C

ó một buổi chiều trong chuyến thăm Cambridge lần đó, sau khi đi chèo thuyền ở dòng sông Cam, tôi rảo bước quay lại căn hộ nơi mình đã thuê, băng qua khu chợ trời nhộn nhịp giữa quảng trường, tôi đi dọc Sidney Street đến siêu thị Sainsbury’s với dự định mua đồ ăn tối. Sainsbury’s là một chuỗi siêu thị nổi tiếng của Anh quốc với nhiều cửa hàng lớn nhỏ khác nhau tùy thuộc vào địa điểm. Ở trung tâm Cambridge có một cửa hàng Sainsbury’s được xây theo kiểu một siêu thị nhỏ và tiện lợi. Ngày trước, khi đi học về, tôi và Jennifer vẫn thường tạt ngang để mua ít đồ ăn nhẹ.

Hồi đó, tôi vẫn nhớ có một người đàn ông khoảng 50 tuổi ăn xin ngồi hằng ngày một bên lối vào Sainsbury’s. Ông luôn lim dim, râu tóc lủi phủi, rối bời. Kế bên ông luôn là vài chai bia đã cạn, và một cái túi ngủ cũ kỹ, rách nát. Tôi đoán vì thế rất ít người cho ông tiền, vì họ nghĩ ông sẽ nướng hết vào rượu chè và cuộc đời ông trước sau gì cũng kết thúc trong đau đớn và cô độc.

Con đường có siêu thị Sainsbury’s.

Lúc còn nhỏ, mỗi lần thấy ông, tôi luôn động lòng, tuy nhiên tôi cũng không cho ông tiền vì cũng nghĩ như người ta. Tôi chỉ nhận ra được rằng dù ở một đất nước tuyệt vời và giàu mạnh đi chăng nữa, cũng tồn tại những mảnh đời tối tăm, cùng cực. Có những người vì thế lại còn sinh ra bản tính cướp của như tên trộm mà tôi và Elena đã gặp phải ở Birmingham.

Khi đi gần tới siêu thị Sainsbury’s tôi nghe thấy tiếng rao rất dõng dạc: “Thưa quý bà, quý ông, báo The Big Issue giá chỉ một bảng!” (Ladies, Gentlemen, 1 pound for The Big Issue!) Tiếng rao được lập đi lập lại, lẫn đâu đó là tiếng cám ơn khi có người ghé qua mua. Tôi dụi mắt, nhìn người rao bán, chẳng phải đó là người đàn ông ăn xin trước đây sao? Trông ông phấn khởi, tóc tai cắt gọn gàng. Thay vì ăn mặc khổ sở như ngày trước, ông nhìn sạch sẽ hơn khi khoác chiếc áo đỏ có in dòng chữ lớn: “The Big Issue”.

The Big Issue (Vấn đề lớn) là tên một tờ báo cập nhật các tin tức xã hội và chính trị được thành lập tại London, với mục đích giúp đỡ cho những người vô gia cư. Tất cả những người đăng ký bán báo cho The Big Issue phải chứng minh rằng họ không còn nơi nương thân nữa. Khi đó The Big Issue sẽ tạo cho họ công ăn việc làm và một nơi trú ngụ để tiếp tục cuộc sống của mình. Một ấn phẩm chỉ bán với giá một bảng, và vì thế, tôi thấy rất nhiều người vào ra Sainsbury’s đều thả xuống cái ly của ông một đồng tiền và nhận lấy tờ báo kèm nụ cười hân hoan của ông ấy.

Tôi không biết bằng cách nào ông đã thay đổi để trở nên có ích cho đời, nhưng trong lòng thì vui lắm khi nhìn thấy ông ăn xin nát rượu ngày nào nay đã có niềm tin vào cuộc đời trở lại. Sau khi đã tính tiền bữa tối và mua kèm hai cái sandwich cho sáng mai, tôi quay ra và đưa cho ông một bảng tiền thối lúc nãy để đổi lấy một tờ báo. Ông già nhoẻn miệng cười tươi rói, lộ hàm răng đã vàng ố vì những năm tháng thuốc lá và rượu chè. Ông lịch sự nói: “Cám ơn cô gái yêu dấu!” (Thank you, my dear!). Rồi lúi húi quay xuống dọn dẹp để ra về. Hoàng hôn cũng vừa buông xuống. Nhìn thấy ông yêu đời trở lại, tôi không kìm được thắc mắc nên hỏi: “Có phải hồi trước ông vẫn ngồi tại đây không?”.

Ông thật thà nói: “Phải, ngày trước ta vẫn thường ngồi ở đây nhưng không phải bán báo như thế này.”

“Điều gì đã làm ông thay đổi?” – Tôi nghiêng đầu hỏi.

Ông ngưng lại, nhìn tôi trầm ngâm rồi ngồi xuống thềm. Tôi cũng lật đật ngồi theo ông, lắng nghe. Ông hỏi: “Câu chuyện dài lắm. Cô có muốn nghe không?”. Rồi không đợi tôi trả lời, ông lại tiếp, như thể kể cho chính mình chứ không phải kể cho tôi nghe. Ông nói: “Thời gian ta còn trẻ, ta sống với một bà vợ, hai đứa con song sinh và một ông bố già bệnh tật. Vợ ta không đi làm vì sinh sản đã làm cho bà ấy suy nhược.

Tất cả đều đổ lên vai của ta để chi trả cho cuộc sống hằng ngày. Ta làm cho công ty đường sắt, luôn nhận thêm ca để có tiền, và ta đã làm bảy ngày một tuần, từ sáng đến tối mịt luôn cắm mặt xuống đường ray xe lửa”.

Ông tư lự một lúc rồi nói tiếp: “Dù chung sống một nhà, nhưng ta chẳng bao giờ có thời gian yêu thương vợ ta, hay ngắm nhìn hai đứa con, cũng như chăm sóc cho ông bố già đau ốm. Và một ngày, khi về nhà, ta phát hiện ra bố ta đã chết từ lúc nào trên ghế sofa khi ông ngồi xem phim. Vợ ta bỏ đi không một lời từ biệt, để lại hai đứa nhỏ bò lăn lóc trên sàn nhà”.

Tôi thấy ông rơi nước mắt, tôi buột miệng nói: “Ba của con cũng mất cách đây không lâu, và con đã không về kịp để thăm ông ấy lần cuối”.

Ông quan sát tôi, có thể để đong đếm xem nỗi đau của tôi có sâu bằng nỗi đau ông đã trải qua hay không. Rồi như tìm được một chút đồng cảm, ông nói “Cô có hiểu cái cảm giác hối hận và bất lực tột cùng không? Ta đã không hiểu vì sao mình phải nai lưng ra làm như một con thú vật, rồi đổi lấy một gia đình tan vỡ. Đó là vì ta chưa bao giờ bỏ thời gian ra để chăm sóc cho gia đình của mình”. Ngưng một chút, ông kể tiếp: “Thời gian sau đó, ta không thể một mình nuôi hai đứa nhỏ cùng một lúc. Công ty đường sắt lại cho ta nghỉ việc.

Điều ám ảnh ta nhất, đó là chính tay ta đã phải gọi cho những trung tâm chăm sóc trẻ em và tìm người nhận nuôi hai đứa trẻ. Ta đã phải cho chúng đi trong nước mắt và đau khổ nhưng ta biết chúng sẽ có một tương lai tốt đẹp hơn. Rồi dần dần ta tìm đến rượu để giải sầu và cứ thế, ta trở thành một người vô gia cư từ lúc nào không hay”.

Tôi cảm thấy nhói trong tim qua từng lời kể của ông. Những cảm giác đó, tôi chưa từng trải qua nên không thể hiểu hết nỗi đau trong lòng ông. Tôi thương ông đã phải trải qua những nỗi bất hạnh liên tiếp dồn dập. Tôi tự hỏi khi ba mẹ trao tôi cho Anh quốc nuôi nấng, có thể họ cũng đã cảm thấy phần nào giống ông già này, với những thương nhớ, lo lắng trong bất lực. Nhưng tôi biết ba mẹ tôi đã rất mạnh mẽ vì họ luôn có niềm tin vào tương lai tốt đẹp của tôi ở đất nước mà tôi đã chọn lựa.

“Ông có gặp lại con của mình không?” – Tôi hỏi. Ông bỗng vui lên, gương mặt ông trở nên hồng hào: “Có. Chính ba mẹ nuôi của chúng đã liên lạc với nhau cho hai anh em chúng đoàn tụ. Cả hai bây giờ đã mười tám tuổi, khỏe mạnh và thông minh. Chúng đã cùng nhau đi tìm ta. Cô có biết mười mấy năm qua không gặp, vậy mà cái ngày hai anh em chúng đến đây, ta nhận ra chúng ngay lập tức. Đối với ta, chúng chẳng hề thay đổi, cô hiểu những gì ta đang nói không?”.

Rồi ông tiếp lời: “Khi xác nhận được ta là cha của chúng, chúng đã đem ta về nhà, tắm rửa và đưa ta đi cắt tóc. Cô biết không? Chúng đã làm ta nhớ rằng mình vẫn có lòng tự trọng. Ta không thể sống như một tên vô dụng của xã hội và sau đó lại ăn bám con cái của mình. Ta nói với chúng rằng chúng không cần lo cho ta nữa, ta sẽ đăng ký làm việc cho The Big Issue, và với thu nhập vừa đủ như thế này, ta sẽ xây dựng lại cuộc đời của mình”.

Dừng lại một chút, ông nhìn tôi quả quyết: “Ta sẽ khiến cho hai đứa con của ta tự hào về người cha này, cũng giống như ta luôn tự hào về chúng vậy”.

“Con chắc chắn ông sẽ làm được!” – Tôi nói, truyền hết niềm tin của mình sang cho ông. Chiều đó, khi tạm biệt ông, tôi đã để lại cho ông hai cái bánh sandwich mình đã mua. Trên đường về nhà, tôi vừa nghĩ đến cuộc trò chuyện đó, vừa nhớ đến ba mẹ mình. Bất chợt, tôi nhận ra được những giá trị tình cảm trong cuộc sống. Có thể đã đến lúc tôi nên biết nâng niu gia đình trước khi quá muộn.