Lý Nghị tùy tay chỉ một cái, mời một nam sinh đeo kính đặt câu hỏi.

Câu hỏi của nam sinh là: "Lý Bộ trưởng, xin hỏi, văn hóa Hoa Hạ mấy ngàn năm, giá trị tinh thần nào phổ cập nhất mà lại không trùng lặp với các nền văn hóa khác?"

Lý Nghị đáp: "Đạo quân tử, đạo lễ nghi, đạo trung dung."

Vì đây là chế độ hỏi đáp nhanh, cho nên sau khi nam sinh đặt câu hỏi xong liền ngồi xuống.

Lý Nghị lại ngẫu nhiên mời các sinh viên khác đặt câu hỏi.

Lần này người được Lý Nghị chọn là một nữ sinh dáng người nhỏ nhắn, cô hỏi: "So với văn hóa phương Tây, văn hóa Hoa Hạ thiếu sót nhất là gì?"

Lý Nghị không chút do dự trả lời: "Ý thức công cộng, ý thức thực chứng, ý thức pháp trị. Nhưng tôi muốn nói thêm hai câu, văn hóa Hoa Hạ không phải thiếu ý thức pháp trị, thời cổ đại cũng có Pháp gia, chỉ là thời phong kiến độc tôn Nho thuật nên đã ức chế sự phát triển của Pháp gia mà thôi."

"Lý Bộ trưởng, xin hỏi, ở nước Hoa Hạ hiện nay, lĩnh vực nào ông lạc quan nhất?"

"Kinh tế."

"Lĩnh vực nào bi quan nhất?"

"Tư tưởng. Bởi vì các đại tư tưởng gia thời cổ đại quá nhiều, lại như núi cao ngưỡng vọng, đến tận bây giờ vẫn chưa xuất hiện người có thể vượt qua họ."

"Lý Bộ trưởng, trên thế giới có rất nhiều nền văn minh, nhưng các nền văn minh khác đều không mở cái gọi là học viện của riêng mình, tại sao tiếng Hán các ông lại đến nước chúng tôi để mở học viện tiếng Hán?"

"Bởi vì các nền văn minh khác đều đã đứt đoạn hoặc diệt vong, chỉ có văn minh Hán là vẫn luôn tiếp nối."

"Lý Bộ trưởng, tôi nghe nói học viện tiếng Hán còn mở các khóa học lý luận Trung y?"

"Đúng vậy, Trung y vừa là một loại y thuật, cũng là một loại văn hóa cổ xưa."

"Có người cho rằng Trung y là ngụy khoa học, nên bị thủ tiêu, đương nhiên cũng có nhiều người cho rằng không nên thủ tiêu. Lý Bộ trưởng, ông có ý kiến gì về việc này?"

"Tộc người đông dân nhất trên địa cầu chính là nhờ sự che chở của Trung y mà được truyền thừa lại. Việc khiến tôi tức giận nhất trên đời này, chính là lấy cái nhìn của người khác để nói rằng tổ tiên bao đời của mình đều sống sai cả rồi."

Câu trả lời đặc sắc của Lý Nghị đã giành được sự tán thưởng nhiệt liệt của các sinh viên.

Người giơ tay ngày càng nhiều, dường như họ có vô vàn câu hỏi.

Lý Nghị chú ý tới việc ngôi sao lớn Tôn Doãn Nhi ngồi hàng ghế đầu cứ giơ tay cao mãi, nhưng Lý Nghị lại chưa từng gọi cô một lần nào.

Tôn Doãn Nhi có vẻ hơi tức giận: Người này rõ ràng đã thấy mình giơ tay cao thế kia mà sao cứ không gọi mình? Hắn là cố ý đúng không?

Thế là, không đợi gọi tên người khác, cô tự mình đứng dậy nói: "Tôi có thể đặt một câu hỏi không?"

Lý Nghị chỉ có thể nói: "Được."

Tôn Doãn Nhi hỏi: "Ông vừa nói, không thể lấy cái nhìn của người khác để nói rằng tổ tiên bao đời của mình đều sống sai cả rồi. Vậy, tôi có thể cho rằng ông không đồng ý dùng tiêu chuẩn giá trị hiện đại của phương Tây để cắt xẻ lịch sử văn hóa Hoa Hạ không?"

Lý Nghị đáp: "Đương nhiên. Những tiêu chuẩn giá trị hiện đại của phương Tây rất tốt. Nhưng nên hiểu rằng, trước khi những tiêu chuẩn đó của họ xuất hiện, người Hoa đã sống vô cùng đặc sắc suốt mấy ngàn năm, sống ra chư tử bách gia, sống ra đế quốc Tần Hán, sống ra Thịnh Đường Đại Tống."

Tôn Doãn Nhi nói: "Tôi nghe nói ở đất nước các ông hiện nay rất thịnh hành 'Quốc học'. Học viện tiếng Hán của các ông chính là dạy người ta Quốc học sao?"

Lý Nghị đáp: "Cái gọi là Quốc học ở nước tôi, định nghĩa này chúng ta phải làm rõ trước đã. Có thể nói đó là một loại văn hóa Hoa Hạ, những tác phẩm kinh điển truyền thống Hoa Hạ. Chứ không phải một dạng hình thái chính trị, điều này có sự khác biệt bản chất với quốc ca, quốc kỳ. Văn hóa không độc lập mà là dung hợp, văn hóa cũng không bài ngoại mà là tương trợ lẫn nhau. Chúng tôi mở học viện tiếng Hán chính là để văn hóa ưu tú của nước mình bước ra khỏi biên giới, dung hợp với các nền văn hóa ưu tú khác trên toàn thế giới, trên cơ sở giao lưu thông hiểu mà đạt được sự hoàn thiện và phát triển lớn hơn."

Tôn Doãn Nhi hỏi: "Xin hỏi Lý Bộ trưởng, ông nhìn nhận thế nào về nghệ sĩ giải trí Hàn Quốc?"

Câu hỏi này khá sắc bén, bởi vì bản thân cô chính là nghệ sĩ trong giới giải trí Hàn Quốc, hơn nữa còn là nhân vật đại diện khá nổi tiếng.

Lý Nghị đương nhiên nhớ đến định nghĩa tám chữ mà ông dành cho nghệ sĩ Hàn Quốc khi thảo luận với Kim Thái Hi hôm nọ, đó chính là: cung cấp vui chơi, phục vụ vui chơi.

Thế nhưng, ở trong hoàn cảnh này, Lý Nghị đương nhiên không thể nói ra tám chữ đó.

Kim Thái Hi ngồi ngay bên cạnh Tôn Doãn Nhi, cô cố ý quấy rối, khẽ cười nói: "Lý Bộ trưởng chắc chắn sẽ nói tám chữ, đó là cung cấp vui chơi, phục vụ vui chơi."

Giọng cô nói rất khẽ, nhưng vừa đủ để Tôn Doãn Nhi nghe thấy.

Gương mặt xinh đẹp của Tôn Doãn Nhi đỏ ửng, trên gương mặt trắng như tuyết dường như có thể vắt ra máu.

Nếu Lý Nghị thực sự trả lời như vậy, e là Tôn Doãn Nhi có thể phát điên ngay tại chỗ mất?

Kim Thái Hi đắc ý mỉm cười, nhìn Lý Nghị trên bục, xem ông trả lời câu hỏi này thế nào.

Lý Nghị chậm rãi nói: "Cái đẹp cũng là một loại giá trị văn hóa. Phục hưng văn nghệ châu Âu vĩ đại như vậy, nhìn kỹ lại thì lúc đó cũng chẳng có luận văn học thuật nào đáng xem, chỉ có mấy họa sĩ và nhà điêu khắc thể hiện vẻ đẹp của cơ thể người. Nghệ sĩ trong giới giải trí Hàn Quốc đều là một phong cảnh, Hàn giải trí cũng là một loại văn hóa. Tôi trả lời như vậy, cô hài lòng không?"

Tôn Doãn Nhi cười tươi: "Tôi rất hài lòng."

Cả hội trường vang lên tiếng vỗ tay.

"Giả tạo, đồ lừa đảo!" Kim Thái Hi lại hận đến nghiến răng, trong mắt cô, Lý Nghị chính là một kẻ nói dối từ đầu đến chân!

Tôn Doãn Nhi hỏi: "Tôi còn muốn hỏi một câu, ông có ý kiến gì về việc sinh viên đại học làm nghệ thuật?"

Lý Nghị đáp: "Một sinh viên đại học có thể theo đuổi công việc văn nghệ, lại nhận được sự công nhận của đại chúng, nhận được sự hoan nghênh của quần chúng, đây là chuyện vô cùng hiếm quý. Nước chúng tôi có một danh ngôn, nổi tiếng cần phải tranh thủ lúc còn trẻ. Trẻ mà nổi tiếng thì càng thêm ý khí phong phát, càng có thể tận hưởng cuộc sống tốt đẹp hơn. Tôi cho rằng, sinh viên đại học làm nghệ thuật, chỉ cần phương thức chính đáng, thì đây là một chuyện đáng khen ngợi."

Tôn Doãn Nhi hài lòng gật đầu, nói tiếng cảm ơn rồi mới ngồi xuống.

Lúc này, có một nam sinh đứng dậy đặt câu hỏi: "Lý Bộ trưởng, các ông đến nước chúng tôi mở học viện tiếng Hán, liệu có mang tính chất xâm nhập văn hóa không?"

Người này không mời mà tự hỏi, câu hỏi lại còn sắc bén và không thiện ý đến vậy!

Kim Thái Hi lập tức trút được một ngụm khí độc, thầm nghĩ lần này coi ông ra sao, xem ông trả lời thế nào!

Lý Nghị đã sớm lường trước, trong buổi diễn thuyết hôm nay chắc chắn sẽ có người đưa ra một số câu hỏi không mấy thiện ý.

Đối mặt với ánh mắt của các sinh viên Hàn Quốc dưới đài, Lý Nghị thần thái bình thản, chậm rãi nói: "Câu hỏi này, trong câu trả lời trước đó của tôi đã có đáp án rồi. Tôi vừa nói, chúng ta ra nước ngoài mở học viện tiếng Hán không chỉ giới hạn ở Hàn Quốc này, mà còn sẽ lần lượt mở khắp nơi trên toàn cầu."

Dừng một chút, Lý Nghị nói tiếp: "Mà mục đích của chúng ta chính là để học hỏi văn hóa tiên tiến bên ngoài, để văn hóa Hán của chúng ta dung hợp với văn hóa ưu tú bên ngoài."

Sau đó, ông nâng cao giọng, nhấn mạnh: "Tôi nói lại lần nữa, là dung hợp chứ không phải xâm nhập. Biển lớn sở dĩ rộng lớn vô biên là nhờ dung nạp trăm sông. Bất kỳ loại văn hóa nào cũng cần phải có tấm lòng và khí độ như vậy."

Dưới đài có người vỗ tay, tán thưởng cho bài phát biểu của Lý Nghị.

Lý Nghị nói: "Trong lịch sử văn hóa Hán cũng từng trải qua nhiều lần dung hợp lớn, nó đã tiếp nhận Phật giáo truyền vào, cũng dung nạp văn hóa du mục, chính nhờ sự dung hợp này mới khiến nó không ngừng phát triển lớn mạnh."

Bây giờ bắt đầu, không đợi Lý Nghị gọi tên, cứ hễ có khoảng trống là lập tức có người đứng dậy đặt câu hỏi.

Sau khi Tôn Doãn Nhi mở màn, các sinh viên đều bắt chước theo.

Thế đấy, lại có người đứng dậy hỏi: "Lý Bộ trưởng, sau khi văn hóa Hán phát triển lớn mạnh rồi, liệu có mở rộng ra bên ngoài không?"

Lý Nghị khẽ cười: "Mở rộng? Cậu tưởng là công phạt quân sự à? Lúc đầu tôi đã nói rồi, hôm nay chúng ta chỉ bàn về văn hóa và giáo dục, không bàn đến chính trị và quân sự. Đương nhiên, tôi vẫn rất sẵn lòng trả lời câu hỏi này của cậu từ một góc độ khác."

"Voltaire từng nói một câu như thế này, khi nghiên cứu lịch sử hành tinh này với tư cách là một tư tưởng gia, trước tiên phải hướng cái nhìn về phương Đông bao gồm cả Hoa Hạ. Ông ấy còn nói, khi người dân nhiều quốc gia khác còn đang tranh luận về nguồn gốc của con người thì người Hoa Hạ đã đang nghiêm túc viết nên lịch sử của chính mình rồi."

"Việc Đông học tây tiệm (học thuật phương Đông truyền sang phương Tây) đã xảy ra từ rất sớm. Thế kỷ 17, 18, khi các giáo sĩ nước ngoài dịch các điển tịch (kinh điển/sách cổ) văn hóa nước chúng tôi sang tiếng phương Tây và truyền bá vào châu Âu, đã từng khơi gợi sự hứng thú cực lớn của một nhóm học giả và tư tưởng gia khai sáng phương Tây. Descartes, Leibniz, Montesquieu, Voltaire, Goethe, Kant... đều từng nghiên cứu về văn hóa Hán. Nếu nói đến mở rộng, thì thời kỳ đó chính là thời kỳ tốt nhất để văn hóa Hán mở rộng ra toàn cầu."

"Nếu có bạn sinh viên nào vẫn chưa hiểu hết lời tôi vừa nói, vậy tôi xin nói thêm vài câu nữa. 'Hòa nhi bất đồng' (hòa hợp mà không hòa tan) là một tư tưởng vĩ đại mà các tư tưởng gia thời cổ đại nước tôi đã đề xuất. Hòa hợp mà không rập khuôn máy móc, khác biệt mà không xung đột lẫn nhau; hòa hợp để cùng sinh trưởng, khác biệt để bổ sung hỗ trợ lẫn nhau. Dùng quan điểm 'hòa nhi bất đồng' để quan sát, xử lý vấn đề không chỉ có lợi cho việc chúng ta đối xử tốt với các quốc gia hữu bang, mà còn có lợi cho việc quốc tế hóa giải các mâu thuẫn."

"Tôi tin chắc rằng, một ngày mai vô cùng tươi sáng, vô cùng tốt đẹp như vậy nhất định sẽ đến!"

Cả hội trường dành tặng những tràng pháo tay nhiệt liệt và kéo dài.

"Lý Bộ trưởng, ông nói rất đặc sắc, có thể nghe ra văn hóa tố dưỡng của ông cũng rất cao. Thế nhưng, ông thực sự cho rằng những văn hóa truyền thống đó của quý quốc, thật sự có thể nhận được sự công nhận và yêu thích của người nước ngoài sao?" Một nam sinh cao gầy, ngay sau khi tiếng vỗ tay lắng xuống liền lập tức đứng dậy đặt câu hỏi.

Lý Nghị đáp: "Tôi cho rằng, những thứ ưu tú đều không phân biệt biên giới. Người đẹp, việc đẹp, âm nhạc đẹp, thư họa nghệ thuật đẹp đều có thể khơi gợi sự đồng cảm của tất cả những người yêu cái đẹp. Ở đây, tôi muốn mời một người bạn lên sân khấu, để cô ấy thể hiện một tiết mục tài nghệ cho mọi người xem, xem xong rồi hãy đánh giá."

Nói xong, Lý Nghị vẫy vẫy tay về phía góc bên trái dưới sân khấu.

Thư Nhã đã được Lý Nghị sắp xếp từ trước, ôm đàn cổ tranh bước lên sân khấu.