Sự chọn lựa có thể áp dụng cho họ cũng như cho cá thể và sau cùng cũng có khả năng đạt được kết quả như mong đợi.
MỘT SỰ KIỆN CÓ THỂ ĐOÁN TRƯỚC ĐƯỢC ĐÃ DIỄN RA, không lâu sau bữa tiệc, Harry được mời đến ăn tối cùng Fern Spitty mặc dù lời mời ấy không chính thức. Anh được mời đến nhà Gates, còn chị Fern thì ngẫu nhiên đến chơi và lưu lại trong hai tuần. Thời điểm này chỉ mới vài tháng sau thất bại với chị Minerva Goodacre thôi, nhưng có vẻ trái tim Harry đã lành rồi. Fern đến từ Lockhart và cũng đến lúc đi tìm ý trung nhân. Lockhart thì lớn hơn so với Austin nhiều nhưng năm đó, lần đầu tiên có đến năm thương gia giàu có bị bắt buộc (đương nhiên là bởi vợ của họ) đăng thông cáo rằng con gái họ đã đến tuổi lập gia thất. Nói cách khác là đăng bảng tuyển nhạc lang. Khi đọc được mẩu quảng cáo này trên tờ Tin Tức Lockhart, mắt mẹ chợt sáng lên, tôi chẳng thích ánh mắt này chút nào vì tôi biết nó có liên quan đến tôi, đứa con gái duy nhất của bà.
Harry lại chải chuốt và vuốt keo. Anh đánh giày bóng loáng đến độ có thể thấy bóng mình trên đó, phủi quần áo sạch sẽ rồi đi ăn tối. Đối với tôi, anh thật bảnh bao và hấp dẫn.
Hôm sau, Lula mách lại với tôi rằng sau bữa tối, Harry và Fern ngồi xích đu ngoài sân trong bóng tối cả nửa tiếng mà chẳng có ai giám sát trừ mấy con muỗi.
“Họ có tán tỉnh nhau không?” tôi hỏi. Tôi không dám chắc một trăm phần trăm rằng có chuyện đó xảy ra hay không nhưng tôi mong rằng Lula sẽ trả lời được cho tôi.
“Cái gì?” Lula hỏi. “Cái gì cơ chứ?”
“Chị ấy có thầm thì sự ngọt ngào vô hình vào tai anh ấy không?”
“Hả?” Lula lại hỏi. “Sự ngọt ngào vô hình là gì? Làm sao thì thầm cái gì vô hình được?”
“Thôi bỏ qua đi. Anh ấy có nắm tay chị ấy không?” tôi hỏi.
“Tớ có thấy được đâu.”
Tôi bạo gan lấn tới. “Anh ấy có hôn chị ấy không?
“Gì cơ chứ?” Lula hét lên, “Ôi, Callie ơi, họ mới gặp nhau thôi mà!”
“Tớ biết, nhưng Lula à, mọi người vẫn thường hôn nhau mà. Tớ chỉ tò mò xem cậu có nhìn thấy hay không thôi.”
Lula ngượng ngùng, và rồi mấy chấm mồ hôi xuất hiện ngang sống mũi. (Câu hỏi cho Sổ Tay: Vì sao mũi của Lula lại như vậy trong khi mọi người thì không?) Bạn ấy rút khăn tay ra rồi quệt mũi liên tục, “Sao cậu lại hỏi tớ mấy điều như vậy được nhỉ?”
“Vì anh ấy là anh trai của tớ, tớ muốn biết xem anh ấy có cưới chị Fern hay không. Chị ấy là chị họ của cậu mà, nếu điều đó xảy ra thì chúng ta sẽ là bà con đấy đúng không. Tớ nghĩ có thể đấy, nhưng bây giờ thì chưa có gì chắc chắn cả.”
Tôi biết thừa rằng không nên dính dáng vào mấy chuyện yêu đương của Harry, tôi đã bị một bài học rồi mà. Nhưng nếu có ai lượm lặt được thông tin và vô tình quẳng cho tôi thì là chuyện khác...
“Lula à, có bao giờ cậu nghĩ đến hôn nhân chưa?” tôi hỏi.
“Có chứ, ai cũng vậy mà đúng không?”
“Cậu phải để cho chồng cậu hôn khi cưới nhau đấy. Và cậu phải hôn lại anh ta đấy.”
“Không đời nào,” bạn ấy phản ứng.
“Có chứ.” Tôi gật gù cứ như biết rõ về việc vợ chồng hôn nhau lắm vậy. “Đó là việc vợ chồng thường làm mà.”
“Mình có bắt buộc phải làm không?”
“Dĩ nhiên rồi, theo luật mà.”
“Tớ chưa bao giờ nghe nói có luật này cả,” Lula hồ nghi.
“Thật mà, trong điều luật của Texas ấy,” tôi khẳng định. “Nói về vấn đề này, cậu có nhận ra rằng có mấy anh em của tớ cũng mê cậu không?”
Mặc dù tin tức sốt dẻo này vừa phát ra từ miệng tôi nhưng tôi chợt nhớ rằng đã thề với cả ba người họ là không tiết lộ. “Chết tiệt! Đáng lẽ tớ không được phép nói cho cậu biết.”
Lula bị sốc vì lời lẽ thô tục của tôi. “Callie! Cậu không nên chửi thề chứ.”
“Xin lỗi,” tôi bảo. “Nó là bí mật mà. Quên nó đi nhé.”
Bạn ấy lưỡng lự rồi hỏi, “Vậy là ai?”
“Ai gì chứ?”
“Cậu biết mà... ai mê tớ ấy.”
“Đoán thử xem,” tôi đáp. “Tớ đâu được nói cho cậu biết.” Nhưng tôi phát ốm vì phải mang trong lòng mấy bí mật này rồi và hơn nữa, vì sao Lula lại không được biết cơ chứ? “Thôi được rồi, là Lamar, Sam Houston và Travis.”
“Chúa ơi,” mặt Lula đỏ ửng cả lên.
“Cậu chọn lựa đi, cậu thích ai nhất?”
“Tớ... tớ không biết.”
“Ừm, thật ra cậu có thích ai trong số họ không vậy? Nếu tớ là cậu thì tớ sẽ chọn một ngay đấy. Cậu nghĩ ai đẹp trai nhất? Đương nhiên là Harry rồi, nhưng anh ấy thì lại không nằm trong số này.”
Lula lại e thẹn rồi đáp, “Tất cả đều điển trai cả.”
“Ừm, nhưng Lula à, cậu có thích ai trong bọn họ không?”
“Ai cũng dễ thương cả.”
“Rồi rồi, nhưng cậu có thích ai trong bọn họ không?” Nhưng bạn ấy chẳng trả lời tôi mà cứ quệt mũi và đỏ mặt.
Tôi tiếp lời, “Nếu là cậu, tớ sẽ chọn Travis. Nó là đứa dễ thương nhất. Có lẽ hôn nó sẽ không tệ đâu. Chắc chắn hôn hít phải có gì đó hay ho chứ, nếu không thì đâu ai thèm làm đúng không?”
Lula ngẫm nghĩ. “Tớ không biết là bố mẹ tớ có thích không. Ý tớ là, tớ không nhớ có nhìn thấy họ hôn nhau không nữa.”
Tôi thì từng thấy bố mẹ hôn nhau vào Đêm Phục Sinh rồi, và có lần tôi thấy bố ôm eo mẹ rồi kéo bà vào bóng tối cuối sảnh và cùng nhau về phòng ngủ mà. Trong môi trường nông trại, xung quanh toàn gà, heo, bò, mèo và lũ súc vật con không ngừng ra đời; vì vậy, đến một lúc nào đó, bạn sẽ phải tự hỏi những con thú con này từ đâu ra. Tôi từng thấy chó giao cấu, và một đêm tôi vô tình làm phiền hai con mèo đang làm chuyện lạ trong bóng tối. Cả tôi và hai con mèo đều bị sốc như nhau.
Lula vừa nói gì đó nhưng tôi không để ý.
“Gì ấy?” tôi hỏi.
Bạn ấy lảng ánh mắt đi chỗ khác. “Vậy là... Travis... mê tớ à?”
“Ừm, chộp lấy nó luôn đi, Lula. Một sự lựa chọn sáng suốt đấy.”
“Nhưng nó còn nhỏ mà, tớ mười hai rồi còn nó mới mười một tuổi à.”
“Ừm, phải rồi.” Thật ra nó mới mười tuổi thôi, nhưng tôi không định phá vỡ tình yêu đầu đời của nó đâu. “Này Lula, nhớ là tớ không được phép kể cho cậu đâu. Cậu đừng nói lại nhé?”
Lula thề thốt lại còn dữ dội hơn tôi. Tôi định nhổ nước bọt làm tin nhưng có vẻ đã hơi quá với Lula rồi.
Tối hôm ấy, tôi bao vây Harry lúc anh đang viết thư.
“Chào thú cưng,” anh bâng quơ bảo.
“Harry,” tôi hỏi, “anh có từng hôn bao giờ chưa?”
Anh ngạc nhiên. “Sao em hỏi vậy?”
“Em chỉ muốn biết nó ra sao thôi mà.”
“Anh có từng hôn một lần rồi,” anh mỉm cười đáp, “rất tuyệt đấy.”
“Sao lại tuyệt?”
“Thì tuyệt là tuyệt chứ sao. Em đợi đi rồi biết.”
“Anh hôn ai vậy?” tôi hỏi.
“Callie à, anh không thể kể cho em nghe được, một quý ông không bao giờ làm vậy.”
“Sao không? Anh nói cho em nghe đi, em giữ bí mật được mà.” À, hình như là không. “Chắc là chị Minerva Goodacre đấy chứ gì?”
“Không phải chị ta. Nhưng có nắm tay một lần.”
“Cũng tuyệt à?”
“Rất tuyệt. Tuyệt hảo vô cùng luôn. Thôi đi đi.”
“Sao lại tuyệt?”
“Thú cưng à, để cho anh yên đi,” anh nói và mỉm cười với kí ức đẹp đẽ ấy.
“Anh có tương tư và hay thở dài chờ đợi không Harry?” Từ khi chị Goodacre dở hơi ấy biến mất khỏi cuộc sống của chúng tôi thì mấy vụ tương tư hay thở dài đều bị buộc tội là đang dính dáng vào chuyện tình cảm gì đó.
“Có một lúc.”
“Nhưng bây giờ thì hết rồi à?”
“Không, hết rồi. Thôi, em biến được chưa?” Khi tôi quay đi thì anh gọi giật lại, “Gượm đã. Sao em lại tò mò về mấy thứ này nhỉ?” Harry ranh mãnh. “Em có ai mà không kể cho mọi người phải không? Bạn trai đầu đời à?”
“Không, không đâu.” Tôi bật lên tiếng cười lạ lùng. “Không đâu.”
“Sao không? Một ngày nào đó, chàng bạch mã hoàng tử sẽ đem chiếc dép mảnh chai đến cướp em ra khỏi tay anh thôi mà, Cal.”
“Đừng đùa vậy chứ,” tôi nói rồi chạy lại ôm chầm lấy anh. Tôi chợt muốn khóc mà không rõ nguyên nhân gì. “Sao anh phải kết hôn? Sao em lại phải lập gia đình? Sao chúng ta không thể ở mãi cùng nhau dưới mái nhà này?”
“Thôi nào cưng. Một ngày rồi em sẽ muốn có gia đình của riêng mình mà.”
Tôi lầm bầm vào áo anh, “Ai cũng luôn nói một ngày nào đó với em, và em ngán nó tận cổ rồi.”
Anh bảo, “Họ cũng hay nói như vậy với anh.”
“Họ cũng nói với anh à?”
“Thật đáng ghét đúng không? Họ nói câu đó với tất cả mọi người và bây giờ anh đang nói với em. Nào, chỉnh lại đầu tóc nào, bù xù hết cả rồi này.”
“Harry à,” tôi thận trọng từng chữ một khi anh đang chỉnh đốn lại dải băng buộc tóc của tôi, “Anh có nghĩ... em có thể làm cô giáo không?”
“Cô giáo à? Em muốn làm à?” anh thắt chặt lại chiếc nơ cài cổ.
Không phải, nhưng tôi chẳng dám nói thật với anh.
“Anh có nghĩ em làm được không, Harry?”
“Ừm, anh nghĩ em làm được. Em có trao đổi với bố mẹ chưa?”
Tôi lảng đi và nói tiếp, “Anh có nghĩ em có thể làm... Tổng Đài viên được không?”
“Anh nghĩ em cũng có thể hoàn thành xuất sắc công việc đó, nếu tay em dài ra thêm. Nào, để anh chỉnh lại ruy-băng cho em nào. Được rồi đấy.”
“Harry. Anh nghĩ em có thể là” - tôi ngừng rồi tiếp, giọng vờ như tự nhiên -“nhà khoa học không?”
“Nhà khoa học ấy à?” Anh lùi lại. “Hình như hơi xa vời rồi đấy.”
Tôi nhìn anh chằm chằm. Câu hỏi của tôi, thêm vào là câu trả lời của anh quá quan trọng làm tôi không thể rời mắt đi được.
“Ồ,” anh bảo, “anh hiểu rồi. Tại ông rồi phải không? Ông đã nung nấu ý nghĩ này cho em phải không? Có lẽ em không nên ở bên ông nhiều quá đâu. Thật đấy Callie ạ, xa vời quá rồi đấy.”
“Sao vậy?” tôi dứt khoát hỏi. “Sao lại quá xa vời chứ?”
“Vì anh không biết có nữ khoa học nào cả, đúng không? Rồi em sẽ sống ra sao? Em sẽ làm ở đâu? Nhìn này, một ngày em sẽ có gia đình, có rất nhiều con và rồi em sẽ quên đi ý nghĩ này thôi. Em không muốn có nhà riêng à?”
“Em có nhà cho mình rồi mà.”
“Em hiểu ý anh nói mà,” anh bảo.
Tôi lùi lại một bước rồi hỏi. “Harry à, nếu em muốn làm nhà khoa học, anh có giúp em không?”
Anh ngờ vực hỏi. “Giúp sao bây giờ?”
“Em không biết nữa,” lúc này tôi chưa có kế hoạch gì cả. “Cứ giúp em khi em cần.”
“Anh không biết nói gì nữa cưng à.” Nhìn vẻ mặt tôi, anh bảo, “Anh không từ chối, chỉ là anh không hiểu em đang muốn gì nữa.”
“Nếu như nó thật sự quan trọng đối với em...”
“Anh luôn cố làm mọi chuyện cho em Callie à, em biết mà. Mặc dù em không xứng đáng tới mức đó đâu sau những gì em nói với mẹ về Goodacre. Thôi bây giờ thì biến đi. Anh phải viết xong bức thư này.”
Tôi mừng rỡ chộp ngay cơ hội đổi đề tài này.
“Thư tình hả anh?”
“Không phải chuyện của em.”
“Cho chị Fern Spitty phải không?”
“Biến đi.”
Tôi không lấy được lời hứa giúp đỡ của anh nhưng cũng không bị từ chối, xem như đây là một cuộc nói chuyện thành công. Rốt cuộc tôi biết đã đến lúc đi gặp ông. Lula và Harry chỉ là thử nghiệm thôi. Tôi đã từng lẩn tránh vấn đề này, nhưng bây giờ phải đối diện nó rồi.
Tôi hôn lấy hôn để lên đầu Harry rồi ra hiên nhà, mấy anh em khác đang tụ tập ngóng chờ chú đom đóm đầu tiên xuất hiện. Trời thật mát mẻ. Côn trùng bắt đầu giảm số lượng và sẽ biến mất theo mùa, đồng nghĩa với việc dải băng của Giải Thưởng Đếm Đom Đóm Fentress sẽ bị bỏ xó đóng đầy bụi bặm.
Ông đang ngồi trên chiếc xích đu bằng liễu gai ở cuối hiên nhà. Tôi mừng khi thấy ông đang ngồi cách xa mọi người. Tôi lấy Sổ Tay và viết chì ra rồi ngồi cạnh ông. Đầu điếu xì-gà rực sáng lên theo từng hơi rít của ông, trông chẳng khác nào một con đom đóm đỏ béo ị. Tôi có ý chờ đợi vài con côn trùng bay vòng quanh ông để đánh tín hiệu tình tứ. (Câu hỏi cho Sổ Tay: Có bao giờ đom đóm nhầm lẫn xì-gà với đồng loại không nhỉ? Một sự nhầm lẫn đau đớn - có thể là chết chóc). Chúng tôi cùng im lặng đến khi ông mở lời, “Calpurnia à, cháu định để lại vết thương trầm trọng trên chiếc ghế đó à?”
Tôi nhìn xuống và nhận thấy mình đang ngoáy một cái lỗ trên thành ghế bằng cây bút chì.
“Dạo này ít thấy cháu nhỉ?” ông bảo.
“Vì cháu bị huấn luyện thành đầu bếp, hay theo cháu đoán là thành một người vợ ấy.”
“À, và mọi người đều đang hưởng trái ngọt từ thành quả lao động của cháu đấy chứ.”
“Ông không cần phải nói vậy đâu ạ,” tôi buồn bã đáp.
Hai ông cháu lại ngồi trong im lặng, dường như có một con muỗi vô hình đang vo ve quanh gót chân làm tăng thêm sự não nề cho bi kịch của tôi. Tôi không thấy được nó đến khi bị nó đốt nhiều phát, và khi đã uống máu của tôi no nê, nó đã trở thành nặng nề và hiện nguyên hình rồi. Nó đậu trên hiên nhà, cạnh chân và thế là tôi thuận thế đạp một phát. Nó cố gắng tẩu thoát nhưng đã hút quá nhiều máu nên không thể. Tôi chộp được nó bằng rìa đế giày, cả vệt máu nhỏ của tôi từ người nó phun ra trên nền sơn xám của hiên nhà. Điều này làm tôi chợt ngẫm nghĩ. Nhìn vào bằng chứng hùng hồn kia thì có quá nhiều lý do để tôi và nhiều thứ khác kết liễu đời nó. Con muỗi này là một minh chứng thành công nếu xét về khía cạnh kiếm thức ăn, nhưng lại thất bại nếu nói về việc kéo dài tuổi thọ và được về nơi an nghỉ bình yên với bao nhiêu cháu chắt tiễn đưa quanh mình. Vậy thì nó có xứng đáng hay không? Trở lại vấn đề, mặc dù những gì ông nói tiếp theo có thể không ảnh hưởng gì, nhưng để xem ông có đồng tình với việc tuyên án tôi tù chung thân với công việc nội trợ buồn tẻ này hay không?
Travis phát hiện thấy chú đom đóm đầu tiên và ra cuối hiên nhận giải thưởng. Tôi hắng giọng rồi nói, “Ông à...” rồi chợt ngập ngừng.
“Gì đấy Calpurnia?”
“Con gái... con gái cũng có thể làm nhà khoa học mà, phải không ông?” Cả hai đều vờ như không cảm nhận thấy sự run rẩy trong giọng nói của tôi. “Có thể không ông?”
Ông rít xì-gà một hơi thật sâu rồi gạt sạch tàn thuốc xuống đất.
Ông hỏi, “Cháu có hỏi bố hay mẹ về việc này chưa?”
“Gì hả ông?” tôi đáp. “Dĩ nhiên là không rồi. Cháu hỏi để làm gì chứ?”
“Vì họ sẽ có ý kiến về việc này. Cháu có nghĩ đến chuyện hỏi họ không?”
“Ồ,” tôi đáp giọng cay đắng, “Cháu biết là họ sẽ cho ý kiến gì mà. Ông nghĩ vì sao cháu lại chẳng thể nào thoát khỏi cái nhà bếp ấy? Vì vậy cháu mới hỏi ý ông đấy.”
“Ra là vậy,” ông nói. “Cháu có nhớ vài tháng trước khi ngồi ở bờ sông ông có kể về Copernicus và Newton[1] không?”
“Có chứ ạ.” Làm sao mà tôi quên được?
“Chúng ta có nói về nguyên tố của Curie[2]? Con cú om sòm của bà Maxwell[3]? Thằn lằn ngón cánh và thằn lằn cá của cô Anning[4] chưa nhỉ?”
“Chưa ạ.”
“Phương trình toán học của cô Kovalevsky[5]? Chuyện cô Bird[6] phiêu lưu đến đảo Sandwich?”
“Chưa ạ.”
“Ôi thật ngu ngốc quá,” ông lầm bầm, và chợt mắt tôi ngấn lệ. Tôi là một cô gái ngu ngốc à? Ông nói tiếp. “Tha lỗi cho sự ngu ngốc của ông nhé, Calpurnia. Cháu đã kể cho ông rành rọt tất cả về nền giáo dục công cộng căn bản của cháu, lẽ ra ông phải hiểu rằng cháu sẽ bị khuyết nhiều vấn đề nằm trong góc tối của Khoa học chứ. Để ông kể cho cháu nghe về những người phụ nữ này nhé.”
Tôi thu nạp tất cả những gì ông kể như một miếng bọt biển. Toàn là những thông tin quý báu. Nhưng trong giọng kể của ông có sự e ngại và ngập ngừng gì đó mà trước giờ tôi chưa từng cảm thấy. Hai ông cháu bị cắt ngang khi mẹ lùa lũ trẻ vào nhà đi ngủ. Dạo này dường như mọi cuộc nói chuyện của tôi với ông nội đều bị cắt ngang cả. Và dạo này dường như chẳng còn chút thời gian trống nào.
Không kèn không trống, bọn tôi tuyên bố Cuộc Thi Đếm Đom Đóm Fentress năm 1899 chính thức kết thúc vào giờ ngủ đêm đó.
Thật ra chú đom đóm mà Travis phát hiện đêm đó là con duy nhất. Mặc dù tôi biết lũ đom đóm sẽ quay lại sau một năm nữa nhưng tôi cảm giác như một loài vật vừa bị tuyệt chủng vậy. Thật buồn khi mình là cá thể cuối cùng còn sót lại của cả một giống loài, đơn độc lập lòe trong đêm không mục đích. Nhưng tôi đâu cô độc, phải không? Giờ đây tôi đã biết rằng có những người phụ nữ giống tôi tồn tại.
❀ ❀ ❀
[1] Isaac Newton (1642 -1727) là một nhà vật lý, nhà thiên văn học, nhà triết học, nhà toán học, nhà thần học và nhà giả kim người Anh. Luận thuyết của ông về vạn vật hấp dẫn và ba định luật Newton, được coi là nền tảng của cơ học cổ điển, đã thống trị các quan niệm về vật lý, khoa học trong suốt 3 thế kỷ tiếp theo. Trong cơ học, Newton đưa ra nguyên lý bảo toàn động lượng (bảo toàn quán tính). Trong quang học, ông khám phá ra sự tán sắc ánh sáng, giải thích việc ánh sáng trắng qua lăng kính trở thành nhiều màu.
[2] Marie Curie (1867 -1934) là một nhà hóa học người Pháp gốc Ba Lan và một người đi đầu trong ngành tia X đã hai lần nhận giải Nobel (Vật lý năm 1903 và Hóa học năm 1911). Bà đã thành lập Viện Curie ở Paris và Warszawa.
[3] Martha Maxwell (1831-1881) là một nhà tự nhiên tự học và là một họa sĩ sinh ra tại Pennsylvania, du lịch tới vùng Colorado năm 1860. Bà giúp thành lập nên khoa nhồi bông thú hiện đại. Bà khám phá ra Otus asio maxwelliae (Cú Maxwell) cũng như một số loài chưa từng biết đến trước đó tại Colorado. Bà cũng là một nhà thực vật học.
[4] Mary Anning (1799 -1847) là một nhà sưu tầm hóa thạch, nhà cổ sinh vật học, bà nổi tiếng thế giới vì số lượng những tìm kiếm quan trọng của bà thuộc kỷ ruja về các lớp hóa thạch biển ở Lyme Regis nơi bà sinh sống. Các nghiên cứu của bà góp phần vào sự thay đổi quan trọng trong tư duy khoa học về sự sống thời tiền sử và lịch sử của trái đất xuất hiện vào đầu thế kỷ 19.
[5] Sofia Vasilyevna Kovalevskaya (1850 - 1891), là nhà toán học Nga, có đóng góp quan trọng cho các ngành thống kê, phương trình vi phân và cơ học, và là người phụ nữ đầu tiên được trao học hàm giáo sư toàn diện ở Bắc Âu.
[6] Isabella Lucy Bird (1831 -1904) là một nữ thám hiểm, một nhà văn và một nhà lịch sử tự nhiên người Anh.
