Chương Chín

Bao lâu nay, tôi vẫn coi bố Phương Thương Thương là “bộ đội chủ lực”, những lúc một mình chống trả kẻ thù, những lúc nguy nan, tôi đều nghĩ đến bố. Thực tế tàn khốc đã dạy tôi: chẳng có bộ đội chủ lực nào thích cứu “quân địa phương”. Những toán dân quân lẻ tẻ ngoài việc gây rắc rối cho quân chủ lực không làm được việc gì khác, cho nên quân chủ lực kéo đến, việc trước tiên là xử lí dọn dẹp đám du kích lằng nhằng xong rồi mới tiêu diệt quân địch.

Bố Thương Thương bình thường rất nghiêm túc, ôn hòa, bỗng nhiên dữ dằn khiến người khác hết sức kinh sợ. Ông là người luôn luôn chú ý giữ gìn phong thái, động tác, diện mạo của một sĩ quan quân đội chính quy. Quân phục chỉnh tề sạch sẽ, lưng vai thẳng đứng hiên ngang, quả thực tăng thêm không ít sự trang trọng và uy tín cho con người tầm thước trung bình như ông. Tôi tin rằng ông luôn luôn là chính nghĩa, là bất khả chiến bại. Đó là cái nhìn chung, đáng để tôi học tập. Nhưng với những vấn đề nhỏ, tôi thấy ông còn chưa xứng đáng với danh hiệu chiến sĩ của quân đội văn minh. Là một quân nhân, nhưng ông luôn vi phạm hai điều kỉ luật quân đội: điều một và điều hai trong “Tám điều chú ý”. Điều thứ nhất là không được đánh hay chửi người khác; điều thứ hai là không được ngược đãi tù binh.

Có một thời gian, ông như có nỗi khổ tâm, đánh Phương Thương Thương như thể cậu là nguồn gốc của mọi tội lỗi. Điều đó làm lẫn lộn hết cả quan niệm địch-ta, phá hỏng mối quan hệ quân-dân. Tấm gương của ông khiến Phương Thương Thương dần dần hình thành nhận thức: một, là bộ đội không nhất định không đánh người tốt; hai, đánh người quen là không phạm pháp. Quan hệ càng gần, càng thân thích thì quần chúng xã hội lại càng không can thiệp; ba, đánh người là một phương thức biểu lộ tình cảm hàng ngày, hay đúng hơn, đó là tình cảm sâu sắc nồng đượm đang tuôn trào. Khi rất yêu quý một ai đó, mà người kia lại hơi không biết điều, ta có thể đánh cho thừa sống thiếu chết.

Ngày hôm đó, phần thời gian còn lại, Phương Thương Thương cười toe toét vui vẻ. Trong nhà rộn ràng hẳn lên vì có cậu, mợ, dì ba và dượng ba. Đó là những thanh niên vừa lập gia đình không lâu, cũng có thể còn đang yêu, chưa làm đám cưới.

Mẹ Thương Thương có rất nhiều anh chị em, đặc biệt có hai em gái thường xuyên lui tới, là những vị khách Phương Siêu và Phương Thương Thương quý nhất. Dì ba tính tình rất vui vẻ, là trung úy không quân, kĩ sư chế tạo máy bay, nói tiếng Nga như gió. Dì lớn dạy ngữ văn trung học, càng hay cười đùa, rất tự nhiên chứ không phải kiểu giả vờ thục nữ. Sự thoải mái, cởi mở của họ vào thời kì ấy có thể coi là rất khủng khiếp, ở bọn họ chan chứa tình yêu cuộc sống như những đứa trẻ. Mỗi lần đến Bắc Kinh dù bận hay vội đến mấy cũng phải đưa Phương Siêu và Phương Thương Thương đi chơi công viên một vòng, ăn quán một bữa. Chắc chắn không phải họ muốn phỉnh nịnh trẻ con, mà chính họ còn hào hứng chơi công viên và vào ăn quán hơn cả chúng. Nhờ có hai dì, Phương Thương Thương mới được tận hưởng niềm vui gia đình thực sự.

Chồng của hai dì đều rất giỏi nấu ăn. Chồng dì ba người Thượng Hải, tính đôn hậu, ít nói, vừa vào nhà đã chui xuống bếp như thể nhiệm vụ của dượng là đến cải thiện đôi chút cuộc sống hằng ngày cơm nhạt trà nguội của Phương Thương Thương và Phương Siêu. Mẹ Thương Thương dần dần cũng tự bắt chước được vài món dượng hay làm, dẫu còn lúc thiếu đường khi thừa dấm, cuối cùng chúng vẫn trở thành những món chủ lực hằng ngày trong nhà. Một thằng Thương Thương chính gốc dân miền Bắc đâm ra mang thói quen khẩu vị miền Nam nửa vời, như một dự báo từ rất sớm rằng có ngày món ăn Thượng Hải sẽ tràn ngập Bắc Kinh.

Chồng dì lớn trong mắt mẹ Thương Thương là một kẻ ăn chơi. Vị giáo viên thể dục tướng mạo cực giống Kiều Quán Hoa[1] này, ăn uống chơi bời không gì không biết, hút thuốc, uống rượu, không gì không làm, càng “đại nghịch vô đạo” nhất là dám thích đọc tiểu thuyết. Lần đầu tôi nghe thấy hai chữ tiểu thuyết chính là từ miệng vợ chồng dì lớn kể thời sinh viên vừa nghe giảng bài vừa lén đọc truyện. Mẹ Thương Thương thất kinh, khiển trách quyết liệt hai con người đầu độc trẻ nhỏ, chỉ thấy bọn họ cười khơ khơ coi như không có chuyện gì. Khi đó tôi còn chưa biết đúng sai, chỉ cảm thấy mẹ Thương Thương giả vờ nghiêm chỉnh, kì thực khoái hai con người vi phạm kỉ luật học đường này ghê gớm. Hai vợ chồng dì lớn trong họ bên mẹ Thương Thương được xếp vào loại nổi tiếng chậm tiến, không cả vào Đảng cộng sản, học hành kém, nếu không đã chẳng vào ngành sư phạm - đó là quan điểm của mẹ Thương Thương.

Những họ hàng trẻ trung ninh nấu hầm xào khuấy động rộn ràng. Phương Thương Thương chạy ra chạy vào, hoan hỉ cổ vũ, nóng lòng mong đợi bữa tiệc thịnh soạn đang tới gần. Mẹ Thương Thương về nhà sớm, Phương Siêu cũng được đón từ vườn trẻ về. Hai anh em gặp nhau quên bẵng mất ban nãy vừa cùng cất tiếng khóc vang, thi nhau bày tỏ niềm phấn kích. Đây là cao trào đầu tiên trong cuộc đời hai đứa: bao nhiêu là họ hàng thân thích, chốc nữa được ăn thật ngon, ngày mai còn được cùng đi chơi, chụp ảnh, ăn kem, uống nước ga - phải chăng đó chính là hạnh phúc?

Đêm, người lớn nói chuyện rất khuya, tiếng cười nói vọng vào tai Phương Thương Thương đã nhắm mắt nằm trên giường. Trong giấc ngủ cậu thỉnh thoảng lại giãn nở mặt mày. Cuối đêm, tiếng nói chuyện chuyển thành tiếng mưa rả rích, Phương Thương Thương đái ra giường.

Sáng hôm sau nhìn ra, quả thực đã có mưa buổi đêm, ban công ướt. Bầu trời âm u toàn mây, gió lành lạnh, kiểu này ban ngày chắc chắn còn mưa nữa. Mẹ Thương Thương đưa ra ý kiến hủy chuyến đi chơi, Phương Siêu và Phương Thương Thương đồng thanh phản đối. Hai đứa đeo bi đông nước đã chuẩn bị sẵn lên vai, tự đội mũ lưỡi trai, xách thêm gậy ba màu điều khiển giao thông, tự động mở cửa phóng xuống cầu thang.

Hai anh em chỉ huy giao thông một lúc, cứ vài giây lại ngửa mặt lên réo: Mọi người xuống đi.

Người lớn lục tục kéo xuống, ai nấy ăn mặc đẹp đẽ. Bố Thương Thương cũng mặc áo thường phục của bộ đội bằng lụa ép, trông như thằng gián điệp, cậu từ chối cầm tay bố.

Mẹ Thương Thương lại là người cuối cùng bước xuống, rực rỡ như hoa, hương thơm sực nức. Mỗi lần đi chơi đều phải trăm gọi nghìn chờ, tất cả mọi người phải đợi mỗi mình mẹ Thương Thương. Xuống đến nơi thể nào cũng lại phải chạy lên vì quên một cái gì đó. Phương Thương Thương mắm môi nhíu mày. Bao nhiêu vui vẻ đều bị mẹ làm mất hết, chỉ ước sao được tuyên bố một câu: không cho mẹ đi chơi với nữa.

Cả đoàn người dàn hàng ngang đi trên đường, Phương Thương Thương chạy phía trước, gặp ngã tư liền giơ gậy chỉ tay điều khiển mọi người đi về phía trước. Có lúc chỉ nhầm hướng, người lớn rẽ sang phía khác lại hối hả kẹp gậy, giữ bình nước, lóc cóc đuổi theo sau.

Trên con đường ra cổng bắc, có rất nhiều gia đình người lớn trẻ con trang phục đẹp đẽ đi ra, rất nhiều bạn ở vườn trẻ. Mỗi lần vượt qua nhà nào, người ta không hỏi Phương Thương Thương cũng ngoảnh lại thông báo: nhà cháu đi công viên Trung Sơn.

Phương Siêu thấy cậu làm “nhẹ thể diện” quá, cười bảo dì ba: Nó làm như chưa đi đâu cả bao giờ ấy.

Dì ba cười: Em nó quả thực đi ít nơi hơn cháu, em nhỏ hơn cháu mà.

Mình còn đi cả lăng Trung Sơn rồi nhỉ, hồi đó còn chưa có nó nhỉ. Phương Siêu đi sau cố ý nói thật to.

Phương Thương Thương đi trước nghe thấy rất tức, nghĩ mãi không biết đập lại thế nào, bèn quay lại cầm tay dì ba.

Ra khỏi cổng đi về phía đông, được vài bước mọi người đã kinh ngạc thở dài: bến xe buýt số 1 người xếp hàng dài dằng dặc, kéo dài đến tận tường phía bắc của doanh trại hải quân. Rất nhiều già trẻ trai gái bên hải quân không quân cũng ra đây, từng nhà từng nhà đứng tụm lại chờ xe đến để vào trung tâm. Còn có tốp năm tốp ba các cô chú bộ đội.

Mẹ Thương Thương lại là người đề xuất lui quân: Ối giời ơi, bao nhiêu người thế này, đến đời nào mới tới lượt mình lên xe?

Nói xong đưa mắt nhìn Phương Thương Thương và Phương Siêu.

Phương Thương Thương quay mặt đi, không thèm đáp.

Mẹ Thương Thương lại ngẩng nhìn trời: Tôi xem mưa này thế nào cũng nặng, đem theo ô không ăn thua. Mấy người kia sao mà dại thế nhỉ.

Tuyết rơi cũng vẫn đi. Phương Thương Thương nói.

Mọi người đều cười.

Trời mưa, công viên Trung Sơn chẳng đẹp nữa, không chụp được ảnh, có đi cũng phí. Mẹ Thương Thương làm binh vận. Hay là mình đi chỗ nào gần gần, hồ Bát Nhất chẳng hạn?

Dù sao con cũng đi công viên Trung Sơn rồi, không đi nữa không sao. Phương Siêu cố ý lên giọng.

Con không đồng ý. Phương Thương Thương giận bủn rủn.

Thực ra con cũng đi công viên Trung Sơn rồi. Con không nhớ nhà có ảnh chụp con ở công viên Trung Sơn à? Mẹ Thương Thương nói với cậu.

Chưa là chưa, đi rồi cũng phải đi lại. Đã nói thế rồi còn. Phương Thương Thương cúi đầu. Nếu dưới chân không có nhiều bùn sợ bẩn quần áo mới, chắc cậu phải lăn đùng ra mấy vòng.

Con xem xem, mọi người đang nhìn con kìa. Trẻ con mặc đẹp mà lại khóc, gây sự với người lớn. Bố Thương Thương đoán ra ý định của cậu, lập tức túm chặt lấy khuỷu tay.

Chị ơi. Dì ba nói. Mình cứ làm theo cháu đi, việc gì mà lại làm cháu khóc thế.

Có nói không đi đâu, tôi chỉ đang lấy ý kiến mọi người thôi mà. Được rồi được rồi, đi đi đi, cả mấy người lớn mà bị một đứa nhỏ điều khiển. Mình hồi nhỏ làm gì có chuyện cãi người lớn thế này, chỉ có người lớn bảo thế nào thì làm thế ấy. Để đấy mẹ sẽ có ý kiến với cô nuôi vườn trẻ, tại sao lại dạy trẻ con thành ra chống đối thế này.

Mẹ Thương Thương nặng một lời, nhẹ một lời, nửa đùa nửa thật.

Phương Thương Thương làu bàu một hơi không chấm phẩy: nói rồi mà không giữ lời ra khỏi nhà còn thay đổi mà còn làm mẹ không bằng trẻ con.

Bố Thương Thương cười: Đúng là hai mẹ con, cãi nhau sao mà giống thế.

Được rồi chị, cự với trẻ con làm gì? Dì ba nâng máy ảnh 120 “Thượng Hải” lùi mấy bước hướng ống kính vào Phương Thương Thương: Mình chụp ảnh trong khi chờ xe.

Phương Thương Thương vừa định gạt nước mắt, chỉnh đốn diện mạo, máy ảnh đã phát ra tiếng lạch xạch.

Tay cháu còn đang để trên mặt cơ mà. Phương Thương Thương đòi chụp lại.

Không sao. Dì ba cười, để khi nào cháu có con, cho nó xem đây là ảnh bố chụp hồi nhỏ.

Xe buýt trong bãi đều xuất phát hết từ lâu, mọi người ngóng cổ chờ chúng chạy hết vòng trở lại. Trên bến đợi đầu người lố nhố, đồng loạt ngoái đều tăm tắp về một phía như bông lúa ngoài đồng, lia một liềm qua đó không biết gặt được bao nhiêu. Còn có vô số người từ bốn phía đổ về, gia nhập vào đội ngũ hùng hậu ấy, không một lời than thở, tất cả nhẫn nại đợi chờ, hàng người càng lúc càng dài. Phương Siêu và Phương Thương Thương chạy đi chạy lại đếm người, mỗi một xe đi, lại quay về báo cáo: còn ba mươi xe nữa là đến mình.

Thưa các vị, cháu có một ví von: bao nhiêu là người thật giống nghìn vạn chùm dương liễu - Phương Thương Thương cười, chắp tay chờ tiếng khen.

Cậu và dì vỗ tay lộp độp: thông minh thật.

Em nghĩ ra đấy á? Phương Siêu nhăn mũi, người ta đã nói thế từ lâu rồi.

Phương Thương Thương bị vạch mặt, xấu hổ bỏ ra chỗ khác.

Mộ Công Chúa mờ mịt sương khói, như vô vàn mây đen nặng sà xuống đông lại không tan. Phương Thương Thương phát hiện gia đình Trần Bắc Yến đứng phía cuối, bước lại nói: Trước đây bạn đã nằm tại nơi này.

Trần Bắc Yến không hiểu cậu đang nói cái quái quỷ gì, trợn mắt nhìn cậu chẳng biết đáp sao.

Có em mới nằm ở đây ấy. Trần Nam Yến lanh lẹ đối đáp.

Không được nói với em nhỏ nặng lời như thế. Mẹ Nam Yến phê bình con gái.

Nhà em xếp hàng đằng kia, nhà chị đến xếp chung nhé. Phương Thương Thương nhiệt tình mời mọc.

Thế không được, người khác không bao giờ đồng ý. Bố Nam Yến cười đáp: Cậu bé này ngoan thật, học cùng lớp con phải không Bắc Yến?

Nó toàn bắt nạt em con, còn đánh cả con nữa. Trần Nam Yến nói.

Thế à, bố Nam Yến lập tức thôi cười, không tốt một chút nào cả, con trai không nên bắt nạt con gái.

Phương Thương Thương nghẹn họng, quay sang hỏi bố Nam Yến: Chú nói giọng miền nào thế?

Bố Nam Yến rõ ràng không vừa lòng, nhưng vẫn nhẫn nại trả lời: Giọng chú là vùng Giang Tô. Đừng hỏi linh tinh nữa, mau quay về chỗ bố mẹ đi.

Phương Siêu lại gần lôi em đi: Không biết người ta không thích nói chuyện à?

Dì ba và mẹ đột ngột rối rít gọi hai đứa, họ đã xếp hàng trước mặt một chiếc xe. Hai anh em dắt nhau chạy thục mạng, nửa đường được dì và mẹ tiếp ứng, mỗi người bồng một đứa, lao về cửa cuối xe. Dượng ba đôn hậu đang ra sức giữ chặt cánh cửa xe đang muốn khép lại, bỏ ngoài tai tiếng phê bình “thiếu văn minh” của mọi người.

Mặt trời bỗng ló ra, Phương Thương Thương bị một tia nắng chiếu vào mắt đúng giây cuối trước khi cánh cửa xe khép lại.

Xe nặng nề chuyển bánh, mỗi một bộ phận đều phát ra âm thanh lách cách, lục cục, như một đoàn tàu đang chạy vào trung tâm thành phố. Mọi người trên xe lần lượt đồng loạt nghiêng đầu qua lại như đám người xem hát say mê theo tiếng trống.

Phương Thương Thương và Phương Siêu cùng ngồi trên ghế do một nữ chiến sĩ không quân nhường cho, vừa nhìn qua cửa sổ kính khá bẩn vừa nghe dì ba giới thiệu những điều đáng chú ý. Gặp cảnh mới lại đứng lên nhìn qua những kẽ hở, quang cảnh vụt qua như bóng chim tăm cá.

Đây là khách sạn Kinh Tây, đây là cầu mới Mộc Tê Địa, đây là tòa nhà phát thanh, kia là Cung văn hóa dân tộc, Tây Đơn, tòa nhà vô tuyến điện…

Nhìn ngang nhìn dọc, lúc đứng lúc ngồi, Phương Thương Thương nhanh chóng cảm thấy buồn nôn. Lúc mới ngồi, dì ba còn dặn Phương Siêu đổi cho Phương Thương Thương ngồi sát cửa sổ, nói cậu hay say xe, Phương Thương Thương còn không chịu, tham lam ngắm nghía cho đã mắt chẳng nói năng gì. Bây giờ mới biết mình số nhà nghèo, ngồi xe là say. Trong lòng tiu nghỉu.

Cậu nhìn dòng nước xanh ngắt dưới cầu Mộc Tê Địa thấy quen quen, cả chú bộ đội lục quân đứng gác trên cầu, cả rừng ăng-ten giăng như lưới ở tòa nhà phát thanh. Dãy nhà dân tường xám ngói xanh khiến cậu tò mò: sao lại có dân thường ở trong nội thành nhỉ. Hàng người dài xếp trước cửa hàng bánh bao Khánh Phong khiến cậu thấy đói bụng. Sau đó, cậu không còn nhớ gì nữa, cố lắm cũng chỉ cảm thấy hình như lúc đó trong xe bỗng sực lên mùi dầu luyn.

Cậu không ngất đi, chỉ là phun ra tất cả những gì chưa kịp tiêu hóa trong bữa sáng. Phương Siêu tránh gọn, dì ba và nữ chiến sĩ không quân bị dính tanh ngòm. Dì ba, cậu và mẹ vội vã rút giấy, khăn tay đưa cho cô không quân xinh đẹp lau chiếc váy xanh, giả lả cười nói, xin lỗi rối rít. Cô gái sắp khóc, lau xong các thứ bẩn liền đi về phía mọi người. Đi đến đâu, mọi người tránh ra đến đấy.

Phương Thương Thương mặt mũi nhợt nhạt, nôn xong hơi nhẹ người, thều thào hỏi: Mình đến đâu rồi?

Cả nhà xuống xe trước Thiên An Môn. Phương Thương Thương ngơ ngẩn chạy mấy bước trên quảng trường rộng nhất thế giới, ngước nhìn những cung điện mới và cũ bốn xung quanh một cách vô hồn, mắt và đầu óc đều dường như không làm việc. Một hình nhân di động giữa thế giới náo nhiệt.

Hơi nước trên quảng trường đang bốc lên, khói trắng lan tỏa, Phương Thương Thương mộng du giữa Thiên An Môn. Trước mặt như có từng bức ảnh đèn chiếu: Bầu trời như sóng xanh bao la dâng trào, bao trùm lấy những bức tường đỏ, ngói vàng và đá cẩm thạch trắng. Người và xe chỉ như đám loăng quăng trôi nổi. Các công trình kiến trúc như lùi ra rất xa, gào lên cũng không nghe thấy; chỉ còn mấy chục nghìn khối gạch vuông ướt nhẹp nổi lên mặt nước, đi đường như leo núi, chỉ với bề mặt này có thể thấy quả đất hình cầu. Người cậu rũ ra như tuột hết ốc vít, chỉ sợ một trận gió bất chợt nổi lên sẽ thổi cậu tan ra như mây hoặc cái gì không biết, rời xa khỏi thế giới này. Quảng trường rộng đến phát hãi, ban ngày nắng ráo cũng khiến người ta thấy ớn lạnh, tựa hồ có một thế lực linh hồn nào đó công khai tồn tại.

Xem những bức ảnh chụp bằng máy 120 lần ấy, phần lớn thời gian Phương Thương Thương đều ngủ li bì, lần lượt xuất hiện trên vai người này người khác, đầu úp xuống như cố tình tránh khỏi ống kính. Trong công viên Trung Sơn, trước tấm bia “Công Lý Chiến Thắng” - sau đổi thành “Hòa Bình Muôn Năm” cậu cũng ngủ; trước Đường Hoa Ổ cũng ngủ. Ngồi thuyền chèo trên Hộ Thành hà cậu được một tấm ảnh đang thức, tự ngồi một mình, nhưng hai mắt đờ đẫn, hồn phách xuất đi đâu cả. Trước cổng chính Thiên An Môn, trước bia tưởng niệm anh hùng nhân dân, cậu đều ngủ. Mọi người đều hướng mặt ra phía máy ảnh, riêng cậu quay lưng lại, khá giống đang mưu toan lén lút một mình.

Một kí ức khác của Phương Thương Thương là một mình khóc trước cửa hiệu đồng hồ Hanh Đắc Lợi trên phố Tây Đơn. Trước đó, bố Thương Thương tưởng cậu đã tỉnh hẳn bèn đặt xuống đất cho tự đi. Cả nhà rảo bước vào nhà hàng Ngọc Hoa Đài, Phương Thương Thương đi theo một gia đình khác ăn mặc hao hao, cứ thế theo đến trước cửa khách sạn Khúc Viên. Gia đình kia chuẩn bị qua đường vào bách hóa Tây Đơn, mấy đứa trẻ mới thông báo cho người lớn, có một đứa trẻ cứ đi theo nhà mình. Người nhà này dắt Thương Thương quay về chỗ bắt đầu đi theo, lại nhớ thành cửa hàng đồng hồ, kêu gọi mọi người nhận trẻ lạc.

Cả nhà họ Phương xông ra khỏi nhà hàng, chẳng thèm để ý một đám người nho nhỏ xúm xít phía tay trái, mọi người cứ thế lao về phía bắc để tìm.

Phương Thương Thương nhìn mọi người đi đi lại lại dưới nắng chiều, những biển hiệu xung quanh đều rất xa lạ, đoán là vẫn ở Bắc Kinh, nhưng làm thế nào mình lại đến được đây không biết nữa, tại sao mình lại đứng đầu đường khóc lóc thế này. Giấc mơ cuối cùng của cậu là tỉnh giấc ngủ trưa trong vườn trẻ, cảnh sắc hoàn toàn ăn khớp với thời điểm này, thoáng cái mở mắt ra đã thành một mình trơ trọi giữa nghìn trùng xa lạ. Phương Thương Thương kinh hoàng tuyệt vọng: chẳng phải mình có tên có họ có cha có mẹ? Mình đã đi vườn trẻ được vài năm ở số 29, đã có mấy người bạn, một ít kẻ thù, học được một ít danh từ, đã trải qua một số vui buồn, vừa mới hơi quen quen mà sao đã vứt bỏ hết cả rồi - lại vứt mình vào chỗ nào để bắt đầu lại từ đầu thế? Tôi véo chân véo tay, kinh ngạc nhận ra đây hoàn toàn không phải đang mơ. Lúc này không phải mộng, vậy thì trước đây chính là mộng, hai khung cảnh nhất định phải có một là mộng - bất giác tôi cảm thấy cuộc sống thật mong manh, không biết được mình sẽ tỉnh dậy lúc nào, ở đâu, phía trước mọi thứ đều là phủ định. Ngoài nỗi đau khổ, còn thấy đôi chút thắc mắc: mình nhỏ bé thế này, không biết đường cũng chẳng biết bay, tại sao hễ tỉnh lại đã ở một chỗ xa lạ. Hay mình không phải là người?

Một vài người nhàn rỗi kéo kéo đẩy đẩy đưa tôi đến giao vào tay cảnh sát giao thông, ở đó đã có hai đứa trẻ lạc. Cảnh sát giao thông bận rộn điều khiển dòng người xe qua lại, đứng nghiêm hết hướng này lại hướng khác, cũng chẳng còn thời gian để ý chúng tôi, ba đứa trẻ xấu số đứng thành hàng dưới chân cảnh sát, chùi nước mắt.

Về sau bố Thương Thương kể lại, bố nghe thấy có người nói cảnh sát giao thông ở ngã tư tìm thấy vài đứa trẻ lạc, liền chạy ra ngã tư, từ xa đã thấy dưới bục giao thông có một đứa bé đang bắt chước cảnh sát, cũng điều khiển giao thông. Cảnh sát giơ gậy cậu bé cũng giơ gậy, cảnh sát xoay người cậu cũng xoay người, người đi đường đều cười, cảnh sát quay lại, khuôn mặt sắt cũng không nén được buồn cười.

Lại làm người, trở về với cuộc sống duy nhất, tôi cảm thấy vừa ngọt ngào vừa yên tâm. Cô nuôi vườn trẻ quá hung dữ, bố mẹ hơi xa lạ, đồ ăn ngon lúc nào cũng hơi ít, bọn bạn bè lơ mơ là trở mặt, cuộc sống như vậy mới nghe thật nhiều điều trái ý trái lòng, nhưng còn hơn là không có. Mặc dù không phải do tôi tự lựa chọn, nhưng nó đã bắt đầu từ nhà số 29, phương pháp đơn giản nhất là cứ thế mà tiếp tục.

Những ngày tháng đó thật giống dây chun quần, khi dài khi ngắn, lại cũng giống nhảy ba bước, lúc có thể đếm rõ từng bước nhảy, nhưng có lúc nhảy một cái đã qua vài tháng, thời gian như tiền trượt giá vùn vụt, mệnh giá rất lớn nhưng hầu như vô giá trị.

Tôi và Phương Thương Thương trở lại vườn trẻ, cậu ta đã là học sinh lớp lớn. Không ai nhớ cậu từng mắc bệnh thủy đậu, dường như mọi người cùng trải qua một mùa nghỉ, giờ lại bắt đầu. Thời gian cũng đã hết đông xuân, một lần nữa vào cuối hè. Tôi cảm thấy mình bị đánh mất một số ngày tháng, có một số việc không sao ghép vào thứ tự của kí ức, một số đổi thay vượt ra ngoài dự đoán của tôi. Cô Đường có bầu, bụng phưỡn ra, trên mặt mọc đầy tàn nhang. Nhưng rõ ràng trước đây cô là một cô gái, không có nhà trong khu doanh trại chúng tôi mà ở tập thể.

Cô Lý mọc một nốt ruồi cơm giữa hai lông mày. Nốt ruồi vừa tròn vừa đen khiến đôi lông mày đen đậm của cô gần như dính vào nhau. Rõ ràng không có một thời gian dài thì làm sao mọc ra được như thế. Tôi suýt không nhận ra Trần Bắc Yến. Nhìn thấy một cô bé mặt to gấp đôi bình thường ngồi trên ghế cười với Phương Thương Thương, tôi cứ tưởng là học sinh mới. Cô nói mình bị viêm gan, nằm ở “302” mất nửa năm, dùng rất nhiều đường và kích thích tố. Cô được phép ăn kẹo bất cứ lúc nào trong lớp, răng trong mồm đều bị sâu cả, lúc đau răng lại méo mồm hít hà.

Trần Nam Yến đen đi và cao lên nhiều. Hai chân dài như que tre, bọn nhỏ mới vào vườn trẻ chẳng đứa nào cao đến đít cô. Nhìn bao nhiêu nhóc tì khóc lóc nhóc nheo ở phòng ngủ của chúng tôi trước đây, cả tôi và Phương Thương Thương đều cảm thấy mình đã lên hàng nguyên lão. Chúng tôi gõ cửa kính, trợn mắt thè lưỡi hù dọa và lấy làm hài lòng khi tiếng khóc đột ngột òa vang. Rõ là những năm này dinh dưỡng khá hơn. Trong khu nhà đẻ ra một lứa trẻ mới, nhiều hơn đám chúng tôi rất nhiều. Tầng một ngôi nhà bị lũ trẻ sinh vào thời đại 60 này chiếm hết cả, tầng hai phải nhường cho lớp nhỡ mới lên. Ngôi nhà máy bay không còn chỗ cho chúng tôi nữa. Lớp lớn hai của chúng tôi nhập vào lớp lớn một của Trần Nam Yến, cùng chuyển ra ngôi nhà lớn bên rìa vườn quả. Sự sắp xếp đó khiến tôi thấy hài lòng.

Ngôi nhà mới chuyển ra có một phòng cực lớn, rất nhiều cửa sổ nhỏ, ngoài cửa bóng cây nhảy múa, khá tối. Căn phòng có thể nằm hai trăm đứa trẻ. Lũ trẻ của hai lớp hợp lại như cuộc hội ngộ hồng quân anh em, phấn chấn lạ thường. Anh chị em hỏi han tâm tình, về ở với nhau có gì cũng dễ hỗ trợ. Lớp lớn một có nhiều trẻ nghịch hơn lớp tôi, sức mạnh cũng hơn. So với bọn Trương Ninh Sinh, Cao Tấn thì Phương Thương Thương, Uông Nhược Hải chỉ là trò hề, cô nuôi không thể quán xuyến hết, khuôn khổ vô tình nới rộng ra, làm gì cô nuôi cũng không còn để ý nữa. Có thể nói không gian sinh tồn đã thoáng đãng hơn nhiều.

Chán một cái là giường tôi bị kê sát cạnh Vu Sảnh Sảnh, cô bé cũng không còn chảy nước mũi nhiều như trước, nhưng tôi vẫn không thích cô ta chút nào, miệng quá rộng.

Căn phòng lớn nối với một căn phòng nhỏ, kê được mười mấy cái giường. Chỉ bạn nào có đủ cờ đỏ mới được cho vào ngủ ở đó. Cô nuôi bắt đầu đánh giá hành động hằng ngày của bọn trẻ, trên tường dán một bảng viết tên toàn bộ lũ trẻ, ai thể hiện tốt được treo cờ đỏ, được năm cái thì ngủ phòng đẹp.

Trần Nam Yến là khách quen ở phòng đẹp, tôi biết Phương Thương Thương cũng muốn được cờ đỏ, mong một ngày được gần với thần tượng của mình hơn.

Tôi cho rằng Phương Siêu cũng thích Trần Nam Yến, bởi vì cậu ta cũng được rất nhiều cờ đỏ, thường xuyên ôm chăn đệm ra vào phòng đẹp.

Tôi cũng cảm thấy Phương Thương Thương có những điểm khác lạ. Tôi ngạc nhiên vì cậu ta lại gắn bó với bọn Trương Ninh Sinh lớp lớn một đến thế, thân thiết như anh em, cậu đánh nhau với Trương Yến Sinh, Trương Ninh Sinh không hề xen vào, để hai đứa thắng thua công bằng. Quan hệ giữa cậu ta với Trần Nam Yến cũng khiến tôi lạ lùng. Trần Nam Yến mỗi ngày gặp cậu thể nào cũng mỉm cười, gặp lần nào cười lần đó, gặp nhau không nói, chỉ trao nụ cười. Nụ cười bí ẩn đó khiến tôi bối rối vụng về, bởi hoàn toàn không hiểu ý tứ bên trong. Nhìn lại Phương Thương Thương thấy cực kì ám muội, nụ cười chưa tắt, vẻ thỏa mãn đã hiện ra. Cảm giác khiến tôi cực kì không thoải mái, dường như hai người phối hợp với nhau giấu tôi điều gì đó.

Tôi không chịu được cảnh bị gạt ra khỏi thế giới của hai người một cách dễ dàng như vậy. Điều đó không khác gì mình gửi gắm tâm sự cho bạn nhưng lại bị hắn ta nhanh chân chạy trước, làm bao nhiêu chuyện mà như chẳng liên quan gì đến mình. Chuyện gì Phương Thương Thương cũng nói với tôi, thế mới là bạn bè, tôi cứ tưởng có thể tin cậy cậu ta. Có một chiều, tôi chặn Trần Nam Yến trước nhà vệ sinh, cô bé đang kéo quần lên.

Tại sao chị lại cứ cười với em? Tôi hỏi một cách lễ độ.

Cô bé nổi nóng: Ai cười với cậu hả?

Vốn tôi đã chuẩn bị một chút nụ cười và lời lẽ đẹp, lúc này cũng không kìm được nổi nóng: Chị chứ ai.

Đừng có mặt trơ. Cô thúc khuỷu tay gạt tôi sang bên, giận đùng đùng đi ra khỏi nhà vệ sinh, quay lại nói thêm: Tôi cười con chó ấy.

Chị mới là chó. Tôi lầm bầm, lòng chua chát mất một lúc. Vốn không buồn cũng đứng lên bệ rỉ ra mấy giọt.

Tôi đoán được nguyên nhân trong đó: Tôi nghĩ những ngày tháng trước đây thực ra đều tồn tại, chỉ có điều tôi đã vắng mặt, còn Phương Thương Thương không hề khuyết buổi nào. Đó chính là khác nhau giữa chúng tôi. Cậu ta ở trong cuộc sống của chính mình, tôi chỉ là một khách qua đường trong cuộc sống cậu ta. Tôi có một khả năng phi thường, có thể khiến thời gian trôi qua nhanh hơn, gặp phải khó khăn, bối rối, nguy hiểm liền bỏ đi, năm sau hẵng hay. Còn cậu ta không thể trốn vào đâu được, vĩnh viễn kẹt lại trong thực tại, phải sống qua từng giây từng phút của mỗi ngày, mặt trời còn chưa lặn thì một ngày của cậu ta còn chưa kết thúc. Đứng từ góc độ này, cuộc sống của cậu ta đa dạng phong phú hơn tôi biết rất nhiều. Có rất nhiều chuyện tôi hoàn toàn không hay biết. Những ngày không có tôi, một mình cậu ta đối mặt với những điều gì? Tại sao quan hệ của cậu ta với mọi người lại có những thay đổi thế này thế khác? Tôi nghĩ mình đã bỏ lỡ rất nhiều thời khắc quan trọng và cả những cơ hội, để đến hôm nay vẫn không thể nói rằng đã thực sự hiểu được cuộc sống.

Tình trạng đứng trước cùng một mốc thời gian nhưng mỗi bên có một bề dày khác nhau đã khiến chúng tôi có những khác biệt trong thái độ đối với người này người kia, hoặc chuyện này chuyện khác: tôi là người lí tưởng chủ nghĩa, cũng có thể gọi là không tưởng; còn cậu ta là người hiện thực chủ nghĩa, hay gọi là theo chủ nghĩa cơ hội.

Kẻ theo chủ nghĩa hiện thực thường không thèm đoái hoài đến kẻ lí tưởng chủ nghĩa, khi tôi định chi phối cậu ra, liền cảm nhận được sự ngoan cường toát ra. Tôi hiểu nỗi tuyệt vọng của cậu ta, một cuộc sống dài ngút mắt và không thể đốt cháy một đoạn nào khiến con người ta cảm thấy nặng nề. Chúng tôi không thể thấy rõ được ý nghĩa bên trong đó, không thể biết phía trước có điều gì đang đợi cậu ta, bất luận là tốt hay xấu cậu ta đều phải lần lượt tiếp nhận. Tôi nghĩ mình sau này chắc chắn có nơi khác để đi, cậu ta biết tôi không thuộc về nơi này - nhưng tôi không thể đem cậu ta bay đi cùng, điều đó cậu ta cũng hiểu rõ. Cậu ta thường hay đoán xem tôi là ai, đến đây làm gì. Khi đó tôi cũng không biết sứ mệnh của mình là ghi nhớ về cậu ấy, nếu biết tôi đã không bướng bỉnh đến thế, sẽ dành nhiều thời gian hơn ở bên cạnh cậu ta.

❀ ❀ ❀

[1] Kiều Quán Hoa (1913-1983): nhà Cách mạng, bộ trưởng ngoại giao Trung Quốc 1974-1976 - ND.