Cái ý định gặp cô em họ lại tan vỡ khi chiều xuống, Pêpê Rây ngồi lì trong phòng để viết mấy bức thư nhưng không thể gạt khỏi đầu óc một quyết định đã hình thành.
- Đêm nay hoặc sáng mai - anh tự nhủ - phải kết thúc vụ này bằng mọi cách thôi.
Khi có người mời anh xuống ăn tối, bà Perfêcta đến bên anh và nói ngay:
- Cháu Pêpê thân yêu, cháu đừng sốt ruột, cô sẽ dàn xếp với ngài Inôxenxiô, cô đã biết chuyện rồi. Bà Maria Rêmêđiôx vừa mới ở đây ra xong. Bà ấy đã kể cho cô nghe hết mọi chuyện.
Mặt bà Perfêcta rạng rỡ, thỏa mãn giống như mặt một nghệ sĩ kiêu hãnh vì tác phẩm của mình.
- Sao?
- Cô tha lỗi cho cháu, cháu ạ. Chắc là cháu uống vài chén rượu ở nhà Du hí, đúng thế không? Rồi sau là cái trò đàn đúm lăng nhăng... Lão Hoan Tafêtan, mấy đứa con gái nhà Trôgia...! Thật là kinh khủng, thật là đáng sợ. Cháu đã suy nghĩ kỹ chưa?
- Cháu đã suy nghĩ tất cả rồi, thưa cô - Pêpê Rây đáp và nhất định sẽ không tranh cãi gì với bà nữa.
- Cô sẽ giấu kín không viết cho ba cháu biết những điều cháu đã làm...
- Cô cứ viết cho ba cháu những gì cô thấy cần viết.
- Thế nào? Cháu sẽ biện bạch bằng cách chối cãi những điều cô nói chứ gì?
- Cháu không chối cãi.
- Thế cháu có xác nhận là cháu đã vào nhà bọn con gái...
- Cháu đã vào đấy.
- Và cháu đã cho bọn chúng nửa nén vàng, bởi vì theo như bà Maria Rêmêđiôx cho biết chiều hôm nay con bé Flôrentina đã đến hiệu kim hoàn đổi nửa nén vàng. Bọn chúng nó không thể kiếm được từng ấy bằng cách may vá. Chiều hôm nay cháu đã ở trong nhà chúng nó, và sau đó…
- Sau đó cháu cho các cô ấy tiền, đúng thế đấy.
- Cháu không chối cãi chứ?
- Việc gì cháu phải chối. Cháu nghĩ rằng cháu có thể dùng tiền của cháu vào việc gì cháu cho là cần thiết.
- Nhưng chắc chắn cháu sẽ thanh minh là cháu không ném đá vào ngài cố đạo.
- Cháu không ném.
- Ý cô muốn nói là bọn chúng ném trước mặt cháu...
- Đó lại là chuyện khác.
- Và bọn chúng nó thóa mạ bà Maria Rêmôđiôx đáng thương.
- Cháu cũng không phủ nhận.
- Vậy cháu sẽ nghĩ thế nào về tư cách của mình, Pêpê? Lạy chúa, cháu không trình bày gì cả, cháu không ăn năn hối hận gì cả, không phản đối... không...
- Không, hoàn toàn không, thưa cô.
- Thậm chí cháu còn có ý bôi nhọ cô, làm khổ cả cô nữa.
- Cháu chẳng hề bôi nhọ, làm khổ cô...
- Thôi, anh chỉ còn thiếu nước... Đây, anh hãy cầm lấy gậy mà đánh tôi đi.
- Không.
- Thật là vô lo! Thật là… Thế cháu không ăn tối chứ?
- Cháu sẽ ăn.
Trong khoảng hơn mười lăm phút, ông Cagiêtanô, bà Perfêcta và Pêpê Rây lặng lẽ ngồi ăn. Bầu không khí im lặng này bị phá vỡ khi ông Inôxenxiô bước vào phòng ăn.
- Tôi thật lấy làm tiếc, cậu Hôxê quý mến. Xin cậu tin là tôi thành thật lấy làm tiếc - Lão nói khi bắt tay anh, và ái ngại nhìn anh.
Anh kỹ sư sững sờ, bối rối, không biết trả lời ra sao.
- Tôi muốn nói về sự việc xảy ra hồi chiều.
- À ... vâng.
- Về vụ đuổi cậu ra khỏi chỗ thờ phụng thiêng liêng của nhà thờ lớn.
- Ngài giám mục - Pêpê Rây nói - chắc phải suy nghĩ nhiều, trước khi đuổi một con chiên ra khỏi nhà thờ...
- Đúng như vậy. Thì không hiểu ai đã làm cho Đức Ngài có định kiến rằng cậu là con người có những lề thói rất xấu. Tôi không biết ai đã nói với Đức Ngài là cậu truyền bá thuyết vô thần ở tất cả mọi nơi. Cậu chế giễu tất cả những công việc thiêng liêng và những người sùng bái, thờ phụng Chúa. Hơn nữa cậu còn có dự định phá bỏ nhà thờ, để lấy đá xây dựng một nhà máy làm hắc ín. Tôi đã tìm cách cố gắng thuyết phục Đức Ngài nhưng Đức Ngài của chúng tôi hơi cố chấp.
- Cám ơn lòng tốt.
- Xin Đức Cha chẳng cần phải quan tâm đến cháu như thế nữa. Chiều nay suýt nữa thì bọn chúng nó đã làm ngài đổ kềnh tại chỗ rồi.
- Dào ôi! Gì vậy? - Lão thày tu vừa cười vừa nói - Ở đây mọi người đã biết cái chuyện vặt ấy rồi ư? Tôi chắc rằng chỉ có Maria Rêmôđiôx đem chuyện đến đây thôi. Tôi đã ngăn ngừa nó rồi. Tôi đã nghiêm khắc cấm nó rồi mà. Bản thân câu chuyện chẳng có gì đáng quan tâm, đúng vậy không, cậu Đê Rây?
- Đấy là ông nghĩ thế thôi.
- Đúng, đó là ý nghĩ của tôi. Chuyện của thanh niên mà. Tuổi trẻ, thanh niên ngày nay nói gì thì nói, thường ngả theo những thói hư tật xấu và những hành động phóng đãng. Cậu Hôxê đây là một người có đức hạnh cũng không thể nào hoàn hảo được... Có gì đặc biệt đâu, nếu những cô bé xinh đẹp ấy cám dỗ cậu, và sau đó bòn tiền của cậu, rồi lôi kéo cậu tùng phạm vào những trò nghịch ngợm trâng tráo, vô liêm sỉ và tội lỗi, sỉ nhục hàng xóm láng giềng. Anh bạn thân mến của tôi ơi, mặc dù tôi chia phần đau đớn trong những trò chơi chiều nay - Lão vừa nói vừa đưa tay lên sờ vết thương trên đầu - Nhưng tôi không cho là mình bị xúc phạm, cũng không oán trách gì cậu về những kỷ niệm mà cái trò đùa nghịch thô bỉ ấy để lại. Tôi thành thực lấy làm tiếc, khi biết là Maria Rêmêđiôx đã đến đây kể hết mọi chuyện. Bà cháu gái của tôi là chúa hớt lẻo... Chắc là bà ấy cũng đã nói về chuyện nửa nén vàng những trò đổ đốn của cậu với các cô bé ở ngoài hiên, và những trò nhởn nhơ, cấu véo, nhảy cỡn của ông Hoan Tafêtan... Bậy quá, những việc đó đáng lẽ phải giữ kín...
Pêpê Rây không biết họ sẽ còn làm gì để hành hạ, giầy vò, sỉ nhục anh nữa. Thái độ khắc nghiệt của bà cô hay là những lời nói bợ đỡ giả dối của lão thày tu.
- Tại sao không cần nói ra? - Bà Perfêcta nhấn mạnh - Chính nó không thấy xấu hổ về tư cách của nó. Cứ để cho mọi người đều biết. Tôi sẽ chỉ giữ kín với con gái của tôi thôi, bởi vì trong trạng thái tâm thần của nó lúc này những cơn tức giận thật là đáng sợ.
- Xin bà chớ lo ngại, thưa bà - Lão cố đạo tiếp lời. - Ý kiến tôi là không nhắc đến chuyện đó nữa, và khi người bị ném đá nói ra điều này thì ắt hẳn mọi người có thể vừa lòng. Hòn đá ném vào đầu không phải chuyện đùa đâu, cậu Hôxê, bởi vì tôi tưởng là đã bị thủng sọ và lòi óc ra rồi đấy...
- Tôi rất tiếc. - Pêpê ấp úng - Tôi thật sự lấy làm tiếc, mặc dù tôi chẳng dính dáng gì vào việc ấy.
- Việc cậu vào thăm các cô gái nhà Trôgia làm cho dân chúng cả thị xã để ý - Lão cố đạo nói - ở đây không phải như ở Mađrít, thưa các vị, không phải chúng ta đang ở nơi trung tâm của sự đồi trụy, nhơ nhuốc...
- Ở đấy cháu có thể vào những chốn ăn chơi bẩn thỉu nhất - Bà Perfêcta nói - mà chẳng ai biết cả.
- Còn ở đây thì chúng tôi luôn luôn để ý đến nhau - Lão Inôxenxiô tiếp lời - Chúng tôi để ý đến tất cả những gì người bên cạnh mình đang làm, và với cái hệ thống theo dõi ấy, luân lý công cộng luôn luôn được đề cao... Xin anh tin tôi, anh bạn của tôi, hãy tin ở tôi, tôi không phải nói như vậy để hành hạ anh đâu, nhưng anh là người có địa vị đầu tiên giữa thanh thiên bạch nhật... người đầu tiên, đúng như thế đấy anh ạ... Trojac qui primus ab oris...
Nói xong lão cười xòa, tay vỗ vỗ lên lưng anh kỹ sư một cách thân ái và độ lượng....
- Thật dễ chịu cho tôi biết mấy - Pêpê nói, cố nén cơn giận dữ của mình khỏi để lộ ra lời nói hằn học mà anh cho là thật xứng đáng để đáp lại những lời lẽ cạnh khóe, xỏ xiên, xảo trá của những người đang nói chuyện với anh - tôi nhận thấy tấm lòng rộng lượng khoan dung, trong lúc tôi tự thấy mình chỉ đáng bị trừng trị…
- Sao lại thế? Đối với một người ruột thịt của ta, cùng họ hàng thân thiết với ta, ai dám nỡ cư xử như đối với bất cứ kẻ nào khác? - Bà Perfêcta nói - Cháu là cháu ruột của cô, cháu là con trai của một người tốt nhất, một thiên thần, anh Hoan kính yêu của cô, như vậy là đủ rồi. Chiều hôm qua ông thư ký của đức Giám mục đến đây nói với cô là ngài rất bực mình, bởi vì cô để cho cháu ở trong nhà này.
- Lại thế nữa ư? - Lão cố đạo lẩm bẩm.
- Đúng thế đấy. Tôi đã nói là, tôi rất quý trọng, rất kính mến và tôn sùng Đức Cha Giám mục, nhưng cháu tôi vẫn là cháu tôi, và tôi không thể đuổi cháu tôi ra khỏi nhà được.
- Đây cũng lại là một điều mới mẻ đặc biệt kỳ lạ mà tôi thấy ở cái xứ này - Pêpê Rây nói, mặt tái đi vì phẫn nộ và uất ức - Vậy ra, ở đây ông Giám mục cai quản cả các gia đình người khác.
- Ngài là một người ban phúc. Ngài rất quý cô, nên ngài nghĩ rằng... ngài cho rằng cháu sẽ truyền bá cho chúng ta cái chủ nghĩa vô thần của cháu, những thói tật bất trị của cháu, và những tư tưởng lạ lùng của cháu. Cô đã nói với ngài nhiều lần là cháu có một cái vốn rất quý.
- Đối với người có tài cao cần phải nhân nhượng ít nhiều - lão Inôxenxiô nói.
- Và sáng nay, khi cô đến chơi nhà các bà họ Xiruhêda .. Chà! Cháu không thể tưởng tượng được là họ đã làm cho cô đau đầu bao nhiêu... Nào là cháu đến đây để phá đổ nhà thờ, nào là cháu là tay sai của nhà thờ Tin lành đi truyền bá tà đạo trong nước Tây Ban Nha, nào là cháu chơi bời suốt đêm ở nhà Du hí, ra đường vẫn còn say rượu bí tỉ... Nhưng, thưa các bà - cô nói với họ - Thế các bà định bảo tôi đuổi cháu tôi ra ở ngoài quán trọ hay sao? Vả lại, họ bảo là cháu say rượu túy lúy thì không đúng đâu, còn về chuyện chơi bời thì cô chẳng hiểu cho đến nay cháu đã chơi bời những gì.
Pêpê Rây ở trong một trạng thái tâm thần mà người thận trọng nhất cũng phải cảm thấy lửa giận bốc lên ngùn ngụt và một sức mạnh điên cuồng tàn bạo muốn bóp gãy cổ, tát vỡ mặt, đập tan đầu kẻ thù. Nhưng Perfêcta là một người đàn bà, hơn nữa lại là cô ruột anh, Inôxenxiô là một lão già và là thày tu. Ngoài những lý do ấy, những hành động vũ phu không thích hợp và hoàn toàn sai trái đối với những người có học thức. Anh chỉ còn một cách để giải thoát nỗi căm tức bị dồn nén bằng những lời lẽ thật xứng đáng với giọng lưỡi xảo trá, xỏ xiên của họ. Nhưng anh lại cho rằng lúc này đã dùng đến cái biện pháp cuối cùng ấy thì hãy còn quá sớm. Theo anh, chỉ nên xử lý như thế trước khi rời bỏ hẳn căn nhà này, cái xứ đạo Orbahôxa này. Do đó anh, cố nén giận, ghìm giữ cái ý định tấn công dữ dội, dồn dập, và anh chờ đợi.
Haxintô đến khi bữa tối vừa kết thúc.
- Xin chào ông Hôxê - Hắn vừa nói vừa siết chặt tay anh kỹ sư. - ông và các cô bạn của ông không để cho tôi được làm việc cả buổi chiều nay. Tôi chẳng viết được dòng nào cả. Mà tôi thì phải làm việc!
- Tiếc quá đấy. anh Haxintô! Nhưng theo người ta nói thì anh cũng có đôi lần càng các cô ấy vui chơi đùa nghịch.
- Tôi! - ông nhãi con giãy nảy lên - Chà, ông thừa biết là lão Tafêtan chẳng bao giờ nói đúng sự thật cả. Nhưng thưa ông Pêpê Rây, có phải ông sắp đi khỏi vùng này không?
- Ở đây người ta nói thế à?
- Vâng, tôi nghe người ta nói thế ở sòng bạc và ở nhà ông Lôrenxô Ruix.
Pêpê Rây ngắm nhìn hồi lâu những nét tươi tắn trên khuôn mặt ngài Nôminavitô, sau đó mới nói:
- Vậy thì họ nói không đúng đâu. Cô tôi rất hài lòng về tôi, và coi khinh những lời vu khống mà những người ở Orbahôxa đổ vấy cho tôi. Cô tôi không bao giờ tống tôi ra khỏi nhà đâu, mặc dù ngài Giám mục đã ép buộc bà phải xử sự như thế.
- Cái việc tống cổ cháu... không bao giờ. Ba cháu sẽ nói sao!
- Tuy cô rất tốt đối với cháu, thưa cô Perfêcta vô vàn kính yêu, tuy ngài cố đạo Inôxenxiô đối với tôi rất thân ái, có lẽ tôi phải quyết định ra đi...
- Cháu đi à?
- Cậu ra đi ư?
Trong đôi mắt của bà Perfêcta lóe lên một thứ ánh sáng lạ thường. Còn ông cố đạo tuy là một tay tinh thông về khoa bịp bợm cũng không giấu nổi niềm vui sướng.
- Vâng ạ, có thể là ngay đêm nay...
- Nhưng mà này, cháu nóng nảy quá!... Tại sao cháu không chờ ít nhất là đến sớm mai? Xem nào... Anh Hoan! Bảo người đi gọi bác Licuôcgô để chuẩn bị ngựa... Cô nghĩ là cháu nên mang theo một ít thức ăn. Chị Nicôlaxa!... Miếng thịt bé để ở trong chạn ấy... Librađa! Xắp xếp quần áo cho cậu nhé...
- Không, tôi không thể tin được là cậu lại quyết định đột ngột như thế - ông Cagiêtanô nói, tự cho là mình cần phải tham gia ý kiến vào sự việc này.
- Nhưng rồi cậu sẽ quay lại chứ? Đúng thế không?- Lão cố đạo hỏi.
- Chuyến tàu sáng mai đến ga vào lúc mấy giờ? - Bà Perfêcta hỏi, trong ánh mắt của bà lộ rõ vẻ sốt ruột cao độ.
- Vâng, tôi đi ngay đêm nay.
- Nhưng không có trăng đâu, cậu ạ.
Trong đầu óc bà Perfêcta, trong đầu óc lão cố đạo, trong cái đầu non trẻ của ông luật sư oắt con đều vang lên một hòa âm tuyệt trần: “ngay đêm nay”.
- Nhất định là cháu sẽ quay trở lại, cháu Pêpê thân yêu. Hôm nay cô đã viết thư cho ba cháu - bà Perfêcta nói với tất cả những dấu hiệu báo trước là bà sắp sửa chảy nước mắt.
- Tôi sẽ phiền anh giúp một vài việc đấy - Ông Cagiêtanô nói.
- Thật là một dịp tốt để nhờ ông tìm hộ cho cuốn sách mà tôi còn thiếu trong số tác phẩm của tu viện trưởng Caumê - Anh luật sư nhóc nói.
- Này, Pêpê, vì ban nãy cháu còn đang bực tức và định ra đi - Bà Perfêcta vừa cười vừa thì thào, mắt nhìn ra cửa phòng ăn - nên cô quên mất không nói cho cháu biết là Cabaducô đang chờ để nói với cháu điều gì đó.
