Câu hỏi nhà quý tộc cao lớn đặt ra về việc Kim Cương đã biết đọc hay chưa khiến bố nghĩ đã đến lúc cậu bé có thể học được rồi. Và khi đã cho bác ngựa Kim Cương ăn và lót ổ cho bác xong xuôi, ngay tối đó ông bắt đầu thực thi nhiệm vụ này. Nhưng nhiệm vụ này chẳng mấy nặng nề với Kim Cương, vì sách học bố chọn cho Kim Cương là chính tập thơ mẹ đã nhặt được trên bờ biển. Và vì Kim Cương không bắt đầu học quá sớm, cậu bé quả thực học rất nhanh. Trong vòng một tháng cậu bé đã có thể tự đánh vần hầu hết các bài thơ.
Nhưng cậu bé chưa bao giờ bắt gặp bài thơ cậu nghĩ mẹ đã đọc từ tập thơ cho cậu nghe vào ngày hôm đó. Cậu đã xem qua cuốn sách vài lần sau khi biết được vài chữ cái và vài từ, mường tượng rằng cậu có thể nhận dạng được hình dáng của nó, nhưng luôn thất bại trong việc tìm một bài gần giống nó nhất. Vì thế cậu khôn ngoan từ bỏ việc tìm kiếm này tới lúc cậu thực sự biết đọc. Lúc đó cậu quyết tâm bắt đầu lại từ đầu, và đọc một mạch hết các bài thơ. Cậu mất gần nửa tháng để làm việc này. Khi đã đọc gần hết, cậu bé bắt gặp những vần thơ sau, khiến cậu hết sức thích thú, dù chúng chẳng giống lắm thứ mà cậu đang kiếm tìm.
CẬU BÉ ÁO XANH
Bé Áo Xanh trong rừng lạc bước.
Mật, hồng, đào, táo, ôi xanh mướt.
“Mình chẳng về đâu nếu có được,
Ở đây vui đến thế cơ mà.”
“Rừng này của ta,” cậu bé hát.
“Mật, hồng, đào, táo, ôi xanh ngát.
Ta ngồi như chúa trên ngai vàng,
Ở đây vui đến quá huy hoàng.”
Một con rắn nhỏ bò trên đất.
Mật, hồng, đào, táo, ngon chết mất
“Nằm dưới chân ta, ơi rắn hỡi,
Ở đây vui lắm thứ gọi mời.”
Chú chim nhỏ hót vang thánh thót
Mật, hồng, đào, táo, ôi chót vót.
“Đậu trên tay ta mà ca nhé,
Ở đây vui và cười phe phé.”
Rắn cuộn mình, chim vù xuống đậu,
Hát cậu nghe bài Chú Chim Nâu.
Bé Áo Xanh ngồi hoài cũng chán,
Phải đứng dậy đi một chút thôi.
Bèn đứng dậy, cậu đi đường cậu.
Không quên gọi chim, rắn theo cùng.
Rắn dẫn đầu lượn trên lá ẩm,
Đi sau chót là bạn Chim Nâu.
Chim Nâu hớn hở vui ca hát,
Ngay trên đầu Cậu Bé Áo Xanh.
Đến một gốc táo đỏ ngọt lành:
“Cây ơi, rụng xuống đây một quả.”
Cành nghiêng xuống, táo rụng thả ga.
Lăn trên cỏ, nhặt hoài muốn xỉu.
Ô kìa trái anh đào lúc lỉu:
“Hãy hôn dịu dàng vào miệng ta.”
Anh đào chẳng bao giờ trượt nha,
Rớt trúng miệng, nụ hôn thật thích.
Con suối nhỏ reo ngân phấn khích.
“Suối ơi suối, mày sai đường rồi.
Theo ta nào, đó là lệnh đấy,
Ta đã nói thì phải nghe thôi.”
Dòng suối cứ róc ra róc rách,
Chồm lên rồi theo bước cậu ngay.
Lá khô kêu lạo xà lạo xạo,
Nước tràn qua chẳng chóng thì chầy.
Chim trên cành đậu cao chót vót,
Còn lũ thú ở tít dưới sâu,
Cậu bé gọi, thảy đều muôn tâu,
Chân guồng, cánh dập theo sau tuốt.
Sóc ôm đuôi tựa cái bao tải,
Vắt trên lưng nâu nhỏ cong gồ.
Sên cõng nhà, bướm chấp chới bay,
Thảy đều cố theo ông hoàng bé.
Còn chồn nữa, chim hét, chuột lang,
Chiền chiện, cú, dơi, gì gì nữa,
Chạy, bò, chảy, bay, ôi đủ kiểu,
Theo sát chân cậu bé đáng yêu.
Hươu nai thích chí vây quanh cậu,
Nhạn ruồi hớn hở lượn vo ve.
Bọ da, gián giấm, chim cu gáy,
Hàng đàn cứ thế chạy theo nghe.
Nhện quên bẵng mạng đang dệt dở,
Mải mốt theo chẳng kịp nhả tơ.
Bắp cày quên đai lưng khoang đốm,
Chẳng sửa soạn, cứ thế đi luôn.
Chuồn chuồn vội đến tan vào sương,
Chuột chũi bỏ bê hang giữa đường.
Ong thợ vo ve và bận bịu,
Ruồi nhuế chồng cột thẳng không cong.
Nhưng Bé Áo Xanh chưa hài lòng,
Vẫn vừa đi vừa gọi đồng hành.
Thổi kèn, gỗ trống, miệng lanh lảnh:
“Đi theo ta nào, hãy theo ta!”
Cậu gọi cả những hàng bóng đổ,
Bóng chợt rùng mình, rồi lô xô,
Rung rinh chúng lướt qua rừng rú
Trên đám lá khô mãi thầm thì.
Cậu gọi cả gió đang gào thét,
Gió rít, đùa xào xạc đâu đây.
Gió lập tức lượn quanh cậu ngay,
Tưởng cậu là gà trên đỉnh tháp.
Và cả chú gà trên đỉnh tháp,
Cũng vù xuống mặc bác nông dân.
Tất thảy cứ chạy, bay, bò, nhảy,
Hàng đàn, hàng lũ, nối đuôi nhau.
Cây giật mạnh bật cả rễ ra,
Nhưng chân kẹt trong giày hết cả.
Nghiêng, giật, uốn, ngả theo cậu bé,
Lúc cậu rảo chân thả bước qua.
Ra khỏi rừng, đứng trên đồng cỏ,
Miệng hét to, “Hãy theo ta nào!”
Thảy bật dậy trong tiếng xì xào,
Đứng như chưa bao giờ được đứng.
Bé Áo Xanh ngồi trên tảng đá,
Muôn loài vật cứ thế vây quanh.
Nói với mây, “Ngươi cũng xuống nhé.”
Mây sà xuống qua bầu trời xanh.
Nói với hoàng hôn xa phía Tây,
“Cả ngươi nữa, cũng không ngoại lệ.”
Trên đồng hoang hoàng hôn buông xuống,
Cháy rực trong sắc tím huy hoàng.
Bé Áo Xanh bắt đầu nghĩ ngợi,
“Phải làm gì với bọn chúng đây?”
Rồi rầu rĩ, cậu quay sang bảo,
“Các bạn ơi, tớ biết làm gì?”
Mây vón lại vô cùng ảm đạm,
Rắn bò gần, chim lượn vòng quanh.
Suối bật dậy tựa rắn ngồi chơi
Gió xáp lại, than van gì đấy.
Muôn vật cứ chằm chằm ngồi đó,
Chuột chũi con mở mắt trừng trừng.
Nhìn dơi, chuột và toàn thế giới,
Áo Xanh lo cho mạng của mình.
Chim Nâu bắt đầu buông tiếng hót,
Nó hót gì các bạn biết không:
“Mang chúng tôi tới đây rồi nhé,
Chẳng hay muốn bọn tôi làm gì?”
“Đi hết đi! Đi hết đi!” cậu nói,
“Ta chẳng cần các người nữa đâu.”
“Không không nhé, không đời nào nhé,”
Chim Nâu bảo, “Thế chẳng được đâu.”
“Đã đến thì sẽ chẳng về không,
Cần giao việc, không thì ở lại.”
“Ôi trời ơi! Ôi đất ơi,” thút thít
Bé Áo Xanh òa khóc rõ to.
Chẳng bao lâu cậu nảy một ý,
Đứng dậy, ra lệnh như ông hoàng.
“Đừng chen lấn, xô đẩy, lo lắng.
Đưa ta về với mẹ của ta!”
Mặt trời lặn đứng ở cổng Tây,
Chim Nâu lảnh lót, “Theo tôi đây.”
“Tôi sẽ chảy nhanh về hướng ấy,”
Nói đoạn, suối quay đầu chảy ngay.
Bóng chạy về rừng như bóng ma:
“Ở lại thì bỏ vị trí ta.”
Gió thì than thở giọng dằn dỗi,
“Đang đi đến đó, cậu gọi mà.”
“Tôi sống ngay đó,” sóc reo lên,
Quay đuôi, xoáy tròn cái lưng cong.
Gà trống: “Nhà thờ cha cậu quản.”
Dòng suối: “Chảy qua khu vườn rau.”
Chuột chũi: “Trăm giun bắt ở đó.
Năm tới, mùa thu lại thắng to.”
Cả lũ: “Nếu muốn đi tới đó,
Sao còn kéo cả bọn về đây?”
Áo Xanh: “Tuy ta ra lệnh vậy,
Nhưng nếu các người không làm ngay,
Thì thôi, ta về một mình nhé.
Lòng trung, ta ngờ các người thay.”
Áo Xanh đứng dậy, rắn chắn đường
Phì phì ba lần, than ba bận.
Quay đâu rắn cũng đều cản bước,
Cố mấy cũng chẳng lên phía trước.
“Tránh đường, không ta bẻ gãy đầu,”
Cậu quát, nhưng rắn chẳng nghe đâu.
Chẳng tiến, chẳng lùi, đứng tại chỗ,
Lập tức ăn ngay một phát dùi.
Rắn gục tại chỗ, tuồng như chết,
Áo Xanh đạp chân lên đầu y.
Muôn vật diễu hành đi đằng trước,
Rước cậu về nhà đầy hoan hỉ.
Chim Nâu hót líu líu lo lo.
Mật, hồng, đào, táo, ôi quá no.
Bé Áo Xanh nghe lời tôi đó,
Ở đây vui đến thế cơ mà.
