Lát sau, Pêpê đã có mặt ở phòng ăn.

- Nếu cháu ăn nhiều bây giờ - Bà Perfêcta nói, giọng âu yếm - đến bữa chính ăn sẽ mất ngon. Ở đây, chúng ta ăn vào lúc một giờ. Chắc là cháu không thích những cung cách thôn quê đâu.

- Cháu thích chứ, thưa cô.

- Vậy thì cháu cứ nói cháu thích gì. Cháu ăn bữa chính bây giờ, hay chỉ ăn vài thứ nhẹ đủ chịu đựng cho đến giờ ăn.

- Cháu ăn vài thứ nhẹ để rồi được cùng ăn với cô và em. Nếu lúc này ở Viraôrenđa mà tìm được thức ăn thì cháu cũng chẳng ăn gì vào giờ này cả.

- Tất nhiên cô không cần phải nhắc cháu cứ cư xử với chúng tôi một cách hết sức thoải mái, đừng gò bó gì cả, ở đây cháu có thể sai bảo, như ở nhà cháu đấy nhé.

- Cháu cám ơn cô.

- Trời, sao mà cháu giống ba cháu đến thế! - Bà nói thêm, mắt đăm đăm ngắm nhìn cháu ăn - Cô tưởng như đang gặp lại anh Hoan thân yêu của cô vậy. Ba cháu cũng ngồi như cháu thế này, và cũng ăn uống giống hệt như cháu. Đặc biệt là lối nhìn của hai bố con thì giống nhau như hai giọt nước ấy.

Pêpê bắt đầu ăn một bữa sáng thanh đạm. Những biểu hiện cũng như thái độ của bà Perfêcta và cô em họ làm cho anh tin tưởng và đã cảm thấy như đang ở chính nhà mình.

- Cháu có biết em Rôxariô sáng nay đã nói gì với cô không? - Bà Perfêcta vừa nói vừa chăm chú nhìn cháu - Em nó nói, cháu là một người cao quý, quen sống sang trọng với những nghi thức của triều đình và những kiểu cách của nước ngoài, chắc cháu sẽ không chịu nổi lối sống giản dị quê kệch của chúng ta. Cuộc sống ở đây quá bằng phẳng, đơn điệu.

- Khiếp chưa! - Pêpê quay sang nhìn cô em họ và nói - Anh khinh ghét những trò hề giả dối, vờ vĩnh của xã hội thượng lưu. Xin em tin cho là đã từ lâu anh muốn tắm mình trong thiên nhiên, xa lánh mọi sự ồn ào, và sống trong cảnh vắng vẻ, yên tĩnh của đồng quê. Anh khao khát một cuộc sống êm ả, không có đấu đá, không có tham vọng, không ganh tỵ, ghen ghét, hằn thù ai, cũng không bị ai ganh ghét, ghen tỵ, hằn thù, như một nhà thơ nào đã nói! Đã bao nhiêu năm nay, trước là sự học tập, sau là công việc đã không cho anh có sự nghỉ ngơi cần thiết, mà chỉ đòi hỏi sự nỗ lực của tâm trí và sức khỏe của anh thôi. Nhưng từ lúc bước chân vào ngôi nhà này, anh đã cảm thấy bao bọc quanh mình một không khí thanh bình mà anh hằng mong ước. Em đừng nói với anh về xã hội thượng lưu cũng đừng nói đến thế giới, bởi vì anh sẵn sàng đổi tất cả để lấy cái góc nhỏ này.

Trong khi anh nói thì cửa kính từ nhà ăn trông ra vườn tối sầm lại, do một mảng đen dài che phủ. Từ đôi mắt kính, hắt ra những tia sáng phản chiếu ánh mặt trời. Bản lề cửa kêu ken két. Cửa mở ra, và ông cố đạo rửa tội trang nghiêm bước vào phòng, ông chào, ông cúi rạp mình, ngả mũ xuống đến nỗi vành mũ chạm nền nhà.

- Đây là cha rửa tội của nhà thờ rất linh thiêng ở thị xã này, - Bà Perfêcta nói - Ngài là người chúng ta rất quý mến. Cô hy vọng cháu sẽ là bạn của ngài. Đôn Inôxenxiô [1], xin mời ngài ngồi xuống đây.

Pêpê xiết chặt tay nhà tu hành đáng kính, rồi cả hai người cùng ngồi xuống.

- Pêpê, nếu cháu quen hút thuốc sau khi ăn thì cháu cứ tự nhiên - Bà Perfêcta nói - cả cha nữa, xin cha đừng ngại.

Ngay lúc đó, ông Inôxenxiô tốt bụng đã rút từ bên trong cái áo thụng ra một hộp thuốc lá bằng da mang nhiều dấu vết đã dùng từ lâu. Ông mở hộp, rút ra hai điếu, và đưa một điếu mời người bạn mới. Rôxariô lấy ra một que diêm trong cái hộp bằng bìa các-tông mà người Tây Ban Nha gọi là toa tàu, và chỉ trong phút chốc anh kỹ sư và ông cố đạo đã nhả ra những làn khói nối tiếp nhau.

- Cậu Hôxê thấy cái thành phố Orbahôxa thân yêu của chúng tôi thế nào? - ông cố đạo hỏi, mắt trái nhắm nghiền lại theo thói quen mỗi khi ông hút thuốc.

- Tôi chưa thể có ý kiến gì về thị xã này được. - Pêpê nói - Chỉ mới nhìn sơ qua, tôi cho rằng sẽ không phải là dở đối với Orbahôxa, nếu như có độ nửa tá tư bản lớn sẵn sàng đầu tư vào đây, vài cái đầu thông minh chỉ đạo việc cải cách xứ sở này, và mấy nghìn bàn tay lao động. Ngay từ lối vào thị xã cho đến cửa nhà này, tôi đã gặp trên một trăm người ăn mày. Phần lớn là những người vô bệnh tật và còn khỏe mạnh. Đó là một đội quân đáng thương mà ai trông thấy cũng phải đau lòng.

- Đúng là phải có lòng thương người trước tình cảnh như vậy - Ông Inôxenxiô khẳng định, - về phương diện khác, Orbahôxa không phải là một thị xã tồi tàn đâu cậu cũng đã biết là ở đây người ta sản xuất những loại tỏi tốt nhất Tây Ban Nha đấy. Có đến trên hai mươi gia đình giàu có sống với chúng tôi ở đây.

- Đúng thế đấy - Bà Perfêcta xác nhận - Những năm gần đây thật là tai hại vì nạn hạn hán. Tuy vậy, các vựa lúa mì cũng chưa đến nỗi rỗng đâu, và mới đây người ta đã đưa ra thị trường hàng nghìn túm tỏi đấy.

- Trong bao nhiêu năm tôi sống ở Orbahôxa - ông cố đạo nói, đôi mày nhíu lại - tôi đã nhìn thấy vô số người của triều đình đến đây. Người này đến vì việc vận động bầu cử, người khác đến thăm một vùng đất hoang nào đó, hoặc đến xem những đồ cổ của nhà thờ. Ai đến cũng lải nhải nói với chúng tôi nào là đập nước, nào là nhà băng, và không biết bao nhiêu thứ ngu ngốc nữa. Nhưng cái điệp khúc vẫn là miệt thị vùng này quá ư tồi tệ, và có thể khấm khá hơn. Quỷ tha ma bắt tất cả đi. Chúng tôi vẫn sống rất yên lành, chẳng cần sự thăm viếng, chẳng cần nghe những lời bêu diếu tình cảnh nghèo khổ của chúng tôi, và những lời ca tụng sự vĩ đại thần kỳ của những nơi khác. Người điên cũng hiểu rõ nhà mình hơn người thông thái hiểu về nhà người khác. Có đúng thế không, cậu Hôxê? Dĩ nhiên là cậu không nghĩ rằng tôi có ý định nói về cậu. Tôi không hề có ý ấy. Bởi vì, tôi đã biết trước mặt chúng tôi đây là một trong những thanh niên kiệt xuất của nước Tây Ban Nha hiện đại, một người chắc chắn là có khả năng cải biến vùng đất cằn cỗi này thành khu vực rất giàu có... Tôi không hề khó chịu, nếu cậu ca lại cái bài hát cũ rích về những cái cây Anh, việc trồng cây ăn quả và việc trồng rừng... Không sao cả, đối với những người có tài năng, có thiên tài, người ta có thể tha thứ cho thái độ coi thường mà họ đã tỏ ra trước sự khiêm tốn của chúng tôi. Không sao, không sao cả, cậu Hôxê, cậu muốn nói gì thì nói, kể cả việc bảo rằng chúng tôi còn kém cả bọn nhà quê vô học thô bạo.

Những lời lẽ đả kích gay gắt cay độc kết thúc bằng một giọng giễu cợt xấc xược, làm cho Hôxê ớn người, nhưng anh tự kiềm chế không biểu lộ chút gì khó chịu, và tiếp tục trò chuyện, nhưng cố ý tránh những điểm dễ gây ra bất hòa đối với tinh thần yêu nước cục bộ của ông cố đạo. Khi bà chủ nhà nói những chuyện gia đình với cháu mình thì ông đứng lên, và đi đi lại lại trong phòng.

Căn phòng rộng rãi, sáng sủa, tường dán giấy cũ tuy đã phai màu, nhưng hoa lá vẫn còn rõ nét nhờ sự giữ gìn sạch sẽ. Cái đồng hồ với những chữ số chỉ giờ lòe loẹt chiếm một vị trí nổi bật giữa những đồ đạc vững chãi và những bức tường trang trí bằng những tờ tranh Pháp miêu tả những chiến công của tên tướng chinh phục nước Mêhicô, cùng những lời chú giải dài dòng ở bên dưới, trông đó có nói về một ông Ferdinăng Cortêx và một bà Đônna Marinê nào đó, rất vô lý cũng như những nhân vật do một nghệ sĩ ngu xuẩn vẽ. Giữa hai cửa ra vườn, có một cái lồng bằng đồng thau, không cần phải tả khi người ta nói là để bảo vệ con vẹt. Lúc đó nó đang tò mò quan sát tất cả, với cái vẻ nghiêm trang và thận trọng, đúng đặc tính của loài chim ấy. Cái vẻ quàu quạu, giễu cợt, với bộ lông xanh, hai cẳng chân vàng, cái mào toàn thịt, và những tiếng khàn khàn lố lăng, tạo cho nó một bộ dạng kỳ dị và tương phản giữa sự trang nghiêm và sự lố bịch. Nó có cái vẻ đạo mạo của nhà ngoại giao. Đôi khi nó giống những thằng hề và những kẻ lên mặt tự cao muốn tỏ ra mình là bề trên, nhưng lại trở thành con người kỳ cục lố lăng.

Ông cố đạo là bạn rất thân của con vẹt. Để bà Perfêcta và Rôxariô nói chuyện với khách, ông đến với con vẹt, chìa ngón tay trỏ ra cho nó ngoạm, và nói một cách khoái trá:

- Quân lười biếng, láu cá, tại sao mày không nói? Mày chẳng có giá trị gì, nếu mày không huyên thiên tán dóc. Bọn ba hoa trong đời đầy ối ra đấy, cả người lẫn cầm thú.

Sau đó, ông nhặt mấy hạt kê trong cái niêu gần đó cho nó ăn. Con vẹt lên tiếng gọi cô hầu, đòi ăn sôcôla. Tiếng kêu của con vẹt làm ngừng câu chuyện chắc là không có gì quan trọng lắm giữa chủ và khách.

❀ ❀ ❀

[1] * Nguyên văn: Mẹ đọc trong tim con như đọc trong sách.