Cảng Paradip vùng Đông Bắc cách Haldia hơn bốn trăm kilomet về hướng Tây Nam, chẳng thấy phố xá đâu chỉ có cây cối xanh rì. Hết ca nó hăm hở đi bờ, anh công nhân đen thui lui nhìn nó loay hoay bèn chỉ tay:

- Lại đằng kia có cây cầu hẹp, qua hết cầu ấy rẽ trái gặp con đường, đi thẳng hướng ấy sẽ lên chợ. Hơi xa đấy.

- Cảm ơn anh bạn rất nhiều.

- Không có chi anh bạn của tôi ơi.

Trời còn nắng chang chang chẳng vội gì, nó lững thững tới chân cây cầu sắt nhỏ hẹp hình bán nguyệt. Anh công nhân gác vừa đóng thanh chắn lại, quày quả vào buồng gác.

- Anh ơi, làm ơn cho tôi qua cầu một chút đi.

- Không được.

Anh trừng mắt ngoái đầu lại, nói xong vội khép chặt cửa. Chẳng có cửa sổ bên hông chỉ có cửa kính ra phía đầu cầu, nhón chân vẫn không thấy anh công nhân trong căn buồng nhỏ ấy. Giống như anh đang cố thủ trong ấy vậy. Không thấy anh chắc gì anh nhìn thấy, mỉm cười nó lén chui qua thanh gác.

Mới mấy bước, chiếc cầu bán nguyệt rung lắc. Hình như chiếc cầu đang chuyển động, dừng lại vịn thành cầu. Đúng thật, chiếc cầu đang từ từ nhấc lên quay sang ngang, đành quay trở lại, cũng may anh công nhân vận hành chiếc cầu đứng bên trong không thấy, chắc anh đang mải quan sát phần đầu cầu. Nửa phần cầu bên kia cũng được quay ngang. Chắc có thêm tàu vào cảng họ mới quay cầu như thế. Cây cầu thiết kế kiểu này tiện lợi cho việc quay trở mỗi lần tàu vào bên trong cảng. Chui qua thanh chắn, đứng chờ trước cửa căn buồng gác, khi anh công nhân quay xong cây cầu ra ngoài.

- Xin chào. Anh làm ơn cho hỏi bao giờ anh bắc lại cầu?

- Còn lâu. Về đi, chiều hẵng ra.

- Cám ơn anh.

Lúc đi trên cầu bán nguyệt mới cảm nhận được độ dốc khá lớn. Rướn người lấy đà chạy qua cho nhanh, sợ lỡ nửa đường cây cầu lại nhấc lên lần nữa. Qua đầu cầu bên kia, dừng lại nghỉ thở lấy hơi. Quay đầu ngó lại thử cây cầu có nhấc lên không.

Đường lên chợ khá xa, đi hoài chẳng thấy phố xá đâu. Trời oi bức. Bước chầm chậm, mồ hôi mồ kê ướt cả lưng áo.

Lúc trưa, mấy anh công nhân cứ đầu trần phơi nắng, họ chịu nóng giỏi thiệt giỏi.

Làng yên bình vắng lặng. Cây cối xanh rì rì tiếng gà gáy xa xa. Đám con nít chân trần xúm xít vọc đất, đứa nào đứa nấy đen nhẻm. Chúng lẳng lặng chơi, nhào đất ướt nặn con bò con khỉ con voi. Vòng bạc đeo lủng lẳng ống chân mỗi khi đi lại khua leng keng. Có đứa còn xỏ khuyên mũi, tí tuổi đã xỏ khuyên mũi không chỉ một mà tới cả ba khuyên. Con nít xứ này mũi cao đôi mắt đen láy lông mi dài cong vút.

Không như ở Goa, con nít vây lại cả chùm khi thấy một người nước ngoài, không như ở Chennai con nít nhìn khách với con mắt van lơn cầu khẩn, con nít ở đây chỉ ngước mắt nhìn khách một cái rồi thôi, chúng tiếp tục trò chơi của mình.

Từng bầy bò thả rông đi long nhong, hầu hết đều là bò trắng thi thoảng mới có chú bò vàng bò mốc. Ở xứ Ấn này, bò trắng mới loại bò thần. Có con bò mẹ vừa gặm cỏ vừa liếc trông chừng chú bê con chừng chưa đầy tháng. Bò mẹ được cột hờ một sợi dây trên cổ, đầu kia cột bên gốc duối gần ngã ba chắc để mọi người tiện bề phục vụ. Thần bò là của chung. Phụ nữ mang cỏ tới đổ cho bò ăn, có cô gái chừng mười sáu mười bảy tuổi xinh xắn vận áo sari tím quàng lên cổ bò một chuỗi vòng hoa trắng. Cỏ cắt sẵn bò mẹ không cần gặm ngoài bãi, ăn no bò mẹ cong đít hết tè rồi ị. Mấy phụ nữ cầm chiếc âu bạc đứng chờ sẵn hứng nước đái bò. Họ ngắt ngọn lá chuối lá sen gần đó vui mừng vích ít phân bò nóng chia nhau gói lại mang về. Có phải họ cho bò ăn no uống no để được lấy thứ này?

Họ mang về cúng chất thải của thần mẹ bò. Ngày xưa thần Shiva cưỡi bò nên bò cũng được phong thần thánh. Người dân Ấn Độ tuyệt đối không ăn thịt bò, họ đối xử với bò tử tế, coi sinh mạng bò như sinh mạng một con người.

Một cậu bé chừng năm sáu tuổi có đôi mắt sáng khuôn mặt ưa nhìn tóc quăn từng lọn dính sát da đầu, phía sau ót tóc đuôi chuột lẽo đẽo bước theo nó. Trẻ con Việt nếu có tóc đuôi chuột sẽ có nhiều em, cậu bé Ấn Độ tóc đuôi chuột có nhiều em không? Nếu có nhiều em sao cậu không lo giữ em lại chơi không một mình như vầy. Nhà cậu khá giả có người giữ em? Cậu mặc chiếc áo sơ mi ngắn tay vừa vặn, chiếc quần đùi ca rô cũng vừa vặn. Trông cậu bé sạch sẽ dễ thương.

Cậu bé luôn giữ một khoảng cách vừa phải. Nó thò tay móc mấy đồng Rubi cho cậu bé để cậu ta không đi theo mình nữa nhưng liền thay đổi ý định, cậu bé này nhất định không phải con nhà nghèo. Con nít cũng có lòng tự trọng, cho tiền nhưng cậu bé không nhận sẽ xúc phạm cậu ta.

Nó đi, cậu bé cứ theo sau. Ban đầu vui vui nhưng về sau có vẻ khó chịu, đi dạo chơi cứ như có người theo dõi mình, mất tự do. Tản ra vùng ven, cậu bé cũng đi theo. Rẽ trái rẽ phải trong con đường nhỏ xíu để cắt đuôi cậu bé nhưng khi quay lại, cậu bé đã đứng phía sau. Nó đứng lại, cậu bé đứng lại. Nó đi, cậu bé đi. Nó chạy cậu bé chạy.

Dừng lại chờ cậu bé tới gần, nó trợn mắt đưa nắm đấm lên dứ dứ ra hiệu cho cậu bé đừng đi theo nữa. Cậu bé cụp đôi mắt, trông buồn thê thảm. Dọa thế cậu bé không sợ mới lạ. Đi một đoạn, quay lại vẫn thấy cậu bé theo sau. Hóa ra cậu bé chẳng mảy may sợ.

Ngang ngôi trường tiểu học, dừng lại trước cổng. Học sinh bắt đầu mang cặp ra về, chuyện trò rối rít. Một số học sinh nam bắn bi chơi bóng chày, số khác tụm năm tụm ba hò hét huyên náo. Nhiều bé gái xỏ khoen trên cánh mũi… Cậu bé có gặp bạn bè rồi nhập cuộc chơi quên để ý? Cậu bé vẫn dòm đám học sinh tầm tuổi cậu vui chơi, có lúc đôi mắt cậu sáng lên, cậu cười thích thú.

Vừa lén bỏ đi. Cậu bé liền bước theo. Sao cậu bé này không đi học? Cậu đã học buổi sáng nên buổi chiều được nghỉ? Sao lại cứ theo mình. Dừng lại ở một quãng đường vắng không thèm đi nữa, thi gan với cậu bé. Cậu bé cũng ngồi gần đó canh chừng. Sai. Thời gian của nó có hạn còn cậu bé có thể ngồi ở đây hàng giờ, tới sáng mai không về nhà cũng được. Sao cậu bé đi chơi lông nhông theo người lạ không sợ bị bắt cóc, trời sắp tối rồi cha mẹ ông bà cậu bé ở đâu không đi tìm cậu ta về? Hay cậu bé này câm. Cậu muốn xin tiền nhưng không nói được? Lúc nãy gặp mấy đứa nhỏ đồng trang lứa cậu chỉ cười, chẳng nói một tiếng nào.

Lúc cậu bé không để ý, nó lẻn bỏ chạy. Lại chạy trốn, rẽ trái rẽ phải vào một khu nhà ổ chuột, mái tôn vách đất cũ kĩ, con đường đất nhỏ bẩn thỉu hôi hám. Chạy thật nhanh một lúc lâu cho tới khi không thấy bóng dáng cậu bé đâu mới dừng lại đứng nép vào vách. Chưa đầy dăm phút, cậu bé đã đứng dòm nó như trong trò chơi núp bắn pằng pằng . Người tìm tìm ra người trốn bắn bằng miệng cũng chết. Như con chuột bị con mèo vờn, hết cách nó đành lủi thủi tìm đường quay về.

Giờ muốn về cũng đâu phải dễ. Không nhớ lối về vì đã rẽ zích zắc quá nhiều ngả đường lớn nhỏ, hơi lo lắng nhưng không thể để cho cậu bé biết. Chạng vạng, màu sắc thay đổi khó phân biệt đường lạ đường quen. Con đường nào cũng như đã đi rồi nhưng không biết chính xác đi lúc nào. Không còn thời gian thi gan với cậu bé được nữa, bước về vội vã. Khi gặp người định hỏi đường, thằng bé tới kịp, nhướng nhướng hàng lông mày cười với vẻ đầy mỉa mai: Làm người ai làm thế, tưởng thế nào, cũng thường thôi. Tiếp tục đi chứ. Không dám thi gan nữa hay sao, lòng tự trọng ngươi đâu? Danh dự của ngươi đâu???

Vừa bực vừa tức cười, quyết định đi tiếp. Chỉ có đi mới tìm ra đường về. Tới một ngã năm dừng lại dòm quanh trời đất để định phương hướng. Trời tối hẳn, đèn từ trong nhà dân hắt ra vàng vọt, không thể nhớ đường về được nữa. Ngã năm nhỏ này lúc chiều nó đã đi qua. Đường nào về? Chỉ còn cách bắt đầu thử.

Đường thứ nhất… Không đúng, quay lại ngã năm…

Đường thứ hai… Không đúng quay lại ngã năm…

Vẫn chưa đúng. Còn ba ngả đường nữa. Buổi tối các ngả đường đều có vẻ giống nhau. Dừng lại thở dốc, hoảng loạn thật sự. Lúc này cậu bé chầm chậm bước lại gần, chỉ một ngả đường:

- Về đường này nè.

- Cảm ơn cậu nhỏ.

Khi không mất một buổi chiều. Dù sao cũng cám ơn cậu bé tóc quăn. Người lớn thường nói con nít tóc quăn khôn lắm.

Không có cậu bé nó không tới nỗi bị lạc đường.

Không có cậu bé, chưa chắc biết đường về.

Giờ về tới nơi sẽ bị trễ ca.

Không biết giờ này về cây cầu bán nguyệt có bị nhấc bổng lên không?