Chương Tám

Tôi hỏi bố của Phương Thương Thương: Con từ đâu tới?

Ông mỉm cười không đáp, vẻ bối rối.

Nhặt dưới đất lên. Mẹ Thương Thương xen vào, vụt liếc bố Thương Thương một cái.

Trong vườn bắp cải à?

Mẹ Thương Thương cười lớn: Ừ.

Vườn cải đâu?

Đào lên rồi, san phẳng rồi, hết rồi.

Trước thì sao?

Trước ở ngay sân vận động. Mẹ Thương Thương trỏ tay.

Nam Kinh ở đâu?

Ở phía nam. Bố Thương Thương trả lời.

Phía nam ở đâu?

Phải xem bản đồ mới nói rõ được, về nhà bố chỉ cho xem.

Nam Kinh có sông không?

Bố Thương Thương lạ lùng nhướn lông mày: Con vẫn nhớ à?

Tôi vui vẻ hỏi tiếp: Mũ trắng của con đâu, rơi xuống nước rồi phải không ạ?

Ghê thật, ghê thật, con bé thế mà vẫn nhớ được.

Làm sao mà nó nhớ được, còn không phải vì anh hay nhắc đến. Mẹ Thương Thương trề môi.

Còn gà thì sao?

Gà nào? Cả hai người ngơ ngác.

Bố Thương Thương phản xạ nhanh hơn: Con nói gà mình nuôi trong nhà thời kì khó khăn chứ gì? Vào bụng con hết rồi. Em xem đúng là con vẫn nhớ đấy.

Lần này đến lượt tôi ngơ ngác.

Trước nữa thì sao?

Trước nào nữa? Bố Thương Thương dắt tôi tránh một chiếc xe đạp.

Nam Kinh, vườn bắp cải.

Hai người cười: Lại nữa rồi.

Mẹ Thương Thương nói: Những chuyện này, trẻ con đừng hỏi linh tinh.

Lớn lên con khắc biết. Bố Thương Thương tiếp lời.

Đúng rồi. Lòng tôi chợt lâng lâng, tay nắm tay hai người lớn, co chân đu đưa.

Sao con lại cười thế, như là con biết hết mọi chuyện thế. Mẹ Thương Thương lạ lùng nhìn tôi.

Con biết.

Biết gì, nói ra đi.

Con không phải là con bố mẹ.

Nói bậy! Mẹ Thương Thương buông tay, để tôi đứng xuống đất. Chỉ vào mũi mình: Con, là mẹ đẻ ra. Bệnh viện Bát Nhất của Nam Kinh. Điều này là sự thật, có cả giấy chứng sinh.

Nói xong, đắc ý cười xòa, có vẻ như câu chuyện đã được hư cấu hoàn hảo.

Tôi cũng cười, liếc bố một cái, đôi bên phảng phất như đã cùng ngầm hiểu.

Lần này tôi ở trong nhà họ Phương khá lâu. Ngày đầu tiên tôi vẫn đạt được yêu cầu nghiêm khắc đối với bản thân, không chạm đến mũi kim sợi chỉ của nhân dân. Hôm sau đã quên khuấy mọi sự, không còn nhớ mình là ai nữa. Nhà họ Phương, đặc biệt là mẹ Thương Thương, có rất nhiều các loại quy định, cấm đoán: vào cửa phải thay dép; trước bữa ăn, sau khi ỉa đều phải rửa tay; tè xong phải lập tức giật nước; không được vào phòng ngủ của người lớn; không được nằm đọc truyện; ăn cơm phải cầm bát lên tay; không được cắm đũa vào bát cơm - nghe nói làm thế là để cho người đã khuất ăn.

Mẹ Thương Thương rất bận rộn công việc. Hằng ngày về đến cửa trời đã tối, máy thu thanh phát ra bài hát trầm buồn, khiến lũ trẻ nghe thấy bứt rứt nặng nề: “Vùng lên - hỡi ai cơ khổ bần hàn…” Lúc đó, tôi đã bắt đầu lim dim ngủ, cố thế nào cũng không tỉnh dậy nổi.

Sau bài hát là một câu nói: Bây giờ là giờ các đài phát thanh nhân dân địa phương tiếp sóng…

Sau đó nữa là mẹ Thương Thương bước vào nhà. Mẹ và bố Thương Thương nói năng xầm xì gì đó ở phòng ngoài, lạch cạch đi vào bật đèn, có thể ngửi thấy mùi dầu vừng và trứng gà, có tiếng chóp chép ăn mì sợi. Sau đó nữa là gì thì chẳng biết. Bài hát và mùi mì sợi theo tôi vào giấc ngủ suốt mấy năm, hình thành nên thói quen: vừa nghe “Quốc tế ca” là thuận mồm: bây giờ là giờ các đài phát thanh nhân dân địa phương tiếp sóng…; và hễ ăn mì sợi là buồn ngủ khủng khiếp.

Bố Thương Thương cũng rất bận. Vừa có tiếng kèn là dậy, đem tôi ra nhà ăn tập thể ăn sáng. Lần thổi kèn thứ hai ông đã chuẩn bị đi làm. Đưa tôi đến trước nhà 42, nhìn tôi bước vào trong cầu thang rồi đi về phía cơ quan của mình. Hiệu kèn trưa, tôi lại đứng trước cửa nhà ăn đợi bố, ăn trưa xong cha con về nhà ngủ. Buổi chiều tỉnh dậy thường là chỉ có một mình. Cho đến hiệu kèn tối, tôi mới lại được gặp bố Thương Thương ở cửa nhà ăn. Có lúc bố Thương Thương phải ở lại họp, trời tối đã rất lâu vẫn chẳng thấy ông về nhà.

Nhà tôi không khóa. Chiếc chìa khóa đồng cắm ngay trong lỗ khóa ngoài cửa, ai muốn vào nhà chỉ cần vặn một cái là xong. Bình thường đóng cửa chỉ để tránh gió thổi.

Ban ngày, một mình tôi khiêng chiếc xe đạp ba bánh của trẻ con từ tầng bốn xuống đất, đeo một khẩu súng lưỡi lê, đạp xe loanh quanh trong khu nhà. Tôi còn có một khẩu súng máy lắp pin, nòng súng có thể phát sáng màu đỏ, nhưng không dám đem ra khỏi nhà, sợ các bạn khác làm hỏng. Trong khu thường gặp mấy người nhà không có việc gì làm và các chị trông trẻ đẩy những chiếc xe nôi tụ tập chuyện phiếm dưới hiên tầng một. Tôi đạp xe tới nói chuyện với họ, trêu đùa các em bé, biểu diễn cho bọn họ xem đâm lê xung phong.

Có lúc cũng đứng hóng hớt mọi người hội họp.

Những người phụ nữ ở đây đều là đảng viên cộng sản kì cựu, hồi con gái chắc chắn nhanh nhẹn đáo để, giống y trong phim, làm cán bộ Hội phụ nữ cứu quốc, hông thắt xanh-tuya da, lưng đeo súng, nào đứng gác, nào tiếp tế lương thực bộ đội. Giờ họ đã già, trút bỏ quân trang vũ khí, cũng mất đi cảm giác của chiến trường đầy khói đạn như trong phim.

Họ với những phụ nữ trẻ tân thời kiểu mẹ Thương Thương là hai loại người khác hẳn nhau, từ trong ra ngoài không có một điểm nào chung. Một bên xuất thân từ nông thôn miền núi, trình độ văn hóa khỏi bàn, một đằng hầu hết xuất thân đi học nơi thành thị; bọn họ nói âm Sơn Đông khá nặng, còn người như mẹ Thương Thương chỉ nói tiếng phổ thông; bọn họ toàn mặc áo to vải thô, tóc cắt ngắn để suông, kẹp tóc cũ kĩ, những ngày trở gió mùa đông, mùa xuân họ bịt đầu bằng khăn vải hoa, trong khi mẹ Thương Thương mặc xường xám, váy liền thân hoặc lễ phục, uốn tóc, quàng khăn lụa hoặc khăn lông cừu; bọn họ già lão, người béo mập nặng nề, thần thái hiền lành đôn hậu, thích nói chuyện với trẻ con, hay đem các thứ cho chúng ăn, lũ trẻ làm gì cũng được họ trầm trồ cổ vũ. Những người như mẹ Thương Thương lại trắng trẻo, duyên dáng uyển chuyển, tay khoác túi xách da, thần thái kiêu kì, không để mắt tới bất kì đứa trẻ nào trừ con đẻ mình, không cho con mình ăn đồ người khác cho, lũ trẻ làm gì cũng bị họ cấm đoán, ngăn chặn.

Những người như mẹ Thương Thương là hình mẫu của phụ nữ Trung Quốc thời đại mới. Trên phim cũng có kiểu người như thế, thường là vai cô nuôi, diễn viên văn công hoặc sinh viên đại học: nghiêm nghị, cứng cỏi, khí khái hiên ngang, bắt gặp những khuynh hướng sai lầm là đấu tranh tới cùng. Tiếp xúc với bọn họ rất dễ nảy sinh ảo giác, dường như đang thấy một nữ vận động viên ma-ra-tông tay giương cao ngọn đuốc lớn đang chạy đến gần. Sau Đại Cách mạng Văn hóa, các nhà công khai một số ảnh chụp, tôi mới phát hiện ra các nữ đồng chí cao quý này đều xuất thân gia đình giàu có hay còn gọi là giai cấp bóc lột.

Hóng hớt hội họp giúp Phương Thương Thương biết được khoai lang thái lát phơi khô ăn rất ngon; trứng gà đánh đều hoặc trộn vào bột làm bánh cũng rất ngon; nghe mãi thành ra cảm giác cơm nhà khác ngon hơn hẳn nhà mình.

Những đảng viên phụ nữ vừa hóng nắng, trò chuyện vừa bật đài bán dẫn. Cái đài đúng là điên, chẳng ai thèm để ý mà vẫn ra sức nói, hát một mình. Thằng điên hầu như chỉ biết bịt mồm hát, khó nghe hết mức có thể, tựa như bị người ta vác dao cùn ra chặt, cổ đứt vài phần vẫn ráng hơi thở cuối cùng để ư ử ư ử.

Ngoài những lúc hát, thằng điên còn thích nói những chuyện không đâu. Phương Thương Thương có thể nghe rõ từng chữ, đều là tiếng phổ thông, nhưng nghe thành tràng thì mù mờ ngơ ngẩn như đi trong sương mù. Hai từ chui vào tai cậu nhiều nhất là “Hoa Kỳ” và “Việt Nam”. Trong lời của thằng điên rất hay có hai từ này. Hình như hai người này đang đánh nhau. Thằng điên đứng một bên thấy bất nhẫn, cứ lí la lí lô chẳng ra là khuyên giải nhưng có vẻ cũng đang rất giận dữ.

Hoa Kỳ - Phương Thương Thương có chút ấn tượng. Thằng cha to xác, tác phong không lành mạnh lắm, gia cảnh giàu có, biết ăn biết mặc, ra đường thích bắt nạt các bạn nhỏ. Hình như trước đã từng bắt nạt một bạn tên là Triều Tiên. Mẹ Thương Thương và rất nhiều người trong khu nhà này đều từng kéo nhau đi tập thể đánh lại thằng mất dạy. Nếu bọn họ không tới chắc bạn Triều Tiên đã toi rồi. Mẹ Thương Thương suốt ngày nói gạo tẻ của Triều Tiên ngon hơn của Trường Xuân[1]. Có lẽ còn ăn cả một ít thịt bò hộp của thằng Hoa Kỳ, ăn xong đem thìa về. Trong nhà Thương Thương mỗi người đều có một chiếc thìa làm bằng thép, nặng trình trịch dùng để ăn canh. Trên cán thìa có khắc những nét uốn uốn éo éo, một gọi là U, một gọi là S, một gọi là A. Mẹ Thương Thương bảo ba nét này có nghĩa là “Quân lực Hoa Kỳ”. Thằng mất dạy thích ngắn gọn, khỏe xác. Mẹ Thương Thương bảo loại thép đó gọi là thép không gỉ, nghĩa là vĩnh viễn không bao giờ bị gỉ. Nhúng nước không lau khô cũng chẳng sao. Mẹ Thương Thương nói nói kể kể khiến cậu thấy mẹ đi Triều Tiên không phải để chiến đấu mà là cướp cơm. Từ đó, Phương Thương Thương rút ra kết luận: đi chiến đấu tốt nhất là tìm lính Hoa Kỳ mà đánh, bọn chúng ăn uống tốt, đánh bọn chúng không những chiếm được đồ ăn mà còn chiếm được cả đồ dùng để ăn.

Việt Nam - Phương Thương Thương chỉ căn cứ vào tên gọi để phỏng đoán, có lẽ là một bạn nhỏ ở rất xa phía nam. Thằng mất dạy tự dưng tự lành kéo đến nhà người ta gây lộn, sớm muộn gì cũng bị đánh hội đồng. Phương Thương Thương cũng thấy khó hiểu cho thằng mất dạy: mày ăn ngon mày mặc đẹp sao cứ đi gây gổ với mấy bạn nhà vất vả, lại còn ở xa nữa? Mà mày đánh có hơn ai đâu, đến lúc khu nhà này cộng với bên hải quân đều đem quân đến mày tính thế nào? Mẹ tao đi là mày đã hết hơi, nhỡ bố tao cáu lên cũng đi thì sao đây?

Thằng điên còn nói sai nữa.

Hễ cái “bán dẫn” nói sai, Phương Thương Thương lại giậm chân chồm chồm:

Sai rồi, lại sai rồi - cô ơi đài thu thanh lại đọc sai rồi.

Mẹ của Trương Yến Sinh - một phụ nữ to béo - xoa đầu Phương Thương Thương rất đỗi trìu mến: cậu bé thật là thông minh, mới tí tẹo mà đã biết kiểm tra đài rồi.

Chơi với mấy người phụ nữ văn hóa trình độ thấp mãi cũng chán, Phương Thương Thương như đàn thủy cầm trong vườn thú chờ mãi không thấy ai vứt thêm thức ăn bèn dần dần bơi ra chỗ khác. Cậu đạp xe đến nhà cách li của vườn trẻ, bám lên cửa sổ nhìn vào trong. Cô nuôi già đi ra bảo, các bạn cùng lây một đợt với cậu đều về nhà hết rồi. Phương Thương Thương vụt nhớ Trần Nam Yến ở nhà số 23, bèn đạp xe về phía mấy dãy nhà xa xa.

Mồm cậu ngậm một quả táo, thịt táo đã hết nhẵn nhưng còn tiếc không muốn nhổ hạt, lưỡi mân mê trên mỗi kẽ nhăn nheo của chiếc hạt, tìm kiếm từng vị ngọt ít ỏi còn sót lại. Cậu xuyên qua một dãy nhà trệt, nhà nào cũng mở rộng cửa, trước cửa đều thấy có trẻ con mặc áo hở rốn quần thủng đít, vừa đen vừa bẩn. Vài người phụ nữ đầu tóc bù xù, quần áo trễ tràng hoặc đang đun cháo bên bếp, hoặc mắm môi mắm lợi nhồi quần áo trên tấm gỗ vò. Bọn họ vừa làm việc vừa thét lác chửi mắng, từ ngữ cực kì khó nghe. Phương Thương Thương ngỡ sau đó phải là một màn ẩu đả bèn dừng lại xem. Đợi một lúc, vẫn chẳng có gì xảy ra. Nhìn kĩ khuôn mặt họ, hoàn toàn phẳng lặng êm đềm, riêng cái mồm chắc là mượn đâu lắp vào, “lời hay ý đẹp kia” chẳng liên quan gì đến bản thân. Trẻ con người lớn bị chửi cũng có vẻ bình thản vô sự, ra ra vào vào như không. Có hai người phụ nữ ở cách nhau vài cánh cửa đang chửi đích danh, ý nghĩa cũng gần như câu Phương Thương Thương chửi cô Đường, nhưng vì không liên quan đến tôn ti thứ bậc, chỉ còn mỗi động từ. Gọi đó là sự trút giận có lẽ không đúng bằng sự miêu tả chân thực. Bọn họ đã xây dựng cả một sự việc xung quanh cái từ đó, sự việc chỉ xảy ra vào ban đêm, cả hai đều nói kẻ kia thích cái sự việc đó, thích đến không chịu nổi. Lời nói và thái độ của hai người khiến Phương Thương Thương đâm ra vô cùng khó hiểu, rõ là đang chửi, nhưng nói đó là một việc khoái chí. Bảo người khác sướng, lại còn sợ người ta chưa thấy đủ sướng, thế này cũng gọi là chửi nhau? Chửi thế có lẽ quá tầm thường, hèn gì không thấy đánh nhau. Phương Thương Thương rất muốn bảo họ ngậm miệng lại, dạy cho họ biết nếu thực sự nổi nóng thì phải nói năng thế nào. Nghĩ lại thấy mấy câu mình biết cũng không chắc đã phù hợp với họ. Thứ nhất, người ta không phải là “lưu manh”, thứ hai người ta cũng không “trơ trẽn”, thứ ba chính người ta đã là “mẹ” rồi, hai bên đều là mẹ cả thì không ổn. Nghĩ đến đây chợt ngộ ra vài điều: thứ nhất, chuyện kia đối với “mẹ” không phải là việc xấu, thứ hai thích làm chuyện hay cũng không được bạ đâu nói đấy, thứ ba bắt buộc phải không làm bố thì mới coi là câu chửi.

Cậu sán đến trước một cái bếp đang cơm nước nghi ngút, thò đầu nhìn vào nồi, bắt chuyện: Cô nấu món gì đấy ạ?

Người phụ nữ kia sẵng giọng: Tránh ra, tránh ra một bên đi.

Đám trẻ thò lò mông đít cũng nhìn Phương Thương Thương bằng ánh mắt không được thân thiện cho lắm. Bọn chúng cũng tầm tuổi với cậu, nhưng không đi vườn trẻ, Phương Thương Thương chẳng quen một ai.

Dãy nhà trệt này là khu nhà nghèo, cũng đều phục vụ trong quân đội: lái xe, anh nuôi, đốt lò, thợ mộc, thợ điện, trồng hoa… Phương Thương Thương thấy không khác gì dân thường. Trong từ điển của Phương Thương Thương, “dân thường” mang nghĩa thấp kém. Cậu gọi tất cả những người không mặc quân phục là “dân thường”, bọn trẻ con gọi là “con dân thường”. Mới nghe có vẻ chỉ mang chút phân biệt kèm theo cảm giác tự hào, nhưng thực chất đầy ắp quyền thế, nó chỉ những con người nghèo khó, không quyền không thế. Cái nghèo trơ nghèo xác của họ dù ở vào thời trước cũng đủ khiến người ta kinh hoàng. Những người phụ nữ áo quần lam lũ, đầu tắt mặt tối, chưa già đã yếu. Bọn trẻ con mặt mũi bủng beo, hai má ghẻ lở, chân tay đầy sẹo. Có những nhà còn phải đi nhặt rác để duy trì cuộc sống. Dãy nhà có nhiều trẻ con rất bé, quanh năm ít khi mặc quần áo, cứ thế trần truồng nghịch đất nghịch cát. Tôi đặt biệt hiệu cho bọn chúng là “cu đỏ nõ đen”. Thỉnh thoảng bọn tôi lại bắt mấy đứa này trình cái của kia cho mọi người xem, để xác nhận quả thực là màu đỏ. Sau đó cười ha ha như thể bắt được vật gì quý lắm.

Những người ở dãy nhà trệt chẳng bao giờ qua lại với người ở nhà tầng. Phương Thương Thương đi qua đó, có cảm giác hết sức mãnh liệt: ở đây không ai ưa mình.

Phương Thương Thương đạp đến bãi trống trước nhà 23, thấy bốn cầu thang, không biết nhà Trần Nam Yến thuộc cầu thang nào. Cậu vòng ra phía sau, hai chân thăng bằng trên hai bàn đạp, đứng thẳng người lên, tay vịn vào một cái chòi ngẩng mặt nhìn lần lượt ban công các nhà. Nhà số 23 nằm sát bức tường bao của khu nhà hải quân. Tiếng xe nổ máy và các lái xe trò chuyện vọng sang rõ mồn một, trong khi bên này các nhà tầng trên lặng lẽ như tờ. Phương Thương gọi nhỏ: Trần Nam Yến! Cảm thấy cũng hơi xấu hổ. Lại gọi thêm mấy tiếng nữa, âm thanh nghẹn trong cổ họng, chỉ mình mình nghe thấy. Thu hết dũng cảm há được miệng ra rồi, sự xấu hổ lại lập tức bao trùm. Chần chừ một lúc thấy không hứng thú lắm nữa, bèn đạp xe đi. Cậu vừa đạp vừa ngẩng lên nhìn, mong tình cờ sẽ bắt gặp Trần Nam Yến đứng trên ban công. Một phụ nữ đang phơi quần áo trên tầng hai, tay làm việc trong khi mắt đang “soi” cậu. Người phụ nữ trông rất quen, có thể chính là mẹ Trần Nam Yến. Trần Nam Yến có nhà không ạ? Phương Thương Thương vừa mới nghĩ đã buột ra miệng, âm thanh khá rõ ràng. Người phụ nữ vẩy vẩy đôi tay ướt, chỉ lên phía trên. Tiếp đó, cô ta vươn đầu ra nhìn lên gọi: Chị Châu, Châu Ngọc Như, có một đứa bé tìm con gái nhà chị.

Lời người này khiến Phương Thương Thương hồn xiêu phách lạc, đi không được ở chẳng xong, khuôn mặt vụt đỏ ửng.

Cửa trên ban công tầng ba có tiếng động, một khuôn mặt phụ nữ đeo kính vẻ lịch sự thò ra ban công nhìn xuống, tay ấn ấn cổ họng, nói: Cháu là ai đấy, Nam Yến bị ốm chưa khỏi, không xuống đất được đâu, cháu đi chơi một mình đi.

Nói xong lập tức biến mất khỏi ban công. Phương Thương Thương nghe thấy tiếng Trần Nam Yến cằn nhằn với mẹ, giọng người lớn thấp hết cỡ, tựa như những khoảng lặng, không nghe thấy gì. Giọng cô bé cao vót véo von như những tiếng sáo chim câu.

Phương Thương Thương vòng ra đầu kia dãy nhà số 23, nhìn thấy Dương Đồng đang chơi nhảy dây một mình dưới gốc cây dương trước lò đun hơi, hai chân thoăn thoắt, miệng đọc vè. Phương Thương Thương đạp xe tới sát, cô cũng chẳng hề quay lại. Thương Thương vác súng nhắm thẳng vào cô bé một hồi, mục tiêu liên tục di chuyển động đậy, không làm sao đưa được vào đường ngắm. Phương Thương Thương kêu “pằng!”, đạp xe bỏ đi.

Cậu rạp người trên ghi đông đạp thật nhanh, leng ca leng keng đâm từ chỗ mấy cây tùng trước nhà ăn số 2 ra con đường nhỏ. Đúng lúc đoàn đi bộ của vườn trẻ đang rồng rắn ngang qua. Phương Thương Thương lập tức thẳng lưng ưỡn ngực, một chân chống xuống đất, một tay bồng súng, kiêu hãnh như đang duyệt binh. Cô Lý chẳng thèm ngó ngàng đến cậu, vênh mặt đi qua, bọn trẻ con lao nhao bắt chuyện: Khỏi ốm chưa? Bao giờ đi vườn trẻ? Hôm qua được ăn bánh bao nhân mứt quả đấy.

Tớ không đi vườn trẻ nữa. Phương Thương Thương bốc lên: Tớ ở nhà một mình, tự mình đi nhà ăn ăn cơm. Hôm qua tớ còn ăn cả bánh sư tử nữa.

Cậu đạp xe bên cạnh hàng người của vườn trẻ, lúc thẳng lúc rẽ, khi trước khi sau nói chuyện với người này người khác, lôi hết các thứ trong túi ra khoe:

Tớ có bi, bạn không có nhỉ! Tớ có kẹo sữa bạn không có. Trong túi này có hai đồng xu, túi quần có cái gọt bút chì. Cây cỏ gà này tớ bứt được trước cửa nhà ăn, ở đấy nhiều cỏ bự lắm. Nhà tớ còn một khẩu súng liên thanh không đem xuống thôi, tớ nghĩ đi tuần tra chỉ cần súng có lưỡi lê là đủ.

Cô Lý bất ngờ quay lại, bước vùn vụt về phía Phương Thương Thương đang liến thoắng không ngừng, bê luôn cả người lẫn xe ra chỗ rẽ về phía dãy nhà ở, để chân vào càng sau chiếc xe, đạp một phát thật mạnh. Phương Thương Thương lướt vèo về phía trước như tên bắn. Trong khoảnh khắc di chuyển ở tốc độ cao, cậu cảm thấy đôi chút khoái chí, tự mình cũng đạp dấn mấy vòng, đến tận trước cổng nhà khánh tiết mới từ từ dừng lại. Quay lại nhìn, đoàn người của vườn trẻ đã đi khuất tự lúc nào.

Nhà khánh tiết là công trình to lớn nhất trong khu nhà, có rất nhiều cửa và cửa sổ lớn, nhiều gờ ngách và những bậc thang rộng rãi. Hai bên cửa có hai bảng thông báo. Hộp kính treo toòng teng chìa khóa, trong bảng thông báo dán một số bức ảnh và tranh vẽ. Xung quanh nhà khánh tiết trồng tuyết tùng, trông như kim tự tháp, bóng râm phủ kín đất, kể cả những ngày nắng to. Nếu đội du kích ẩn trong này thì rất khó bị phát hiện. Phương Thương Thương xuống xe, tay cầm súng, mắt láo liên tiến vào cụm cây tùng, di chuyển thoăn thoắt sau những thân cây, âm thầm áp sát rồi bất ngờ lao ra quát lớn: không được động đậy.

Sau một gốc cây, cậu vừa nhảy ra, chỉ kịp kêu một tiếng: Không … Miệng đã bị một người bịt chặt lại. Trương Ninh Sinh và mấy cậu lớp lớn ngồi trên bệ cửa sổ nhà khánh tiết, hai chân đu đưa, nhìn cậu cười khanh khách. Người bịt miệng cậu là Cao Tấn, một người vừa gầy vừa cao.

Giải đến đây, Trương Ninh Sinh ngoắc tay.

Cao Tấn vẫn bịt mồm Phương Thương Thương, dùng đầu gối huých vào đít cậu giải đi. Phần trên người Phương Thương Thương gần như nằm ngả vào lòng Cao Tấn, bụng phưỡn ra, hai tay vẫn cầm ngang khẩu súng.

Trương Ninh Sinh nhảy huỵch xuống đất, liếc mắt ra đường, gỡ ngay khẩu súng khỏi tay Phương Thương Thương, quay người đâm lưỡi lê vào thân cây bên cạnh. Mũi lê bằng gỗ lập tức tòe ra. Súng dởm - cậu ta gác súng lên vai hỏi Phương Thương Thương: Nghe nói mày là đại ca trong lớp?

Cao Tấn nới lỏng tay, Phương Thương Thương thở phì phò, mắt dính chặt vào một thằng con trai khác lấy khẩu súng khỏi vai Trương Ninh Sinh đâm tứ tung lên thân cây, lên tường nhà.

Có phải mày toàn ăn hiếp em tao không? Cao Tấn day Phương Thương Thương một cái.

Trả đây - Phương Thương Thương lắp bắp nhìn Cao Tấn.

C. tao đây này - Trương Ninh Sinh trề mồm, tay vẽ một vòng tròn từ mặt Phương Thương Thương rà xuống, móc luôn vào túi áo, lôi ra mấy viên bi đút vào túi mình.

Cao Tấn lục thấy kẹo sữa trong một túi khác, lùi ra mấy bước bóc giấy nhét vào mồm.

Trả đây. Phương Thương Thương đi theo Cao Tấn.

Trương Ninh Sinh cũng đi theo: mỗi người một nửa.

Cao Tấn nhè ra phân nửa cái kẹo, cắn rời mẩu kẹo ướt nhoẹt đưa Trương Ninh Sinh, lại cắn một miếng nữa đưa Phương Thương Thương.

Ba đứa trẻ nhai kẹo sữa, lặng im một chập. Mấy đứa còn lại xúm đến đòi phần, Trương Ninh Sinh và Cao Tấn há mồm thè lưỡi: Hết rồi.

Trả đây. Phương Thương Thương đòi thò tay vào túi Trương Ninh Sinh.

Trương Ninh Sinh gạt tay cậu ra: Tí nữa trả.

Phương Thương Thương lại đi đòi súng, thằng cầm súng chĩa lưỡi lê đâm lại, không cho cậu lại gần.

Lúc đến đây mày có thấy lớp của vườn trẻ không? Cao Tấn hỏi.

Có thấy, đi ra cổng tây hết rồi. Phương Thương Thương trả lời.

Nhìn thấy lớp tao không? Trương Ninh Sinh hỏi.

Nhìn thấy, đều đi cả.

Đi. Trương Ninh Sinh dẫn cả bọn đi ra khỏi đám cây tùng.

Xe của mày đây à? Cao Tấn ngồi lên xe của Phương Thương Thương để bên vệ đường, đạp đi. Một đứa khác đứng lên càng sau của xe, tay bám vào vai Cao Tấn cùng tiến lên.

Một hàng trẻ con băng ngang qua sân vận động, Phương Thương Thương cũng đi theo sau.

Các chiến sĩ cảnh vệ đang tập thế đại bàng vồ thỏ, vặn khuỷu tay, tung mình đạp vào không trung, đổ người đều tăm tắp.

Chạy! Trương Ninh Sinh hét to, cả lũ ù té chạy.

Phương Thương Thương chạy muốn đứt hơi, trong lòng ngập tràn cảm giác hồi hộp phấn khích khi vượt qua tuyến phong tỏa của địch.

Lũ trẻ chạy ra khỏi sân vận động, xuyên qua hàng liễu rủ, vườn đào và con đường phía đông, chạy vào đám cây dương nằm giữa nhà cách li và vườn trồng cây ăn trái. Mặt đất dưới đám cây dương phủ rêu xanh, trơn trượt, Trương Ninh Sinh ngã đánh oạch, Phương Thương Thương cũng trượt một cái, suýt nữa ngã sóng soài, nghiêng nghiêng ngả ngả, thấy chun quần bị kéo thật căng. Thì ra Cao Tấn đằng sau nhanh tay túm được lưng quần kéo lại. Bọn trẻ cười rộ, Phương Thương Thương cũng cười, khập khà khập khiễng tiếp tục chạy theo mọi người.

Chạy đến chân tường rào, Phương Thương Thương phát hiện có mấy chục cây gỗ lớn chất thành một đống ẩm ướt. Phương Siêu đang dẫn một đám trẻ khác trốn khỏi vườn trẻ nô đùa trên đó, nhìn thấy bọn này chạy đến càng hứng chí hét lên lanh lảnh.

Xông lên! Cao Tấn dẫn đầu trèo lên đống gỗ.

Phương Siêu đứng thế thủ trên cây gỗ cao nhất, lên đứa nào hất xuống đứa đó. Cao Tấn và Phương Siêu đẩy ngực nhau như đang điểm huyệt, cả hai lảo đảo sắp ngã. Cuối cùng Cao Tấn trượt chân bò sấp ra. Trương Ninh Sinh chồm tới định ôm chân, bị cậu ta thụp người xuống, cũng ngã phệt ra. Phương Thương Thương chật vật trèo lên đến nơi, vừa định bật cười đã bị Phương Siêu đẩy mạnh vào ngực. Phương Thương Thương ngả ra sau, tay quay vòng vòng cuối cùng vẫn không giữ được thăng bằng ngã ngồi lên người Trương Ninh Sinh. Cao Tấn lại lao vào Phương Siêu, một chân đạp lên cây gỗ liều chết không lùi, hai tay túm chặt cánh tay Phương Siêu, chân kia cũng chuẩn bị bước lên. Trương Ninh Sinh cũng ôm được chân Phương Siêu, khiến cậu ta tiến thoái lưỡng nan, buộc phải khom người xuống bám vào cây gỗ. Ba đứa đều ở trên cây gỗ. Cao Tấn và Trương Ninh Sinh cùng hét Một. Hai. Ba… Phương Siêu vẫn không hề suy suyển. Phương Thương Thương trèo được lên, một nhát đẩy luôn cả ba thằng xuống dưới.

Chiếm lĩnh rồi! Phương Thương Thương nhảy cẫng, miệng hò reo.

Cậu xoay người nhìn sang khu nhà hải quân rộng lớn. Đống gỗ chất cao bằng tường rào, chỉ nhấc chân là đứng được lên bờ tường, cảm giác khoan khoái vô cùng vì tầm mắt được trải rộng bốn bề. Mấy đứa kia cũng lần lượt trèo lên tường, đứng thành một hàng, giả vờ đang ôm những khẩu trung liên có độ giật rất lớn, nghiến răng nhằm khu nhà hải quân siết cò. Đây là một góc khá hoang vắng của khu nhà hải quân, trồng vô vàn những gốc táo lùn. Xa sau vườn quả là dãy nhà của trung đội cảnh vệ, thấy cả những dụng cụ tập luyện hằng ngày của chiến sĩ, không sơn xanh lục như bên số 29 mà sơn thành màu xanh nước biển. Sự khác biệt của hai loại màu sắc khiến hai khu nhà chỉ cách một dãy tường mà quang cảnh như rất khác. Bên 29 chủ yếu là đỏ và lục: Nhà màu gạch, người và cây màu lục. Bên hải quân chủ yếu có màu xanh và vàng: người màu xanh, nhà vôi vàng rười rượi. So với màu đỏ-lục nặng nề, màu xanh-vàng sáng sủa hơn, hài hòa hơn với màu chân trời xanh ngắt, có cảm giác của thứ gì đó từ nơi khác đến đây. Chữ “Hải” rất dễ khiến người ta liên tưởng đến một vùng mênh mông nơi cuối cùng của mặt đất, màu của nó lại cùng với màu trời, càng tăng thêm tính chất xa xôi rộng lớn của đôi bên, khiến một đứa bé cảm thấy thế giới này rộng lớn vượt ngoài tầm tưởng tượng của nó. Trong mắt đứa trẻ, khu nhà hải quân là một đế quốc hùng mạnh, có nhiều nhà hơn, nhiều xe nhiều lính hơn. Tất cả công trình kiến trúc đến đường sá, sân bãi đều đường hoàng hơn, chăm chút hơn, rộng lớn hơn so với bên 29. Cảm nhận đó khiến đứa trẻ thấy nặng nề, giống như nhìn thấy một cuộc sống tốt đẹp hơn, khiến lòng vừa kiêng nể lại vừa thèm muốn.

Bọn trẻ nhà 29 đứng trên bờ tường, bình phẩm bên hải quân với cảm giác ghen tị. Phương Siêu nói đừng thấy nhà bọn họ lớn, họ chỉ có một đại tướng và một thượng tướng; Trương Ninh Sinh nói bên nhà mình trước đây có hai nguyên soái; Cao Tấn nói Lý Tác Bằng ở bên mình chỉ làm phó tham mưu, sang hải quân làm phó tư lệnh cho nên bên mình và hải quân ngang nhau. Ba đứa huyên thuyên rất nhiều tên người và chức quan. Phương Thương Thương đứng nghe vô cùng kính nể, ngầm ghi nhớ tên người, lẩm nhẩm bốn cấp bậc thiếu, trung, thượng, đại.

Bọn trẻ nối thành hàng bước đều trên bức tường, miệng hát: Tiến lên, tiến lên, trách nhiệm chiến sĩ nặng nề, nỗi oan thù người phụ nữ dày sâu…

Tiếng hát làm kinh động đến chiến sĩ cảnh vệ bên hải quân đang đứng gác, lập tức toét còi lao về phía chúng.

Lũ trẻ cuống quýt nhảy xuống, Phương Thương Thương sợ cứng người, nhìn xuống đất không dám nhảy.

Người lính bên kia chỉ Phương Thương Thương quát: Cấm chạy, trèo xuống đây.

Phương Siêu và Trương Ninh Sinh đứng dưới đất hét: nhảy đi, không sao đâu.

Phương Thương Thương nước mắt lưng tròng, khom mình xuống nhích sang phía tường bên kia, bị chú lính thủy túm lấy lôi tuột xuống. Xuống đến đất, cậu giẫm chú lính thủy một cái, lính thủy đá cậu một cái, xách tai cậu nhấc bổng đi về phía chòi gác. Phương Thương Thương hai tay bám lấy bàn tay hộ pháp kia, la oai oái suốt dọc đường.

Phương Thương Thương vừa quệt nước mắt vừa thành thực khai báo họ tên mấy đứa trẻ cùng trèo tường với mình, khai cả họ cô nuôi vườn trẻ. Cảnh vệ lục quân vào trong trạm gác gọi điện cho vườn trẻ, lát sau bước ra: người ta nói đứa nhỏ này hiện nay không đi vườn trẻ, không liên quan.

Bố cháu tên gì, làm bộ phận nào? Lục quân hỏi.

Phương Thương Thương nói không biết, chỉ tay về dãy nhà 42: Ở lầu kia.

Sao chú không biết cháu nhỉ? Họ Phương thì nhiều lắm.

Thôi, cứ bắt đứng đây đã. Bao giờ nhớ ra tên bố, đích thân đến đây nhận mới thả cho về. Quá đáng lắm rồi, trẻ con bên các anh toàn là trèo tường. Lần trước tôi đã bị trung đội trưởng bên tôi cảnh cáo một trận.

Lính thủy kéo Phương Thương Thương sang bên trạm gác hải quân, bắt đứng vào sát tường, hằm hằm trở lại vị trí đứng gác.

Lúc này tiếng còi báo giờ nghỉ trưa vang lên. Phương Thương Thương nghĩ tới bố sẽ đợi cậu ở cổng nhà ăn tập thể, trong lòng phát hoảng. Vô cùng hối hận đã không dám nhảy, trong lòng tưởng tượng ra nhảy lên nhảy xuống bức tường đó không biết mấy lần, cảm thấy chẳng khó khăn gì hết. Cậu rướn người nhìn ra xa, chỗ vườn táo chỉ có hàng rào lưới thép, hình như đã có đứa nào chui qua, để lại một cái lỗ nhỏ. Mình có dám lén chạy ra hàng rào để chui về không? Phương Thương Thương tự hỏi. Kết luận là: Không dám. Cậu lại nhìn lên tường, giơ tay thử độ cao, thầm tính toán liệu mình có đủ sức nhảy lên đó, kết luận là: không thể. Đành yên phận đứng đó. Một mình nơi xa lạ, cảm giác rất đỗi cô liêu.

Vài đứa trẻ bên hải quân đi qua, tay cầm súng cao su, ngửa mặt quan sát chim trên cây. Nhìn thấy cậu chúng xúm lại hỏi:

Mày sang bên chúng tao làm gì thế?

Tao trèo tường bị bắt. Phương Thương Thương thành thật trả lời.

Có bi không? Có hộp thuốc không? Bọn trẻ hải quân lục soát khắp người Phương Thương Thương không thấy gì, mắng: “Đồ nghèo!”

Lính thủy đứng gác nghe có tiếng nói chuyện, thò đầu ra cửa.

Lần sau còn bắt được mày trèo tường là đánh chết ngay - lũ trẻ con hải quân lên mặt hăm dọa. Bỏ đi.

Mấy đứa trẻ đi qua đã quay lại, chú lính thủy cũng đã thay phiên gác, cầm tô cơm ngồi ăn bên cạnh giá đu quay, vừa ăn còn vừa nhìn sang phía này.

Phương Thương Thương nhổ hết nước bọt trong miệng, nhấn chìm một ổ kiến vào biển cả mênh mông. Tiếng còi báo giờ làm chiều đã vang lên, Phương Thương Thương bụng đói lép kẹp, da bụng dính vào da lưng, tay ôm bụng thập thò nhìn ra cửa.

Chú lính thủy mới thay gác là một chàng trai trẻ mặt trắng xanh, có lẽ còn chưa tốt nghiệp trung học, mặc bộ quân phục trông như con gái. Phương Thương Thương nhìn chú lính, anh ta cũng liếc cậu một cái, cả hai dường như đều hơi căng thẳng. Bên lục quân cũng thay lính gác, một chiến sĩ lớn tuổi, thỉnh thoảng lại cười đùa với chú em lính thủy.

Phương Thương Thương rầu rĩ ngồi phệt xuống, dựa lưng vào tường, dùng móng tay cậy bùn, không biết có nên chủ động đến nhận lỗi với hai chú lính gác, hay cứ ngồi đợi người nhà đến xử lí. Cậu cảm thấy trứng tráng xào cà chua là thiên đường giữa cuộc đời này.

Có người đi ra cổng, cậu ngẩng đầu lên nhìn, thì ra Trần Nam Yến đang nắm tay mẹ.

Em trốn đây làm gì thế? Trần Nam Yến hỏi, bố em tìm em khắp nơi, tìm cả đến nhà chị.

Họ không cho em đi. Phương Thương Thương chớp mắt, hai giọt nước rơi xuống.

Chị đi đâu đấy? Hai giọt nước rơi xong, Phương Thương Thương lại quan tâm hỏi lại.

Chị đi… Trần Nam Yến hơi ấp úng… chị đi với mẹ đến trường tiểu học số bảy mốt làm việc.

Mẹ Trần Nam Yến hỏi thăm lính gác, hai chú lính đều ngơ ngác không hiểu. Chú lính thủy còn nói: tôi còn đang thắc mắc sao cậu bé cứ ở đây nhìn chúng tôi đứng gác, còn tưởng là trẻ con bên này.

Mẹ chị là cô nuôi à?

Ờ.

Thế tương lai chị đi học trường Bảy mốt hay trường Thúy Vy?

Mau đừng nói chuyện nữa. Cháu còn không về nhà đi à?

Mẹ Nam Yến dẫn Phương Thương Thương qua cổng vào trong doanh trại của lục quân: mau đi về đi. Người lớn lo lắm rồi đấy.

Nhìn thấy Phương Thương Thương không đi về phía nhà số 42, lại gọi theo: Cháu đi đâu đấy?

Phương Thương Thương quay lại, giơ ngón tay chỉ về một phía, lặng đi một chút, nghẹn ngào: cháu đi tìm xe đạp.

Vừa vòng qua nhà Lý Tác Bằng, đã thấy bố Thương Thương kèm một lũ trẻ đi từ trong đám cây dương ra. Phương Siêu đi đầu, thất thểu thiểu não, trên mặt còn vết bàn tay màu đỏ.

Phương Thương Thương phản xạ theo bản năng, vừa định co giò bỏ chạy, đã bị bố Thương Thương gầm lên một tiếng, đứng im.

Phương Thương Thương so vai rụt cổ đứng bên đường chờ đợi, ba mươi giây sau, lưng bị một bàn tay đập xuống như trời giáng, người chồm về phía trước, thiếu nước ọe cả tim phổi ra ngoài.

❀ ❀ ❀

[1] Tên tỉnh lị của Cát Lâm, đông bắc Trung Quốc (giáp biên giới Bắc Triều Tiên)