Sáng hôm sau cậu bé thức dậy ngay khi nghe thấy tiếng những người đàn ông rục rịch ở trong sân. Cậu dém chăn để em bé không lăn khỏi giường, và sau đó đi ra ngoài, để cửa mở, để nếu em bé khóc mẹ có thể nghe thấy tiếng em ngay lập tức. Khi đi vào trong sân cậu bé thấy cửa chuồng ngựa vừa mở.

“Mình nghĩ mình là chú chim dậy sớm,” cậu bé tự nhủ. “Mình hy vọng mình sẽ bắt được giun.”

Cậu không đề nghị ai giúp mình, sợ rằng kế hoạch của mình sẽ vấp phải sự không tán thành và phản đối. Vô cùng khó khăn, nhưng với sự trợ giúp của một cái ghế gãy mang xuống từ phòng ngủ, cậu xoay xở đặt được bộ yên cương lên bác Kim Cương. Nếu bác ngựa già có chút phản đối những hành động này, tất nhiên cậu bé đã không thể làm được; nhưng thậm chí khi cậu gài dây cương, bác còn hơi há miệng ra, giống như thể bác đang ngoạm quả táo mà Kim Cương thỉnh thoảng cho bác. Cậu thắt kỹ đai má, vào chính cái hõm mọi khi, vì sợ làm ngạt người bạn của mình, hay để nó cuốn vào giữa răng bác. Đặt được yên ngựa lên quả là kỳ công, nhưng với cái ghế rồi cậu cũng xoay xở được. Nếu bác ngựa già Kim Cương đã học môn thể dục để có thể làm được như một chú lạc đà, bác hẳn đã quỳ xuống để cậu bé đặt yên lên lưng mình, nhưng như thế là kỳ vọng quá nhiều ở bác, và thế là Kim Cương phải bò phía dưới bác để giữ chặt đai yên. Cái vòng cổ là phần khó nhất của toàn bộ những việc này; nhưng tới đây bác Kim Cương có thể giúp Kim Cương. Bác cúi đầu rất thấp tới khi cậu chủ nhỏ của bác choàng được vòng qua và xoay ngược nó lại, và sau đó bác ngẩng đầu lên, lắc lắc nó xuống vai. Cái ách cũng khá khó; nhưng khi cậu bé đã tròng được dây kéo qua cổ bác ngựa, sức nặng không đến mức quá sức cậu. Cuối cùng cậu cũng chuẩn bị cho bác ngựa chỉnh tề sẵn sàng, và dẫn bác ra khỏi chuồng ngựa.

Tới lúc này đã có vài người đàn ông quan sát cậu bé, nhưng họ không xen vào, họ nóng lòng muốn xem cậu bé vượt qua vô số khó khăn như thế nào. Họ đi theo cậu bé tới tận cửa chuồng ngựa, và đứng đó quan sát cậu đặt bác ngựa giữa càng xe, nhấc từng càng lên cho vào nút thắt, thắt chặt dây kéo, vòng bụng, đai hông và dây cương.

Sau đó cậu bé cầm cây roi. Lúc cậu bé leo lên chỗ ngồi đánh xe, những người đàn ông hò reo nồng nhiệt trước thành công của cậu. Nhưng họ sẽ không để cậu đi mà không tổng kiểm tra bộ dây cương; và dù họ thấy nó ổn, vì không một cái khóa nào cần phải dịch chuyển, nhưng sau đó, trong suốt thời gian bố cậu bé ốm, họ không bao giờ để cậu bé tự làm một mình nữa.

Tiếng reo hò khiến mẹ cậu bé thò đầu khỏi cửa sổ, và ở đó trong màn xám xịt của buổi tinh mơ bà thấy cậu con trai bé bỏng của mình đang đánh xe khởi hành một mình. Bà giật cửa sổ, nhưng cửa cứng ngắc, và trước khi bà có thể mở nó ra, Kim Cương, đang rất vội vã, đã ra khỏi khu chuồng ngựa, và hầu như mất hút khỏi con phố. Bà gọi to, “Kim Cương! Kim Cương!” nhưng ngoài Jack ra, không ai trả lời bà.

“Không bao giờ phải sợ cho thằng bé đâu bà,” Jack nói. “Chỉ có quỷ mới hại được nó, mà quỷ thì không rihiều như người ta phỉnh bà đâu. Một thằng bé cỡ như Kim Cương mà đóng yên cương được cho ngựa cỡ như con Kim Cương, và giữ nó vững như kiềng - nếu thằng bé đánh đổ xe ngựa - tôi sẽ đi đầu xuống đất, bà à.”

“Nhưng cháu nó sẽ không đánh đổ xe, phải không Jack?”

“Không đời nào, thưa bà. Ít nhất thằng bé sẽ không cố tình làm việc đó đâu bà.”

“Tự tôi biết rõ chuyện đó mà. Ý cậu là gì?”

“Ý tôi là, cháu ít khả năng gây ra chuyện đó, giống như ông già lão luyện nhất trong chuồng ngựa. Ông chủ hôm nay thế nào rồi, hả bà?”

“Khá hơn nhiều rồi, cảm ơn cậu,” bà trả lời, và đóng cửa sổ vì sợ rằng biết đâu chồng mình sẽ lo lắng khi biết tin về chuyến thám hiểm của Kim Cương. Tuy nhiên, ông biết khá rõ về khả năng của con trai mình, và mặc dù không thoải mái lắm nhưng bớt lo lắng hơn mẹ cậu. Nhưng khi đêm xuống dần, nỗi lo lắng của hai người càng tăng, và mọi tiếng động của bánh xe đều khiến bố cậu tự nhỏm dậy trên giường, và khiến mẹ cậu ngó ra ngoài cửa sổ.

Kim Cương đã hạ quyết tâm tiến thẳng tới bãi đỗ xe ngựa nơi mọi người biết rõ cậu nhất, và không giờ bao khúm núm sợ hãi hay bực mình vì những kẻ vô công rồi nghề. Tuy nhiên, trước khi băng qua phố Oxford, một người đàn ông vẫy xe cậu bé vì đang muốn bắt một chuyến tàu, và đang quá vội nên chẳng để ý người đánh xe. Sau khi chở ông ta tới nhà ga King’s Cross sớm hơn giờ tàu, và đổi lại Kim Cương đã nhận được tiền xe hậu hĩ, cậu lại khởi hành với tinh thần phấn chấn, và tới bãi đỗ xe an toàn. Rốt cuộc cậu bé lại là người đầu tiên xếp hàng ở đó.

Khi những người đàn ông tới, tất cả đều thân ái chào cậu bé, và hỏi thăm về bố cậu.

“Cháu không sợ con ngựa già lồng lên bỏ chạy và mang theo cháu à?” một người hỏi.

“Không, bác ấy sẽ không bỏ chạy mang theo cháu đâu,” Kim Cương trả lời. “Bác ấy biết cháu đang kiếm silinh về cho bố mà. Mà nếu có làm thế thật thì bác ấy sẽ chỉ chạy về nhà thôi.”

“Chà, chú mày trông thì ẻo lả như con gái mà can đảm ra trò đấy!” người kia nói. “Và ta chúc chú mày may mắn.”

“Cảm ơn bác,” Kim Cương nói. “Cháu làm những gì cháu có thể. Bác biết đấy, cháu tới nơi cũ, vì cháu biết các bác sẽ dành cho cháu lượt xếp hàng ở đây.”

Trong suốt ngày hôm đó quả có một người đàn ông cố giành lượt với cậu bé, nhưng đó là một người lạ; và tiếng la ó từ những người còn lại dâng lên để ông ta thấy như thế là không được, khiến ông ta quá xấu hổ đến nỗi phải ngượng ngập bỏ đi.

Một lần, ở khu phố nọ, một viên cảnh sát tiến lại gần cậu bé, và hỏi cậu về số đăng ký. Kim Cương giơ cho anh ta thấy thẻ hành nghề của bố mình, vừa nói vừa cười:

“Bố cháu ốm ở nhà, và vì thế cháu đánh xe ra ngoài. Không có gì phải lo cho cháu đâu. Cháu biết đánh xe. Hơn nữa, bác ngựa già có thể tự mình đi ạ.”

“Tốt thôi, có lẽ thế. Các bạn là một cặp bài trùng. Nhưng đối với một xà ích cháu quả là dị thường, phải không nào?” viên cảnh sát nói. “Ta không biết có nên thả cho cháu đi không đây.”

“Cháu không làm gì cả,” Kim Cương nói. “Việc cháu không lớn hơn không phải lỗi của cháu. Cháu đủ lớn so với tuổi của cháu mà.”

“Vấn đề là ở chỗ đó,” người đàn ông nói. “Cháu không phù hợp.”

“Làm sao chú biết được điều đó?” Kim Cương hỏi, với nụ cười quen thuộc của mình, và xoay đầu như một chú chim nhỏ.

“Chao, giờ làm thế nào cháu thoát khỏi đám người này, khi họ bắt đầu dịch chuyển?”

“Chú cứ leo lên chỗ đánh xe đi,” Kim Cương nói, “và cháu sẽ cho chú thấy. Đó, cái xe thùng đó sắp đi rồi. Nhảy lên chú.”

Viên cảnh sát làm như Kim Cương bảo, và chẳng mấy chốc đã hài lòng khi thấy cậu bé có thể điều khiển xe.

“Ồ,” anh ta nói, khi nhảy xuống lại, “Ta không biết can thiệp như thế này có đúng không đây. Chúc cháu may mắn, chàng trai nhỏ!”

“Cảm ơn chú,” Kim Cương nói, và đánh xe đi.

Vài phút sau một nhà quý tộc vẫy xe cậu bé.

“Cháu là xà ích của xe này à?” ông ta hỏi.

“Vâng, thưa ông,” Kim Cương nói, đầy hãnh diện khi giơ cho ông ta xem thẻ hành nghề của mình.

“Cháu là xà ích trẻ nhất ta từng thấy. Làm sao ta biết được cháu sẽ không làm gãy hết xương của ta?”

“Cháu thà làm gãy xương của chính mình,” Kim Cương nói. “Nhưng nếu ông sợ thì không sao đâu ạ. Cháu sẽ nhanh chóng kiếm được khách khác thôi ạ.”

“Ta sẽ liều vậy,” nhà quý tộc nói. Rồi, tự mở cửa xe, ông nhảy vào trong.

Ông đi quãng đường dài, và nhanh chóng nhận thấy Kim Cương chở mình lướt trên mặt đất thuần thục. Giờ đây khi Kim Cương chỉ việc đi thẳng, và không phải bận tâm nhiều về việc mình sắp làm gì, ý nghĩ của cậu bé luôn quay trở lại với câu đố ông Raymond đã đặt ra cho cậu; và ông quý tộc này trông thông minh đến nỗi cậu bé tin rằng cậu có thể đọc nó cho ông ta nghe. Cậu bé đã từ bỏ hy vọng tự mình giải được nó, và cậu không thể quấy rầy bố khi ông đang ốm. Cậu bé đã tự nghĩ ra lời giải, nhưng cho rằng đó không thể là đáp án đúng, vì thấy rằng để tất cả khớp được với nhau đòi hỏi chút kiến thức về sinh lý học. Vì thế, khi tới đích cuối của hành trình, cậu bé nhảy xuống rất nhanh, và ngó đầu vào cửa sổ, cậu hỏi khi nhà quý tộc thu dọn báo và găng tay của mình:

“Phiền ngài giải giúp cháu một câu đố được không ạ?”

“Cháu phải nói cho ta biết câu đố đó là gì trước chứ,” nhà quý tộc trả lời, đầy thích thú.

Kim Cương nhắc lại câu đố.

“Ồ! Dễ mà,” ông đáp lời. “Đó là cái cây.”

“Ồ, tất nhiên nó không có miệng, nhưng sao nó ăn suốt cả ngày được ạ?”

“Nó hấp thu thức ăn qua những lỗ nhỏ xíu trên lá,” ông trả lời. “Hơi thở là thức ăn của nó. Và nó không thể làm việc đó vào lúc nào khác trừ ban ngày.”

“Cảm ơn ông, cảm ơn ông,” Kim Cương đáp lại. “Cháu thật tiếc cháu không thể tự mình tìm ra lời giải. Đáng lẽ ông Raymond đã hài lòng hơn với cháu.”

“Nhưng cháu không cần bảo ông ấy có người đã mách cháu.”

Kim Cương chằm chằm nhìn ông bằng cái nhìn bắt nguồn từ xứ sở sau lưng gió bấc, nơi chuyện kiểu thế này chưa từng được biết tới.

“Như thế là gian dối,” sau cùng cậu bé nói.

“Thế cháu không phải là xà ích à?”

“Xà ích không gian dối.”

“Thế à? Ta lại không nghĩ giống thế.”

“Cháu chắc chắn bố cháu không gian dối.”

“Tiền xe là bao nhiêu, cậu bé ngây thơ?”

“Ồ, cháu nghĩ quãng đường xa hơn ba dặm nhiều - như vậy là hai silinh. Chỉ có điều bố cháu nói rằng sáu xu một dặm thì ít quá, dù vậy bố con cháu không thể đòi thêm.”

“Cháu là anh chàng sâu sắc đấy. Nhưng ta nghĩ cháu nhầm rồi. Hơn bốn dặm đấy - không nhiều, nhưng quả là thế.”

“Thế thì nửa curon ạ,” Kim Cương nói.

“Ồ, đây là ba silinh. Được chứ cháu?”[1]

“Cháu cảm ơn ông ạ. Cháu sẽ nói với bố rằng ông đã tốt với cháu như thế nào - lúc đầu thì nói cho cháu lời giải câu đố, rồi chỉnh đúng cho cháu về quãng đường, sau đó lại cho cháu thêm sáu xu. Chuyện sẽ giúp bố cháu khỏe lại, chắc chắn ạ.”

“Ta hy vọng như thế, chàng trai. Rốt cuộc ta không còn thắc mắc liệu cháu có ngoan giống như bề ngoài không.”

Khi quay về, Kim Cường dừng xe ở một bãi đỗ mà trước đó cậu chưa từng đứng: đã tới lúc đưa bác Kim Cương túi đậu và yến mạch xắt nhỏ. Đám đàn ông vây quanh cậu bé, và bắt đầu trêu chọc cậu. Cậu bé tiếp nhận tất cả chuyện chọc ghẹo này một cách vui vẻ, tới lúc một người trong số họ, một gã du thủ du thực, bắt đầu chọc ghẹo bác Kim Cương già bằng cách chọc mạnh vào sườn bác, biến bác thành trò vui của cả đám. Chuyện này thì cậu không chịu đựng nổi, và lệ dâng lên trong mắt cậu. Cậu gỡ túi thức ăn dưới mũi bác ngựa, đặt nó vào ngăn hành lý, và sắp sửa leo lên xe đánh đi thì gã kia xen vào, không để cậu trèo lên. Kim Cương gắng sức thuyết phục gã, và vô cùng lễ độ, nhưng gã phải trêu cậu ra trò đã, như gã nói. Vài phút sau một nhóm choai choai du thủ du thực tụ tập lại, và Kim Cương thấy mình trong tình thế vô cùng bất lợi. Một xe ngựa khác dừng lại ở bãi đỗ xe, và một bác xà ích nhảy khỏi xe, tiến lại gần đám người nhốn nháo.

“Chuyện gì ở đây thế?” bác ta hỏi, và Kim Cương nghe tiếng rất quen. Đó là tiếng bác xà ích say.

“Anh thấy thằng bé ngớ ngẩn này không? Nó học đòi đánh xe ngựa cơ đấy,” gã kẻ thù của cậu bé nói.

“Có, tao thấy nó rồi. Và tao thấy cả bọn mày nữa. Bọn mày nên để thằng bé yên. Nó không phải là thằng bé ngớ ngẩn. Nó là một thiên thần hạ giới để thực hiện sứ mệnh của mình. Bọn mày xéo đi, tao mà lại gần bọn mày là không dễ chịu gì đâu đấy. “

Bác xà ích say là một người cao lớn, chắc nịch, không có vẻ của người có thể nhờn mặt được.

“Ồ! Nếu nó là bạn của anh,” gã kia nói và lùi lại.

Kim Cương lại lấy túi thức ăn ngựa ra. Giờ thì bác Kim Cương già có thể ăn được rồi.

“Đúng, nó là bạn của tao. Một trong những người bạn tốt nhất tao từng có. Thật tiếc nó không phải là bạn của bọn mày. Bọn mày phải tốt hơn mới xứng đáng được như thế, nhưng đó không phải lỗi của nó.”

Đêm đó khi Kim Cương về nhà, cậu bé mang theo mình một bảng một silinh và sáu xu, ngoài vài xu lẻ nữa kiếm thêm từ vài cuốc xe.

Mẹ cậu đã vô cùng lo lắng - lo đến nỗi bà gần như sợ hãi khi bà nghe thấy tiếng xe ngựa. Bà sợ đi ra nhìn, e rằng mình lại thất vọng lần nữa và sẽ òa khóc trước mặt chồng mất. Nhưng kìa bác ngựa già, và xe ngựa còn nguyên vẹn, và Kim Cương ở chỗ đánh xe, khuôn mặt xanh xao trông đắc thắng như vầng trăng tròn lúc chạng vạng.

Khi cậu bé dừng lại ở cửa chuồng ngựa, Jack chạy ra, và sau rất nhiều câu hỏi han chúc tụng thân mật, anh ta nói:

“Cháu vào với mẹ đi, Kim Cương. Chú sẽ soạn chỗ ngủ cho con ngựa già. Chú sẽ chăm sóc nó. Nó quả xứng đáng được săn sóc đôi chút, thật đấy.”

“Cảm ơn chú Jack,” Kim Cương nói, và leo lên nhà, sà vào vòng tay mẹ, người đang đợi cậu ở đầu cầu thang.

Người phụ nữ lo lắng, tội nghiệp dẫn cậu bé vào phòng của cậu, ngồi lên giường cậu, ôm cậu vào lòng như thể cậu còn là em bé, và khóc.

“Bố thế nào ạ?” Kim Cương hỏi, gần như sợ phải hỏi thế.

“Đỡ hơn nhiều, con trai ạ,” mẹ trả lời, “nhưng lo lắng vì con, con à.”

“Mẹ không nói với bố là con là chú chim dậy sớm ra ngoài bắt giun à?”

“Đó là thứ đã nhồi vào đầu con, phải không, hả khỉ con?” mẹ cậu bé nói, và bắt đầu cảm thấy khá hơn.

“Hoặc là nó hoặc là thứ khác,” Kim Cương trả lời khẽ đến nỗi mẹ ngả đầu cậu bé ra phía sau và nhìn chăm chú vào mặt cậu.

“Chà! Trong số tất cả những đứa con!” bà nói, và không nói thêm gì nữa.

“Và đây là chú giun của con,” Kim Cương nói tiếp.

Ta phải nhìn mặt bà khi cậu bé đổ ra những đồng silinh, đồng sáu xu và đồng một xu vào lòng bà! Bà bật khóc lần thứ hai, và chạy khoe số tiền đó với chồng mình.

Và cậu bé mới vui sướng làm sao! Chuyện ấy làm cậu vui bất tận. Nhưng trong lúc đếm những đồng tiền xu, Kim Cương quay về phía em bé đang nằm thức trong nôi, miệng mút ngón tay cái đáng yêu, rồi cậu nhấc em bé lên và nói:

“Bé ơi, bé ơi! Anh chưa gặp em suốt cả một năm rồi.”

Và cậu bắt đầu hát cho em bé như thường lệ. Và những gì cậu hát là thế này, vì cậu quá vui sướng nên không thể chế ra một bài hát của chính mình hay hát có ý nghĩa. Đó là một bài trong cuốn sách của ông Raymond.

CÂU CHUYỆN CÓ THẬT

VỀ CHÚ MÈO VÀ CÂY VĨ CẦM

Ô kìa, đu đa đu đưa!

Mèo con mà kéo xin thưa vĩ cầm!

Chơi gì vui đến xuyên tâm,

Khiến cho bò mới thích thầm phát điên,

Mặt trăng vèo cái qua liền.

Nhưng rồi có thấy bao điều xảy ra?

Trăng bèn sà xuống la đà,

Cún thời cũng ghé qua và lắng tai.

Tiếng đàn réo rắt êm tai,

Cún ta bèn sủa, “Thiên thai tuyệt vời.”

Ô kìa, đu đa đu đưa!

Mèo ta vẫn kéo hay chưa vĩ cầm.

Đu đưa rồi lại rì rầm,

Cún cười nắc nẻ ầm ầm ho khan.

Đu đưa dào dạt lan man!

Bò ta trở lại hân hoan rống đều,

Vì chưng hạ gục bắn bêu

Cuội cung trăng đó kêu than nhớ đời.

Đĩa thìa hớn hở chơi bời,

Xoay một điệu vũ, ngời ngời sướng vui.

Nhưng rồi Cuội lại trở lui,

Từ trấn Norwich tối thui đi về.

Tóm đĩa, miệng cười hề hề,

“Đựng cháo mận lạnh, khó bề hợp hơn!”

Bò bị gõ cứ nhơn nhơn,

Mèo bị giội nước, mây vờn quăng lên.

“Ô chị Hằng ở bên trên!”

Nhảy lên xe đó, không quên tóm thìa.

Ô kìa, đu đa đua đưa!

Mèo con bị ướt, thấy chưa vĩ cầm.

Mèo gào nghe đến là hâm,

Bò hoảng sợ quá, giậm chăn rống đều.

Chó thì vươn cổ hú rền,

Cuội cung trăng đã tít trên cao vời.

“Ô hô! Mình rất có lời,

Một thìa, một đĩa, không đời nào lo.”

❀ ❀ ❀

[1] 1 silinh = 12 xu. 1 curon = 5 silinh. Ông khách đi quãng đường hơn bốn dặm, nghĩa là tiền xe khoảng hơn 24 xu, nhưng trả cho cậu bé ba silinh, tương đương 36 xu, nhiều hơn số tiền ông thực sự phải trả.