Tôi như con diều đứt dây lao mình xuống biển. Chết là hết. Giọng nói đã nói như vậy. Chết đi, tôi sẽ được giải thoát.

Nhưng ai đó đã nắm lấy dây diều. Một bàn tay mạnh mẽ, thô ráp đầy vết chai giữ tay tôi lại.

“Này chàng trai!”

Ông gọi tôi.

“Cậu không thể chết như thế này được.”

Tôi khóc và cầu xin:

“Cháu là một đứa bỏ đi, một thằng nhát gan và tồi tệ. Xin hãy thả tay cháu ra.”

“Không đâu. Ta biết cậu đang nghĩ gì. Nhưng nghe đây, cái chết không hề dễ dàng. Hãy nhớ rằng sống rất khó, nhưng chết lại càng khó hơn. Người đời có thể sẽ không quan tâm chúng ta đã sống ra sao, nhưng họ sẽ vĩnh viễn ghi nhớ chúng ta chết như thế nào.”

“Đại đội trưởng, tại sao lại cứu cháu?”

“Người khác cứu tôi, bây giờ tôi cứu cậu. Như thế, sự hy sinh mới có ý nghĩa, vòng tuần hoàn mới được tiếp nối. Cậu còn có sứ mệnh phải thực hiện.”

“Sứ mệnh?”

“Đúng! Hãy nối tiếp hành trình của tôi. Hãy bảo vệ nó.”

Ông kéo tôi đang lơ lửng từ giữa vực lên. Khi được thả ra, tôi thấy trong tay mình đang cầm một thứ tròn nhỏ. Chẳng phải đá quý, cũng chẳng phải ngọc ngà châu báu. Chỉ là một hạt gmng bình thường. Một hạt giống như bao hạt giống khác, trơn nhẵn, rắn chắc.

“Đây là gì ạ?”

“Đây là Hạt Hòa Bình.”

***

“Này, này, tỉnh lại đi! Tỉnh lại đi!”

Người ta vỗ vào hai bên má tôi. Sau đó họ lay lay xuống vai. Ánh sáng từ chiếc đèn pin chiếu lên mặt tôi, rồi quét dọc theo thân người.

Một người nói:

“Còn thở, cũng không bị thương ở đâu.”

Tiếng của một người khác:

“Chắc bị ngất đi do va đập. Ông ngồi đây, để tôi đi tìm xe cứu thương.”

“Khoan đi đã. Cậu ta tỉnh lại rồi!”

Người đàn ông thấy tôi mở mắt, vội đỡ lưng để tôi từ từ ngồi dậy. Nhóm ba người chúng tôi đang tụ lại ở ven đường. Vụ tai nạn vẫn đang được giải quyết. Tôi bất giác quay đầu nhìn xung quanh như tìm kiếm.

“Cháu có người thân đi chung à?”

Tôi lắc đầu. Ông đã đi thật rồi. Bàn tay trái của tôi vẫn nắm chặt một hạt tròn tròn. Khi tôi mở tay ra, một hạt giống màu đen khẽ rung nhẹ.

Hai người đàn ông chăm chú theo dõi biểu hiện của tôi với vẻ tò mò.

“Cháu thấy trong người thế nào?” — Họ hỏi.

“Cháu khỏe ạ.”

“Cháu chắc chứ?”

Như để chứng minh, tôi đứng thẳng người dậy.

“Ồ, vậy thì tốt! Bây giờ cháu hãy tới tàu tăng-bo đằng kia. Chỗ có ba cái toa đang đậu đấy. Tàu sẽ chở mọi người về ga Lăng Cô. Nếu như cháu còn khỏe thì hãy giúp chúng tôi cùng hỗ trợ đưa những hành khách bị thương nhẹ lên tàu. Những người bị thương nặng đã được chở bằng xe cứu thương rồi. Được chứ?”

“Dạ, được.”

“Tốt lắm! Cám ơn cháu.”

Khoảng 2 giờ sáng, 3 toa tàu tăng-bo chở gần 300 hành khách đến ga Lăng Cô. Lực lượng nhân viên y tê: không đủ để băng bó vết thương cho người bị thương. Những người không bị gì như tôi, hoặc những người bị thương nhẹ giúp những người bị nặng hơn xử lý vết thương. Người dân Lăng Cô cũng tới phụ giúp. Tảng sáng, mọi công tác sơ cứu cũng đã hoàn tất. Ai nấy đều mệt mỏi rã rời. Điều đáng nói là các dụng cụ tôi mang theo từ nhà, tấm bạt, sợi dây vật liệu tổng hợp hay con dao gập đều được trưng dụng cho công tác cứu nạn.

Tôi đến phòng tập trung hành lý nhận lại chiếc ba lô gửi tạm ở đó. Nó lấm lem bụi đất, được đặt ngay ngắn cạnh một chiếc ba lô khác. Chiếc ba lô kia là ba lô bộ đội đã bạc phếch và đôi chỗ bị sờn rách do sử dụng lâu ngày. Khi vô tình chạm tay vào nó, tôi cảm thấy một luồng hơi ấm quen thuộc. Dường như đó là chút hơi ấm còn vương lại từ người chủ nhân cũ. Tôi vội mở ra xem. Quả nhiên, đó là ba lô của đại đội trưởng.

Hành lý trong ba lô cũng chẳng có gì nhiều. Tôi tìm được trong đó hai cuốn sổ. Một cuốn sổ nhỏ ghi lại một số thông tin và địa chỉ liên lạc của nhóm đồng đội đi tìm hài cốt liệt sĩ. Cuốn sổ lớn hơn và cũ hơn là một quyển nhật ký. Tôi giở một trang.

“Ngày 27-09-1978 tại địa điểm hầm C bộ.

Hôm nay cán bộ C dẫn toán lính mối được phân từ tiểu đoàn vê. Tổng cộng có 10 lính cả thảy. Lúc đến thấy bọn họ đang ngồi ăn cơm trong hầm cạnh bếp anh nuôi. Kiểu hầm hàm ếch đào sâu trong gò đất, phía trên lợp tranh thốt nốt. Hơi chật. Nhưng có đủ bộ bàn ghế ghép từ những tấm ván cũ. Trên bàn ăn bày một chậu cơm, đĩa cá nục xắt khúc kho khô và bát canh bí xanh nấu tép. Họ có vẻ đói, vì anh nào anh nấy ăn rất nhanh.

Lúc đó tầm 6 giờ tối, không rõ mặt lính lắm. Chỉ thoáng thấy những gương mặt non choẹt, lấm lem bụi và trông hơi phờ phạc. Họ đã phải đi một quãng đường khá dài không nghỉ từ E bộ vê đây. Mình cũng không vào, chỉ đứng ngoài cửa hầm một tí. Quản lý đại đội Quang và chính trị viên Tâm đứng ngay sau lưng mình, thì thà thì thụt.

Quang nói:

“Này, có ứng cử viên cho vị trí liên lạc hiện đang thiếu của ông rồi đấy Thành ạ.”

Tâm nói:

“Hãy nhìn cái cậu đẹp trai kia kìa! Cái thằng da trắng bóc như da con gái, môi đỏ răng đêu như hạt bắp ấy!”

Hai ông này hôm nay làm sao lại đồng nhất quan điểm một cách dễ dàng vậy?

Thấy mình không nói gì, Quang bồi thêm:

“Ông cứ nghe chúng tôi đi. Trông cậu ta nhanh nhẹn sáng sủa, lại có vẻ tháo vát. Những tay như vậy vốn được việc, sau này sẽ bảo vệ được cho ông những lúc cần thiết.”

Đúng lúc đó thì cậu lính kia ngẩng mặt lên nhìn ra ngoài cửa hầm. Bắt gặp thấy có ba người đứng ngoài chỉ trỏ, cậu ta hơi cười cười. Bốn mắt nhìn nhau. Anh mắt đối diện tuy còn non nốt nhưng rất có thần. Cũng không có vẻ bối rối. Trong hầm thắp đèn nên mắt cậu ta như đang phản chiếu hai đốm lửa rực rỡ cháy. Không hiểu sao mình có cảm giác cậu ta rất khác so vối đám người ngồi cạnh. Nhưng không chắc cái rất khác ấy là cái gì.”

Ký ức như thác lũ ùa về, cuốn tâm trí của tôi trôi theo những dòng ghi chép của người cựu chiến binh tên Nguyễn Bá Thành. Khi ấy, tôi là Vũ Văn Hòa, ngày đầu tiên chân ướt chân ráo tới đại đội.

Tôi vuốt nhẹ cuốn sổ mỏng, thận trọng cất lại vào trong ba lô. Từ bây giờ, chiếc ba lô này sẽ theo chân tôi vào Nam, nhập vào cuộc hành trình tìm kiếm người đã khuất. Chiếc ba lô sẽ được trở lại chiến trường xưa, qua những địa danh mà nó đã từng đi qua và hồi ký của người đại đội trưởng năm ấy, trên mỗi chặng của cuộc hành trình sẽ được giở ra, được nghiền ngẫm và suy tư.

Còn hạt giống mà tôi đã giữ, tôi nghĩ nó là một phép ẩn dụ mà lớp người đi trước đã trao cho tôi. Tôi đã suy nghĩ, dường như hiểu, mà dường như vẫn chưa hiểu hết ý nghĩa của cái hạt giống nhỏ bé đó. Ư thì nó không phải là một thứ vĩnh cửu. Nó chỉ là một hạt giống. Người ta không thể cứ khư khư giữ lấy hạt giống trong niềm kiêu hãnh đã sở hữu được nó, mà phải gieo nó xuống đất. Nó sẽ tách khỏi mặt đất thành một hạt mầm, rồi từ hạt mầm trở thành một cây con. Nó phải trải qua quá trình tách mầm đau đớn, kiên cường trước bão táp sương sa, chống lại thiên tai địch họa mới có thể trở thành một cái cây tỏa bóng xanh tót. Chúng ta không thể cất giữ hạt giống mãi, nhưng chúng ta có thể bảo vệ để hạt giống ấy sinh sôi. Cái hạt ấy, tôi đã gieo nó ở vạt đất trên núi, nơi toa tàu số bảy đã bung ra và rơi xuống biển. Từ đau thương, sự sống vẫn cần tiếp nốh.

Tôi bước ra ngoài sân ga. Tiếng còi tàu buổi sớm nghe khoan khoái lạ lùng. Một hành khách cho tôi mượn dây sạc pin điện thoại và một nhân viên nhà ga tốt bụng chỉ cho tôi ổ cắm điện. Khi chiếc điện thoại đã hết pin từ lâu được mở ra, tin nhắn đầu tiên hiện lên là của mẹ.

“ơ nhà vẫn bình yên. Con hãy trở về!”

“Con sẽ trở về!”

Tôi thì thầm, trước mặt hiện lên nụ cười dịu dàng của mẹ. Phía chân trời, ánh bình minh đầu tiên đã xuất hiện rồi.