Linnaeus đã từng tính được rằng, nếu một cây hàng năm cho ra hai hạt giống... và những cây con của nó năm sau cũng cho ra thêm hai cây nữa, thì sau hai mươi năm, sẽ có cả triệu cây.

HAI TUẦN SAU, bố đến Mosse Lodge hội họp cùng với những chủ điền khác để thống nhất ngày thu hoạch bông vải, đây là sự kiện quan trọng nhất trong toàn tỉnh.

Cả binh đoàn nông dân da màu từ ba tỉnh lân cận lũ lượt đổ về những cánh đồng của chúng tôi, họ hái từ sáng sớm cho đến tối mịt, cả đàn ông, phụ nữ và trẻ con nữa. Họ chỉ dừng lại một lúc buổi trưa để ăn và nghe một người cha sứ trong số họ đọc Kinh Thánh rất nhanh.

Cô Viola thuê thêm ba người phụ nữ nữa để phụ cô nấu nướng tại cái bếp đá cũ sau nhà. Nào là gạo lứt, thịt heo rang muối, đậu, bánh và xi-rô ồ ạt tuôn ra từ đó. Chúng được đựng trong hai cái hòm mây lớn, chất lên xe ngựa bốn bánh cùng với thùng nước sạch, và thùng cà phê khổng lồ để đưa ra đồng. Mẹ tạm thời vào bếp để nấu ăn cho bọn tôi. Bà còn phụ giúp chăm sóc những người hái bông bị đứt tay, rộp da hay những vết thương nhỏ mà không cần phải đưa đi gặp bác sĩ Walker.

Harry đánh xe ngựa đến cửa hàng mua bột bắp, đường, bột mì và những thứ khác suốt ngày. Sam Houston và Lamar thì lăng xăng từ kho kiểm đếm đến bảng thống kê, lâu lâu được thưởng một hào, hoặc đổi thành mười cục kẹo hoặc cây bút chì mới ở cửa hàng. Vị trí làm người đưa tin cho bảng thống kê này luôn được thèm muốn.

Bố làm việc rất khuya ở xưởng tỉa hột bông và về nhà khi bọn tôi đã ngủ say. Chỉ duy nhất một người không được phân công nhiệm vụ gì là ông tôi. Cũng phải thôi, ông là người đã sáng lập ra cả doanh nghiệp bông vải này và cũng đã chứng kiến tất cả những hoạt động điên cuồng theo thời vụ này trong suốt ba mươi năm; đến giờ ông chẳng còn nghĩa vụ hay hứng thú gì với nó nữa cả. Ông vẫn chui vào trong phòng thí nghiệm hoặc khoác chiếc túi ngang qua vai đi ra ngoài từ sáng sớm.

Chiếc máy tỉa hột bông hoạt động bất kể ngày đêm. Một thợ rèn và một thợ mộc làm việc gần như không ngủ để đảm bảo chiếc máy chạy liên tục và đảm bảo guồng xoay của bông vải, những chiếc xe thồ cao nghệu chạy vào và trở ra với hàng đống kiện bông để chuyển đến Austin, Galveston, New Orleans. Những kiện hàng quá to và chất quá cao khiến chúng trở thành mối đe dọa thật sự. Việc đóng kiện và giữ cân bằng khi chất hàng là cả một nghệ thuật, nhưng hằng năm vẫn có khá nhiều người bị những kiện hàng rơi đè làm bị thương hoặc mất mạng xuyên suốt vùng đất phía Nam.

Từ trong nhà, chúng tôi vẫn nghe được tiếng những sợi dây đai bằng da của mấy cái máy kêu vo vo và vỗ đập đều đặn từ khoảng cách 300m. Nhưng chỉ sau vài đêm thì mọi người đều quen với nó, và mặc dù tôi chưa nghe tiếng sóng biển bao giờ nhưng trong trí tưởng tượng, tiếng ồn vang vọng từ xa đó làm tôi cảm giác như đang ngủ bên tiếng sóng vỗ về. Chỉ có điều thay vì nước biển thì xung quanh nhà tôi là những cơn sóng bông khổng lồ đang dập dìu.

Trường học đóng cửa mười ngày. Gia đình của nhiều đứa bạn trong lớp tôi không đủ tiền thuê nhân công nên phải tận dụng nhân lực trong nhà, kể cả con nít, để hái bông đến khi họ mệt lả mới thôi. Còn tôi thì được chỉ đạo vào bếp phụ mẹ. Một buổi sáng nọ tôi giúp rây cả bao bột mì, lập tức ngày hôm sau tay tôi đau nhức đến nỗi không cầm nổi viết chì để ghi chép vào Sổ Tay nữa. Tôi than vãn dữ dội nên được chuyển công tác.

Kế đó tôi được giao nhiệm vụ trông nom hai mươi mấy đứa bé chơi đùa trên khoảng sân giữa nhà đến khu bếp ngoài trời khi mẹ của chúng đang làm lụng ngoài đồng; tôi phải đảm bảo không cho lũ gà nhiễu sự mổ mấy đứa trẻ vì đã xâm phạm đời sống quen thuộc hàng ngày của chúng. Nhưng tôi lại chẳng hài lòng với công việc không có thu nhập này chút nào cả, nhất là mỗi khi tôi thấy Sam Houston và Lamar nhảy cẫng lên vì được điều đến khu xưởng tỉa hột bông rồi quay về với tiền rủng rỉnh trong túi. Sau cả ngày trời tranh cãi với lũ trẻ và bực bội khi nghĩ về mấy đồng tiền đó, tôi lại dấy lên một cuộc đấu tranh vào bữa ăn tối.

“Tại sao con lại phải trông trẻ cơ chứ?” tôi hỏi bố.

“Vì em là con gái,” Lamar nhanh nhảu đáp.

Tôi phớt lờ anh ấy. “Vì sao con lại phải trông trẻ chứ? Sao con lại không được đi đưa tin? Sao con lại không được kiếm tiền?”

“Vì em là con gái mà,” Lamar lại lên tiếng, vẻ cảnh giác, đánh hơi thấy sự căng thẳng có thể xảy ra.

“Anh nói vậy là sao?”

“Con gái đâu được trả tiền,” Lamar chế giễu. “Con gái còn không được bầu cử nữa cơ. Họ không được trả lương. Con gái chỉ ở nhà thôi.”

“Vậy anh đi mà nói với Trường Bình Ðẳng Fentress ấy,” tôi đáp và hài lòng về cú trả đũa của mình. “Họ trả lương cho cô Harbottle đấy thôi.”

“Cái đó thì khác,” Lamar gắt gỏng.

“Khác chỗ nào?”

“Thì khác là khác chứ sao.”

“Chính xác là khác như thế nào, hả anh Lamar?”

Bố tôi đã quá mệt mỏi sau một ngày làm việc và cần được nghỉ ngơi nên không thể chịu nổi lời qua tiếng lại của tôi và Lamar đành lên tiếng, “Thôi được rồi Callie, bố cho con năm xu.”

Tôi ngấm ngầm hân hoan vì chiến thắng của mình còn Lamar cũng nhẹ nhõm vì vẫn giữ được chân đưa tin cho bảng thống kê. Kế đó ba cậu em trai của tôi liền lao nhao lên đòi quyền bình đẳng đến nỗi mẹ phải đanh thép lên tiếng “Ðủ rồi đấy nhé!” thì mới dẹp loạn được. Bọn chúng trừng trừng nhìn nhau cáu bẳn trong im lặng suốt cả bữa ăn trong khi tôi nhã nhặn trò chuyện vui vẻ về thời tiết và hỏi thăm mọi người đúng như quý cô được dạy dỗ cẩn thận. Ông trông có vẻ muốn phì cười; còn mẹ thì dường như đang đau đầu nhưng vẫn cố làm tốt vai trò của mình đến hết bữa ăn.

Hôm sau, tôi ngồi trên bậc thềm sau nhà và giám sát cẩn thận hai mươi chín đứa trẻ trong nhiệm vụ của mình. Bây giờ tôi được trả công làm việc như một người chuyên nghiệp nên phải làm việc nghiêm túc thôi. Tôi liên tục điểm danh các bé. Có vài đứa nhỏ mới chập chững biết đi bình thường chỉ nghịch cát bụi thôi nhưng bất chợt sẽ ngã chổng vó hoặc loạng choạng đuổi theo mấy con chó hay mèo đi ngang qua, lúc nào tôi cũng phải kéo chúng lại trong sự phản kháng của chúng. Còn một vấn đề nghiêm trọng nữa là chúng hay cho vào miệng bất cứ vật lạ nào nhặt được dưới đất; tôi đã cứu mạng vài đứa khi chúng định nuốt cả côn trùng hay giun đất vào bụng. Tôi rất muốn đọc sách nhưng trong tình thế này thì chẳng thể nào rời mắt khỏi bọn chúng được. Chúng còn nhỏ quá mà, bé nhỏ như vậy thì dễ biến mất lúc nào mà mình chẳng hay ấy chứ. Ngoài ra còn có đàn gà mái thỉnh thoảng bất chợt phóng vào từ bên rìa sân, cục tác loạn xị cả lên. Tôi cứ phải ném sỏi để đuổi chúng ra ngoài.

Trong lúc tôi đang ném tỉa mấy con gà, Sul Ross đi ngang, nhìn là biết nó thích thú với việc này rồi, còn tôi thì hoàn toàn không. Tôi đang bực mình và định bụng đuổi nó đi thì chợt nhận ra ý muốn tham gia của nó. Tôi liếc mắt nhìn nó rồi một ý nghĩ chợt lóe lên.

“Thú vị lắm phải không?” tôi bảo.

“Vâng, hay chứ, mọi lần em ném chúng thì toàn bị mắng thôi,” nó đáp.

“Vậy à, tội vậy, ném gà thích lắm đấy,” tôi dụ khị.

Thế là vài phút sau tôi băng ngang qua bãi cỏ hướng về phía ông vừa đi qua. “Chờ cháu với,” tôi hét toáng lên. Ông vừa khuất sau bóng cây hồ đào thì tôi bắt kịp.

“Ông rất vui khi thấy cháu nhưng cháu làm gì ở đây vậy?” ông hỏi. “Ông tưởng cháu đang bận rộn làm thuê cùng mấy người khác chứ.”

“Cháu giao dịch với Sul Ross rồi,” tôi đáp.

“Cháu giao dịch gì chứ?”

“Cũng không hẳn là giao dịch. Cháu thuê nó thôi. Cháu bảo nó trông chừng mấy đứa bé rồi cháu sẽ trả cho nó hai hào và nó được ném đá thoải mái vào mấy con gà mái để đuổi chúng đi.” Tôi vội vã thêm vào, “Dĩ nhiên chỉ là đá nhỏ thôi, không to hơn ngón tay cái của cháu, cháu dặn nó rõ ràng như vậy. Nó rất vui vẻ nhận việc. Vậy là cháu vừa được đi cùng ông và vừa có ba hào.”

“À, ra thế. Sau này cháu sẽ trở thành một nữ doanh nhân trẻ thực thụ đấy.” Mặc dù ông nói rất ôn hòa nhưng tôi nhận ra có chút gì đó - dường như là sự thất vọng? - qua sắc mặt của ông.

“Không đâu, cháu không nghĩ vậy đâu,” tôi đáp sau một vài giây suy nghĩ và đặt tay mình vào tay ông. “Ông có nghĩ rằng mình sẽ tìm ra thứ gì mới hôm nay không?” tôi hỏi.

Sắc mặt ông lập tức trở nên vui vẻ hẳn ra. “Chắc chắn là có rồi,” ông đáp rồi cùng tôi ra bờ sông.