Cháu lo công việc gì?

Đứa nhỏ nhìn trừng trừng vào khoảng không phía trước, nói:

– Lúc nào tụi cướp cũng rình bắt trâu. Cháu phải lo chặn chúng chớ!

Bà già lắc đầu:

– Tội nghiệp cho cái đầu hay tưởng tượng này. Dì sợ có bữa cháu mải lo đuổi cướp quá mà mất trâu thật đó.

Đứa trẻ giơ cây gậy lên nói:

– Dì coi này! Hễ thấy cây gậy của cháu là tụi cướp bạt vía chạy hết rồi đâu còn dám tới gần.

Cô gái thấy đứa nhỏ sôi nổi với chuyện bắt cướp thì chen vào hỏi:

– Kẻ cướp đều giỏi võ hết. Em không sợ sao?

Đứa nhỏ trề môi:

– Kẻ cướp là kẻ gian. Kẻ gian phải sợ mình chứ sao mình lại sợ chúng.

Cô gái thấy đứa nhỏ trán cao, mắt sáng đầy nét dĩnh ngộ thì hỏi:

– Sao em không chịu đi học lại đi chăn trâu?

Đứa nhỏ đang hào hứng bỗng mím môi nhíu mày suy nghĩ. Hồi lâu nó nói:

– Cũng giống như chị phải đi dưới trời mưa vậy.

Cô gái trố mắt:

– Em nói vậy là thế nào?

– Là tại gặp sao thì phải chịu vậy. Chị đang đi trên đường mà mưa đổ ào xuống thì phải đi dưới trời mưa chứ sao.

Bà già vội vòng tay ôm đứa nhỏ vào lòng, lên tiếng như để vỗ về an ủi nó:

– Sao cháu không chịu nghĩ là cháu còn may mắn hơn khối đứa trẻ khác. Thiếu gì đứa mất cha, mất mẹ mà còn không có cả họ hàng, bà con nữa. Những đứa đó tội nghiệp hơn cháu biết ngần nào!

Bà già đã thuộc lòng cả cảnh ngộ lẫn ý nghĩ của đứa nhỏ. Nó ra đời chưa đầy năm thì mất cha, gần bốn tuổi thì mẹ lâm bệnh nặng phải về sống nương nhờ một người chú. Chú nó là người giàu có tại động Hoa Lư nhưng không muốn tốn kém nuôi cháu ăn học. Nó mới tròn năm tuổi đã phải theo đám trẻ trong thôn đi chăn trâu. Nhờ thông minh, mạnh bạo, nó không bị bạn bè bắt nạt mà còn vượt lên thành kẻ cầm đầu đám mục đồng thôn Đông. Dù vậy nó vẫn không hết buồn khi thấy những đứa trẻ khác được cắp sách đi học. Lúc này, nghe bà già nhắc đến bà con họ hàng, đứa nhỏ càng cảm thấy tủi thân hơn. Nó nói:

– Cháu còn thương dì hơn người trong họ hàng nữa.

Bà già ra dấu cho nó im rồi nhắc:

– Cháu không đi học thì hàng ngày lui tới đây, dì dạy cho ít chữ cũng được rồi. Nhưng dù dì thương cháu bao nhiêu cũng không thể so nổi với tình thương của chú thím cháu. Cháu phải nhớ không bao giờ được nói như thế, lỡ chú thím cháu nghe được, ông bà ấy sẽ buồn lắm.

Nét mặt đứa nhỏ càng trở nên tư lự hơn. Nó ngước nhìn bà già, hỏi:

– Sao khác họ không là bà con được? Bây giờ dì là bà con với cháu thì sao?

Bà già cười:

– Thì dì vẫn là bà con với cháu vậy. Dì vẫn thương cháu như con cháu của dì. Nhưng dì không cùng họ với cháu. Dì họ Lê mà cháu họ Đinh nên tuy là bà con mà không phải họ hàng. Bà con trong họ hàng thì gần với nhau hơn.

Đứa nhỏ ngắt ngang lời bà:

– Vậy thì đừng kể họ nữa. Cháu muốn ai cũng là bà con họ hàng hết. Dì cũng là họ hàng với cháu.

Nó quay sang phía cô gái:

– Cả chị nữa! Chị cũng là họ hàng với em!

Cô gái khẽ vuốt má đứa nhỏ gật đầu, nói:

– Họ hàng thì phải lo giúp nhau khi hoạn nạn. Em nhận tất cả mọi người là họ hàng liệu có sẵn sàng giúp cho hết thẩy không?

Đứa nhỏ đưa tay vạch thành một vòng tròn nói:

– Giúp hết luôn! Bất kỳ ai bị kẻ cướp chận đánh, em cũng cứu.

Cô gái nhắc:

– Cứu người khó lắm, có khi mất mạng nữa. Em nghĩ tới chuyện đó không?

Đứa nhỏ đáp:

– Em biết mà! Không gặp khó, ai cần mình cứu.

Sực nhớ ra, nó nhìn cô gái nói:

– Em tên là Hoàn. Còn chị tên gì?

Cô gái ghé sát tai đứa nhỏ thấp giọng:

– Chị tên Tiểu Giao, cũng họ Đinh như em. Nhưng em chỉ được gọi tên chị là Giao thôi, không bao giờ được gọi đầy đủ tên họ chị, nhớ không?

Đứa nhỏ có vẻ suy nghĩ. Bất chợt nó đứng lên, ghé sát tai cô gái thì thầm:

– Chị đang bị kẻ thù đe dọa hả?

Tiểu Giao vội nhìn ra cửa. Mặt nàng chợt biến sắc vì ngay khung cửa trước đang có ba người đứng. Cả ba đều trạc tuổi trung niên, toàn thân ướt sũng. Một người nhìn vào phía trong nói:

– Chúng tôi gặp mưa giữa đường, xin đứng trú nhờ một lát.

Thêm ba người này, ngoài hiên có tới bảy người. Bà già toan nhắc họ vào trong nhà nhưng thoáng thấy nét mặt Tiểu Giao đổi khác nên chỉ lặng lẽ gật đầu. Ba người liền quay ra kiếm chỗ ngồi.

Bà già khẽ hỏi Tiểu Giao:

– Cháu có việc cần đi đâu?

Tiểu Giao lưỡng lự một lát đoạn đáp:

– Cháu tới Bình Giang tìm người thân.

Bà già kinh ngạc:

– Cháu nói Bình Giang ngoài Hải Đông hả?

Cô gái khẽ gật đầu. Bà già nhìn ra ngoài trời nói:

– Đường tới Bình Giang còn xa hàng trăm dặm, cháu thân gái một mình làm sao tránh khỏi nguy hiểm.

Thấy Tiểu Giao im lặng, bà hỏi:

– Có ai cùng đi với cháu không?

Cô gái khẽ lắc đầu trong lúc mắt không rời khỏi khung cửa. Bà già nhớ lại sắc mặt của nàng khi ba người lạ xuất hiện, ghé tai hỏi thầm:

– Cháu biết ba người vừa tới?

Nàng chỉ phác họa một cử chỉ mơ hồ.

Bà già cầm lấy bàn tay nàng, nhìn sâu vào cặp mắt đầy vẻ e dè hỏi nhỏ:

– Cháu cần giúp gì không? Nếu cần thì cứ nói!

Cô gái khẽ xiết bàn tay bà, thì thầm:

– Xin bà cho cháu gọi bằng dì và cho cháu nghỉ qua đêm tại đây.

Bà già như ngầm đoán ra tung tích cô gái, vừa gật đầu đáp lời vừa hỏi tiếp:

– Cháu từ châu Ái ra đây?

Cô gái đã bớt đôi phần dè dặt nhưng chỉ hơi cúi đầu đáp khẽ:

– Dạ.

Bất giác bà già đưa mắt nhìn ra phía cửa. Mưa đã giảm nhẹ nhưng gió vẫn gào thét. Phía ngoài trời tối mù mịt. Bà có vẻ cân nhắc một hồi rồi nghiêng đầu sát tai cô gái nói nhỏ:

– Trọn mười ngày nay, việc qua lại giữa Đàng Trong và Đàng Ngoài gần như bị cắt đứt. Từ chân đèo Ba Dội trở lại đây không ngả đường nào vắng bóng tay chân của Tiết Độ Sứ mai phục. Ai không tuân lệnh họ quay về đều bị hại cả. Cháu thoát được tới đây là phúc nhà lớn lắm, nhưng vẫn cần thận trọng. Lỡ có ai hỏi, cứ nói là cháu của dì mới từ Hải Đông vào chứ không được lộ chuyện từ châu Ái ra.

Đứa nhỏ ngơ ngác nhìn bà già rồi nhìn cô gái. Bà già kéo nó vào lòng, nhắc:

– Cháu cũng phải nhớ nói như vậy, nếu có ai hỏi. Cứ bảo chị Giao là cháu của dì vừa từ Hải Đông vào thăm.

Đứa nhỏ gật đầu rồi gỡ tay bà già, bước xuống đi nhẹ ra phía cửa. Bà già quay nhìn Tiểu Giao nói tiếp:

– Dì nghe người trong thôn cho biết không phải chỉ các ngả đường dẫn tới chân đèo Ba Dội bị chận mà tất cả đường mòn đi về Phụng Hóa và dẫy núi hướng tây nam xuôi về Thạch Thành cũng bị bịt kín hết. Người ta bảo không còn ngã nào để có thể thông thương với châu Ái được.

Trong lúc bà nói, Tiểu Giao im lặng nhưng nét lo lắng hiện rõ trên mặt. Quả nhiên nàng gặp may lớn nhờ trận mưa dữ dội bất ngờ đổ xuống và cũng nhờ ở sự không may của người bạn cùng đi. Người đó đi trước nàng khoảng hơn một trăm bộ đã bị ba kẻ lạ chận lại giữa màn mưa mù mịt. Cuộc đọ sức diễn ra tức khắc với cái thế một chống ba. Tiểu Giao chỉ kịp ẩn mình vào lau sậy khi người bạn bị phát giác, không dám tới tiếp cứu vì đã có ước hẹn là nếu một người lâm nạn thì người kia phải lập tức tìm cách thoát thân. Nàng chỉ len theo lau sậy tới gần chỗ giao đấu quan sát tình thế một hồi. Trong khoảnh khắc ngắn ngủi đó, nàng nhận rõ mặt ba kẻ lạ chính là ba kẻ vừa xuất hiện trước hàng hiên. Đây là dấu hiệu báo tin xấu về người bạn đồng hành của nàng. Thấy nàng lo lắng suy nghĩ, giọng bà già càng nghi ngại hơn:

– Có thể ngay lúc này, tay chân Lý Tiến đang bao phía ngoài nhà dì. Chúng ít khi rời mắt khỏi những người lạ mới xuất hiện và cũng ít khi tha mạng cho ai.

Bất chợt bà nghĩ tới những người đang có mặt ngoài hiên và hỏi cô gái:

– Dường như ở ngoài hiên có một phụ nữ thì phải?

Tiểu Giao nhìn bà trong lúc bà cao giọng tiếp:

– Cháu ra mời chị ấy vào nhà nghỉ đỡ một chút cho lại sức. Đàn bà chân yếu tay mềm mà dãi dầu như thế tránh sao khỏi nhuốm bệnh.

Bà hạ giọng ghé sát tai Tiểu Giao thì thầm. Cô gái liền đứng dậy đi thẳng ra hiên.

Ngoài hiên, những người đang có mặt vẫn đứng nguyên tại chỗ, một phía là ông già và ba người mới đến, còn phía kia là người đàn ông cao lớn và cặp vợ chồng trẻ. Tiểu Giao cúi đầu băng ngang trước mặt người đàn ông cao lớn đi tới bên cặp vợ chồng trẻ. Hai vợ chồng cùng nhìn nàng có vẻ thắc mắc. Tiểu Giao cúi chào, nói rõ ý của gia chủ. Người vợ còn đang ngập ngừng thì người chồng đã lên tiếng:

– Chúng tôi xin vâng lời.

Đoạn chàng nắm tay vợ bước theo Tiểu Giao.

Bà già khơi ngọn đèn thêm lớn, mời khách tới bên chiếc bàn gỗ kê ở góc phòng, gần cửa sổ. Bà nhắc Tiểu Giao ngồi xuống bên cạnh và lên tiếng:

– Chúng tôi vốn quê mùa nên không biết cách xưng hô thế nào cho phải lẽ. Xin quí khách vui lòng chỉ dẫn và bỏ qua cho những sơ sót.

Chàng thanh niên vội nói:

– Chúng cháu là thứ bạch đinh lưu lạc, chỉ xin được bác coi như con cháu trong nhà là may lắm rồi.

Chàng thấp giọng tiếp:

– Cháu họ Phạm, còn đây là vợ cháu.

Lời tự giới thiệu vắn tắt khiến bà già và Tiểu Giao hiểu không nên nói về thân phận họ. Bà già ái ngại nhìn nét mặt nhuốm đầy mệt mỏi của thiếu phụ, hỏi:

– Cháu mệt lắm, phải không?

Thiếu phụ đưa tay vuốt mấy sợi tóc lòa xoà trên trán cố phác một nụ cười. Tiểu Giao đặt ly trà vào tay thiếu phụ, nói:

– Chị dùng trà nóng cho ấm lại. Da chị tái ngắt, chắc chị đang lạnh lắm.

Vẻ thân mật của Tiểu Giao khiến thiếu phụ bớt dè dặt, đón ly nước, nói:

– Thấy cô giầm mưa mà tôi phát sợ. Tôi đi như thế chắc bệnh nặng rồi.

Bắt gặp ánh mắt thương cảm của Tiểu Giao, nàng tiếp:

– Nhà tôi hết sức khổ vì cái sức yếu như sên của tôi. Nhiều lúc tôi cứ nghĩ mình chỉ gieo tai rắc họa cho chồng.

Người chồng đưa mắt ra dấu ngăn vợ ngưng nói rồi hỏi bà già:

– Từ hồi nào cháu nghe nhắc vùng này có sông Tạc Khẩu với núi Tạc Sơn, chẳng hay những nơi đó còn cách đây xa không?

Chàng hỏi như để cho có chuyện nói, nhưng bà già hiểu nỗi băn khoăn của chàng. Bà nói:

– Tạc Khẩu là con sông đào nhỏ nối sông Vân ở Hoa Lư với sông Hoạt ở châu Ái. Từ đây tới đó không xa nhưng vướng nhiều đoạn núi đồi hiểm trở phía tây nam động này, không rành đường có thể lạc ngược lên Phụng Hóa, nhưng nếu theo đúng hướng thì không bao lâu sẽ vào huyện Thạch Thành là địa đầu của châu Ái.

Bà nhìn đăm đăm người đối diện, thấp giọng:

– Ngay cả những vùng núi hiểm trở hiện cũng có người của Tiết Độ Sứ chận đón không cho ai qua lại. Nếu có ý định vào Đàng Trong, phải hết sức cẩn thận.

Chàng đặt ly nước đang uống xuống mặt bàn, đột ngột nói:

– Đa tạ sự chỉ dẫn của bác. Bây giờ chúng cháu xin cáo từ.

Bà già nhìn ra ngoài trời thắc mắc:

– Làm sao băng rừng vượt núi giữa đêm hôm thế này?

Chàng nói:

– Chúng cháu không thể đi trong đêm nhưng cũng không thể ở đây lâu hơn, e có điều bất tiện.

Mọi người đứng lên trong lúc chàng thanh niên nói nhỏ với bà già:

– Xin bác gia ơn cho chúng cháu được rời nhà qua cửa sau, vì…

Bà già không nghe chàng giải thích thêm, vội ngoắc mấy người bước theo.

Trong lúc mấy người trò chuyện, đứa nhỏ tiếp tục đùa giỡn một mình. Nó chỉ khựng lại khi thấy mấy người theo bà già đi xuống bếp, rồi tiếp tục nhảy múa.

Bà già mở tấm liếp dẫn ra khu đồi tối mù mịt phía sau, chỉ hướng cho người thanh niên. Thiếu phụ níu tay Tiểu Giao, cố nhìn rõ mặt cô gái trong đêm tối. Giọng nàng run run yếu ớt:

– Lâu lắm rồi tôi mới được chuyện trò thân mật với một người. Cô có cho tôi biết tên được không?

Tiểu Giao thấy nghẹn ngang cổ. Nàng chỉ mới gặp cặp vợ chồng này một thoáng ngắn ngủi nhưng chợt có cảm tưởng đời nàng sẽ ràng buộc vào họ. Trong lúc Tiểu Giao nói tên nàng với thiếu phụ thì người chồng bước ra phía ngoài quan sát xung quanh giữa màn đêm dầy đặc. Tiểu Giao bỗng nghĩ:

– Người này dường như không bao giờ tách rời nổi khỏi mưa gió.

Thiếu phụ bịn rịn không muốn rời xa Tiểu Giao. Khuôn mặt nàng nhợt nhạt hơn khi thấy chồng ngoắc tay ra dấu. Nàng ghé tai Tiểu Giao:

– Chị không thể nói tên mình cho ai nghe được, nhưng mong còn gặp lại em.

Tiểu Giao tưởng chừng thiếu phụ sắp òa khóc. Nàng xiết chặt tay bạn rồi bước lui vào nhà, khép tấm liếp lại.

Phía ngoài, mưa đã ngưng nhưng cây cỏ vẫn quật quã dưới từng cơn gió giật cuồng bạo.