C
HÚNG TÔI NGỒI TRÊN NÓC TÀU HOẢ từ ga Pursat đến ga Bamnak, trần mũ ra dưới nắng sáng mùa khô hơi lạnh.
Sung sướng làm sao khi từ nơi thâm sơn cùng cốc biên giới Thái Lan trở về với thế giới văn minh có nhà xây ngói đỏ, có vỉa hè, đường sắt. Được ngửi thấy mùi khói rơm un muỗi cho bò, mùi cá thối, mùi đường thốt nốt cháy, mùi hắc ín trên những thanh tà vẹt. Trạng thái hưng phấn tràn ngập. Rừng khộp buông lá phơi cành sáng trưng dưới nắng, mở bát ngát màu vàng tưng bừng giàu sắc độ. Cỏ gianh trên núi, chân rừng cũng úa vàng, trải nền dưới trời khô manh chiếu sạch mênh mông. Một biến đổi theo mùa nhanh chóng đến lạ kỳ. Thinh không vụt cao xanh hun hút, thẫm sâu ngợp đến chóng mặt. Sắp về đến cứ. Trời ơi sung sướng làm sao!
Xuống sân ga trung đoàn mới khoảng 10h sáng. Tạt vào Đại đội 20 gọi nhờ điện thoại cho tiểu đoàn báo quân tải gạo đã về. Qua nhà dân lấy can rượu, chúng tôi lập tức lên đường về ngay. Cả đường đất cũng vàng cát mịn dưới đế dép. Đường hậu phương không có mìn, vô tư mà sục bước. Tụi quân nhu đi lĩnh hàng tết ngoài trung đoàn bộ cũng nhập bọn. Heo tết gửi từ nước sang, gầy rộc rít ong óc trên mấy chiếc xe bò nhờ dân chở. Có cả những con đã chết đuồn đuỗn. Mõ bò rền lốc khốc và can rượu than óc ách trên lưng. Thằng nỡm đen cháy đánh bò nháy mắt bảo đưa can rượu lên xe cho khỏi nặng. Nó nhe răng cười trắng loà, phè ra một hơi thuốc rê khét đậm. Tối nay là sướng ngập chân răng. Lòng sốt ruột giục chân bước như cuồng mà vẫn thấy chậm.
Suối cứ tiểu đoàn nước rút cạn trong leo lẻo, nhìn biết mát lạnh. Sỏi cuội vàng đáy suối rung rinh soi mắt. Cả tháng trời nay chúng tôi không được tắm thỏa thuê. Tôi lội ào xuống vã nước lên khuôn mặt nhoè bụi. Lính tiểu đoàn bộ tràn xuống lội rồn rột, vục nước lên đầu thoả đã. Nước lạnh trào đến thắt lưng, luồn tới đâu biết tới đó. Cát tuột mịn màng, trôi đi dưới gan bàn chân như cù nghịch. Những tàu cải xanh bên bờ trung đội nhấp nháy, nhìn muốn nuốt nước miếng sau một tháng nhai rau môn thục ngứa cào họng. Anh Nhương với thằng Hải cụt ở nhà trông cứ, lục xục trên bờ đang cắt tàu cải, gào vóng xuống bảo: “Đưa tao can rượu rồi nhanh nhanh về ăn cơm. Đi nắng dầm nước lâu chết mẹ hết chúng mày bây giờ”.
Đường đi lối lại khô ráo. Nắng đầu mùa khô chói nhưng không gắt. Không khí nhẹ bổng nhưng đến đêm lại lạnh. Kể cả ban trưa, lội xuống suối thấy nước lạnh nổi da gà. Luống cải xanh đong đưa vài cụm hoa vàng, vẫy lật đáy lá trong gió chướng. Cái thứ gió rỉ rả âm thầm luồn qua vách lán hở, chạm lạnh vào hồn luôn gọi tên một cành mai, một câu vọng cổ sâu lắng buổi chiều Ba mươi.
Chúng tôi làm vệ sinh doanh trại chuẩn bị đón Xuân. Mấy đống cỏ con con tối qua đốt đã lan qua trảng vào rừng. Được gió khô tiếp sức, lửa dựng lên thành một đám cháy lớn. Cháy các bụi gai, bụi cỏ dưới chân rừng. Cháy leo trên những thân cây có dầu. Những cây chết khô từ trước, đường kính mấy người ôm bị lửa liếm om phần gốc, bốc dần lên đến ngọn rồi từ từ ngã xuống, tung lên trời một đám mây tàn đỏ khé. Tàn lửa cuộn tung trời, bay trên đỉnh rừng theo hướng gió như bờm một con ngựa bất kham. Lửa chạy ù ù về triền núi U răng Kh’vai. Thân le khô nổ lốp bốp như súng liên thanh dọc theo con suối. Lửa trèo đến lưng chừng núi thành một dải đỏ rực, bốc mỗi lúc một cao. Cháy lớn lắm, phạm vi đến cả chục cây số vuông. Ban ngày mặt trời rung rung mờ ảo trong đám khói và không khí nóng, tối sầm như đang nhật thực. Ban đêm lửa núi soi sáng rõ như ban ngày, nhìn tỏ mặt người. Thỉnh thoảng vẫn nghe tiếng mìn nổ ùng oàng trong núi do bị lửa nung.
Thằng Quan thui thủi lặn lội khoác súng mò rừng, chặt tha về một cành mai chi chit nụ. Mồ hôi mồ kê nhễ nhại, và trong khoé mắt nó, thoáng cả những ngấn nước. Tết đầu tiên xa nhà ai mà chẳng thế. Chúng tôi cắm nó vào cái ống đạn DK.82, buộc néo các góc cho khỏi lật. Đến nửa chiều, tất cả mọi việc đã chuẩn bị xong. Hết việc, thằng nào thằng nấy tự nhiên thuỗn mặt ra nhìn nhau. Không khí chùng xuống. Anh Nhương hắng giọng, hết đi ra lại đi vào rồi đuổi chúng nó ra suối tắm. Tôi ngồi cời đốt nốt những đống cỏ anh em rẫy vun vào lúc ban sáng. Cỏ khô đượm lửa cháy rừng rực. Khói mịt mờ trong chiều tắt nắng, toả mùi thơm ngòn ngọt. Một đàn chim én lao đến, bay lên lộn xuống đớp những con bọ bay lên loạn xạ trong đám cháy.
Trầm ngâm ngắm lửa, phút nhớ nao lòng những buổi chiều Ba mươi lạnh hắt phố phường. Không hiểu sao tôi thích dạo phố một mình trong buổi chiều cuối năm ấy. Khi mọi nhà đã quây quần bên mâm cơm cúng ông bà. Con đường trở nên vắng vẻ, vài người đang vội đạp xe về. Không gian thoảng mùi hương trầm, mùi khói pháo bọn trẻ con đốt lẻ đì đẹt đâu đó. Hàng phố mái cũ nâu già trĩu xuống ngẫm nghĩ trong mưa bụi, để rồi chút nữa bùng lên rền rền tiếng pháo giao thừa. Tôi cũng đi tắm tất niên, để mình khỏi quên mất mình. Mùa xuân vô tư chẳng thể bỏ quên một ai, bỏ quên hy vọng trở về.
