Khi chuyến tàu chợ số 65 (không cần nói tuyến đường) xuôi xuống và dừng lại ở ga xép giữa cây số 171 và 172, hầu như tất cả hành khách trên các ghế hạng hai và hạng ba vẫn ngủ ngon lành, hoặc đang ngáp dài ngáp ngắn ở trong toa. Cái rét ban mai buốt thấu xương nên chẳng ai muốn xuống dạo chơi trên cái sân ga không có mái che. Một hành khách hạng nhất là người duy nhất vội vàng bước xuống, đi về phía những nhân viên nhà ga, và hỏi đây có phải là nơi hành khách xuống để về Vidaôrenđa [1] không (cái tên này cũng như nhiều tên khác mà các bạn sẽ gặp là do tác giả đặt ra).

- Chúng ta đang ở Vidaôrenđa đấy ạ - người hướng dẫn trả lời, tiếng anh ta lẫn với tiếng cục cục của những con gà mái đang được đưa lên toa hàng, - Ông Đê Rây, thưa ông, tôi quên không gọi ông. Chắc là người mang ngựa đến đang chờ ông đấy.

- Nhưng ở đây rét kinh người [2] thế này - Người khách lạ cố thu mình trong chiếc áo khoác và hỏi. - Đây không có chỗ nào nghỉ tạm để lấy sức trước khi bắt đầu một cuộc hành trình bằng ngựa trên cái xứ băng giá này ư?

Anh chưa nói hết câu thì người hướng dẫn, vì công việc cấp bách, đã bỏ đi, để mặc người khách lạ với câu hỏi dở chừng. Người khách trông thấy một nhân viên khác đi tới với chiếc đèn bão ở tay phải, chiếc đèn buông thõng đu đưa theo nhịp bước chân, hắt ra những luồng sáng nhấp nhô. Ánh đèn chiếu xuống sân ga, tạo thành những vệt ngoằn ngoèo giống như những tia nước từ bình tưới giội xuống.

- Ở đây, tại ga Vidaôrenđa này, có quán trọ nào không bác? - Khách hỏi người cầm đèn.

- Chẳng có gì hết - người cầm đèn trả lời cộc lốc, và rảo bước đi về phía những người phu khuân vác đang hò hét, chửi thề, văng tục, thô lỗ cục cằn đến nỗi những con gà mái cũng tức giận, nên chúng cứ rì rầm to nhỏ với nhau trong lồng.

- Tốt hơn hết là phải nhanh chóng rời khỏi nơi này. Hướng dẫn viên đã báo cho mình biết là có người và ngựa đang chờ mình ở đằng kia.

Còn đang suy nghĩ, anh cảm thấy có một bàn tay nhẹ nhàng và kính cẩn khẽ kéo vạt áo khoác của mình. Anh quay lại thấy một khối hình lờ mờ của chiếc khăn màu nâu cuộn khoanh, ở chỗ nếp gấp chính ló ra một khuôn mặt khô quắt, nhăn nhó và quỷ quyệt của một nông dân Caxtida. Cái hình thù bẩn thỉu xấu xí ấy gợi cho anh nhớ đến một cây hắc dương đen sì giữa đám thảo mộc. Anh nhìn cặp mắt giảo hoạt lấp lánh dưới chiếc mũ rộng vành bằng nhung cũ. Anh nhìn bàn tay cứng rắn nâu xạm cầm một cây gậy màu xanh, và bàn chân to bè mỗi khi cử động lại làm cho cái cựa sắt thúc ngựa kêu lách cách.

- Có phải ngài là ngài Hôxê đê Rây không ạ? - Lão vừa hỏi vừa đưa tay lên vành mũ.

- Vâng, còn bác là ai? - Người khách vui vẻ hỏi lại - Bác là gia nhân của Đônha Perfêcta[3] đến đây đón tôi để đưa tôi về thị xã Orbahôxa[4] phải không?

- Đúng đấy ạ. Lúc nào ngài muốn khởi hành. Con ngựa non này chạy nhanh như gió. Tôi chắc ngài phải là một tay cưỡi ngựa giỏi. Thế mới đúng là “con dòng cháu giống”.

- Đi về phía nào? - Người khách hỏi, vẻ sốt ruột. - Ta đi thôi, đi ngay khỏi nơi này thôi, bác ạ... À, tên bác là gì nhỉ?

- Tên tôi là Pêđrô Lucax - Người quấn khăn nâu trả lời, và lại định bỏ mũ ra - Nhưng người ta thường gọi tôi là Licuôcgô[5]. Thưa ngài, hành lý của ngài đâu ạ?

- Ở đằng kia, dưới cái đồng hồ ấy. Tôi vẫn nhìn thấy kia. Chỉ có ba bọc thôi. Hai cái va li và một gói sách để tặng ông Cagiêtanô. Cuống vé đây, bác cầm lấy.

Một lát sau, hai người đã bỏ lại sau lưng cái túp lều được gọi là nhà ga ấy, và đứng trước một con đường nhánh bắt đầu từ đấy và mất hút sau những quả đồi trọc gần đó, nơi lờ mờ hiện lên cái xóm nghèo. Vidaôrenđa. Ba con ngựa phải chở cả người và đồ đạc. Con ngựa non khá đẹp mã dành cho vị khách quý. Bác Licuôcgô kẹp chặt ngang lưng một con ngựa chuyên cày kéo tuy hơi già nhưng vẫn còn khỏe mạnh. Còn con ngựa đực thồ hành lý, có bộ chân nhanh nhẹn và đang hăng máu thì một chú thiếu niên tầm vóc nhỏ bé phải luôn luôn ghìm cương điều khiển.

Trước khi đoàn người ngựa lên đường, con tàu chuyển bánh chạy trên đường ray với tốc độ chậm rì rì ì ạch của một con tàu chợ. Tiếng xình xịch của nó mỗi lúc một xa dần, tạo thành tiếng vang vọng sâu trong lòng đất. Khi chui vào trong đường hầm ở cây số 172, con tàu xả hơi rúc còi, và một tiếng thét đinh tai nhức óc vang dội hồi lâu. Đường hầm cũng thét lên rầm rầm kéo dài như một cái kèn đồng, rồi nhả ra một luồng khói trắng từ cái miệng đen ngòm. Và khi nghe tiếng thét đinh tai của nó, các xóm làng, trang trại, phố xá đều thức dậy. Chỗ này một con gà trống cất tiếng gáy, chỗ kia một con khác gáy theo. Trời bắt đầu hửng sáng…

❀ ❀ ❀

[1] * Nguyên văn: Mẹ đọc trong tim con như đọc trong sách.

[2] * Basilisco : Một con vật thần thoại có khả năng giết kẻ địch bằng mắt nhìn.

[3] * Duro: xem chú thích ở chương XXII.

[4] * Nguyên văn: Mất cái đinh chốt.

[5] * Có ý ngầm: Không chịu trách nhiệm trong việc này.