Vụ xung đột đầu tiên xảy ra ngay sau đó. Tới giờ ăn, sau khi đã thỏa thuận với Pinxôn về kế hoạch đã định mà điều kiện tiên quyết là hai người bạn phải giả bộ như không quen biết nhau, Pêpê Rây ra phòng ăn. Anh gặp bà cô vừa ở nhà thờ về. Bà thường ở nhà thờ suốt cả buổi sáng. Lúc đó, bà đang ngồi trầm ngâm
một mình. Pêpê Rây nhận thấy trên khuôn mặt tái nhợt lạnh lùng của bà vẫn còn đôi nét đẹp phảng phất như bóng dáng bí ẩn của một áng mây chiều. Khi thấy anh, người đàn bà phúc hậu ấy lấy lại vẻ rạng rỡ độc địa, nhưng bà chỉ nhìn thoáng qua và quan sát rất nhanh thái độ của anh, rồi lại biểu lộ sắc mặt tối sầm cố ý, hai cô cháu lặng lẽ chờ người nhà dọn bữa. Không ai đợi ông Cagiêtanô, bởi vì ông này đã đi tới, Munđôgianđê. Khi bắt đầu ăn, bà Perfêcta lên tiếng:
- Cái thằng lính mà chính phủ gửi cho chúng ta sáng nay đâu? Nó không đến ăn à?
- Hình như hắn cần ngủ hơn cần ăn - Anh kỹ sư nói, không nhìn lên.
- Cháu có biết nó không?
- Cháu chưa trông thấy hắn lần nào.
- Chúng ta sẽ được khuây khỏa với những vị khách mà chính phủ phái đến. Ở đây, chúng tôi có giường ngủ, có thức ăn dành cho những quân hư hỏng ở Mađrít dùng mỗi khi chúng nó thích.
- Vì sợ có bạo loạn - Pêpê Rây cảm thấy như có một luồng điện chạy khắp chân tay - Chính phủ đã quyết định đè bẹp bọn côn đồ ở Orbahôxa, đè bẹp bọn chúng, nghiền nát chúng ra như cám.
- Này, thôi, thôi đi, lạy Chúa, xin cháu đừng nghiền bọn ta ra cám - Bà Perfêcta kêu lên bằng một giọng châm biếm - Tội nghiệp chúng tôi! Xin cháu hãy rủ lòng thương để cho những sinh linh bất hạnh này được sống. Thế nào, cháu định tiếp tay cho binh lính trong sự nghiệp vĩ đại đàn áp bọn ta à?
- Cháu không phải là quân nhân. Cháu sẽ không làm gì khác ngoài việc hoan nghênh, khi thấy họ vĩnh viễn loại trừ được những mầm mống nội chiến, phản quốc, kình địch nhau, tự do vô chính phủ, cướp bóc tàn bạo hỗn loạn đang tồn tại ở đây như một mối nhơ bẩn của thời đại chúng ta cũng như của đất nước chúng ta.
- Tất cả đều do Trời...
- Thưa cô, Orbahôxa hầu như chẳng có gì ngoài tỏi và côn đồ, bởi vì bọn côn đồ thường lấy danh nghĩa một tư tưởng chính trị hoặc tôn giáo, cứ bốn năm năm lại giở trò làm loạn.
- Cám ơn, cám ơn cháu thân yêu - Bà phú hào Perfêcta nói mặt bà tái xanh - Thế ra Orbahôxa không có gì khác ngoài những thứ đó ư? Nó cũng còn có gì khác nữa mà cháu không có, và cháu phải đến tìm ở bọn ta đấy.
Rây cảm thấy như bị tát vào mặt. Đầu óc anh như bị lửa đốt, vì giới tính với hoàn cảnh và địa vị xã hội xứng đáng của mình anh khó giữ nổi lễ độ đối với bà cô. Anh như cái nỏ đã căng dây. Và một sức mạnh không sao cưỡng nổi thúc đẩy anh chống trả lại người đang nói chuyện với mình.
- Tôi đến Orbahôxa - Anh nói - Vì chính bà đã mời tôi, chính bà đã thỏa thuận với ba tôi...
- Đúng, đúng thế - Bà Perfêcta ngắt lời anh, và cố lấy lại vẻ ngọt nhạt thường ngày - Cô không chối cãi điều đó. Người có lỗi ở đây thực sự là cô. Có lẽ thủ phạm gây ra những nỗi buồn bực chán nản của cháu, những lời lẽ xúc phạm sỉ nhục của cháu đối với chúng tôi, và tất cả những nỗi khó chịu tức tối xảy ra trong nhà này do cháu đến đây.
- Cháu vui lòng vì cô nhận ra điều đó.
- Ngược lại, cháu là một ông thánh sống. Vậy cô có phải quỳ trước ân huệ của cháu và xin lỗi cháu không?
- Thưa bà - Pêpê Rây ngừng ăn và nghiêm nghị nói - tôi xin bà đừng chế nhạo tôi một cách tàn nhẫn như vậy. Tôi không thể chịu đựng được nữa... Tôi chẳng đã nói là tôi đến Orbahôxa đây chỉ vì chính bà đã mời tôi đến đó sao.
- Đúng rồi, ba cháu và cô thỏa thuận với nhau là cô sẽ gả Rôxariô cho cháu. Cháu đến để xem mặt nó. Tất nhiên cỗ đã coi cháu như con cái trong nhà... Nhưng cháu, bề ngoài làm ra vẻ yêu con Rôxariô...
- Xin lỗi cô - Pêpê Rây phản đối - Cháu đã yêu và đang yêu Rôxariô. Chính cô, bề ngoài làm ra vẻ nhận cháu là con, chính cô đã tiếp cháu với thái độ ân cần thân mật giả dối. Và ngay từ lúc đầu cô đã dùng mọi thủ đoạn quỷ quyệt để chống lại cháu để nuốt những lời mà chính cô đã đề ra, đã hứa hẹn với ba cháu. Ngay từ ngày đầu, cô đã có ý định làm cho cháu thất vọng, làm cho cháu chán nản và với nụ cười luôn luôn điểm trên môi và những lời nói ân cần âu yếm cô đã giết cháu, thui nướng cháu trên ngọn lửa nhỏ chính cô đã ném đá giấu tay [1] một cách trôi chảy, và đã đẩy cháu vào những vụ kiện cáo linh tinh rắc rối. Chính cô đã truất bỏ chức vụ mà cháu được phái đến Orbahôxa này. Cô đã làm mất uy tín của cháu trong thị xã, chính cô đã đuổi cháu ra khỏi nhà thờ, chính cô đã hành hạ giày vò con gái của cô bằng cách giam hãm nghiêm ngặt làm cho cô ấy đến chết mất, nếu Thượng đế không ra tay cứu vớt.
Bà Perfêcta lặng người, câm như hạt thóc. Nhưng ngọn lửa của lòng kiêu hãnh bị xúc phạm, tổn thương, và những ý nghĩ thầm kín bị phanh phui ra trong giây lát làm cho bà tái xanh tái xám cả người, Đôi môi bà run run. Bà ném cái khăn ăn sang một bên và đứng phắt lên. Pêpê cũng đứng lên.
- Trời ơi, lạy Thánh nữ Đồng Trinh mẹ của Đức Chúa cứu nạn - Bà Perfêcta tru tréo lên, rồi đưa cả hai bàn tay lên ôm lấy đầu cố nén lòng căm giận, rõ ràng là dáng điệu của con người tuyệt vọng - Chả lẽ tôi lại xứng đáng được hưởng những lời thóa mạ chửi bới cay độc, tàn nhẫn này hay sao? Pêpê con ơi, chính con đã nói như vậy sao?... Nếu cô làm những việc như cháu nói thì đúng là cô mang tội...
Bà buông rơi mình xuống ghế tràng kỷ, hai tay bưng mặt. Pêpê từ từ đi lại gần bà, nghe những tiếng khóc thổn thức đau đớn, và nhìn những dòng nước mắt đầm đìa trên mặt bà. Dù rất tự tin anh cũng không khỏi động lòng thương xót, cảm thấy bất nhẫn và tiếc rằng mình đã nói quá lời.
- Thưa cô kính mến - Anh đặt tay lên vai bà - nếu cô trả lời cháu bằng những dòng nước mắt và những tiếng thở dài thì cô chỉ làm cho cháu xúc động, nhưng không thuyết phục được cháu đâu. Lúc này, cháu đang cần lý lẽ chứ không cần tình cảm. Xin cô nói cho cháu biết, xin cô chỉ bảo cho cháu rõ cháu nghĩ như vậy là sai phải không, xin cô chứng minh cho cháu thấy được sai lầm của cháu.
- Thôi, anh để cho tôi yên. Anh không phải là con trai của anh ruột tôi: Nếu anh là cháu ruột tôi thì anh đã chẳng nỡ chửi tôi như vừa rồi. Thế ra tôi là một đứa bày mưu tính kế xúi giục, một mụ đóng trò hề, một con đạo đức giả, một kẻ luôn gây chuyện rắc rối trong nhà này à?
Khi nói câu đó bà đã mở hai bàn tay bưng mặt, và nhìn cháu với một vẻ ban ơn ban phúc. Pêpê Rây thấy khó xử. Những dòng nước mắt và những lời nói ngọt xớt của bà cô ruột không thể là vô nghĩa đối với tâm hồn nhà toán học. Anh lại định xin lỗi bà. Một con người có nghị lực thường thường lại hay động lòng trắc ẩn trước bất kỳ một sự việc gì có ảnh hưởng đến tâm trí, và bỗng biến thành trẻ con. Đó là nhược điểm của nhà toán học. Nghe nói ngày xưa Niutơn cũng như vậy.
- Cô muốn cho cháu biết những lý do mà cháu yêu cầu - Bà Perfêcta vừa nói vừa bảo cháu ngồi bên cạnh mình - Cô muốn làm cho cháu khỏi thắc mắc, để cháu thấy cô có phải là người tốt, cô có thông minh, cô có khiêm tốn hay không... Cháu tưởng là cô sẽ phản đối cháu, cô sẽ chối cãi hoàn toàn những việc mà cháu vừa lên án cô sao?... Không đâu, cô không chối đâu. Anh kỹ sư ngớ người ra, sửng sốt.
- Cô không phủ nhận những việc đó. Cô chỉ phủ nhận cái ý định xấu xa mà cháu gán cho những việc đó thôi. Cháu có quyền gì mà dám đánh giá xét xử những việc mà cháu không biết gì ngoài những hiện tượng, rồi cháu ức đoán phỏng chừng. Cháu có đủ trí thông minh tột độ cần thiết để có thể ngang nhiên xét đoán và kết án những hành động của người khác hay sao? Cháu là Thượng đế hay sao mà biết được những ý đồ của người khác?
Pêpê lại càng kinh ngạc hơn.
- Trong đời người ta, nếu đôi khi phải dùng những biện pháp gián tiếp để đạt một mục đích tốt đẹp và lương thiện thì không phải là chính đáng hay sao? Cháu có quyền gì mà phán xét những hành vi của cô khi cháu chưa biết rõ? Cháu ạ, cô sẽ cho cháu biết lòng thành thực của cô, mặc dù cháu không xứng đáng được biết. Đây này, cô nói thật với cháu, đúng đấy, đích xác như thế đấy, cô đã dùng nhưng mưu mẹo ấy để đạt một mục đích tốt lành, để đạt một kết quả đồng thời ích lợi cho cháu và cho cả con gái của cô... Cháu không hiểu ư?... Cháu cứ như người ngớ ngẩn ấy... Ai dà, trí tuệ, tài năng vĩ đại của nhà toán học, nhà triết học Đức, không đủ sức đi sâu thấu hiểu được những sự tinh tế của một bà mẹ cẩn trọng đâu.
- Cô làm cho cháu mỗi lúc một ngạc nhiên hơn - Anh kỹ sư nói.
- Cháu cứ ngạc nhiên về tất cả những gì cháu muốn, nhưng cháu cần phải thú nhận tính chất dã man, thô bạo của mình - Bà phú hào càng nói càng thêm hào hứng - Cháu cần phải thừa nhận tội hồ đồ khinh bạc và lối cư xử tàn nhẫn của cháu đối với cô, khi cháu kết tội cô như vậy. Chẳng qua cháu chỉ là một thằng nhóc không có kinh nghiệm, cũng chẳng cỏ hiểu biết gì khác ngoài những cuốn sách, và những cuốn sách ấy lại chẳng dạy gì về nhân gian, về trái tim con người cả. Cháu chẳng biết làm gì khác ngoài việc xây dựng những con đường và những bến cảng. Ái chà, công tử bột. Người ta không đi vào trái tim con người bằng những lối ngầm của đường sắt, cũng không thể đến những vực thẳm của con tim bằng những giếng mỏ. Người ta không đọc được lương tâm kẻ khác bằng kính hiển vi của nhà tự nhiên học, cũng không thể quyết định được tội trạng của đồng bào với cách cân đo tư tưởng bằng kính ngắm.
- Xin hãy vì Chúa, thưa cô kính mến...
- Cháu kêu Chúa làm gì khi cháu không tin ở Người? - Bà Perfêcta nói bằng một giọng nghiêm nghị - Nếu cháu tin ở Chúa, nếu cháu là một tín đồ ngoan đạo cháu đã không dám liều lĩnh nêu ra những lời phán xét nham hiểm về phẩm giá của cô. Cô là một người đàn bà thành kính cháu hiểu không? Cô có một lương tâm yên tĩnh, cháu hiểu không? Cô biết cô đang làm gì và làm thể để làm gì. Cháu hiểu không?
- Cháu hiểu, hiểu, hiểu...
- Thượng đế nhìn rõ tất cả những gì mà cháu không nhìn thấy và cháu cũng không thể nhìn thấy được, đó là ý đồ. Cô chẳng muốn nói với cháu điều gì nữa. Cô chẳng muốn giải thích dài dòng, bởi vì không cần thiết, mà cháu cũng không hiểu được cô, nên cô nói với cháu là cô muốn đạt mục đích của mình mà không gây ra chuyện gì bê bối, không xúc phạm đến cha cháu, cũng không xúc phạm đến cháu, thì chẳng cần phải đáp lại các người bằng những lời từ chối dứt khoát... Cô sẽ chẳng nói gì với cháu về vấn đề này, cháu sẽ chẳng hiểu nổi, Pêpê ạ. Cháu là nhà toán học, cháu chỉ nhìn thấy những gì bày ra trước mắt chứ chẳng có gì khác, chỉ thấy bản chất tàn bạo chứ không có gì khác, chỉ thấy những đường nét, những góc, những trọng lượng chứ không có gì khác. Cháu chỉ thấy quả mà không thấy nhân. Kẻ không tin ở Chúa thì không thấy được nguyên nhân. Chúa là ý muốn tối cao của thế gịan. Những kẻ không biết điều đó lẽ tất nhiên là phải xét đoán giống như cháu vừa xét đoán, xét đoán một cách ngu ngốc... Thí dụ, trong cơn phong ba, họ không thấy gì khác ngoài sự tàn phá; trong lúc hỏa hoạn, họ chỉ thấy những thiệt hại; trong nạn hạn hán, họ chỉ thấy nghèo khổ; trong những trận động đất, họ chỉ thấy điêu tàn... Nhưng mà thưa cậu công tử kiêu căng, trong tất cả những hiện tượng họa rủi ro ấy, cần phải tìm cho ra cái ý định tốt lành... đúng thế, thưa công tử, cái ý định tốt lành của người không thể làm điều gì xấu cả.
Cái mớ lý luận hỗn độn rối rắm và bí ẩn ấy chẳng thể thuyết phục được Pêpê Rây, nhưng anh không muốn tiếp tục cùng cô anh đi vào con đường gồ ghề tanh tưởi của những loại lý sự cùn như vậy, anh chỉ nói đơn giản.
- Vâng, cháu trân trọng những ý định...
- Bây giờ, có lẽ cháu đã nhận ra lỗi lầm của mình - Bà tín đồ thành kính tiếp tục nói, mỗi lúc một hăng hái hơn - Cô cần phải nói thật với cháu một điều nữa là, cô đã hiểu cô chọn cách xử lý đó không hay lắm, mặc dù cô đã đạt mục đích không thể nào tốt hơn được nữa. Do tính nết nóng nảy của cháu, do cháu không có khả năng hiểu nổi cô, cô đành phải thẳng thắn nói với cháu rằng: “Cháu thân yêu của cô, cô không muốn cháu là chồng con gái cô…”.
- Đó là cái giọng mà đáng lẽ cô phải dùng để nói với cháu ngay từ ngày đầu cơ. - Anh kỹ sư thở phào một cách thoải mái nhẹ nhõm như người vừa trút được một gánh nặng - Cháu xin cám ơn cô về những lời nói đó. Sau khi bị đâm tử thương trong bóng tối, cái tát giữa thanh thiên bạch nhật này làm cháu rất hài lòng.
- Vậy ta nhắc lại với cháu cái tát đó, cháu ạ - Bà phú hào cả quyết và lạnh lùng nói tiếp - Cháu biết rồi đấy. Cô không muốn cho cháu kết hôn với Rôxariô.
Pêpê nín thinh. Yên lặng hồi lâu. Trong lúc đó hai người nhìn nhau chăm chú, dường, như họ thấy bộ mặt của đối phương là một tác phẩm nghệ thuật tuyệt vời.
- Cháu vẫn không hiểu điều cô vừa nói ư? - Bà nhắc lại - Thôi chấm dứt mọi chuyện, không có cưới xin gì cả.
- Thưa cô kính mến, xin cô cho phép - Chàng trẻ tuổi nói một cách dễ thương - Cô đừng dọa nạt cháu. Sự thể đã đến nước này, những lời từ chối của cô chẳng có giá trị gì đối với cháu cả.
- Mày nói gì? - Bà Perfêcta thình lình thét lên.
- Bà đã nghe tôi nói rồi đấy. Tôi sẽ lấy Rôxariô.
Bà phú hào Perfêcta tức giận đứng bật dậy, bệ vệ và dữ tợn. Thái độ của bà là thái độ của một tên phá giới, phản trắc, giả dạng đàn bà. Pêpê Rây vẫn ngồi yên, nghiêm nghị, cố nén nhịn một cách thụ động với một niềm tin sâu sắc. Cơn tức giận của cô anh bùng lên dữ dội hăm dọa anh, nhưng cũng không làm anh nao núng. Anh vốn là người như vậy.
- Mày là một thằng điên. Mày muốn lấy con gái tao ư? Mày định cứ lấy nó, dù tao không bằng lòng ư?
Đôi môi run rẩy của bà phú hào phát ra những lời nói trên bằng một giọng thật là thảm hại.
- Bà không bằng lòng, tùy bà… Rôxariô suy nghĩ khác bà...
- Ta không bằng lòng… - Bà nhắc lại - Đúng thế. Ta nói thế, và ta nhắc lại như thế đấy. Ta không bằng lòng, ta không bằng lòng...
- Nhưng Rôxariô và tôi cầu mong...
- Đồ hèn mạt. Chẳng lẽ trên đời này không có gì khác ngoài nó và mày ư? Không có cha mẹ, không có xã hội, không có lương tâm, không có Chúa ư?
- Chính vì có xã hội, chính vì có lương tâm, chính vì có Chúa - Pêpê Rây nói một cách nghiêm trang. Anh đứng dậy và giơ tay chỉ lên trời - tôi nói, và tôi nhắc lại là tôi sẽ lấy Rôxariô!
- Thằng khốn nạn, thằng kiêu căng. Nếu mày giày xéo lên tất cả, mày tưởng là không còn có luật pháp nào ngăn cấm những hành động thô bạo của mày sao?
- Chính vì có luật pháp mà tôi nói và tôi nhắc lại là: tôi sẽ lấy Rôxariô.
- Mày chẳng tôn trọng lề thói tục lệ gì cả.
- Nếu lề thói tục lệ ấy không xứng đáng được tôn trọng.
- Và quyền hành của tao và ý muốn của tao… tao… tao chẳng còn là gì nữa sao?
- Đối với tôi, Rôxariô là tất cả. Còn tất cả mọi thứ khác chẳng là gì hết.
Toàn thân Pêpê Rây toát ra một sức mạnh không gì bằng nổi, với một niềm tự tin hoàn toàn. Anh đốp chát, đập trả những đòn khô khan không chút nương nhẹ. Những câu nói của anh, nếu có thể so sánh, giống như một đội pháo binh tàn nhẫn.
Bà Perfêcta lại buông mình rơi xuống tràng kỷ nhưng lần này bà không khóc, và một cơn tức giận làm cho chân tay bà run lẩy bẩy.
- Đối với thằng vô thần đê tiện này - Bà giận dữ gầm lên - không còn có tục lệ nề nếp gì nữa, chỉ có ý thích cá nhân. Đó chẳng qua chỉ là một thói keo bẩn gian tham đáng khinh. Con gái tao giàu có mà.
- Nếu bà định xúc phạm tôi bằng cái khí giới tinh vi ấy, cố ý bóp méo sự thật, cố ý bẻ queo và giải thích sai lệch những tình cảm của tôi, để nhạo báng, bôi nhọ phẩm giá của tôi thì bà nhầm đấy, bà cô kính mến ạ. Xin bà cứ gọi tôi là thằng keo bẩn, hèn hạ. Chúa biết rõ tôi là người thế nào.
- Mày làm gì có phẩm giá.
- Đó cũng chỉ là một ý kiến giống như bất cứ ý kiến nào khác của bà. Đó là bản tính của bà, không thể nào nhầm lẫn được. Những lời nói của bà hoàn toàn không do lòng thành kính trước Chúa.
- Nhưng, những điều mày nói có thật không?... Nhưng, mày vẫn khăng khăng, mặc dù tao đã từ chối ư? Mày chà đạp lên tất cả, mày là một thằng quỷ, một tên kẻ cướp.
- Tôi là một người đàn ông.
- Mày là một thằng khốn nạn! Thôi, chấm dứt, tao không gả con gái tao cho mày đâu, tao không cho mày lấy con gái tao đâu,
- Thế thì tôi sẽ lấy cô ấy! Tôi chỉ lấy những gì là của tôi, thế thôi.
- Cút ngay cho khuất mắt tao - bà hét lên, và đứng bật dậy - thằng hợm hĩnh, càn rỡ, mày tưởng là con gái tao bằng lòng lấy mày hay sao?
- Cô ấy yêu tôi cũng như tôi yêu cô ấy.
- Láo, nói láo.
- Chính cô ấy đã nói với tôi như vậy. Xin lỗi bà nếu trong sự việc này tôi tin ở ý kiến của cô ấy hơn là ý kiến của bà.
- Nó nói với mày lúc nào, những ngày gần đây mày không gặp nó.
- Tôi gặp cô ấy đêm qua, và cô ấy đã thề trước Chúa Giêxu trong điện thờ, cô ấy sẽ là vợ của tôi.
- Ôi, xấu xa, bêu diếu, liều lĩnh, phóng túng. Nhưng làm sao có thể thế được. Lạy Chúa tôi, thật là nhục nhã! - Bà Perfêcta kêu lên, một lần nữa. Lại giơ hai bàn tay lên ôm chặt lấy đầu và bước mấy bước trong phòng - đêm qua Rôxariô đã ra khỏi phòng của nó ư?
- Cô ấy ra để gặp tôi. Đã đến lúc rồi...
- Tư cách của mày sao đốn mạt đến thế! Mày đã hành động như những tên trộm cắp. Mày đã hành động như những kẻ bất lương quyến rũ đàn bà con gái...
- Tôi đã hành động giống như chủ trương của bà đấy. Ý định của tôi rất tốt đẹp.
- Thế là nó đã xuống!... A! Tao đã nghi mà. Sáng sớm hôm nay, tao bắt gặp nó ở trong phòng, quần áo chỉnh tề. Nó nói với tao rằng nó vừa ra ngoài phòng… Kẻ tội phạm thực sự chính là mày, mày... đây là một điều điếm nhục. Pêpê, tao đã chờ đợi ở mày tất cả, trừ hành động bỉ ổi ghê tởm này. Tao tha thứ cho mày, nếu mày cuốn xéo ngay đi!.. Tao sẽ không nói một câu nào cho cha mày biết đâu. Thẳng này ích kỷ khủng khiếp. Không, không, mày không có tình yêu. Mày chẳng yêu con gái tao đâu.
- Có Chúa chứng giám cho tôi, tôi yêu quý Rôxariô, thế là đủ.
- Không, mày không được đặt Chúa lên đầu lưỡi của mày, thằng báng bổ thần thánh, câm mồm đi. - Bà Perfêcta lại hét toáng lên, - nhân danh Chúa mà tao có thể cầu khẩn được, vì tao tin ở Người, tao nói cho mày biết là con gái tao sẽ không bao giờ là vợ mày đâu. Con gái tao sẽ được cứu vớt. Pêpê, con gái tao không thể bị đầy đọa trọng địa ngục bởi vì chung sống với mày tức là bị giam sống trong địa ngục đấy.
- Rôxariô sẽ là vợ tôi - nhà toán học thản nhiên nhắc lại.
Bà tín đồ thành kính lại càng tức điên lên trước thái độ cả quyết, bình tĩnh của thằng cháu. Bà nói dằn từng tiếng:
- Mày chớ tưởng những lời đe dọa của mày làm cho tao run sợ. Tao hiểu rõ những điều tao nói. Thế nào, mày có thể giày xéo nhà cửa gia đình người khác sao? Mày có thể chà đạp quyền lực của con người và của thần thánh sao?
- Tôi sẽ giẫm đạp lên tất cả - anh kỹ sư nói, bắt đầu mất bình tĩnh và có một vài biểu hiện dao động.
- Mày giẫm đạp lên tất cả! À, đúng mày là một thằng dã man, một con thú dữ, một kẻ hung ác sống bằng bạo lực.
- Không phải đâu, thưa cô. Tôi hiền lành, thẳng thắn trọng danh dự, và là kẻ thù của vũ lực. Nhưng giữa cô và tôi, cô là luật lệ, phép tắc, mà tôi là người phải phục tùng, tôi là một con người tội nghiệp bị hành hạ, tra tấn đau đớn, một thiên sứ của thượng đế sai xuống trần gian để chịu đựng những cực hình khổ nhục bất công. Những cảnh tượng bất công ấy, những bạo lực kỳ dị ấy đã biến tính thẳng thắn của tôi thành thô lỗ, lý trí của tôi thành sức mạnh, danh dự của tôi thành bạo lực giống như bạo lực của những kẻ giết người và trộm cắp. Những cảnh tượng bất công ấy, thưa bà, đã thúc đẩy tôi đi đến chỗ không tôn trọng những luật lệ, phép tắc của bà nữa, đã thúc đẩy tôi phải giẫm đạp lên nó mà đi, giẫm đạp lên tất cả. Hiện tượng ấy, giống như sự quẫn trí rồ dại, là một quy luật không thể tránh được. Tôi cũng như mọi người trong xã hội, khi gặp một sự thô bạo thậm vô lý cản đường và làm cho mình nổi giận thì sẵn sàng đập tan mọi trở lực để mà vượt qua. Lúc này, tôi đang ở trong tình trạng ấy đấy. Chính tôi cũng không nhận ra mình nữa. Trước đây, tôi là người biết điều, và giờ đây tôi là thằng cục súc hung tợn. Trước đây, tôi là người biết kính trên, nhường dưới, nhưng giờ đây tôi là một đứa ngạo mạn xấc xược. Trước đây, tôi là người có học thức, giờ đây tôi là một tên dã man thô bạo. Chính bà đã xô đẩy tôi đến tình trạng kinh khủng này bằng cách làm cho tôi nổi giận và gạt tôi ra khỏi con đường chân chính mà tôi vẫn đi. Lỗi tại ai, tại tôi hay tại bà?
- Tại mày, tại mày đấy!
- Bà và tôi, chúng ta chẳng thể giải quyết được việc này. Tôi cho là cả hai người đều thiếu lẽ phải. Ở bà, là bạo lực và bất công, ở tôi là bất công và bạo lực Bà cũng như tôi đều trở thành những kẻ rất tàn nhẫn, đâm chém nhau không thương xót. Chúa cho phép làm như thế đấy. Thái độ của chúng ta đã dứt khoát rồi. Thôi đủ rồi, thưa bà. Tôi không muốn làm phiền bà bằng những lời nói vô ích nữa. Giờ đây, chúng ta bắt tay vào việc.
- Bắt tay vào việc. Được lắm - bà Perfêcta gầm gừ chứ không phải là nói - mày đừng tưởng là ở Orbahôxa này thiếu lính bảo an.
- Vĩnh biệt bà. Tôi đi khỏi nhà này ngay bây giờ. Tôi nghĩ rằng chúng ta sẽ còn gặp lại nhau.
- Cút, cút, cút ngay - Bà phú hào Perfêcta điên cuồng hét lên, chỉ tay ra cửa.
Pêpê Rây đi ra. Bà Perfêcta lẩm bẩm nói những câu không đâu vào đâu, bộc lộ rõ sự tức giận của mình, rồi lại buông rơi người xuống ghế vì quá mệt mỏi, hoặc choáng váng bởi thần kinh bị kích thích quá mạnh. Bọn gia nhân đầy tớ vội vàng chạy lại.
- Đi gọi ngay ông Inôxenxiô lại đây - Bà thét - Đi ngay lập tức... mau lên! Bảo ông ta lại đây ngay...
Sau đó, bà cắn chặt mảnh khăn tay.
❀ ❀ ❀
[1] * Nguyên văn: Mẹ đọc trong tim con như đọc trong sách.
