Đ

ÀI ĐÃ BÁO GIÓ MÙA ĐÔNG BẮC ngoài kia, nghĩa là mùa khô đã bắt đầu. Ngày vẫn nóng nhưng đêm thấy lạnh. Nước suối sau mấy cơn lũ tháng 10 bây giờ đã rút và trong xanh trở lại. Thời tiết này thích hợp để đi soi cá.

Cách sau nhà tiểu đội truyền đạt chỉ 50m là dãy rừng le mà chúng tôi hay vào đó lấy le khô đun bếp và bó lại làm đuốc soi. Thằng nào đi chặt le là cả một vấn đề. Đầu tiên, một hội chơi tiến lên ghi điểm được mở ra. Chơi tiến lên vô thưởng vô phạt nhưng rất dễ khích máu cay cú, huống hồ chơi phạt khổ sai vác củi. Trong hội, nhiều đứa mặt đỏ rừ thẳng cánh vỗ quân 2 chặt đè nhau, lệch bàn rát tay vì đập.

Hai thằng bét hội ôm hận vác dao vào rừng le sau khi trang bị kỹ từ đầu đến chân. Giày cao cổ nhét ống quần vào cẩn thận. Tay áo buông xuống vì trong đó rất nhiều muỗi và vắt. Thêm hai con dao quắm, kiểu dao của dân bạn, có cán dài sắc. Bữa đó tôi với thằng Hải cụt dính chấu, phải đi lấy củi do bị chúng nó quây. Gọi là Hải cụt vì nó bị mất một ngón chân cái do quả cối 120 ly chui đúng hầm chỉ huy trong trận cầu Prasaut. Không chết hồi đó, bây giờ vẫn đi vác củi được là quá may rồi.

Chúng tôi chặt rút le khô chí chát. Một con rắn ráo ngoẵng, nghe động quăng mình chạy rào rào trên vòm le. Những bụi le đan vào nhau, tạo thành những đường hầm hình ống tối tăm, phủ đầy lá le mục. Trong đó không một loài cây nào có thể mọc được vì thiếu ánh sáng. Rắn chàm quạp hay ẩn mình phục kích trong thảm mục này. Giống rắn quái da mốc thếch và béo một cách kỳ dị. Cái đầu bạnh hình tam giác, gắn lên một cái thân ngắn tũn trông rất bần tiện. Nó mà đợp trúng một cái thì xong.

Trong khi hai thằng đang phát một bụi le khô bỗng nghe tiếng rít eo éo. Dưới chân thằng Hải, một con rắn chưa từng thấy bị đè chặt đang gồng mình mổ côm cốp vào cổ giày. Thằng Hải tiện dao lia xuống một đường đứt đôi con rắn, nhảy vọt ra chỗ khác. Hai nửa thân mình màu đỏ chói loang đen loăng quăng quằn quại một lúc nữa mới chịu nằm im. Con rắn chỉ dài chừng 0.7m, thân lớn cỡ hơn ngón tay cái nhưng có màu đỏ và tiếng rít rất đặc biệt. Lần đầu tiên tôi mới thấy rắn biết kêu.

Chúng tôi vác le về qua cây xoài mút độc lập nằm giữa trảng. Hai thằng quẳng bó le dài đã bó kỹ xuống ngồi nghỉ hút thuốc rê. Ngửa mặt phà khói thuốc nhìn lên, tôi thấy rất nhiều cành nhỏ màu xanh đâm ra tua tủa. Những cành xanh uốn éo lạ lùng không có lá. Định hồn nhìn kỹ lại thì đó là đàn rắn lục đuôi đỏ. Những con rắn thân mình đuồn đuỗn, đu đưa đoạn đầu hệt như một cành xoài trong gió. Vô phúc cho con chim, con bọ nào mỏi cánh dừng chân trên những cành xanh chết chóc đó. Nhiều con rắn cuốn bện lấy nhau. Mỗi khi di chuyển trên cây, lũ rắn trượt vắt sang cành, không uốn khúc để lấy thế trông rất vô lý. Đàn rắn quần tụ có đến hàng chục con trông sởn da gà. Về nói chuyện lại, anh Ky bảo đấy là hội rắn, chúng nó tụ đàn để hớp sương luyện nọc. Đây là lần thứ hai tôi nhìn thấy rắn tụ đàn trên cây. Lần trước cũng trên cây xoài, ở ngay đầu nhà gác ghi đường sắt.

Cơm nước xong xuôi, một hội tiến lên nữa lại được tổ chức để xem thằng nào phải lãnh trách nhiệm vác đuốc soi cá. Hai thằng đi chặt le làm đuốc lúc chiều được miễn. Sau một hồi chan chát, đỏ mặt tía tai cãi cọ trong hội bài khổ sai tiếp theo, hai nạn nhân mới được xác định không kêu vào đâu được. Khuya muộn một chút thì lên đường. Đuốc le gánh qua vai, được châm cả hai đầu. Chúng tôi soi cá ở những đoạn suối trong đội hình đóng quân của tiểu đoàn, không dám đi xa. Thằng Vỹ vác đuốc đi trước. Kế đến là anh Nhương vác con dao. Anh Ky đi bên cạnh cầm nơm và tôi xách súng đi sau cùng. Nước trong vắt và lạnh riu riu luồn qua chân. Tránh những chỗ nước quẩn ra vì tại đó sâu, không nhìn thấy gì. Kiếm những bãi cát bồi, suối chảy nhẹ và cỏ xùm xoà phủ trùm mép nước là ăn chắc. Những con cá lóc đen bằng cườm tay nằm bất động theo chiều ngược suối, đuôi hơi ve vẩy. Sập nơm vào là ngon. Bọn cá măng mồm rộng vếch ngược, láng nháng đảo qua đảo lại như say ngắm lửa. Bọn này phải dùng dao khử. Có nhát dao lia ngọt quá tay đứt đôi thân cá. Những loại cá đuôi vàng cỡ ba ngón tay lọt khe nơm thì khó bắt.

Đêm mùa khô hôm nào cực lạnh thì không cần nơm với dao. Khe khẽ lùa hai bàn tay vào những đám cỏ xòa rậm mép nước, rờ đi rờ lại, nhẹ nhàng sờ cá như gỡ mìn. Cá bị cóng ngủ rất sâu, chạm tay vào cũng không phản ứng. Hai tay phải khéo để lựa thế, quan trọng nhất phải chụp được cái đầu cá. Con cá giãy, giật nhẹ trong lòng bàn tay rồi chịu phép. Hết nửa bó đuốc le là giỏ cá đã gần đầy.

Giờ thì đi về, đi cho nhanh. Tàn đuốc soi đường rơi xuống cỏ thu hút rắn đuổi theo phía sau. Thành ngữ bảo theo đóm ăn tàn là để chỉ bọn rắn này. Tàn đuốc mới rơi còn than nóng. Rắn độc mắt kém, nhưng bù lại nó có một cơ quan tầm nhiệt nằm ngay dưới hốc mắt. Cơ quan này hết sức nhạy cảm với bất kỳ nguồn nhiệt hồng ngoại nào. Thấy tàn đuốc rơi, bọn nó tưởng là một con mồi máu nóng nên lặng lẽ trườn theo đớp. Tôi đã đọc được điều này ở đâu đó trong sách chứ chưa thấy bất cứ con rắn nào đuổi theo ăn tàn lửa cả. Nhưng dẫu sao với một kẻ sợ rắn theo đóm ăn tàn tốt nhất hãy rảo chân lên.