Vài đêm sau đó, Kim Cương chợt thức giấc, tin rằng cậu nghe thấy Gió Bấc gầm rú. Nhưng đó lại là tiếng gì đó khác hẳn. Gió Nam đang rên rỉ quanh các ống khói, chắc chắn rồi, vì đêm đó bà ta không vui vẻ gì, nhưng không phải tiếng bà ta đánh thức Kim Cương. Tiếng của bà ta chỉ ru cậu bé ngủ say hơn. Đó là tiếng nói to, giận dữ, lúc thì gầm gào như tiếng thú dữ, lúc thì mê sảng như người điên. Khi Kim Cương tỉnh hơn một chút, cậu bé biết rằng đó là tiếng của người xà ích say sống ở bên kia vách tường chỗ đầu giường cậu bé. Nghe chẳng dễ chịu gì, nhưng cậu bé không thể không nghe. Sau cùng có tiếng hét từ người đàn bà, và sau đó là tiếng thét từ em bé. Bởi vậy Kim Cương nghĩ đã tới lúc ai đó phải làm gì đó, và vì bản thân cậu bé là người duy nhất gần kề, cậu phải đi xem liệu cậu có thể giúp gì không. Vì thế cậu bé đứng dậy, khoác vội quần áo và đi xuống gác, vì phòng của người xà ích không mở ra trên tầng gác của họ, và cậu phải đi ra ngoài sân, đi vào bằng cửa kế bên. May mắn thay, cái cửa này, người xà ích do say xỉn nên đã để mở. Tới lúc cậu tới cầu thang, tất thảy đều tĩnh lặng ngoại trừ tiếng em bé đang khóc và nhờ có nó cậu bé mới tới đúng cửa. Cậu mở cửa khe khẽ, và hé nhìn vào trong, ở đó, ngả người trên một chiếc ghế, hai tay thõng hai bên, chân choãi ra phía trước và chống trên gót, người xà ích say ngồi thõng thượt. Vợ ông ta nằm nguyên quần áo ở trên giường mà thút thít, còn em bé khóc ré trong nôi. Tất thảy đều hết sức khốn khổ.
Giờ thì cách mà hầu hết mọi người làm khi họ nhìn thấy cảnh gì đó hết sức khốn khổ là quay lưng khỏi cảnh tượng đó, và cố quên nó đi. Nhưng như thường lệ, Kim Cương cố gắng phá tan sự khốn khổ này. Cậu bé thật giống một sứ giả của Chúa, một thiên thần với thanh kiếm lửa, xông ra để chiến đấu với quỷ dữ. Quỷ dữ mà cậu bé phải chiến đấu ngay khi đó là Sự khốn khổ. Và cách mà cậu chiến đấu với nó là cách hay nhất. Giống một chiến binh khôn ngoan, trước hết cậu tấn công vào điểm yếu nhất của nó - đó là em bé; vì Sự khốn khổ không bao giờ có thể kiểm soát được một em bé như với một người lớn. Kim Cương hiểu biết về các em bé, và cậu bé biết mình có thể làm điều gì đó để em bé vui vẻ. Vì mặc dù cậu mới chỉ biết duy nhất một em bé thôi, và không phải em bé nào cũng giống nhau, nhưng chúng thật vô cùng giống nhau ở một vài điểm, và cậu biết tường tận về em bé kia đến nỗi có lý do xác đáng để tin rằng cậu có thể làm gì đó cho bất kỳ em bé nào khác. Tôi đã biết những người khi bị đặt trong hoàn cảnh này sẽ chiến đấu với quỷ dữ theo một cách hoàn toàn khác và hoàn toàn xuẩn ngốc. Họ thường bắt đầu bằng việc quát tháo người xà ích ngu đần. Tiếp theo họ sẽ làm vợ ông ta giận dữ bằng việc nói rằng đó hẳn cũng là lỗi của bà ta chứ không chỉ của mình chồng bà ta, và bằng việc để lại những cuốn sách nhỏ rách nát toàn những lời rao giảng dạy dỗ nhưng đầy thiện ý để cho hai vợ chồng đọc, mà chắc chắn hai vợ chồng sẽ ghét chẳng buồn nhìn tới; và trong suốt thời gian đó họ chẳng buồn động đậy một ngón tay nào tới đứa bé đang khóc. Nhưng Kim Cương đã lập tức nhấc em bé khỏi nôi, đặt em bé lên đầu gối mình, và bảo em bé nhìn vào đèn. Lúc này tất cả ánh sáng đến từ một cái đèn trong sân, và đó là thứ ánh sáng vàng vọt và xám bẩn, vì bóng đèn thủy tinh bẩn còn khí đốt thì pha tạp. Nhưng dẫu vậy ánh sáng đến từ đó chắc chắn là một thứ ánh sáng như thể đến từ chính mặt trời. Em bé biết điều đó, và mỉm cười với nó. Và dù ánh đèn rọi tới một căn phòng tồi tàn - thật ảm đạm, bẩn thỉu, trống không, và vô vọng! - nhưng ở đó giữa căn phòng Kim Cương ngồi trên một cái ghế con, mỉm cười với em bé, và em bé ở trên đầu gối cậu mỉm cười với cây đèn. Bố em bé ngồi nhìn vào hư không, không ra thức không ra ngủ, cũng không hẳn là hoàn toàn xuẩn ngốc, vì qua tất cả mọi chuyện, ông ta lờ mờ giận dữ với chính mình, dù ông ta chẳng hiểu vì sao. Chính là vì ông ta đã đánh vợ. Ông ta đã quên chuyện đó, nhưng dẫu vậy vẫn khổ sở vì nó. Và sự khổ sở này là tiếng kêu của tình yêu vĩ đại đã tạo ra ông ta, vợ ông ta, em bé và Kim Cương, cất lên trong tim ông ta, và bảo ông ta rằng hãy là người tốt. Vì Tình yêu vĩ đại cất tiếng trong những con tim khốn khổ và xấu xa nhất, chỉ có điều giọng điệu của nó phụ thuộc vào tiếng vọng ở cái nơi mà nó vang lên. Trên đỉnh Sinai, nó là sấm sét; trong tim người xà ích, nó là sự khổ sở; trong linh hồn Thánh John nó là sự thánh thiện tuyệt đối.
Dần dần ông ta nhận ra rằng có tiếng hát ở trong phòng. Tất nhiên, đó là tiếng Kim Cương hát cho em bé - hết bài này tới bài khác, và với người xà ích bài này cũng ngớ ngẩn chẳng khác gì bài kia, vì ông ta quá chếnh choáng nên chẳng thể tách rời các từ với nhau: trong tai ông ta tất cả các từ trộn lại với nhau thành tiếng ọc ọc không có ranh giới hay điểm dừng; vì đấy là cách chính ông ta nói khi ông ta ở trong tình trạng kinh khủng này. Nhưng em bé thì vô cùng thỏa mãn với những bài hát của Kim Cương, và Kim Cương thì quá đỗi hài lòng về nội dung những bài hát đến nỗi cậu chẳng thèm quan tâm đến bản thân những bài hát ấy, chỉ cần em bé thích chúng. Nhưng chúng tác động tốt đến người xà ích cũng như đến em bé và Kim Cương, vì chúng dỗ ông ta vào giấc ngủ, và trong suốt thời gian ấy, giấc ngủ luôn bận rộn xoa dịu những nếp nhăn khỏi cơn nóng giận của ông ta.
Sau cùng Kim Cương hát mãi cũng mệt, cậu bèn chuyển sang trò chuyện với em bé. Ngay khi cậu bé ngừng hát, người xà ích bắt đầu thức dậy. Trí óc ông ta tỉnh hơn một chút, cơn nóng giận dịu hơn một chút, và tim ông ta không đến nỗi xấu xa nữa. Ông ta bắt đầu lắng nghe và tiếp tục lắng nghe, và nghe thấy Kim Cương nói với em bé những điều như thế này, vì cậu bé nghĩ người xà ích đang ngủ:
“Bố tội nghiệp! Bố bé uống quá nhiều bia và rượu gin, ông ấy trở thành người khác hẳn, và không còn là chính ông ấy nữa. Nếu không uống quá nhiều bia bố bé sẽ không bao giờ đánh mẹ bé. Ông rất yêu mẹ của bé, và làm việc quần quật từ sáng đến tối để mang về cho mẹ bé bữa sáng, bữa trưa, bữa tối, chỉ có điều đêm về ông quên mất, và ném tiền đi mua bia. Và họ bỏ những thứ xấu xa vào trong bia, anh đã nghe bố anh nói thế, xua hết những cái tốt đi, và mời những cái xấu vào. Bố anh nói rằng khi một người đàn ông uống, có một con quỷ khát lẻn vào trong người, bởi vì nó biết nó sẽ luôn uống đủ ở trong đó. Và con quỷ ấy luôn gào thét đòi thêm rượu bia, khiến người đàn ông thêm khát, vì thế ông ta uống ngày càng nhiều cho tới lúc ông ta tự giết mình vì nó. Và sau đó con quỷ xấu xa lẻn ra khỏi ông ta, và bò quanh trên bụng ông ta, rình rập một người xà ích khác để chui vào, khiến người ấy cứ uống, uống, uống mãi. Đó là những gì bố anh nói, bé à. Và ông cũng nói rằng, cách duy nhất để tống con quỷ ấy ra là cho nó uống thật nhiều nước lạnh, trà và cà phê, và không cho nó uống thứ gì từ những quán rượu; vì con quỷ ghét những thứ kiểu như thế, và sẽ sớm lẻn ra ngoài, vì sợ bị chết đuối ở bên trong. Nhưng bố của bé sẽ uống những thứ gớm guốc, tội nghiệp ông ấy! Anh ước gì ông ấy không uống, bởi vì nó sẽ làm mẹ bé cáu giận ấy, và chẳng có gì lạ! Và khi mẹ bé cáu giận, ông ấy lại còn cáu giận hơn, và chẳng có ai trong nhà để chăm sóc họ ngoài bé; và bé quả thực đang chăm sóc họ - phải không, bé? Anh biết bé sẽ làm mà. Các em bé luôn chăm sóc bố mẹ mình - phải vậy không, bé? Đó là lý do chúng có mặt trên đời - phải vậy không, bé ơi? Và khi bố ngừng uống bia và rượu gin gớm guốc, khi đó mẹ sẽ vô cùng hạnh phúc, và sẽ trông vô cùng xinh đẹp, bố anh nói thế! Và bố sẽ vô cùng tốt với bé! Và bé sẽ hạnh phúc như chim nhạn, vốn là anh chàng vui tươi nhất! Và Kim Cương cũng sẽ vô cùng hạnh phúc! Và khi Kim Cương là người lớn, anh sẽ đưa bé đi chơi cùng với anh trên chỗ ngồi đánh xe ngựa, và dạy bé điều khiển xe.”
Cậu bé cứ huyên thuyên như thế tới lúc em bé ngủ, và tới lúc đó cậu đã thấm mệt, còn bố và mẹ bé đã tỉnh ngủ hẳn - tuy hơi bối rối - một người do bia, người kia do cú đánh - và nhìn Kim Cương chằm chằm, một người từ ghế, người kia từ giường. Nhưng cậu bé hoàn toàn không nhận thức được việc họ để ý đến mình, vì cậu rũ ra vì buồn ngủ, mắt mở to, và đến lượt cậu cũng nhìn chằm chằm, dù không nhận thức được điều đó, vào người xà ích, trong lúc người xà ích không thể rời mắt khỏi khuôn mặt trắng và cặp mắt to của Kim Cương. Vì khuôn mặt của Kim Cương luôn hơi tái xanh, và giờ còn tái hơn do mất ngủ, và do ánh đèn đường rọi lên. Sau cùng cậu thấy mình ngủ gật, và cậu biết rằng đã đến lúc đặt em bé xuống, nếu không cậu sẽ đánh rơi bé. Vì vậy cậu nhổm lên từ chiếc ghế đẩu ba chân, và đặt em bé vào nôi, rồi đắp chăn cho bé - trời đêm ấm, và bé không cần đắp nhiều - và sau đó cậu gần như lảo đảo ra khỏi cửa, bản thân cậu cũng vô cùng chếnh choáng vì buồn ngủ.
“Bà xã ơi,” người xà ích nói, quay về phía giường, “không biết sao nhưng anh thực sự tin rằng một thiên thần vừa đi khỏi. Em có nhìn thấy cậu ấy không, bà xã? Cậu ấy không lớn lắm, và không có cái cánh nào, em biết đấy. Chính là một trong số những tiểu thiên thần người ta thấy trên bia mộ, em biết đấy.”
“Bậy nào, ông xã!” bà vợ nói. “Nhưng nói cũng hay đấy. Em có thể nói hay hơn, vì anh có thể tìm cậu ấy khi anh muốn. Đó là bé Kim Cương mà mọi người đều biết, và cậu bé cưng quá! Không phụ nữ nào có thể ước có đứa con ngoan hơn thế.”
“Anh đã nghe về thằng nhóc trong khu chuồng ngựa, nhưng chưa bao giờ nhìn thấy cu cậu. Nào, mụ sề, những gì đã qua thì cho qua nhé. Mình hôn nhau, và đi ngủ nhé.”
Người xà ích để xe ngựa trong sân khác, dù ông ta có phòng ở đây. Ông ta thường về nhà muộn, và không phải là người hay để ý đến trẻ con, đặc biệt là những khi chếnh choáng, mà ông ta lúc nào chả vậy. Bởi thế, nếu đã từng nhìn thấy Kim Cương, ông ta cũng không biết cậu. Nhưng vợ ông ta biết khá rõ về cậu, giống như tất cả những người khác sống quanh quẩn cả ngày trong sân. Bà vốn là một phụ nữ tốt bụng. Chính bà là người đã nhóm lò sưởi và pha trà sẵn cho họ khi Kim Cương và mẹ từ Sandwich về nhà. Và chồng bà cũng không phải là người đàn ông xấu tính, và sáng hôm sau, khi ông ta nhớ lại không chỉ chuyến viếng thăm của Kim Cương, mà cả việc bản thân ông ta đã đối xử ra sao với vợ mình, ông vô cùng bực tức với chính mình, và khiến bà rộn ràng trong lòng bằng việc nói rằng ông ta vô cùng ân hận. Và cả tuần kế tiếp, ông ta không lại gần quán rượu, dù thật khó tránh nó, xét đến việc một công ty rượu giàu có nào đấy đã xây một quán, giống như một cái bẫy bắt giữ cả linh hồn và thể xác con người, ở hầu như mọi góc phố ông ta phải đi ngang qua trên đường về nhà. Quả thật, sau đó ông ta không bao giờ tệ hại như thế nữa, dù phải mất một thời gian ông ta mới tu tỉnh thực sự.
