Mặc dù một số loài sẽ phát triển nhanh hay chậm về số lượng nhưng không phải mọi loài có thể cùng gia tăng như vậy vì thế giới không đủ chỗ cho tất cả cùng một lúc.

SỰ THAY ĐỔI ĐANG ĐẾN với chính bản thân tôi nói riêng và cả thị trấn nói chung. Công ty Điện thoại Chuông vừa đặt xong đường dây từ Austin đến địa phận Lockhart và bây giờ một người có thể làm nên một cuộc đối thoại kì diệu với một người khác ở cách đó 30 dặm thông qua sợi dây mỏng manh. (Nói chính xác hơn là phải la hét vì đường dây còn bị nhiễu sóng). Hai mươi năm trước đây, phải mất ba ngày đường để đánh xe ngựa đến Austin; mười năm trước thì còn lại nửa ngày đi tàu lửa; và đến ngày hôm nay tin tức đã có thể được chuyển đi trong tích tắc rồi.

Có rất nhiều tranh cãi về vị trí đặt bảng chuyển đổi tín hiệu và cái điện thoại (duy nhất có một cái). Một số người bảo nên đặt ở xưởng tỉa hột bông vì nơi đó là trung tâm thương mại; người khác lại bảo đặt ở bưu điện; nhưng ngài thị trưởng Axelrod chỉ đạo phải đặt ở tòa soạn báo vì nơi đây là trái tim thông tin của cộng đồng. Ngoài ra nó lại nằm bên đường đối diện với xưởng tỉa hột bông nên có thể dùng để nhận đơn đặt hàng và kiểm tra giá cả thị trường.

Ông nội có vẻ rất hứng thú về cái điện thoại, bước chân ông trở nên nhanh nhẹn hơn khi đi thu thập mẫu vật.

“Nhờ Chúa,” ông bảo, “sự phát triển thật tuyệt vời. Thằng bé Alex ấy đã làm được thật rồi Chúa ạ.”

“Alex?” tôi hỏi.“Ông đang nói tới ông Bell à?”

“Chính ông ấy đấy,” ông đáp.

“Chà, ông biết ông ấy ư?”

‘‘Đó là một người tốt đấy. Ông biết ông ấy nhiều năm rồi, thông qua Hội Địa lý. Vậy là ông chưa kể cho cháu nghe à. Ông còn cho ông ấy vay một số tiền để khởi nghiệp, đổi lại một số cổ phần trong công ty của ông ấy. Nhớ nhắc ông kiểm tra chúng vào lần đi Austin sau nhé. Chắc bây giờ cũng đáng khối tiền rồi đấy.” Rồi ông bảo, ‘‘Nhờ Chúa, ông có thể gọi điện cho Cục Chuyển Đổi để lấy bảng giá, không cần phải đi Austin nữa rồi. A ha!”

Trong vòng một tuần, cả thị trấn chẳng bàn tán về chuyện gì khác ngoài cái điện thoại ấy. Công ty Chuông đăng tuyển Nhân viên trực Tổng đài trên Nhật Báo Fentress với điều kiện phải là một phụ nữ trẻ độc lập, nghiêm trang, siêng năng từ mười bảy đến hai mươi bốn tuổi. Trước đây công ty đã có nhiều kinh nghiệm đau thương về những nam nhân viên điện tín (toàn những ông hay say xỉn, vô lễ và không có thái độ hợp tác). Công ty còn quy định rõ là nhân viên nữ ấy phải cao ráo, không tham gia vào các hoạt động đầu cơ, và phải lịch sự. Tổng Đài viên này còn được bao ăn ở và tuyệt vời hơn là thù lao mười đô la mỗi tuần. Cho một phụ nữ đấy nhé. Không phải là cho một người đánh xe hay thợ rèn mà là cho một phụ nữ và cũng chỉ là công việc làm trong văn phòng. Trước đây chưa bao giờ có tiền lệ này. Ôi, tiền bạc, thanh thế và sự tự chủ! Tôi thèm muốn công việc này đến phát điên lên mất.

Tôi hỏi ý cậu em dễ bảo nhất J.B., ‘‘Em có nghĩ chị nhìn giống mười bảy tuổi không?’’ Nó nhồm nhoàm một miệng đầy kẹo bơ và trả lời tôi một cách nghiêm trang, ‘‘Chị nhìn rất già đấy Callie ạ,’’ Câu trả lời làm tôi rất hài lòng, nhưng nó chỉ mới năm tuổi thôi nên nhận xét này không đáng tin chút nào. Vì vậy tôi đi tìm Harry, anh đang sửa yên cương trong chuồng ngựa.

‘‘Harry ơi, anh có nghĩ em nhìn đủ mười bảy tuổi không?’’ tôi hỏi.

‘‘Em bị quẫn trí à?’’ anh nói mà không thèm ngước nhìn tôi.

‘‘Không, nhìn này, nếu em làm thế này thì sao?’’ Tôi búi tóc lên và nghĩ chúng đang trở thành một bó tóc gợi cảm trên đầu mình. ‘‘Nhìn vậy giống mười bảy tuổi chưa anh?’’

Anh thoáng liếc qua tôi. ‘‘Nhìn giống chó cụp tai thì có á. Câu trả lời là không!’’ Nói rồi anh dừng tay lại và hỏi tiếp. “Sao em phải hỏi vậy? Em định làm gì à?”

“À, không có gì đâu ạ...” Tôi chợt thoáng nghĩ trong đầu về bộ dạng của mình trong cô Tate, Tổng Đài viên, trong bộ đồ công sở tươm tất, chễm chệ trên chiếc ghế có bánh xe, kết nối những cuộc điện đàm một cách hiệu quả và rõ ràng bằng một giọng chỉnh chu, “Tổng Đài đây ạ. Xin cho số...”

Tôi còn sẵn sàng gian lận tuổi và “mượn tạm” váy và mũ của mẹ để trở thành một gương mặt đầy triển vọng ấy chứ. Mọi toan tính thật hoàn hảo cho đến khi tôi chợt nhận ra rằng một nửa thị trấn này biết tên và nửa số còn lại biết rõ mặt tôi cả, sao tôi ngu ngốc thế nhỉ? Cám ơn Chúa đã kịp thời cho tôi nhận ra sự ngu dốt suýt chút nữa đưa tôi vào tình thế khốn khổ và hiểm nguy. Nhưng mà...

Ngày tuyển lựa trọng đại đã đến, hàng tá những quý cô cao ráo và cao vừa vừa, kiêu hãnh trong những chiếc mũ rộng vành, nắm chặt thư dự tuyển trong những đôi găng tay trắng muốt sạch sẽ. Họ xếp hàng dọc theo lối đi lót gỗ trước cửa bưu điện, đợi chờ hàng giờ, một vài người căng thẳng nhấp nhổm không yên. Khi vào trong, họ được yêu cầu đứng quay lưng vào tường và đo chiều dài sải tay. Thì ra họ cần tuyển cô gái nào có tay dài để có thể cắm dây nối khắp các vị trí của bảng chuyển đổi tín hiệu. Đến cuối ngày thì họ tuyên bố chị Honoria Goates đến từ Staples được trúng tuyển làm Tổng Đài viên. Kết quả này làm dấy lên bao ý kiến phản đối. Đúng là chị ta cao ráo, có đôi tay dài nhưng cũng còn nhiều phụ nữ đạt tiêu chuẩn khác ở Fentress mà. Và đây lại là trạm điện thoại của Fentress. Vì sao lại đi thuê một người ngoài từ Staples cách đây bốn dặm đến làm việc chứ? Chị ta sẽ đem cái trạm về nhà hay đánh xe đến đây mỗi ngày, vậy lúc gặp thời tiết xấu thì sao? Vân vân và vân vân...

Honoria Goates và chiếc rương đựng quần áo bằng thiếc của chị đến nơi hai ngày sau đó. Chị được cho ở trong một căn phòng nhỏ tí như cái tủ, trong đó có bảng chuyển đổi và chiếc giường con để chị có thể trả lời điện thoại cả ngày lẫn đêm. Các bữa ăn sẽ được đem đến từ Phòng trọ Elsie Bell nằm cuối phố. Từ trước đến nay chưa có tiền lệ phung phí tới mức này.

Nhưng vấn đề không nằm ở chỗ chị đến từ Staples và có đôi tay dài mà có một điều Công ty không biết (trong khi mọi người đều biết) rằng chú Homer Ray Goates của chị từng bị sét đánh khi đang làm đồng, cơ thể của ông cháy đen, nghi ngút khói, và chính Honoria là người phát hiện ra ông ấy. Sau đó ông Goates vẫn sống nhưng bị mất hầu hết thính giác và phải đeo cái loa trợ thính to đùng từ ngày ấy. Ngoài ra ông ta còn thỉnh thoảng bất chợt cười phá lên mà chẳng có lý do gì, đôi khi trong lúc vô ý, hành động đó của ông ta cũng trở thành sự giúp vui cho mọi người.

Chị Honoria tội nghiệp luôn phải sống trong nỗi sợ hãi với điện từ dạo ấy. Ai trong hoàn cảnh của chị mà không bị như vậy chứ? Vì thế, khi phải đối mặt với việc nối dây dẫn lần đầu tiên trong sự chỉ dẫn của người giám sát, chị đã hét toáng lên rồi lập tức bỏ chạy ra khỏi đó. Đương nhiên là vì sợ sẽ bị nướng chín bởi những tia lửa điện tóe ra từ dây dẫn như ông chú của mình rồi. Chị lảo đảo đi qua cầu, không màng đến đồ đạc rồi chạy một mạch về Staples, đẫm nước mắt trong sự nhục nhã. Hôm sau bố chị mới đến thu dọn đồ đạc.

Sau đó, Maggie Medlin, cháu của Backy Medlin được nhận vào thế chỗ. Maggie thấp người hơn Honoria nhưng có đủ bản lĩnh để đảm đương công việc này hơn. Từ đó đứa em gái Dovie đáng ghét của Maggie đắm chìm trong vinh quang của chị mình và cứ bắt đầu mỗi câu nói bằng, “À, chị mình, Tổng Đài viên ấy, nói thế này này...”

Vì vậy mà tất cả chúng tôi đều ghét chị ta.

Cuối cùng Công ty Chuông cũng dẫn xong đường dây đến Fentress và ngày khánh thành trọng đại của trạm điện thoại cũng đến. Những đại diện của công ty đáp xe lửa đến Austin. Bưu điện quá nhỏ để có thể tổ chức buổi lễ nên chúng tôi phải tập trung ở ngoài đường. Đội kèn Những người bạn lạ chơi một khúc hòa tấu ngắn, còn ban nhạc Moose thì tấu một bài dài, và ban nhạc Những người đi rừng của Thế giới có ít thành viên nhất nhưng lại chơi suốt cả thời gian. Ngài thị trưởng và thành viên của công ty đọc bài diễn văn dài dòng và chán ngắt. Sau đó thị trưởng Axelrod dùng chiếc kéo giả to làm từ bìa cạc-tông cắt chiếc vải ruy-băng đỏ dài ngoằng để chính thức khánh thành Công ty Điện thoại tại Fentress. Mọi người hò reo, bắt tay nhau và nước chanh, bia lạnh miễn phí được phân phát vòng quanh. Sam Houston định mon men trộm một cốc bia nhưng bị phát hiện.

Đến đúng giờ ngọ thì một tiếng chuông inh tai vang lên phá tung bầu không khí đợi chờ tĩnh lặng đến nghẹt thở. Cả đám đông há hốc mồm đồng loạt “ôôô” lên. Bên kia đường dây là thống đốc bang Austin gọi đến để chúc mừng thị trấn chúng tôi trong công cuộc hòa nhập vào thế kỉ hai mươi. Maggie Medlin nối đường dây và ngài thị trưởng bước vào trong buồng điện thoại rồi hét vào ống nói, bên kia ngài thống đốc cũng hét lại từ khoảng cách 45 dặm, cho ông biết giá bông trên thị trường Austin hôm ấy.

Ông thì thầm vào tai tôi, “Cháu có nhận thấy ý nghĩa của sự kiện này không Calpurnia? Thời của mỡ cá voi và bụi than đã chấm dứt. Mặc dù chúng ta vẫn đang sống với nó nhưng thời đại cũ đang dần mất đi rồi đấy. Hãy nhớ lấy ngày này nhé cháu.”

Ông Hofacket của Hiệu ảnh Chân dung Hofacket (Những bức ảnh đẹp cho những thời khắc đáng nhớ) cũng có mặt với chiếc máy ảnh to đùng của mình để ghi lại thời khắc này. Ông muốn trao đổi với ông tôi về Cây Nhỏ và thất vọng vì chưa nhận được tin tức mới gì. Chắc ông ấy định huyên thuyên về cái cây suốt cả ngày nếu thị trưởng không kịp thời kéo ông trở về với nhiệm vụ chính là nhiếp ảnh. Chúng tôi tập hợp lại, tràn ra cả đường lớn. Ông Hofacket bố trí máy ảnh. Ông nội nắm lấy tay tôi. Rồi ông Hofacket chui vào dưới tấm vải đen, trên tay là bột sáng ma-giê.

“Đừng cử động nhé!” ông Hofacket hét toáng lên. Tất cả chúng tôi đều đứng im như tượng. Bột sáng lóe lên như tia chớp mùa hạ và ghi lại hình ảnh trong giây phút huy hoàng ấy của chúng tôi. Sau này khi nhìn lại bức ảnh, ai trong hình cũng mang gương mặt trang trọng và nghiêm nghị. Tôi nhìn như đang suy ngẫm gì đó. Chỉ duy nhất có ông nội là cười toe toét như thường lệ giống chú mèo Cheshire[1] ấy.

❀ ❀ ❀

[1] Mèo Cheshire là nhân vật trong truyện “Cuộc phiêu lưu của Alice vào Xứ sở thần tiên” của nhà văn người Anh Lewis Carroll.