Ngày xưa, khi đang còn “Một miếng giữa làng bằng một sàng xó bếp” việc được ăn giữa chốn đình chung khẳng định cái vị thế của mình trong làng, được chia phần đều nhau mang về là những chuyện hệ trọng. Ngay cả đi ăn cỗ nhà ai đó, các cụ có khi chỉ dám ăn qua loa rau miến nhì nhằng, còn bao nhiêu xôi thịt chia nhau mang về nhà cho cháu. Trông thì bệ rạc, nhếch nhác đấy, nhưng cũng thấy tấm lòng thương con trẻ, chúng ở nhà chả mấy khi có miếng xôi miếng thịt mà ăn. Cho nên khi chia phần nhất thiết phải đều nhau. “Mời nhau ăn cỗ, đánh nhau chia phần” là vì vậy.
Trong những trường hợp khác, kém miếng kém phần lại được phát triển thành “Con gà tức nhau tiếng gáy”. Thấy người khác hơn, trong lòng nảy sinh ghen tị, tức tối.
Trong đời sống hiện đại, kém miếng được chuyển hoá thành muôn hình vạn trạng. Vì không chịu kém miếng nên cứ phải “trên phân” bằng mọi giá. Thấy người ta mặc áo đắt tiền, xách chiếc bóp đắt tiền, cái nhẫn cái lắc đắt tiền…trông ngứa mắt không chịu được. Đã thế bà mày cho mày biết mặt, bà đi sắm một cái trên phân. Mày khoe cả nhà mày đi du lịch Thái ư? Vớ vẩn. Tao sẽ đi du lịch châu Âu cho mà coi. Châu Âu đã là cái thá gì? Tao đi du lịch Mỹ cho mày tức… Ấy là chuyện đàn bà. Còn chuyện đàn ông cũng ham trên phân không kém. Mày mua con xe “nháp” làm gì, mua hẳn con tử tế mà đi, mèng ra cũng phải như con của tao ấy chứ. Ôi dào, xe thằng này mùi mẽ gì. Tao chơi con 4 chấm cho nó đừng tinh tướng. Mày có uống hết chai bảy nhăm này không. Chuyện nhỏ như con thỏ. Hẳn chai một trăm kia. Mày có bồ trẻ đến cỡ nào? Tưởng gì, 30 mà cũng khoe, đây 20 nhé! Thói thích trên phân là kết quả của một tình trạng tâm lý tiểu nông của xã hội truyền thống Việt Nam, mà gọi nôm na là bệnh sĩ. Trong xã hội tiểu nông, không có tâm lý cạnh tranh lành mạnh, không muốn cho ai hơn, và dùng mọi trò láu cá, tháu cáy, đi tắt để mong trội hơn người khác; chứ không chú trọng hơn người khác bằng tài năng, trí tuệ và sự trung thực của mình.
Nhìn vào nạn tắc đường, kẹt xe hôm nay, ngoài những nguyên nhân khác như cơ sở hạ tầng, mật độ xe cộ… thì còn một nguyên nhân nữa: thói thích trên phân, không chịu kém miếng ai. Tại sao mình lại phải đứng sau họ nhỉ? Thế là bằng mọi cách lách lên trên cho hơn nửa vành xe. Tại sao thằng kia lách tài thế nhỉ? Mày đã là cái thá gì. Thế là bèn chen lấn, lách lên vượt hẳn một bánh xe. Cứ thế. Đường đã tắc lại càng tắc. Kém miếng không chịu được. Khốn thay!
