Con người hiếm khi chọn lọc, hoặc việc chọn lọc diễn ra vô cùng khó khăn đối với những biến đổi trong cấu trúc ngoại trừ những thứ được thể hiện ra bên ngoài; và dĩ nhiên người ta cũng hiếm khi nào quan tâm đến những gì bên trong.

LẦN ĐẦU TIÊN TRONG LỊCH SỬ, tất cả trẻ con, kể cả Jim Bowie được phép thức đợi đồng hồ gõ báo hiệu thời khắc giao thừa, quả thật rất thú vị, ít nhất là trên lý thuyết. Thời khắc này cũng gây bao lo ngại vì một số tổ chức giáo hội đồn rằng thế giới sẽ bị hủy diệt vào ngày đầu tiên của thế kỷ mới. Báo chí đăng tin về đoàn người nhìn hoang dã, râu ria xồm xoàm, mặc áo khoác dài diễu hành trên khắp con đường ở Austin, trên tay là khẩu hiệu SÁM HỐI ĐI, ĐÊM NAY LÀ TẬN THẾ. Bố thì chế giễu bọn người ấy là một lũ ngớ ngẩn, nhưng Travis thì rất tin vào vấn đề này, sau một hồi đắn đo suy nghĩ, nó bèn hỏi tôi, “Chị Callie à, thế giới sẽ bị hủy diệt vào đêm nay phải không?”

“Đừng ngớ ngẩn vậy chứ. Ông nội đã giải thích cho chị rồi. Thế kỷ chỉ đánh dấu một sự chuyển giao của thời gian. Còn thời gian thì được con người tạo ra và bắt nguồn từ nước Anh.”

“Nhưng nếu thế giới thật sự bị hủy diệt thì sao hả chị? Ai sẽ chăm sóc cho Jesse James? Ai sẽ cho Bunny ăn đây?”

Tôi thấy rằng chỉ có một cách để kết thúc cuộc tranh luận này. “Đừng lo Travis ạ, chị sẽ làm cho.”

“Ồ, thế thì được rồi. Cám ơn chị Callie nhé.”

Đúng sáu giờ, cả nhà cùng tụ họp bên bữa ăn tối thịnh soạn. Thời tiết thật ảm đạm nhưng phòng nào cũng bập bùng ánh lửa. Mẹ có vẻ thư thả và phấn khởi, tôi còn để ý bà đang khoan khoái hớp vài ngụm sâm-panh. Sau đó, bố nâng ly chúc mừng liên tục và khẳng định lại với chúng tôi rằng thế giới này sẽ không bị hủy diệt; còn ông thì rất may mắn khi được quây quần với gia đình cùng bố, vợ và các con thân yêu. Từng câu từng chữ bố nói rất rành mạch, đầy quả quyết.

Sau bữa ăn, chúng tôi về phòng riêng nghỉ dưỡng sức cho bữa thức khuya tiếp theo, đồng thời cầu nguyện và nghĩ đến ước muốn của mình. Theo truyền thống, mỗi người đều phải lần lượt đứng lên tiết lộ ước muốn của mình, mẹ sẽ ghi lại tất cả rồi kẹp vào cuốn Kinh Thánh của gia đình để thay cho những ước muốn của năm cũ.

Tôi nằm trên giường nhìn ra bầu trời như hạ xuống thấp. Một nửa trong tôi vẫn mong muốn cuộc sống mãi trôi qua như vậy với cả nhà luôn quây quần trong ngôi nhà đông đúc cũ kĩ này. Nhưng một nửa còn lại thì mong muốn có một sự thay đổi liều lĩnh và táo bạo là bỏ lại cái trấn Fentress này ra đi. Vinh dự được đặt tên mình cho một cây đậu tằm lông “biến dzị” sẽ hay ho gì khi cả đời mình cứ luẩn quẩn trong Hạt Caldwell, bao bọc bởi Lockhart và San Marcos, giữa toàn những rừng cây hồ đào và cánh đồng bông? Ông nội bảo rằng tôi có thể tự quyết định được số phận cho mình. Có lúc tôi tin ông, nhưng có lúc lại không. Hôm nay, trong buổi chiều u ám này, nhất là vào ngày cuối cùng của một thế kỷ đang dần chết đi thì chắc chắn tôi đang “không tin” ông rồi. Có quá nhiều thứ tôi muốn thấy và thực hiện trong đời, nhưng có được bao nhiêu thứ nằm trong tầm tay tôi đây chứ? Tôi viết ra danh sách các thứ đó vào trang cuối cùng trong Sổ Tay. Cái bìa da màu đỏ đã bắt đầu nhàu và mép giấy cũng đã vấy bẩn hết rồi. Ôi cuốn Sổ Tay thân yêu, người bạn gắn bó cùng tôi suốt sáu tháng nay. Tôi để nó qua một bên rồi thiếp đi. Trong giấc mơ tôi thấy mình đang bồng bềnh trên một dòng sông lạ. Nước có màu xanh lá cây nhạt thay vì màu xanh da trời như dòng sông gần nhà thân thuộc, và kì lạ hơn hai bên bờ lại toàn là cát.

Tôi chợt thức giấc khi cô Viola đánh cồng vào lúc chín giờ tối. Mọi người xuống nhà thưởng thức nước táo Brown Betty nóng hổi muốn bỏng cả miệng. Mỗi người còn được phát một viên pháo giấy, một chiếc vương miệng bằng giấy, một chiếc kèn cuộn bằng giấy và một món đồ chơi thu nhỏ bằng thiếc. Mọi người nhộn nhạo như một cái chợ, hoán đổi cho nhau những thứ ưng ý hơn. Sau đó chỉ có việc ngồi chờ đợi. Mấy đứa nhỏ chưa bao giờ được thức khuya thế này nên đáp lại cơ hội trái với thông lệ này bằng cách chạy lên xuống cầu thang hay nằm ngủ lăn lóc trên thảm phòng khách.

Tôi ngồi nhâm nhi nửa trái cam để dành từ Giáng Sinh làm những ai đã ăn hết phần của mình phải bực bội. Nửa trái còn lại tôi sẽ ăn vào thế kỷ mới. Không biết quả cam năm 1900 ăn có khác với 1899 không nhỉ?

Đến mười giờ thì ai cũng mệt mỏi và muốn lên giường ngủ lắm rồi nhưng vẫn cố nấn ná lại đợi đến thời khắc kì diệu. Mười một giờ là lúc mọi người cùng nói ra ước muốn theo thông lệ hàng năm. Mẹ lấy tờ giấy ghi ước muốn năm ngoái trong cuốn Kinh Thánh ra và đọc to làm ai cũng phì cười rồi quẳng nó vào bếp lửa. Ước muốn cũ của tôi là có thể thông thạo việc thêu thùa, đan len. Nhưng nó đã lỗi thời lắm rồi, nhất là sau những tháng hè nóng nực khi tôi và ông nội nhận ra nhau.

Chúng tôi cố gắng giải thích cho J.B. hiểu ước muốn là gì nhưng nó còn nhỏ quá nên không nắm bắt được. Mẹ đành phải ước thay nó là năm sau sẽ bắt đầu đọc được. Sul Ross thì muốn làm hết bài tập ở trường đúng hạn. Travis muốn có nhiều thời gian ở bên Jesse James hơn. Việc này thật bất khả thi, vì như vậy là nó sẽ suốt ngày nó phải bỏ con mèo lóng ngóng ấy vào trong túi áo.

Đến lượt, tôi đứng dậy rồi giở trang cuối cùng của Sổ Tay ra.

“Cái này không hẳn là ước muốn, mà giống một danh sách hơn.” Tôi hắng giọng rồi đọc, “Con muốn thấy những thứ này trước khi chết đi: Ánh hồng lúc rạng đông. Harry Houdini[1]. Thái Bình Dương hoặc Đại Tây Dương hay bất cứ một biển cổ đại nào đó cũng được. Thác Niagra. Đảo Coney. Con Kangaroo. Thú mỏ vịt. Tháp Eiffel. Grand Canyon. Tuyết.”

Tôi ngồi xuống trong bầu không khí im lặng. Rồi Harry lên tiếng, “Tuyệt lắm cưng ạ,” và vỗ tay. Mấy anh em khác cũng hùa theo. Bố và mẹ thì chỉ ủng hộ một cách hờ hững. Chợt tôi thoáng thấy trong lòng sầu muộn.

Lamar bảo, “Con ước học môn hình học giỏi hơn.” Anh đã dành nhiều giờ chạy đo các góc xung quanh nhà với chiếc thước góc mới được tặng hôm Giáng Sinh.

Sam Houston bảo, “Lula Gates không thèm cho con cầm hộ sách từ trường về nhà nữa, nên bây giờ con ước được cầm sách cho Effie Preston cho dù bạn ấy có muốn hay không. Con thề sẽ làm cho bằng được.” Điều ước này làm cho mọi người đều phá lên cười.

Đến phiên Harry, anh chỉ mỉm cười bảo, “Điều ước của con là bí mật.” Vừa nói xong anh lập tức bị mọi người nháo nhào la lênKhông công bằng đâu nhé.

Tôi bảo, “Harry à, anh phải nói cho mọi người biết chứ, nếu không nó sẽ không phải là điều ước thật đâu.” Rốt cuộc anh cũng phải nói ra. Anh ngó nghiêng sang mẹ rồi yếu ớt bảo, “Con ước sẽ học thật giỏi để đậu vào đại học năm sau.”

Nghe xong, mắt mẹ long lanh sung sướng, tôi biết đây là chủ đích của anh, nhưng điều ước thật sự không phải như vậy, anh chỉ đánh lừa mẹ thôi. Anh càng không dám nói ra điều ước thật làm tôi càng nghi ngờ rằng nó có liên quan đến chị Fern Spitty.

Điều ước của mẹ là các con mình đều đi nhà thờ ít nhất hai lần một tuần. Đương nhiên có nhiều sự bất bình ngấm ngầm, nhưng chẳng ai dám thể hiện rõ ra trước mặt bà cả.

Bố thì mong có thể bỏ được thuốc lá. Vì thông thường ông chỉ được hút ở xưởng và phải vứt bỏ thuốc khi về đến trước cửa nhà. Sự khổ sở khi không được hút ở nhà làm mất đi cả niềm vui khi được hút khi làm việc, nên tốt nhất là bỏ hẳn. Điều ước này làm mẹ vui hẳn lên và nhấp thêm một ít rượu vẻ khoan khoái.

Phải hơi khó khăn khi bắt ông nội nói ra điều ước, và rốt cuộc ông cũng bắt đầu một cách vui nhộn, “Thật lố bịch khi đến tuổi thất thập cổ lai hi này mà ông còn ước này ước nọ. Nhưng dù sao đi nữa... ông vẫn còn muốn làm một điều...”

Tôi hoang mang lục lọi trong trí óc mình. Ông muốn làm gì thêm với mấy thứ biến dị? Hay ông muốn hoàn thành chiết xuất rượu hồ đào? Tôi chẳng biết nữa.

“Ta ước được lái xe hơi,” ông bảo. “Ta nghe nói hiện đang có một chiếc ở Austin.”

“Nhưng cỗ máy đó thật đáng sợ!” mẹ bảo. “Và không an toàn chút nào cả! Họ bảo nó có thể phát nổ bất cứ lúc nào và khi quay cần để khởi động máy thì rất dễ bị gãy tay.”

“Chính xác.” Ông mỉm cười, trên mặt phảng phất điều gì đó xa xăm và hài lòng. Ông có cách nhìn rất hão huyền về thế giới, nhưng tôi biết rằng ông thật sự đang nhìn vào tương lai.

Sau đó thì thật sự chẳng còn gì để làm ngoài việc ngồi chờ thời gian trôi qua. Bố mẹ tôi thì thầm to nhỏ, ông thì phì phèo thuốc lá và đọc tờ Địa lý Quốc tế, còn bọn trẻ chúng tôi cố chống lại cơn buồn ngủ luôn chực chờ. Rốt cuộc, thì đồng hồ cũng điểm mười hai giờ, khi chuông yên lặng, chúng tôi nghe nhiều tạp âm tạo nên bởi tiếng nồi niêu gõ vào nhau vang khắp đường phố và xung quanh thị trấn. Chúng tôi ngồi thành vòng tròn, vỗ tay hát bài “Ngày xửa ngày xưa.” Ca từ thật khó hiểu nhưng giai điệu rất dễ thương. Tôi nhìn xung quanh những gương mặt thân thương và chợt nhận ra bao món quà quý giá đã đến bên tôi trong suốt mấy năm qua. Này là bố mẹ đang nắm tay nhau, hơi mệt mỏi trong sung sướng. Mẹ có thêm vài sợi tóc bạc trên thái dương mà trước giờ tôi chưa từng thấy. Còn anh Harry thì cao lớn, đẹp trai đầy hãnh diện, cổ áo và cà-vạt của anh hoàn hảo, quả thật đã ra dáng một thanh niên lịch lãm rồi. Kế đến Sam Houston và Lamar; còn có Travis với con mèo Jesse James trên tay; và cả cu cậu Sul Ross đang ngáp ngắn ngáp dài nữa. Cạnh đó là J.B. đang mệt mỏi lắm rồi nhưng vẫn cố gắng trông chờ năm mới.

Cuối cùng là ông nội đang hòa giọng nam trung vào giai điệu ngọt ngào trầm lắng ấy. Hàm râu dài của ông lấp lánh dưới ánh lửa hắt ra từ lò sưởi. Hai ông cháu ở rất gần nhưng vẫn luôn nhớ nhau. Ông chính là món quà tuyệt vời nhất của tôi đấy!

Rồi tiếng khua nồi niêu lắng xuống, bản nhạc cũng đến hồi kết. Mọi người lục tục về giường, nhường lại thế giới riêng cho bố mẹ.

Tôi mặc vào chiếc áo ngủ màu đỏ dày nhất rồi cuộn mình vào chăn ấm. Thật cám ơn SanJuanna đã dùng chảo nóng xua hết hơi lạnh trong chăn. Tôi định bụng sẽ nằm đó một lúc rồi hồi tưởng lại kí ức đời mình. Ai cũng sẽ làm vậy vào giây phút cuối cùng của một thế kỷ đúng không? Nhưng hình như tôi ngủ thiếp đi mất và đành hồi tưởng trong mơ.

❀ ❀ ❀

[1] Harry Houdini (1874 - 1926) là một người Mỹ gốc Hungary nổi tiếng với sự nghiệp ảo thuật trốn thoát, biểu diễn nhào lộn, diễn viên và nhà sản xuất phim về các màn trốn thoát giật gân của mình.