Đang xuân đấy mà tiết trời như thể đã sang hạ. Có lẽ do mùa mưa sắp đến rồi.

Dạo này cuộc sống của em có thay đổi gì không?

Chắc em chưa thể nhìn ra được thời thế, nhưng từng khắc mọi sự vật đều đổi thay, theo xu hướng, chuyện tìm việc giờ cũng đổi khác so với vài năm trước đây. Vài năm trước, tỉ lệ sinh viên tốt nghiệp nhận được việc thấp kỷ lục đã trở thành vấn đề nhức nhối, nhưng vài năm trước đó nữa một sinh viên có thể nhận được giấy mời làm việc từ năm, sáu công ty cùng lúc, cuộc cạnh tranh giành nhân lực đã vô cùng khốc liệt. Từ giờ, dựa theo nhiều yếu tố, thời thế cũng đang thay đổi còn gì.

Hiện tại, tình hình tìm việc cũng dễ dàng hơn nhiều so với vài năm trước. Theo nội dung lá thư em gửi, tôi có thể ngẫm ra điều ấy. Dẫu tình hình có thế nào, đối với tương lai của Ryouta, tìm được vị trí có ý nghĩa nhất vẫn là điều tốt. Tôi sẽ giúp em.

Xem nào, em đang có khả năng nhận được thư mời đến làm việc từ một doanh nghiệp lớn đến mức chỉ nghe tên thôi cũng khiến các bạn sinh viên đang tìm việc khác thấy ghen tị đúng không. Đầu tiên, tôi xin có lời chúc mừng cho em. Dẫu kết quả có ra sao, những kinh nghiệm của em trong quá trình tìm việc trước giờ chắc chắn sẽ trở thành điều cần thiết đối với cuộc đời em.

F/B: E.b.o.o.k/ngôn/tình/miễn/phí

Đối với người đang có khả năng sẽ nhận được giấy mời từ một công ty lớn như em, có vẻ đây sẽ là gáo nước lạnh tạt vào tâm lý, nhưng đây có thể là một điều tuyệt vời cần thiết đối với cuộc đời em nên hôm nay tôi sẽ thử giới thiệu đến em xem sao.

Dẫu có qua mười năm nữa thì điều đó cũng vẫn đủ sức tạo nên thay đổi lớn trên thế giới.

Trào lưu của thế giới, những nhu cầu thiết yếu và sở thích của con người cũng vậy cả thôi.

Mười năm trước, em có biết thứ gì là trào lưu của thế giới không?

Máy nhắn tin đó.

Mục tiêu chú trọng của nó là học sinh cấp ba, thế hệ trẻ lần đầu tiên được chạm vào một loại hình truyền tin cầm tay đã cho thấy một bước tiến không thể tin nổi. Đương nhiên sinh ra trào lưu cần có sự tồn tại của công ty phát triển ra chúng. Hẳn là công ty đã phát triển nên máy nhắn tin phải thu về được nguồn lợi nhuận khổng lồ. Một thời đại còn chưa biết đến mail là gì bỗng xuất hiện sản phẩm có thể truyền đạt tình cảm của mình tới đối phương sẽ được lòng nhiều người. Làm thế nào để truyền đạt tấm lòng mình đến đối phương thông qua vài con số, em có thể không tưởng tượng ra được. “0833” đọc là “chúc ngủ ngon”, bây giờ nghĩ lại thật khiến ta rưng rưng nước mắt.

Nếu không được giải thích, ai mà hiểu được ý nghĩa của chúng ra sao, mọi chuyện thế là coi như chấm dứt. Thế giới hiện giờ làm gì còn ai dùng đến máy nhắn tin nữa chứ. Đồng nghĩa với việc, một sản phẩm từng càn quét thế giới mười năm trước đây giờ đã không còn tồn tại.

Còn tồi tệ hơn, ở những thế hệ trước, những sinh viên ưu tú phải đặt mục tiêu vào những ngành nghề có tính cạnh tranh cao. Những doanh nghiệp tài chính như ngân hàng hay công ty chứng khoán. Vào thời ấy giờ, bất cứ ai vào được ngân hàng hay công ty chứng khoán, tương lai họ coi như được đảm bảo. Ai có thể nghi ngờ những công việc bảo đảm trọn đời như thế, cũng chẳng ai dám nghĩ nghề tài chính lại có lúc mất đi sức sống. Nhưng, mọi chuyện lại diễn ra đúng như thế. Vào thời điểm thế giới gọi là “kinh tế bong bóng”[1].

[1] Là hiện tượng chỉ tình trạng thị trường bị lũng đoạn, hiện tượng đầu cơ tràn lan khiến giá hàng hóa hoặc tài sản giao dịch tăng đột biến đến một mức giá không tưởng được hoặc thiếu đi tính bền vững.

Hậu quả là, những công ty được cho là tuyệt đối an toàn lũ lượt theo nhau phá sản. Đương nhiên, các doanh nghiệp vừa và nhỏ cũng phá sản theo là sự thật không chối cãi được.

Những điều giống như vậy lặp đi lặp lại trong lịch sử.

Những sinh viên ưu tú khi đi tìm việc, họ ở vị thế có thể tuyển dụng vào những doanh nghiệp có triển vọng nhất thời bấy giờ. Và cũng như thể biểu tượng cho thời đại, họ tuyển vào những công ty hoành tráng nhất bấy giờ. Nhưng mười năm sau, thế giới đã thay đổi rất nhiều. Từ khi ta vào một công ty đến khi về hưu cũng phải đến bốn mươi năm. Không có gì đảm bảo công ty hay ngành nghề được cho là ổn định hiện giờ sẽ vẫn như vậy sau bốn mươi năm. Thật ra, mọi doanh nghiệp nếu không vượt qua được giông tố thì không thể tồn tại được.

Hiện tại, những doanh nghiệp lớn cũng phải vượt qua được những phong ba lớn tưởng chừng như không thể thì mới tồn tại được trong thế giới này. Và từ giờ trở đi, họ còn có thể chèo chống tiếp nữa hay không, ta không thể nói trước được khi chúng còn chưa xảy ra.

Nếu ta không cân nhắc cả những yếu tố đó, làm một thanh niên mù quáng tuyển vào một công ty chỉ vì chính sách hay danh tiếng của công ty đó là không ổn. Rồi sẽ có ngày “đáng ra không thể có” ấy đến.

Có thể công ty sẽ phá sản, có thể công ty sẽ tái cơ cấu và thải loại bớt công nhân viên. Nếu xảy ra điều đó, tùy thuộc vào việc thay đổi chủ, công ty sẽ tụt dốc đến mức nào cũng không rõ. Dẫu không thê thảm đến mức đó, mỗi một lần công ty phải vượt qua những lao đao, nhân viên làm cho công ty ấy cũng phải vượt qua điều tương tự.

Mong đợi suốt bốn mươi năm làm việc tại một công ty một cách thuận buồm xuôi gió không xảy ra bất cứ vấn đề gì, tôi nghĩ em hiểu, đó mới là điều phi thực tế.

Đến khi có chuyện bất thường xảy ra, em mới nghĩ ra rằng “à, công ty của mình không ổn định” thì đã muộn rồi.

Nếu nói ra như thế này, có thể em sẽ nghĩ, “Biết được công ty có ổn định hay không, người làm việc ở đó phải rõ chứ” hay, “Nếu công ty gặp chuyện thì tôi bỏ việc là xong”.

Thật sự là nếu ta cứ nghĩ đơn giản mà được những điều đó thì quá tốt, nhưng phần lớn mọi người lại không thể nhận ra điều đó nếu không được chỉ dẫn. Và thế là, đến lúc đó, em đã chẳng thể nghỉ việc ở công ty mình nữa rồi. Em có hiểu lý do vì sao không?

Thật sự, hầu hết các công ty Nhật Bản, dẫu thái độ của em có thế nào, sau vài năm làm việc, mức lương cũng không có thay đổi gì nhiều.

Ví dụ, trong năm đầu tiên em vào làm việc cho một doanh nghiệp, em làm việc chăm chỉ hơn tất thảy những người vào cùng đợt khác, vẫn làm việc vào cái giờ đáng ra em đã ở nhà. Sau một năm, mức lương của em sẽ ra sao?

Thanh niên đa phần sẽ nghĩ là, “Nếu mình hơn được những người vào cùng kỳ, thì dẫu không nói gì cũng phải có khoảng cách nào đó chứ”.

Đáng tiếc là, thực tế phần lớn là sai. Vẫn cùng một mức đó thôi.

Dẫu em có bỏ cả thời gian ngủ dồn sức làm việc cống hiến cho công ty, em cũng chỉ nhận cùng một mức lương với những kẻ chính mắt em thấy ngơi tay, bảo là ra ngoài kiểm tra nhưng thực ra trốn trong ô tô ngủ, khuất mắt trông coi là liền nói xấu cấp trên. Nhiều người nghĩ rằng mức lương cho thấy “mức đánh giá năng lực bản thân”, nhưng sau vài năm liên tục như thế, em bắt đầu có suy nghĩ “bản thân mình cũng ngơi tay thì hơn...”.

Từ chính bản thân mình rút ra thì thấy, nếu đã nhận về cùng mức lương thì cứ thảnh thơi có phải hơn không. Nhưng nếu cứ sống theo cách ấy, một bản thân tận tâm và đầy sức sống sẽ mất đi. kết quả là, tài lực công ty đang có, hay những người đang cố gắng làm việc khác, họ sẽ không thể nào quên được rằng ta ngơi tay nhưng vẫn nhận được cùng một mức lương như thế.

Tóm lại, nếu để mọi sự thành ra thế, khi lớn tiếng cho rằng hưởng lương là quyền lợi của mỗi người, ta không thể thay đổi được sự thật là ta đang sống dựa vào kẻ khác. Điều phiền hà là chính ta còn không nhận ra được điều đó nữa. Ta cứ sống theo cách đó và coi lương lậu là một loại quyền lợi hiển nhiên. Cũng do những người bạn bè, người ta quen biết như thế có quá nhiều.

Trong những thời điểm bình yên, ta có thể sống được theo kiểu đó nhưng một khi công ty bị một cơn phong ba lớn cuốn đi, tồn tại được sẽ không phải là những nhân viên kiểu đó. Em có làm việc theo kiểu gì cũng sẽ nhận được cùng mức lương như thế, gắng từng chút một để làm việc thật có vẻ ngu ngốc. Với suy nghĩ đó, mọi người cạnh tranh với nhau để cố gắng tìm ra được công việc tốn ít sức lao động mà có thể nhận được nhiều quyền lợi ngay từ đầu, nhưng chắc chắn vẫn sẽ có một người. Một người luôn tiếp tục cố gắng không một lời ca thán.

Dẫu có bị những kẻ khác nói là “Cứ cần cù làm việc thế có khác gì kẻ ngốc. Phải cho mình thư thả chứ”, nhưng không để tâm đến vấn đề phân chia đều hay không chỉ đơn giản là muốn sống cống hiến hết mình thôi.

Khi cần giúp đỡ ta có thể nhớ tới người như thế, trong khi những kẻ khác lần đầu tiên hiểu được rằng “A, không an toàn chút nào” trong biến cố.

Khởi đầu, chẳng có ai mang ý định thích ngơi tay lúc nào thì ngơi cả, nhưng sau bao nhiêu năm, họ bắt đầu nghĩ những nỗ lực của mình chẳng được đếm xỉa tới, để rồi họ nghĩ rằng mình là phía chịu tổn thất.

Tôi thì không cho đó là tổn thất.

Làm thế chẳng phải tốt sao. Thường ngày, em cố gắng cả phần những người khác. Em trở thành người sản xuất ra lương cho những kẻ khác. Em cho đấy là công việc em thực sự muốn cống hiến. Thật ra những người đứng trên kẻ khác, hay những người ta gọi là sếp nếu không có năng lực làm được đến thế thì cũng chẳng trụ lại được. Nếu không thể là người sếp làm hết phần của nhân viên rồi đem tiền lương phân phát cho nhân viên thì vô dụng. Vậy nên, tuy hệ thống lương bổng này có vẻ bất công theo một mặt nào đó, tôi cho rằng nó vẫn có ý nghĩa riêng.

Dẫu là một doanh nghiệp có hàng trăm nhân viên cùng vào một đợt, chiếc ghế hàng đầu cũng chỉ có một. Chưa kể, cái ghế đó nào có thay người hàng năm phải trải qua bao nhiêu năm mới có một lần thay người mà thôi. Đầu tiên, người có khả năng nắm được cái ghế đó phải là người có thể làm việc được cả phần còn thiếu sót của đồng nghiệp, đồng thời không phải dạng tự khoe khoang thành tích của mình.

Vậy nên, sau khi vào được công ty rồi, người vật vã làm việc vì đại cục, hay người cứ thảnh thơi làm việc chỉ nghĩ đến quyền lợi của riêng mình, sau bao nhiêu năm mức lương cũng tăng đều như nhau như vậy họ sẽ tìm được ai phù hợp để làm sếp, đó là một bài kiểm tra thực sự rất hay ho.

“Hãy dùng sự cố gắng thường ngày của bản thân mình để sản xuất ra lương cho những kẻ khác.”

Đúng là bất công đấy, nhưng tôi thấy đó cũng là một cách sống thật tài tình làm sao. Một khi có chuyện gì xảy ra thì sự cố gắng đó sẽ được công nhận, sau khi người đó vượt qua phong ba bão táp, họ sẽ trở thành sự tồn tại được công nhận. Tôi nghĩ thế đã đủ làm phần thưởng rồi. Sau khi tìm được việc, em cũng sẽ đối mặt với tình hình này, nên trước đó, nếu em có thể có cùng cảm nhận như tôi thì vui quá.

Nếu em trở thành một nhân viên như thế, công ty nhất định sẽ trân trọng em. Dẫu công ty có mất đi, những công ty khác cũng sẽ không bỏ mặc em được.

Những người dễ bị “lọt lưới” khi rơi vào hiểm cảnh, thường có một điểm chung.

Điểm đó không phải là năng lực của chính họ, là do họ chỉ toàn dựa hơi “năng lực của người khác” để có thể sống được. Những chuyện như công ty lớn hay sự cố gắng của kẻ khác, không đơn giản chỉ là bản thân xây dựng cuộc đời của chính mình mà chính là bản thân đang dựa dẫm vào năng lực từ kẻ khác.

Lại có những người bất kể công ty lớn hay nhỏ, trong bất cứ hoàn cảnh nào đều có thể thành công.

Đó là những người có thể mở đường cho bản thân, dẫu bị đặt vào môi trường nào.

Họ không thể để cho kẻ khác che chở cho mình, họ cố gắng hết sức làm điều bản thân có thể.

Họ không nhìn lại những thứ bản thân sẽ được nhận để quyết định điều mình sẽ làm, họ là người luôn sống hết mình qua từng ngày từng ngày một không màng tới phần thưởng họ sẽ nhận được.

Em có thể làm việc ở một doanh nghiệp lớn, hay một doanh nghiệp nhỏ cũng được, điều quan trọng là em có giữ được sự kiên cường qua từng ngày để tạo dựng cuộc đời riêng cho mình hay không. Mà không, càng làm ở công ty lớn, tâm lý này càng dễ phai màu nên em phải ghi nhớ kĩ trong tim.

“Trời sẽ giúp ai tự giúp mình.”

Thế giới lúc nào cũng vậy thôi.

Dẫu giờ em có vẻ sẽ nhận được giấy mời làm việc của một doanh nghiệp lớn, cũng đừng quên câu này nhé.

Từ Quán chủ cả lo