Trong 7 yếu tố thúc đẩy thay đổi tư duy, diễn đạt theo nhiều cách, theo như tôi gọi, có lẽ là phương thức quan trọng nhất để thay dổi tư duy của học sinh, ở đây khái niệm về trí thông minh đa dạng đóng vai trò then chốt. Tất cả những chủ đề tôi đã đề cập - và vô số các chủ đề khác – đều có thế được tiếp nhận qua nhiều con đường khác nhau, và nói chung những con đường này tương ứng với các dạng thông minh khác nhau của chúng ta. Có một số cách tiếp cận như sau:

1. Qua lời nói: kể những câu chuyện về chủ đề và con người có liên quan (như câu chuyện của Charles Darwin về thuyết tiến hóa, hay câu chuyện của Arme Frank về cuộc tàn sát).

2. Định lượng: sử dụng các ví dụ có liên quan đến chủ đề (như câu hỏi về số lượng và chủng loại chim sẻ khác nhau phân bổ trên hàng chục hòn đảo khu vực Galapagos).

3. Logic: xác định các yếu tố hay thành phần chủ chốt và xem xét mối liên hệ logic giữa chúng (như cách áp dụng luận điểm Malthus về khả năng sinh tồn của con người trong điều kiện nguồn lực hạn chế vào quá trình cạnh tranh giữa các giống loài sinh học).

4. Hiện sinh: nhắm đến các câu hỏi lớn như bản chất của tự nhiên, cái đẹp, sự sống và cái chết.

5 Mỹ học: xem xét khía cạnh nghệ thuật của các ví dụ và mối tương quan của chúng trong các tác phẩm nghệ thuật (như quan sát những hình dạng khác nhau của mỏ chim sẻ, phân tích các yếu tố diễn cảm trong đoạn tam tấu).

6. Thực hành: tiếp xúc trục tiếp với các ví dụ xác thực (như biểu diễn đoạn tam tấu Figaro, nuôi ruồi giấm để quan sát sự thay đổi đặc tính qua các thế hệ).

7. Hợp tác hay mang tính xã hội: tham gia vào các dự án với người khác trong đó mỗi người có đóng góp riêng để đạt kết quả thành công.

Đương nhiên không phải lúc nào cũng cần phải tiếp cận vấn đề theo sáu, tám hay mười cách khác nhau. Tuy vậy, cũng sai lầm khi cho rằng chỉ cần một cách tiếp cận vấn đề. Bất kỳ chủ đề có ý nghĩa nào cũng có thể được diễn đạt theo một số cách khác nhau; và khi hiểu vấn đề càng sâu thì chúng ta càng dễ dàng tiếp thu nó một cách thích hợp hơn. Ngoài ra, nếu có thể trình bày vấn đề theo nhiều cách, chúng ta đạt được hai kết qua quan trọng. Thứ nhất, có thể tiếp cận được nhiều học sinh hơn; có học sinh dễ tiếp thu qua các câu chuyện, có học sinh lại thích cách tiếp cận qua nghệ thuật và xã hội. Thứ hai, có thể chuyển tải cho học sinh biết rằng các học giả đã hình thành kiến thức không chỉ theo một cách.

Không có con đường trải hoa nào dẫn đến hiểu biết kiến thức. Nhưng cũng có thể học tập kiến thức dễ dàng nếu có các giáo viên giỏi giang nhất với sự hướng dẫn đáng tin cậy nhất. Điểm chính yếu ở đây là: Giáo dục kiến thức là một thử thách khó khăn. Sự thay đổi tư duy có được từ quá trình học tập rất sâu sắc; dù sự phản kháng mạnh mẽ và có mặt ở khắp nơi, chúng cũng khó gây tác động ngay cả trong những hoàn cảnh thuận lợi; và các nhà giáo dục mang lại những thay đổi đó đã tạo nên một lực lượng nhân sự quý báu. Điều tối quan trọng là có rất nhiều hình thức hiệu quả, và nếu người giáo viên biết sử dụng các hình thức khác nhau một cách linh hoạt giàu trí tưởng tượng thì sẽ dễ đạt được điểm quyết định thay đổi hơn.

Con đường mang lại thay đổi tư duy trong môi trường học vẫn chắc chắn nhất là khai thác hiệu quả các loại thông minh khác nhau. Tương tự, việc thay đổi tư duy của những người lớn đã rời xa trường học cũng vậy. Trong phần còn lại của chương này, chúng ta sẽ thấy phương thức tiếp cận vấn đề theo nhiều cách khác nhau là một công cụ đặc biệt hiệu quả trong số các đòn bẩy thay đổi tư duy. Chúng ta hãy bắt đầu với một vài trường hợp trong một tập đoàn rất cần sự thay đổi tư duy.