Trụ sở Immari tại Jakarta

Jakarta, Indonesia

Người của Martin đã đưa Kate xuống sâu dưới lòng đất, rồi đưa cô đi dọc theo một hành lang dài dẫn vào một nơi nhìn như một thủy cung lớn. Ô cửa sổ kính phải cao ít nhất là bốn mét rưỡi và rộng chừng mười tám mét.

Kate không hiểu mình đang nhìn thấy gì. Cảnh tượng bên ngoài cửa kính rõ ràng là đáy vịnh Jakarta, nhưng những sinh vật đang bơi lội lại khiến cô bối rối. Mới đầu cô tưởng chúng là một dạng sinh vật biển có khả năng chiếu sáng, kiểu như sứa, chìm xuống đáy rồi lại trồi lên bề mặt. Nhưng ánh sáng nhìn có vẻ không đúng. Cô tiến đến gần cửa kính hơn. Phải rồi - chúng là robot. Gần như những con cua máy, với những ngọn đèn xoay được như mắt, và bốn cánh tay, mỗi cánh tay có ba ngón tay kim loại. Chúng đào xuống đất, rồi trồi lên với những vật nắm trong bàn tay máy của mình. Cô rướn người lên nhìn. Những vật chúng đào lên là gì vậy?

“Phương pháp khai quật của chúng ta đã tiến bộ hơn nhiều.”

Kate quay lại và thấy Martin, vẻ mặt ông khiến cô băn khoăn, lo lắng. Ông có vẻ mệt mỏi, buồn chán, cam chịu. “Martin, cho con biết đang có chuyện gì đi. Hai đứa trẻ bị bắt từ cơ sở nghiên cứu của con hiện đang ở đâu?”

“Hiện giờ thì chúng đang ở một nơi an toàn. Chúng ta không còn nhiều thời gian nữa, Kate ạ. Ta cần hỏi con vài câu. Con phải cho ta biết con đã dùng liệu pháp gì với mấy đứa trẻ đó, đây là chuyện tối quan trọng. Chúng ta biết không phải là ARC-247.”

Làm sao ông biết được chuyện đó? Và sao ông lại quan tâm đến liệu pháp cô dùng với bọn trẻ? Kate cố suy nghĩ. Có gì đó không ổn ở đây. Chuyện gì sẽ xảy ra nếu cô cho ông biết? Liệu có phải như người lính kia, David, đã nói không?

Suốt bốn năm qua, Martin đã là người đàn ông duy nhất, người duy nhất, mà Kate cho phép mình tin tưởng tuyệt đối. Ông luôn xa cách, luôn mải mê với công việc - đối với cô, ông giống người giám hộ hợp pháp hơn là một người cha nuôi thực sự. Nhưng ông đã ở bên cô khi cô cần đến ông. Không thể có chuyện ông liên quan đến vụ bắt cóc được. Nhưng... có gì đó không ổn...

“Con sẽ cho ba biết về liệu pháp, nhưng trước hết con muốn hai đứa trẻ được trả về đã,” cô nói.

Martin đến cạnh cô bên bức tường kính. “Ta e điều đó là không thể, nhưng ta hứa với con là ta sẽ bảo vệ chúng. Con phải tin ta, Kate. Nhiều tính mạng đang gặp nguy hiểm.”

Bảo vệ chúng khỏi cái gì? “Con muốn biết đang có chuyện quái quỷ gì ở đây, Martin.”

Martin quay đi, rời khỏi chỗ cô, trông như đang suy tính gì đó. “Giả sử ta cho con biết là có một loại vũ khí, đâu đó trên thế giới, có sức mạnh khủng khiếp hơn bất kỳ thứ gì con có thể tưởng tượng được? Một loại vũ khí có khả năng xóa sổ toàn bộ nhân loại. Và phương pháp con dùng để chữa trị cho lũ trẻ đó là cơ hội duy nhất để chúng ta sống sót, cách duy nhất chúng ta có để chống lại loại vũ khí này?”

“Con sẽ nói là nghe có vẻ hoang đường quá.”

“Thế ư? Con có đủ kiến thức về tiến hóa để biết rằng chuyện này không hoang đường chút nào. Loài người không được an toàn như chúng ta vẫn tưởng đâu.” Ông chỉ về phía bức tường thủy cung, về phía một con robot đang chìm xuống. “Con nghĩ chuyện ngoài kia là sao?”

“Đào kho báu chăng? Một tàu buôn bị đắm chẳng hạn.”

“Con thấy có giống tìm kho báu không?” Khi Kate không nói gì, ông tiếp tục. “Giả sử ta cho con biết có một thành phố duyên hải đã bị nhấn chìm ngoài đó thì sao? Và nó chỉ là một trong số rất nhiều thành phố như thế trên thế giới. Cách đây chừng mười ba ngàn năm, phần lớn châu Âu đều nằm dưới lớp băng dày hơn ba cây số. Thành phố New York bị bao phủ bởi lớp băng dày hơn một cây số rưỡi. Chỉ trong vòng vài trăm năm, các tảng băng đã tan và mực nước biển dâng cao hơn một trăm hai mươi mét, xóa sạch mọi vùng đất ven biển trên bề mặt Trái Đất. Ngay cả ngày nay, gần một nửa dân số thế giới vẫn sống trong khu vực cách bờ biển chỉ một trăm rưỡi cây số. Con thử tưởng tượng xem có bao nhiêu người sống ven biển vào thời đó, khi mà cá là nguồn thức ăn dồi dào nhất và biển là phương tiện thông thương dễ dàng nhất. Hãy nghĩ đến các làng mạc và thành phố cổ xưa đã vĩnh viễn biến mất, những phần lịch sử chúng ta không bao giờ tìm lại được. Ghi chép duy nhất chúng ta có về sự kiện này là câu chuyện về trận Đại Hồng Thủy. Những người sống sót qua trận lụt do băng tan rất muốn cảnh báo cho các thế hệ sau. Chuyện về Đại Hồng Thủy là sự thật lịch sử - đã được chứng minh bởi các số liệu địa lý - nó đã xuất hiện trong Kinh Thánh cùng các ghi chép mà chúng ta đã thu thập được trước và sau đó. Các bảng chữ hình nêm của người Akkad [[1]], các ghi chép của người Sumer [[2]], các nền văn minh cổ đại của thổ dân Mỹ - họ đều kể về trận Đại Hồng Thủy, nhưng không ai biết chuyện gì đã xảy ra trước đó.”

“Chuyện này là vì thế ư? Tìm kiếm các thành phố duyên hải đã biến mất - tìm kiếm Atlantis?”

“Atlantis không như con nghĩ đâu. Ý ta là có rất nhiều điều bị giấu kín, nhiều điều trong lịch sử của chính loài người mà chúng ta chưa biết rõ. Con thử nghĩ xem, còn gì nữa có thể đã thất lạc trong thời Đại Hồng Thủy. Con đã biết lịch sử di truyền rồi. Chúng ta biết có ít nhất hai - thậm chí là ba - loài người nữa đã sống sót cho đến thời Đại Hồng Thủy. Có lẽ còn nhiều hơn thế. Gần đây chúng ta đã tìm được hài cốt người Neanderthal mới hai mươi ba ngàn năm tuổi ở Gibraltar. Chúng ta còn có thể tìm được xương mới hơn. Chúng ta cũng tìm được xương mới mười hai ngàn năm tuổi - vào thời của trận Đại Hồng Thủy - cách đây chưa tới một trăm rưỡi cây số, ngay ngoài đảo chính Java, trên đảo Flores. Chúng ta nghĩ rằng những con người giống người Hobbit này đã đi lại trên Trái Đất suốt gần ba trăm ngàn năm. Thế rồi, đột nhiên, mười hai ngàn năm trước, họ tuyệt chủng. Người Neanderthal tiến hóa cách đây sáu trăm ngàn năm - họ đã sống trên Trái Đất lâu hơn chúng ta gần ba lần, tính đến khi họ tuyệt chủng. Con biết rõ lịch sử rồi đấy.”

“Ba biết là con biết rồi còn gì, và con không hiểu chuyện này có liên quan gì đến việc bắt cóc mấy đứa trẻ của con.”

“Con nghĩ tại sao người Neanderthal và người Hobbit lại tuyệt chủng? Họ đã sống từ rất lâu trước khi loài người chúng ta xuất hiện.”

“Chúng ta đã giết họ.”

“Đúng thế. Loài người là kẻ sát nhân hàng loạt kinh khủng nhất mọi thời đại. Con thử nghĩ mà xem: chúng ta được lập trình để tồn tại. Ngay cả tổ tiên xưa kia của chúng ta cũng bị thôi thúc bởi bản năng này, đủ để nhận ra rằng người Neanderthal và người Hobbit là những kẻ thù nguy hiểm. Có thể họ đã giết hàng chục loài khác trong họ Homo. Và cái di sản đáng hổ thẹn đó đã tồn tại đến tận ngày nay. Chúng ta tấn công bất kỳ thứ gì khác biệt, bất kỳ thứ gì chúng ta không hiểu, bất kỳ thứ gì có thể thay đổi thế giới, môi trường của chúng ta, giảm bớt cơ hội sống sót của chúng ta. Phân biệt chủng tộc, chiến tranh giai cấp, phân biệt giới tính, Đông đấu với Tây, Bắc đấu với Nam, tư bản và cộng sản, dân chủ và độc tài, Hồi giáo và Thiên Chúa giáo, Israel và Palestine, tất cả đều là những mặt khác nhau của cùng một cuộc chiến: cuộc chiến vì một loài người đồng nhất, kết thúc mọi khác biệt giữa chúng ta. Đó là cuộc chiến chúng ta đã bắt đầu cách đây rất lâu và đã chiến đấu từ đó đến giờ. Cuộc chiến đó đã nằm trong tâm trí mọi con người, ở dưới mức tiềm thức, như một chương trình máy tính liên tục chạy nền, dẫn chúng ta đến một sự kiện nào đó.”

Kate không biết phải nói gì, không hiểu chuyện này có liên quan gì đến cuộc thử nghiệm và những đứa trẻ của cô. “Ba muốn con tin rằng hai đứa trẻ ấy nằm trong một cuộc chiến sinh tử cổ xưa của vũ trụ để cứu sống loài người ư?”

“Phải. Con hãy nghĩ về cuộc chiến giữa người Neanderthal và loài người. Cuộc chiến giữa người Hobbit và loài người. Tại sao chúng ta lại chiến thắng? Não người Neanderthal lớn hơn não của chúng ta, và chắc chắn là họ to khỏe hơn chúng ta. Nhưng não chúng ta hoạt động khác. Trí óc chúng ta được sinh ra để chế tạo những dụng cụ tiên tiến, giải quyết vấn đề và dự đoán tương lai. Phần mềm trí não của chúng ta cho chúng ta lợi thế, nhưng chúng ta vẫn chưa biết vì sao mình có được nó. Cách đây năm mươi ngàn năm thì chúng ta cũng như họ, chỉ là động vật. Nhưng một Bước Đại Nhảy Vọt đã cho chúng ta một lợi thế mà chúng ta vẫn chưa hiểu. Điều duy nhất chúng ta biết chắc đó là nó là một thay đổi trong hoạt động não, có lẽ là thay đổi trong cách chúng ta dùng ngôn ngữ và giao tiếp. Một thay đổi đột ngột. Con đã biết tất cả những điều này rồi đấy. Nhưng... giả sử một thay đổi khác sắp diễn ra thì sao? Não của hai đứa trẻ ấy hoạt động khác. Con biết tiến hóa là thế nào rồi đấy. Nó không bao giờ là một đường thẳng. Tiến hóa luôn dựa vào những thử nghiệm và sai sót. Não của hai đứa trẻ có thể đơn giản là phiên bản tiếp theo của hệ điều hành trí óc con người - như một phiên bản mới của Windows hoặc Mac OS vậy - một phiên bản mới hơn, nhanh hơn... với nhiều lợi thế so với những phiên bản cũ - chính là chúng ta. Giả sử hai đứa trẻ đó, hoặc những người như chúng, là những thành viên đầu tiên của một nhánh cây mới mọc ra trên cây di truyền của loài người thì sao? Một loài mới. Giả sử, đâu đó trên thế giới, một nhóm đã có được phiên bản mới của phần mềm đó? Con nghĩ họ sẽ đối xử với chúng ta, những con người cũ, như thế nào? Có lẽ cũng sẽ giống như cách chúng ta đã đối xử với những loài người không thông minh bằng chúng ta - người Neanderthal và người Hobbit.”

“Thật nực cười; bọn trẻ ấy không phải là mối đe dọa với chúng ta.” Kate quan sát Martin. Ông có vẻ khang khác... có gì đó trong ánh mắt ông mà cô không xác định được. Và ông đang nói gì vậy, những chuyện về di truyền và lịch sử tiến hóa - nói với cô những điều cô đã biết... nhưng vì sao?

“Có vẻ là không, nhưng làm sao chúng ta biết chắc được?” Martin nói tiếp. “Theo những gì chúng ta biết về quá khứ, mỗi loài người bậc cao hơn đều xóa sổ các giống loài họ coi là mối đe dọa. Lần trước, chúng ta đã là kẻ săn mồi, nhưng đến lần tiếp theo, chúng ta sẽ là con mồi.”

“Nếu vậy thì chúng ta sẽ xử lý việc đó khi nào nó xảy ra.”

“Nó đã xảy ra rồi, chúng ta chỉ chưa biết thôi. Đó chính là bản chất của Vấn đề Hậu cảnh [[3]] - trong một môi trường phức tạp, chúng ta không thể hiểu hết hậu quả từ hành động của mình, cho dù lúc đó chúng có vẻ tốt đẹp đến đâu đi chăng nữa. Ford [[4]] nghĩ ông ấy chỉ đang tạo ra một phương tiện vận tải đại chúng. Ông ấy cũng cho thế giới phương tiện để hủy hoại môi trường nữa.”

Kate lắc đầu. “Ba tự nghe mình nói xem, Martin. Nghe thật là điên rồ, hoang tưởng.”

Martin mỉm cười. “Ta cũng đã nói như vậy khi cha con cho ta nghe một bài tương tự.”

Kate cân nhắc lời tuyên bố này của Martin. Ông nói dối; chắc chắn là như vậy. Hay ít nhất ông cũng nói vậy để đánh lạc hướng, tìm cách gợi lòng tin của cô, để nhắc cô nhớ là ông đã cưu mang cô. Cô nhìn thẳng vào ông. “Ba định nói là ba bắt hai đứa trẻ ấy để ngăn cản sự tiến hóa à?”

“Không hẳn... Ta không thể giải thích hết mọi điều, Kate ạ. Ta ước gì ta có thể. Ta chỉ có thể cho con biết rằng hai đứa trẻ đó nắm giữ chìa khóa để ngăn chặn một cuộc chiến có thể tiêu diệt toàn bộ nhân loại. Một cuộc chiến đã được nhen nhóm kể từ khi tổ tiên chúng ta rời khỏi châu Phi sáu hay bảy mươi ngàn năm trước. Con phải tin ta. Ta cần biết con đã làm gì.”

“Giao thức Toba là gì?”

Martin có vẻ bối rối. Hay là sợ? “Con... nghe được từ đó ở đâu?”

“Người lính đến đón con ở đồn cảnh sát. Ba có liên quan gì đến vụ đó không - Toba ấy?”

“Toba là... kế hoạch dự phòng.”

“Ba có liên quan không?” Giọng cô vẫn bình tĩnh, nhưng cô sợ phải nghe câu trả lời.

“Có, nhưng... có thể sẽ không cần đến Toba - nếu con chịu cho ta biết, Kate ạ.”

Bốn gã đàn ông có vũ trang bước vào qua một cánh cửa bên mà trước đó Kate chưa thấy.

Martin quay sang họ. “Tôi chưa xong chuyện với con bé!”

Hai tên lính gác túm lấy tay cô, lôi cô ra khỏi phòng và đi dọc cái hành lang dài mà cô đã đi đến để gặp Martin.

Ở đằng xa, cô nghe thấy Martin tranh cãi với hai gã còn lại.

“Giám đốc Sloane bảo chúng tôi nói với ông là thời gian đã hết. Cô ta không chịu nói gì, và dù sao cô ta cũng biết quá nhiều. Ông ấy đang đợi ở sân đậu trực thăng.”

[1] Đế quốc ở Lưỡng Hà cổ đại.

[2] Nền văn minh ở phía Nam Lưỡng Hà.

[3] Frame Problem: thuyết này cho rằng một hành động được xác định bởi những thay đổi mà nó tạo ra. Tuy nhiên, không thể khẳng định rằng những yếu tố không bị hành động đó tác động tới vẫn giữ nguyên trạng thái của nó trong lúc hành động đó xảy ra. Vấn đề là làm sao giới hạn những yếu tố không bị tác động đó để tính toán được các kết quả của một hành động.

[4] Henry Ford (1863-1947): người sáng lập hãng xe Ford Motor.