Chương Mười Lăm
Phương Thương Thương yêu. Cậu yêu vị thủ lĩnh cao nhất của đội thiếu niên tiền phong trong trường - cô phụ trách Hồ trẻ tuổi. Cô Hồ có khuôn mặt trẻ con của người dẫn chương trình thiếu nhi, người nhỏ nhắn xinh xắn, luôn mặc đồng phục áo bỏ trong quần, chân đi giày thể thao màu trắng, rất sôi nổi. Cô nói giọng lảnh lót, điệu đà kiểu trẻ em. Đó là một cô gái lớn “nhi đồng hóa”. Sự trưởng thành trong trắng, sôi nổi hoạt bát một cách thành thục tạo ra sức hút như thôi miên đối với lũ trẻ, tựa như một tặng vật trên trời ban xuống cho chúng: một búp bê xinh đẹp bắt chước chúng, học nói theo chúng, nhưng lại có đầu óc thông minh hơn hẳn chúng.
Ai chẳng muốn kéo người phụ nữ đẹp về nhà mình, muốn có quan hệ thân mật với họ. Phương Thương Thương cũng không khác gì. Cậu muốn làm con cô Hồ, như thế chắc chắn cậu sẽ vĩnh viễn được người đẹp yêu quý. Mọi người sẽ ngưỡng mộ, cậu luôn ở bên cái đẹp. Nghĩ mà thấy phấn khởi, cô phụ trách đẹp nhất trường lại có mối quan hệ đặc biệt với mình, ai cũng muốn có được cảm tình của cô, mình đứng một bên, âm thầm không cho ai biết. Hai mẹ con mình sẽ giữ thật kín, không ai biết mình là đứa con bí mật của cô. Mẹ mình cũng không tỏ ra quá tốt với mình, còn bỏ giờ xuống tận lớp Một-Sáu để phê bình mình, yêu cầu phải nghiêm khắc hơn với mình. Mọi người đều bất bình, nhưng mình thì biết rõ chẳng sao cả. Cho đến một hôm, chuyện này không biết bị đứa lắm mồm nào xì ra (bắt buộc phải đến được tai mọi người, nếu không thì mất hay). Mình đến trường thấy mọi người đều nhìn với ánh mắt khác hẳn, trở thành người nổi tiếng nhất trường. Ý nghĩ ấy khó mà đại biểu cho tình yêu cái đẹp, gọi là muốn “ngồi mát ăn bát vàng” có lẽ đúng hơn. Lúc nghĩ thế, cậu hoàn toàn gạt phắt bố mẹ đẻ của mình ra ngoài sáu cõi, chỉ quan tâm bản thân. Bố mẹ trong lòng cậu không phải là mối quan hệ không thể thay đổi, mà giống một khoản tiền gửi ngân hàng, là tiền thì phải tăng giá trị. Cậu thường xuyên đem khoản tiền này ra trao đổi những thứ cậu cảm thấy quý giá hơn.
Đó là một cảm giác khác hẳn trước đây. Cái đẹp của người phụ nữ trưởng thành khác với vẻ đẹp của các bạn nữ nhỏ tuổi, đem lại những cảm nhận trái ngược. Cô bé đẹp khiến người ta thấy dễ gần, chỉ nghĩ cách bắt nạt. Trêu cho kêu thét, khóc òa mới tỏ ra được là mình thích người ta. Với người phụ nữ đẹp, vừa nhìn thấy đã thấy rụt rè, xốn xang xao động, người ta chưa nhìn mình đã cúi đầu chuồn vội. Đứng từ xa giữa đám người mới dám mạnh dạn nhìn về tha thiết. Trong lòng thề từ nay phấn đấu làm nghiệp lớn, không một mình giải phóng được Đài Loan quyết không cho cô biết mình đang tồn tại. Đến lúc đó, nhiều nhiều năm sau, tướng quân vĩ đại Phương Thương Thương về thăm tiểu học Thúy Vy, cả hiệu trưởng và giáo viên đều đứng nghiêm thành hàng đón chào cậu, tướng quân chỉ chìa tay ra với cô Hồ, bắt tay thân mật hỏi: cô Hồ đấy ư. Chắc chắn cô ngạc nhiên và cảm động lắm.
Những ngày học nghi thức đội là thời gian hạnh phúc của Phương Thương Thương. Chuông học vừa reo, cậu đã đỏ hồng cả mặt, không thể không cúi đầu, giả vờ đang thờ ơ nghịch cái gì đó, hoặc bò luôn ra mặt bàn vờ ngủ để tỏ ra cậu không hề để ý đến cô Hồ. Cô Hồ vào lớp, Trần Bấc Yến hô cả lớp đứng dậy. Cả lớp đứng lên răm rắp, chỉ có cậu lừng khà lừng khừng, đứng dậy cũng nghiêng ngả, quay đầu nhìn ra cửa sổ, tỏ vẻ rất thờ ơ - cậu tưởng rằng như thế mới giống thằng con cưng khi gặp mẹ.
Đó là đặc quyền của cậu, không cho phép ai khác làm như thế.
Cô Hồ lên lớp giảng cho bọn trẻ hiểu đội thiếu niên tiền phong do đâu mà có. Đó không phải là sân khấu hóa trang dành cho lũ trẻ nổi hứng muốn chơi muốn xem. Những năm đầu, không ai biết rõ người nào đã khơi dậy phong trào này, một nhóm trẻ em đã tự mình hoặc là có người hướng dẫn - lập thành cổ chức. Hầu hết bọn họ là trẻ em nông thôn nghèo khó, tự trang bị giáo dải hồng, nghĩ mình là một đội ngũ quân sự thực thụ, lấy tên Nhi đồng đoàn. Trong những năm tháng chiến tranh, đội quân này chặn gác đầu thôn, kiểm tra khách qua đường, thấy ai khả nghi liền giải về nơi đóng quân hoặc đội dân binh, hơi giống những trang thiếu niên dũng cảm chúng ta bây giờ. Rất nhiều bọn xấu bị họ bắt được, cũng có người quá đà, gặp chuyện không may, bị bọn xấu có súng bắn chết. Nói gì thì nói, họ đã giúp cho quân đội rất nhiều, đỡ nhiều công canh gác, cũng khẳng định được chủ trương “chiến tranh nhân dân”. Già trẻ lớn bé tham gia chiến đấu đã hỗ trợ cho quân đội của chúng ta - vốn không phải lúc nào cũng đầy đủ lực lượng. Có thể nói quân đội chúng ta tin cậy ở chiến tranh nhân dân. Có nhiều xe tăng pháo lớn mà không có phụ nữ trẻ em trợ chiến cũng phải bối rối không ít. Cho nên ngày nay vẫn không muốn các em giải tán, vẫn sắp xếp đội ngũ các em theo kiểu quân đội, đặt cho một tên gọi mới, chỉ rõ vị trí của chúng ta khi có chuyện xảy ra: đội thiếu niên “tiền phong”.
Tổ chức bên trên hết sức coi trọng chúng ta - Phương Thương Thương và lũ bạn nghe đến đây đưa mắt nhìn nhau khích lệ, trong lòng khảng khái: xin Tổ quốc yên tâm, một khi gặp khó khăn, cứ trông vào lũ trẻ chúng cháu.
Cô Hồ giảng bài rất truyền cảm, hấp dẫn, có kiểu giỏi tạo không khí bí ẩn, lôi cuốn của cô gái trẻ, vài câu đã liên hệ xa tít tắp.
Cô giơ chiếc khăn quàng lên hỏi mọi người: Vì sao khăn quàng có màu đỏ. Đương nhiên đó là thợ nhuộm dùng màu đỏ mà thành.
Không đúng. Cô bảo, đó là máu các anh hùng liệt sĩ hi sinh cho Tổ quốc nhuộm đỏ.
Tại sao nó có hình tam giác? Thực ra chẳng ai nhìn thấy có người đeo cả một tấm khăn to đùng hình vuông hoặc tròn lên cổ mình.
Cô thật sâu sắc, nói rằng đó là một góc của lá cờ Tổ quốc.
Thế là đã rõ. Khăn quàng đỏ là máu của biết bao chiến sĩ cách mạng bắn lên đó, cũng là để kỉ niệm, để nhớ chúng ta có được ngày hôm nay không phải dễ dàng.
Chúng tôi nghe cô Hồ, hiểu ra thế nào là tượng trưng. Có nghĩa là hơi hơi liên quan thì gộp vào chất thành một khối, biến việc có thể xảy ra thành ra cứ làm như thế.
Nghe lời cô Hồ nói, chúng tôi thấy mình bị cô lập, các nước bên ngoài đều không ưa chúng ta. Nước chúng ta có một số việc không giải quyết gọn, rất nhiều địa chủ, tư sản chưa bị tiêu diệt, để người ta chạy mất, bây giờ đang ngày ngày mài dao ở một nơi gọi là Đài Loan, chuẩn bị đến một ngày đánh trở lại. Chúng ta cũng có một số anh em trên thế giới, nhưng họ vẫn chưa đủ thanh thế, còn mong chúng ta giúp cho một tay.
Theo lời cô Hồ, nơi chúng tôi ở đẹp đẽ này là thiên đường giữa trần gian cũng còn gọi là miếng thịt mỡ. Chủ nghĩa đế quốc, chủ nghĩa xét lại, bọn phản cách mạng, ba tên tên nào cũng muốn ăn. Trước đây là thứ nằm trong mồm chúng, bây giờ rơi ra rồi nhưng chúng không bằng lòng.
Một số lời của cô Hồ khiến tôi không vui cho lắm. Cô bảo thực ra chúng ta không hề muốn gây sự, muốn tạo quan hệ tốt với người ta, cùng sống trong hòa bình. Nhưng người ta không chịu, nhất định muốn chúng ta biết tay. Dùng lời nói văn vẻ của cô Hồ là: phục hồi chủ nghĩa tư bản trên mảnh đất Trung Quốc.
Trước hết, ai không muốn gây sự - điểm này cần được làm rõ. Như thể chúng tôi sợ ai đó hay sao. Chúng tôi và chủ tịch Mao Trạch Đông đã sợ ai bao giờ?
Lại nói về phục hồi chủ nghĩa tư bản:
Chủ nghĩa tư bản - tức là trẻ con không được đi học, không được ăn cơm, tất cả phải đi chăn trâu, đánh giày, bán diêm.
Phục hồi - tức là bọn béo địa chủ với tư sản đều quay lại, từ trung ương Đảng cho đến nhân dân cách mạng sẽ có hàng nghìn cái đầu rơi xuống đất, đừng hòng ai được sung sướng.
Điều này thì chúng tôi càng không bao giờ làm. Không ngờ chúng tôi không hề trêu chọc gây sự gì, ở yên ở lành trong đất nước của minh, chúng nó lại kéo vào đánh dẹp chúng tôi, thế cũng coi thường bọn này quá.
Bài giảng của cô Hồ khiến chúng tôi giận dữ. Chúng ta dễ dàng ư? Mao Chủ Tịch không vất vả ư? Lãnh đạo toàn quân dân bao nhiêu lâu, nhân dân mới được làm chủ nhân của đất nước, trừ lời của Mao Chủ Tịch, có thể không thèm nghe theo bất cứ ai.
Sau đó, tôi hiểu ra ý tứ của cô Hồ. Cùng lắm là chết, các bạn nhỏ phải chuẩn bị tinh thần hi sinh tất cả, khi cần cùng nhau xông cả lên.
Cờ đỏ phải có máu tươi không ngừng nhuộm thì mới đỏ mãi được như thế, sớm muộn cũng đến lượt chúng tôi, nói thẳng tuột ra là xếp hàng đón cái chết. Điều đó thật vinh quang, trình tự có hơi phức tạp, phải xếp hàng từ nhỏ, từ bây giờ, từng bước từng bước nhích tới: Đội Thiếu niên, Đoàn Thanh niên, cuối cùng là Đảng Cộng sản. Vào Đảng rồi coi như đã vào đội cảm tử. Chủ nghĩa tư bản mà phục hồi, nhân dân có thể đầu hàng còn có một cơ may nhỏ nhoi để sống sót, nhưng đảng viên thì không bao giờ.
Tôi thì chắc chắn muốn chết. Đó cũng là suy nghĩ của Phương Thương Thương. Hai chúng tôi đều không muốn bị đuổi ra khỏi căn hộ hai phòng ngủ ở nhà số 42, lưu lạc đầu đường, hay đi chăn bò - tôi chỉ mới nhìn thấy thịt bò bị xẻ thành miếng. Bố mẹ đều là đảng viên, bị đánh bại nhẹ nhất cũng bị xử chung thân, giam vào tù làm sao gặp được. Bọn địch đến vẫn còn phải tiêu diệt cả loạt doanh trại quân giải phóng bên đường Phục Hưng. Người lớn trong cổng 29 đều bị bắt, bọn Quốc dân Đảng đứng gác, chúng tôi cũng không vào được nữa. Tiểu học Thúy Vy có lẽ cũng bị thanh trừng, bắt hiệu trưởng, giáo viên thì cách một người bắn một người, chúng tôi bị đuổi học, cả trường chỉ còn bọn bên Hoàng Lâu với Hiệu Dương Phường.
Nghĩ đến thế, Phương Thương Thương suýt khóc. Quyết không thể để chủ nghĩa tư bản phục hồi! Quân giải phóng đánh hết, đội thiếu niên sẽ xông lên, chiến đấu đến người cuối cùng, phát súng cuối cùng. Phòng tuyến đặt ở Mộ Công Chúa, quân địch tấn công từ phía nội thành, người lớn trẻ con cùng nhau chống cự, súng máy các doanh trại đều mang hết ra, kết thành một hàng, lên một đại đội quét sạch cả đại đội, lên một tiểu đoàn bắn chết cả tiểu đoàn. Bao nhiêu người từng làm lính chắc chắn không ít tay thiện xạ. Về sau địch tăng quân, xe tăng thiết giáp kéo đến. Bố mình, bố Trương Ninh Sinh, bố Trần Nam Yến và cả bố Trương Tông Tốn đều hi sinh. Tôi cũng điên lên, vứt toẹt mũ, ôm cả khối bộc phá nhét vào lòng “đại ca” Mã Thanh, nói với hắn: Thời điểm Đảng thử thách cậu đã đến. “Thứ hai” Dương Trọng cũng bò đến nói: Cho tôi đi theo với. Tôi và cô Hồ trao đổi bằng mắt: Vậy thì cậu đi đi.
Ầm! Ầm! Xe tăng địch bị nổ tung, Mã Thanh và Dương Trọng cũng vĩnh biệt chúng ta. Mắt cô Hồ chan hòa lệ nóng, mặt chúng tôi cũng thế, nhưng tôi nói: Bây giờ không phải là lúc khóc than.
Em lẩm bẩm cái gì thế? Mọi người đều đang viết đơn xin gia nhập Đội, tại sao em không cầm bút? Cô Hồ bước đến gõ gõ vào mặt bàn Phương Thương Thương.
Phương Thương Thương ngẩng đầu nhìn cô Hồ quyết liệt, vẫn còn chìm đắm trong tưởng tượng của mình, buột miệng nói: Dù thế nào cũng không đầu hàng.
Đầu hàng ai đấy? Cô Hồ hỏi.
Đầu hàng kẻ địch. Ngô Địch ngồi bên cạnh nói. Bạn ấy đang tưởng tượng đánh trận đấy ạ.
Cô Hồ cười: Chúng ta đều sẽ không đầu hàng. Hiện tại quân địch còn chưa đánh đến đây, mau viết đơn xin đi, hết giờ cô thu lại, đừng nghĩ linh tinh nữa.
Cô Hồ xoa xoa đầu Phương Thương Thương, tiếp tục đi tới trước. Phương Thương Thương nhìn đôi bắp chân nho nhỏ của cô lộ ra phía dưới váy đang bước đi, một cảm giác trung can nghĩa đảm dậy lên trong lòng: Mình không thể để cô lọt vào tay bọn địch. Đến một mai hai người bị địch bao vây - cô bị thương không chạy được nữa, mình vốn có thể chạy, nhưng không chạy - chỉ còn hai viên đạn, một viên cho cô, một viên mình dùng. Bắn chết cô trước, phát sau cùng bắn chết chính mình.
Phương Thương Thương nghĩ lại đáng lẽ phát đạn cuối cùng phải cân nhắc kĩ, nhưng không còn thời gian nữa, phải làm việc chính rồi. Cậu chọc chọc Ngô Địch: Cho xem đơn xin viết thế nào với.
Ngô Địch chìa tờ giấy ô li xé từ vở tập ra cho Phương Thương Thương xem, Tớ cũng không biết viết thế nào, chỉ có hai câu: Khăn quàng đỏ là một góc lá cờ Tổ quốc. Khăn được nhuộm đỏ bằng máu các liệt sĩ.
Tớ cũng thế, chỉ được hai câu. Trần Bắc Yến quay xuống.
Trong giờ học không được quay xuống. Phương Thương Thương nghiêm khắc.
Ra điều. Trần Bắc Yến lườm.
Ngô Địch thò đầu sang: Xem bạn viết gì với.
Không cho xem. Phương Thương Thương dùng tay che tờ giấy, cắm cúi vạch từng nét những lời từ trái tim:
Khăn quàng đỏ là một góc lá cờ Tổ quốc, được nhuộm đỏ bằng máu các liệt sĩ. Để ngăn chặn chủ nghĩa tư bản phục hồi, để không chịu khổ lần thứ hai, không bị hành hạ lần thứ hai, giang sơn đỏ rực không đổi màu, giang sơn kiên cường vững nghìn năm, tôi quyết tâm phấn đấu trọn đời cho sự nghiệp của chủ nghĩa cộng sản. Vì thế, tôi tình nguyện gia nhập Đội Thiếu niên Tiền phong Cộng sản Trung Quốc.
Từ khi viết xong cho đến lúc nộp lên, Phương Thương Thương bị một cảm giác lạ lùng xâm chiếm, có chút kiêu hãnh, nhưng không phải coi thường người khác, có một chút muốn hi sinh, nhưng cũng không sợ hãi; tự thấy mình rất lớn, lại thấy hình như bán hết cho ai rồi. Cảm giác đó, tôi gọi là mất phương hướng.
Đêm đó, Phương Thương Thương quả thực mơ thấy số 29 bị chiếm. Quân đội không biết của nước nào kéo đến, đội mũ thép, đi giày thấp, tay cầm súng cạc-bin. Tiếng súng nổ ran trong doanh trại, khu làm việc, vườn trẻ, tất cả đều bén lửa. Cô Lý, bác chủ nhiệm và phần lớn các bạn nhỏ đều bị bắt, dây thừng buộc thành chuỗi như xiên ô mai, mọi người cúi đầu lê bước. Quân địch rất đông, rất hung hãn, cậu không dám chiến đấu anh dũng như mơ mộng lúc ban ngày, mà chui lủi dưới những bức tường đổ của vườn trẻ như con chuột. Trong tay cậu là khẩu súng máy môze, tầm bắn hạn chế, đạn bay như nước đổ vào người quân địch, xiêu xiêu vẹo vẹo, hiệu quả không cao lắm. Quân địch bị dội một hồi vẫn không chết ngay, chỉ còn cách tưởng là chúng chết rồi. Dù sao thì mình cũng đã bắn trúng. Sau cùng cậu bị một thằng giặc đen thui chĩa khẩu cạc-bin vào đầu. Cậu sợ phát khóc, sợ thật sự, thâm tâm thực lòng không muốn chết, bèn thương lượng với người ta: Lần này mày thả cao, lần sau tao sẽ thả mày. Trông thằng này không dễ thương lượng, vụt quyết tâm giơ thẳng hai tay lên: tôi xin đầu hàng, đầu hàng được chưa. Tôi không phải cộng sản, tôi chỉ là thiếu niên tiền phong, bị họ ép vào. Bọn địch quả là tệ hại, mình đã van xin đến thế, bọn chúng vẫn xả luôn băng đạn vào ngực, người Phương Thương Thương thủng lỗ chỗ. Cậu vừa mất thể diện, vừa không giữ được tính mạng, đau khổ nằm trên mặt đất. Những chỗ đạn xuyên qua nóng rát. Phương Thương Thương vô cùng hối hận, đang dưng đang lành chiến đấu cái gì chứ! Mình là trẻ con, bọn địch bắt được cũng chỉ đem đi cải tạo, đâu đến nỗi giết cùng giết tận, đằng nào cũng phải để lại mấy đứa để sai việc. Sớm biết thế này thì chăn bò vẫn tốt hơn. Lần này cũng là mù, thế là hết. Đúng lúc cực kì đau khổ, không cam lòng chết, cậu bỗng phát hiện mình vẫn thở được, mừng rỡ nhìn lại. Hóa ra đạn bắn mình không chết, tốt quá tốt quá. Phương Thương Thương nằm trong mơ khe khẽ mừng thầm: Hóa ra mình giỏi đến thế, có năng lực siêu phàm này mình còn sợ gì nữa. Lúc này cậu đã tỉnh, vẫn cẩn thận nằm im giả chết, lòng dạ vẫn còn trên chiến trường, chỉ sợ nhầm lẫn bị địch bồi cho một viên thì nguy. Cậu suy nghĩ tính toán phải làm sao giữ bí mật, đến trường cũng không được lộ cho ai, kẻo mọi người thấy cậu kỳ quặc, quân địch lúc đánh mình sẽ chú ý hơn, tìm trăm phương nghìn kế cho mình phải chết.
Đến lúc hoàn toàn tỉnh táo, cậu vô cùng cảm ơn cuộc sống, cảm giác hồi sinh âm ỉ mãi trong lòng.
Tiếp đó, cậu nhớ lại chuyện đầu hàng, hối hận vô cùng, chỉ muốn tự tát vào mặt, một “anh ba” ngông nghênh đàn áp bao nhiêu con trai con gái trong lớp, lúc nguy nan lại đánh mất phong độ, dù gì cũng rất đáng chê cười. Cậu nghĩ nếu còn có họng súng chĩa vào mình, nhất định mình sẽ không cầu xin tha mạng. Nghĩ đi nghĩ lại, đáp án cuối cùng lại là: vẫn sẽ.
Giấc mơ khiến tôi nhận ra con người mình: một kẻ tham sống sợ chết.
Danh sách lứa đầu tiên gia nhập đội thiếu niên được công bố, không có Phương Thương Thương. Trần Bắc Yến, Ngô Địch mấy cán bộ lớp đều có tên. Lễ kết nạp rất trọng thể, kéo cờ Tổ quốc, trống kèn rền vang. Những người được phép vào Đội đứng thành hàng phía trước, anh chị phụ trách bước đến một đối một, thắt khăn đỏ cho mỗi người. Anh phụ trách của lớp tôi học lớp Năm Sáu, đã cùng sinh hoạt hai lần, trẻ em lớn dạy trẻ em bé chơi, cũng đả động một số vấn đề tinh thần to tát, coi như một người dẫn đường cách mạng cho chúng tôi.
Anh thứ hai của Trương Ninh Sinh và Trương Yến Sinh là trung đội trưởng của đội thiếu niên, một người cao to đôn hậu, vừa gặp Phương Thương Thương đã hỏi: Em ở số 29 đúng không, em đi vườn trẻ cùng thằng em anh.
Phương Thương Thương gật đầu.
Anh lại nói: Anh đánh bóng bàn với bố em rồi, bác ấy toàn thắng anh.
Nói xong cười, nụ cười rất tươi, Phương Thương Thương cũng cười. Thứ nhất là nghe thấy chuyện của bố, cảm thấy con người này sinh động hơn đôi chút, sống đâu đó xung quanh mình; thứ hai là thấy trong đội thiếu niên có người của mình, một trung đội trưởng lớp trên quen biết mình, cho thấy mình với đội thiếu niên đâu phải không có quan hệ gì, mình cũng gần gũi với một trong các cán bộ của đội đấy chứ. Ngoài ra, riêng việc một anh lớn như thế nói chuyện thân mật với mình đã đủ tăng thêm bao nhiêu vinh dự.
Lúc này, vị thiếu niên kia đang thắt khăn quàng cho Ngô Địch, sau đó, hai ánh mắt nhìn nhau cười cười, cùng chào theo nghi thức đội. Phương Thương Thương không còn dám nói mình thân với anh ta nhất nữa, người ta đã thắt cả khăn đỏ cho nhau, dĩ nhiên là một phe rồi.
Phương Thương Thương ngoảnh mặt kiễng chân nhìn ra xung quanh. Cao Dương, Trương Yến Sinh cũng đã được đeo khăn quàng đỏ, đang chào nghi thức với hai chị lớp trên. Một trong hai người đó cũng ở số 29, con gái của cô Lý vườn trẻ, cũng họ Lý, gọi là Lý Bạch Linh. Chị ta giống y mẹ, vừa to vừa cao. Phương Thương Thương từng nhìn thấy chị ta chơi bóng rổ ở sân vận động trường, bộ ngực đã nhú lên, chạy trên sân rung rinh rung rinh, có biệt hiệu là “cái vợt”.
Trao khăn quàng đỏ xong, các đội viên mới đọc lời thề rồi xếp hàng, cô Hồ dắt họ đi tham gia sinh hoạt. Những đứa chưa được vào đội giải tán. Phương Thương Thương ngỡ cô Hồ sẽ phát biểu gì đó với bọn họ, ít ra là động viên vài lời. Nhưng hoàn toàn không có, cô dắt đám đội viên mới đi thẳng, không cả ngoảnh đầu lại. Đám Phương Thương Thương như rau thừa trong chợ cuối ngày. Cô chủ nhiệm bước tới bảo mọi người xong việc rồi, có thể tan học sớm.
Phương Thương Thương trở lại lớp phụ trong vườn trẻ. Cả dãy lớp trống không, bóng nắng cửa sổ chiếu trên nền nhà thành một hàng, đám trẻ tan học sớm tản về các phòng khác nhau, không ai lên tiếng, khiến cả dãy nhà vẫn yên ắng như chẳng có ai.
Đó là hàng cuối cùng của dãy nhà trệt trong khu nhân viên, hai đầu xây tường bao lại thành một khu vực nhỏ. Mười mấy căn phòng đều trổ cửa liên thông, hình thành một hành lang khá dài, đứng đầu này có thể nhìn thấu đầu kia. Trong mỗi gian có giường kê sát vào tường, mấy gian trong của con gái, mấy gian ngoài của con trai. Rất khó lột tả cảm giác ở trong hoàn cảnh như vậy, hơi giống đang ở trong một lối đi, luôn luôn có người đi qua đi lại, nằm trên giường có thể nghe thấy tiếng con gái con trai trò chuyện ngang qua. Hằng ngày từ sáng đến tối văng vẳng tiếng nói tiếng bước chân láo nháo, những âm thanh đó cứ thế theo vào giấc ngủ, khiến ta thường rơi vào tình trạng không phân biệt được đâu là giấc mơ đâu là hiện thực.
Bọn trẻ ở trường cả sáng lẫn chiều, cô Đường tựa người bên cửa sổ đan áo len, vừa đan vừa ngáp. Đan được một lúc nghẹo đầu ngủ quên. Có lúc cô sang thăm bên “nhà tàu bay”, có lúc đảo một vòng về nhà, có lúc trèo luôn lên giường một đứa nào đấy, trùm đầu đánh một giấc. Có lần Phương Thương Thương tan học về sớm nhất, đã gần bốn giờ chiều, cô Đường vẫn đang ngủ, đắp chăn của Phương Thương Thương, giày cũng chẳng tuột ra, đạp lên mép giường. Phương Thương Thương ngồi bần thần một lúc bên cạnh cô mới chợt tỉnh giấc, há mồm ngáp, giật mình hỏi. Ôi, các cháu đã về rồi à. Mấy giờ rồi?
Sắp năm giờ ạ. Phương Thương Thương quỳ trên giường gấp chăn của mình, ngửi ngửi mùi trong chăn.
Cô thấy chưa ngủ được bao lâu. Cô Đường vặn thân mình nặng nề, ra khỏi giường, vừa bước đi vừa ngáp. Từ khi sinh con xong cô chẳng gầy đi nữa, vẫn như đang vác bụng bầu, cánh tay cô cũng thô hơn. Từ một cô gái nhỏ dinh dưỡng không đảm bảo đã biến thành một người mẹ to béo. Được cái sinh xong tính tình dễ chịu hơn nhiều, không hay bắt ne bắt nẹt mọi người nữa. Cũng phải, tự mình có con rồi cũng nên tích chút đức, chứ mấy ai vô nhân tính như cô Lý. Hơn nữa chúng tôi cũng lớn hơn lên, nhận thức tốt hơn, ở trong lớp phụ này chỉ là gửi nhờ, có hung dữ ồn ào cũng chẳng mấy ai để ý. Bọn trẻ năm thứ nhất, năm thứ hai mà giở lý lẽ cũng ghê gớm ra phết, những chuyện đúng đúng sai sai cô Đường lắm lúc nói không lại bọn tôi, hiểu biết hơn hẳn cô hồi bảy tám tuổi. Vì thế, cô Đường cũng dần tạo ra trên khuôn mặt mình những nét cười, đủ thấy được cô có ý định chung sống hòa bình với bọn trẻ.
Mình không giận cô Hồ, Phương Thương Thương nằm trên giường ngẫm nghĩ, nếu mình là cô cũng sẽ không đồng ý Phương Thương Thương vào đội đợt đầu tiên, cần phải thận trọng có thể gây ảnh hưởng, cho dù cô - mẹ nó chứ dĩ nhiên không phải là mẹ mình - thôi đừng có tưởng bở lung tung nữa. Phương Thương Thương trở mình, vắt nước mũi bôi ra tường, tiếp tục đi tìm lý do để tự an ủi đây là một thử thách đúng đắn.
Cho dù sự việc đó được tiến hành bí mật, bí mật đến mức chỉ xảy ra trong giấc mơ, nhưng tính chất đâu có gì khác, vẫn là phản bội. Là một người cách mạng đã từng phản bội trong giấc mơ, cũng khiến lịch sử có tì vết, không còn tư cách cùng đứng vào hàng ngũ đội thiếu niên với các cô bé trong trắng kia. Như thế cũng không sáng suốt, vì tranh vào được đợt đầu dù cơ hội lập công có nhiều hơn, nhưng khả năng phản bội cũng cao hơn. Mình đừng có thử thách bản thân nữa, sự thực đã chứng minh rằng mình không chịu nổi nỗi khiếp sợ khi đối mặt với họng súng quân thù. Một lần không chết, lần thứ hai không nhất định còn được cái may mắn đó. Ai dám chứng minh luôn luôn chống được đạn như mặc áo giáp, ai dám mạo hiểm đến thế?
Nhưng mà mình không muốn rời bỏ đội ngũ cách mạng. Phương Thương Thương giữ chặt mép chăn nghẹn ngào, cổ họng phát ra tiếng lục ục.
Đành tìm một công việc ở bộ tư lệnh thôi. Trốn ra phía sau, xem bản đồ, gọi điện thoại, cầm ống nhòm xem các đồng chí của mình xung phong, đợi khi hạ được mục tiêu, quân địch bị đánh chết hết hẵng cưỡi ngựa xông ra, vừa thông minh vừa kiên nghị. Có lẽ tài năng của mình phù hợp với công việc ở tuyến sau chỉ huy mọi người. Nhưng chưa bắn phát súng nào, chưa bao giờ thể hiện bản lĩnh liệu người ta có tin tưởng bầu lên làm lãnh đạo được không? Nghĩ thế lại thấy tuyệt vọng.
Hơn nữa bộ đội mà tuyến trước lính tráng toàn nữ như Trần Bắc Yến với Ngô Địch, con trai đi làm tư lệnh cả, bộ đội thế đánh được ai? Cả bộ tư lệnh bị nó khiêng đi cũng không chừng. Lúc đó còn tệ hơn, sĩ quan siêu cao cấp như mình bị bắt thì khó sống. Mình sẽ phải chịu không biết bao nhiêu nhục hình! Không muốn phản bội cũng không xong - chỉ sợ phản bội rồi vẫn khó thoát cái chết, lại còn chịu đánh đập tơi bời, có khai ra hết đảng viên dưới quyền vẫn bị xử bắn.
Sao lại khó thế. Phương Thương Thương bị dòng suy nghĩ của mình đẩy vào ngõ cụt, nước mắt khô thành vệt, thẫn thờ nhìn trần nhà, trong đầu văng vẳng câu nói: thực ra chẳng muốn đi, thực ra không muốn ở… không nghĩ thêm được cái gì nữa cả.
Tiếng cửa mở đằng xa, có người bước vào. Cô Đường. Có lẽ cô đi chơi đâu đó đã chán, tạt về ngó qua lớp. Tiếng cắn hạt dưa tí tách hòa lẫn giọng hát ư ử đang tiến dần vào.
Cô không ngờ trong nhà có người, nhìn thấy Phương Thương Thương liền úi trời một tiếng, tay cầm vốc hạt dưa chẳng nói được gì.
Cháu về rồi à. Cô hơi ngơ ngác, ợ lên từng hồi liên tục.
Tư duy của Phương Thương Thương vẫn đang tê liệt, cơ thể cũng chẳng điều khiển được, hai mắt vô hồn nhìn cô nuôi, trong đầu vẫn chỉ luẩn quẩn câu nói: thực ra chẳng muốn đi, thực ra không muốn ở…
Về cả rồi à, ợ… cô Đường thò cổ nhìn vào mấy buồng phía trong. Hay là chỉ một mình cháu, ợ?
Thực ra chẳng muốn đi, thực ra không muốn ở…
Hôm nay không phải các cháu vào đội à… ợ? Cô nhìn vào cổ Thương Thương chợt hiểu ra: không được vào… ợ, còn ai… ợ không được vào nữa?
Cô vui vẻ đi vào phía trong, gặp đứa nào gọi tên đứa nấy:
Hứa Tốn… ợ.
Vu Sảnh Sảnh… ợ.
Dương Đan… ợ.
Cô Đường quay ra, không thấy ợ nữa, lần ngón tay nhẩm: vào được năm đứa, còn bảy đứa không.
Phương Thương Thương cuối cùng cũng gạt được mấy câu ám ảnh ra khỏi đầu, hai con ngươi chuyển động, thở một tiếng thật dài.
Vì sao? Cô Đường ghé sát trước mặt Phương Thương Thương nhiệt tình hỏi han, không phải cháu cũng là cán bộ lớp à, lúc nào cũng thấy nói có hy vọng.
Vu Sảnh Sảnh thút thít thò mặt ra, dựa lưng vào khung tường: đơn tình nguyện gia nhập của bạn ấy hay nhất lớp, cô Hồ còn đem ra đọc trước tất cả mọi người.
Sao lại thế? Cô Đường ngồi phịch lên bệ sưởi, khoanh chân, háo hức. Cháu nên tìm cô giáo để bày tỏ suy nghĩ.
Các cô… các cô ấy không nghe lời chủ tịch Lưu[1]. Phương Thương Thương định bảo họ bồi dưỡng phát triển đám con gái trước, mở mồm ra lại nói thành như thế, tự mình cũng chẳng hiểu đâu vào với đâu nữa. Chủ tịch Lưu nói phải xây dựng Đội của toàn dân, tất cả trẻ em đều được vào, nhưng bọn họ không nghe, bọn họ làm thế là sai.
Chủ tịch Lưu có nói thế à? Chủ tịch Lưu á? Cô Đường dùng mông làm trục xoay, đạp chân quay người sang nhìn bức ảnh chủ tịch Lưu với cái mũi và đôi mắt to treo bên cạnh ảnh chủ tịch Mao.
Không tin cô đi hỏi Cao Dương xem, chính bạn ấy nói. Nên cháu mới tin, cũng không vội nữa, trước sau ai cũng được vào thôi, nên không phải thể hiện tốt nữa, ai ngờ họ còn chia nhóm chia đợt. Nếu không chì cháu cũng thuộc nhóm đầu tiên rồi. Tất cả chỉ vì Cao Dương.
Phương Thương Thương tiện mồm nói ra, nói câu trước nghĩ tiếp câu sau. Nói đến cuối cùng cũng khá tròn trịa. Tự mình cũng tin tưởng điều mình nói, bất giác tỉnh ra: Vậy ra mình thiệt thòi bởi chính chỗ này.
Vậy tức không phải là chuyện gì khác, chỉ vì mình dù sao cũng quá thật thà. Phương Thương Thương chợt cảm thấy lòng đầy oan ức, từ nay về sau không bao giờ thèm tin ai nữa.
❀ ❀ ❀
[1] Lưu Thiếu Kỳ - ND.
