Chúng ta đều thấy rằng con người được tuyển lọc sẽ cho ra những kết quả mỹ mãn và có thể thích nghi với những sinh vật hữu cơ khác... Nhưng Chọn Lọc Tự Nhiên... là một sức mạnh luôn sẵn sàng hành động bất cứ lúc nào, và sức mạnh đó hoàn toàn vượt quá khả năng kiểm soát của con người, vì vậy, mỗi tác phẩm của Tự Nhiên đều là một tác phẩm nghệ thuật.

MỘT ĐÊM NỌ TÔI VÀO PHÒNG THÍ NGHIỆM VỚI ÔNG NỘI, thấy ông dường như vừa có đột phá gì đó trong việc chưng cất rượu. Ông giơ chiếc lọ nhỏ lên ánh đèn rồi nhìn nó đầy vẻ suy tư.

“Calpurnia,” ông bảo, “ông nghĩ chúng ta vừa có được một thứ gần uống được rồi đấy. Ông không nói nó ngon, đừng có hiểu lầm, nhưng không đến nỗi kinh tởm như mấy cái khác.” - đoạn ông quơ tay về mấy hàng lọ nhỏ đóng nắp trên kệ - “theo ông thấy bây giờ thì đám đó chỉ xứng đáng đem chà boong tàu hôi thối mà thôi. Quả thật là cái này cũng chưa ra gì lắm nhưng...”

“Tại sao nó tốt hơn mấy cái khác ạ?” tôi hỏi.

“Ông lọc mẻ chưng cất thứ tư qua hỗn hợp của than chì, vỏ trứng, vỏ hồ đào và bã cà phê. Ðể ông thử ủ nó trong gỗ sồi một thời gian xem sao.”

Từ đó đến nay, chưa có mẫu chưng cất nào đủ tiêu chuẩn để được cất giữ và bảo quản như vậy cả, nên đây có vẻ là một bước tiến lớn lao. Ông đổ mẻ chưng cất đó vào trong chiếc thùng gỗ sồi mini kích thước cỡ ổ bánh mì.

“À quên nữa,” ông quay lại nhìn tôi rồi thốt lên, “ông chưa cho cháu nếm thử. Cháu có muốn nhấp một chút rồi cho ông biết ý kiến không?”

Nói rồi ông đưa cho tôi chừng một hớp rượu. Tôi cẩn trọng ngửi ngửi nó. Chủ yếu là mùi hồ đào nên tôi cũng an tâm phần nào, còn lại thì thoang thoảng mùi dầu hỏa làm tôi hơi ngại. Chắc là ông đã quên mất rằng tôi chỉ sắp tròn mười hai tuổi mà thôi.

Ông bảo, “muốn cho dễ uống thì cháu chỉ việc bịt mũi lại rồi nuốt đại là xong.”

Tôi bóp mũi lại rồi nuốt chửng hỗn hợp ấy qua cổ họng.

Bây giờ để tôi nói cho bạn nghe vì sao người ta lại gọi nó là “nước lửa”. Nó đốt cháy cổ họng tôi làm bùng nổ một tràng ho tệ hại nhất trên thế giới. Cả thân người tôi dường như đang bốc cháy. Tôi ho dữ dội quá nên chẳng biết mình có ngã lăn ra đất hay không nữa. Tôi chỉ nhớ rằng ông nội bế tôi ngồi lên thành ghế rồi vỗ vào lưng đến khi tôi có thể hô hấp bình thường trở lại. Ông kinh hãi nhìn tôi chuyển từ ho sang thổi phù phù rồi đến những cú nấc cục mạnh đầy đau đớn.

Ông nhìn tôi dò xét. “Cháu có sao không? Hình như cháu chưa biết uống rượu phải không. Cầm lấy,” ông nói rồi lấy trong túi áo khoác ra chiếc kẹo bạc hà, “cái này sẽ làm cháu đỡ hơn đấy.”

Tôi vừa gật đầu vừa nấc cục và nhai ngấu nghiến miếng kẹo bạc hà, nước mắt nước mũi ràn rụa không kiểm soát nổi.

“Ôi cháu tôi,” ông thốt lên. Ông lôi trong túi ra chiếc khăn tay màu trắng to đùng rồi đưa lên mũi tôi. “Hỉ mũi đi nào.” Tôi hỉ thật mạnh và cảm thấy đỡ hơn phần nào. Ông lấy bình nước dùng làm nước chữa lửa sau mỗi lần thử nghiệm mấy mẫu chưng cất và rót cho tôi một cốc.

“Ổn rồi, ổn rồi.” Ông vỗ về lưng tôi.

“Nào,” ông bảo, “ông phải ghi chép lại kết quả quan sát. Còn cháu, phụ tá của ông, cũng ghi một ít về ngày đáng mừng này đi chứ.”

Ông kéo đèn dầu lại gần rồi viết vào cuốn sổ dùng làm sổ kế toán, ngòi bút của ông sột soạt trên trang giấy. Trong đó chi chít thông tin về những lần thử nghiệm thất bại. Rồi ông đưa bút cho tôi. “Rồi, viết ngày tháng và những gì cháu quan sát được vào cột này, sau đó kí tên bên dưới.”

Trong lớp luyện chữ, tôi chỉ vừa được phép dùng viết mực thay vì viết chì. Tôi sợ làm lem mực ra giấy nhưng rồi tôi cũng viết được về cú sốc vừa rồi của mình:

Mẻ rượu 437: 21 tháng 7 năm 1899. Rượu rất ngon.

Calpurnia Virginia Tate.

Ông nhìn dòng nhận xét của tôi. Tôi lại nấc cục.

“Calpurnia,” ông nhìn tôi và bảo, “làm nhà khoa học, cháu phải nói thật về quan sát của mình.”

Rồi ông đưa lại cây viết cho tôi. Tôi viết tiếp:

Có thể gây ho.

Tôi thừa nhận rằng giây phút đó chẳng hay ho chút nào cả. Nói thật, tôi xém đi đời rồi đó chứ, nhưng tôi không thể viết như vậy được. Ông xoay cuốn sổ lại, nhìn qua rồi mỉm cười.

“Tất nhiên,” ông nói, “lỗi tại ông cả. Ông nghĩ hai ông cháu mình không nên nói cho Margaret hay Alfred về việc này. Ðáng tiếc là họ chẳng hiểu gì về nguyên lý của yêu cầu khoa học hay những sự hi sinh mà một người phải sẵn sàng bỏ ra như thế nào cả.”

Tôi trố mắt nhìn ông nghĩ ngợi, Nói cho bố mẹ cháu biết? Ông điên rồi à? Như thế chắc cháu phải uống cả thùng luôn quá.

Ngay lúc này tôi nghe cô Viola rung chuông, tới giờ tắm rửa để ăn tối. Tôi thấy đầu mình quay mòng mòng. Tôi nấc cục lần nữa và hai ông cháu lại nhìn nhau.

“Này,” ông bảo. “Ăn thêm viên kẹo bạc hà nữa cho chắc ăn.”

Hai ông cháu vào nhà, tôi nhanh chóng rửa tay và thay áo khoác mới, tránh không cho ai để ý. Tất cả mọi người tụ tập tại phòng ăn. Bố kéo ghế cho mẹ ngồi rồi mọi người cùng ngồi vào bàn. Chị SanJuanna bước vào đứng đợi bên cạnh tủ búp phê để phục vụ. Bố bắt đầu cầu nguyện và mọi người cùng cúi đầu.

“Ơn Chúa, chúng con xin cảm ơn về...”

Hic.

Tôi nấc cục thật khẽ, chẳng có ai để ý ngoài mấy đứa em đáng ghét. Travis và Lamar bắt đầu chộn rộn, còn Jim Bowie thì lén nhìn tôi qua kẽ tay. Mẹ trừng mắt nhìn làm chúng lắng lại.

“...về những mùa bội thu và cho bữa ăn này, đã...”

Hic.

Mấy anh em lại xôn xao.

“Calpurnia. Mấy đứa. Im lặng đi,” mẹ suỵt bọn tôi.

“Con xin lỗi mẹ,” tôi lí nhí. Tôi biết mình lại sắp nấc cục lần nữa và tôi không thể kiềm chế được, nhưng dù vậy tôi vẫn cố nín thở, cố gắng chịu đựng.

“...đã nuôi sống chúng con bằng lòng tốt của Ðức Chúa...”

Tôi lại nấc cục, lần này rõ to.

HIC.

Ôi, mấy anh em nhốn nháo cả lên. Ông nội thì chăm chú đưa mắt lên trần nhà.

“...ôi Chúa ơi, chuyện gì thế này!” bố bối rối thốt lên.

Mẹ quẳng chiếc khăn ăn lên bàn rồi hét lên “Ðủ rồi nhé! Con bị mắc chứng gì vậy? Bộ con lớn lên trong chuồng bò à? Ði về phòng ngay. Mấy đứa còn lại tự biết thân biết phận lấy nhé, không thì sẽ bị phạt lên lầu như nó. Mẹ chưa từng thấy hành động nào kinh tởm như vậy trong lúc đọc kinh trước giờ cơm. Trước giờ ngay cả trong gia đình này cũng chưa từng có!”

Tôi rất muốn giải thích rằng tôi chẳng thể nào kiềm chế được chứ không phải do cố ý, nhưng làm vậy đồng nghĩa với việc lật tẩy bí mật của ông nội và tôi, và tôi sẽ vỡ tim hoặc giày vò trong khốn khổ trước khi nói ra được sự thật. Lúc tôi đứng dậy rời khỏi bàn ăn thì ông nội đang vờ dòm chiếc đèn treo trên trần nhà, ngón tay trỏ thì miết miết bộ ria.

Khi tôi đi ngang qua mẹ, bà hỏi, “Mùi gì thế nhỉ?”

“Bạc hà ạ,” tôi lầm bầm rồi tiếp tục cất bước. Tôi thấy hưng phấn và đột nhiên muốn chợp mắt một lúc. Trong lúc lê bước lên cầu thang, tôi nghe bố đang bắt đầu cầu nguyện lại từ đầu. Chả buồn suy nghĩ, tôi nhốt mình vào phòng rồi leo lên chiếc giường bằng đồng cao nghệu của mình.

Tôi ngủ thiếp đi, một lúc sau tôi ngáy một tiếng thật to và tự choàng dậy. Mặt trời đã lặn, tôi nghe tiếng mấy anh em rục rịch chuẩn bị đi ngủ, vậy là đang khoảng 8 giờ tối. Ðống lửa trong ruột tôi đã phần nào dịu đi. Tôi ngồi dậy và chợt thấy bụng đói cồn cào. Còn 1 tiếng nữa mới tới giờ ngủ, liệu tôi có thể lẻn đến tủ đựng thức ăn mà không bị mẹ phát hiện không nhỉ? Thật là khó quá!

Chợt cửa mở ra, tiếng tách nhẹ vang lên làm gián đoạn kế hoạch của tôi. Là mẹ lên mắng mỏ hay Harry đến cứu tôi đây? Nhưng cả hai đều không phải. Người mở cửa là Travis, đứa em trai 10 tuổi của tôi, nó đang ôm trong tay lứa mèo mới đẻ được đặt tên theo mấy tên cướp có súng tiếng tăm lừng lẫy, mấy lứa cũ thì được đặt theo mấy tên khác ít tên tuổi hơn. “Nhìn này chị,” nó thì thầm rồi dúi một con vào tay tôi, “em cho chị mượn Jesse James này. Em thích nó nhất đấy nhé. Nó sẽ làm cho chị bớt buồn.” Rồi nó chạy ào xuống nhà như không muốn bị bắt quả tang vì vừa nói chuyện xong với một tên tù nhân mới bị quy án.

Dù sao thì Jess James cũng làm tôi nguôi ngoai phần nào. Tôi ôm nó lên giường, nó gừ gừ bên má tôi rồi khều khều vai tôi. Lúc tôi vừa lơ mơ vào giấc ngủ thì lại có tiếng gõ cửa. Lần này là ông nội, có vẻ khá nghiêm trang. Ông đứng ngay ngưỡng cửa, trong tay là hai quyển sách dày cộp.

“Vài thứ cho cháu đọc trong thời gian bị lưu đày này,” ông bảo.

“Cảm ơn ông,” tôi đáp rồi đóng cửa lại, còn ông thì cắm cúi về phòng. Tại sao giờ này ông lại đem sách đến cho tôi nhỉ? Tôi đang đói rã ruột, làm gì có tâm trạng để đọc sách cơ chứ, mặc dù cuốn thứ nhất có tựa Những kì vọng tuyệt vời khá hấp dẫn. Còn cuốn thứ hai có tựa Cơ bản về kinh tế ruộng đất miền Nam thì không hay ho chút nào cả. Nhưng nó lại là lạ, không giống sách cho lắm. Cuối cùng, tôi khám phá ra nó là một chiếc hộp gỗ được khéo léo chạm khắc, nhìn như một quyển sách được bọc da. Lạ nhỉ! Tôi nghịch ngợm một lúc thì tìm thấy chỗ mở, bên trong là chiếc bánh sandwich bò gói trong miếng giấy sáp. Tôi lấy miếng sandwich ra, ôm quyển sách Những kì vọng tuyệt vời rồi nhảy lên giường trong tâm trạng phấn khích tột độ. À á a. Chăn êm nệm ấm, sách, mèo con, sandwich, cuộc sống này còn đòi hỏi gì hơn nữa chứ.

Nửa tiếng sau, bố gõ cửa, thì thào, “Callie ơi?” Tôi muốn được yên tĩnh một mình nên kéo chăn trùm kín hết tất cả lại kể cả Jesse James làm nó meo meo phản đối. Rồi tôi quay mặt vào tường giả vờ ngủ. Bố vào phòng, đứng một lúc rồi bỏ đi, không quên thổi tắt đèn dầu. Việc này làm tôi bực chết đi được vì đâu được trữ diêm quẹt trong phòng, nên bây giờ chả còn cách nào khác là phải đi ngủ thôi. Ngoài ra, ngày mai lại đến tiết học đàn dương cầm, tốt nhất là nên nghỉ ngơi và tập trong trạng thái tốt nhất để không làm phật lòng cô Brown.

Tôi nằm ngẫm nghĩ lại mọi việc vừa xảy ra trong ngày hôm đó. Cổ họng tôi vẫn khô rát nhưng lòng ngập tràn vui sướng vì trong mấy anh em, tôi nghĩ rằng mình là người đầu tiên được uống rượu. Sau này, tôi phát hiện ra thuốc bổ của mẹ với cái tên Hợp chất Thực vật cho Phụ nữ của Lydia Pinkham chứa gần 20% độ cồn.