Hai ba năm nay tôi thường cân nhắc một vấn đề: Giấu bệnh ngại chữa, rốt cuộc có tốt hay không? Tôi trả lời: không tốt. Thế nhưng sẽ có người không đổng ý với tôi. Họ cho rằng: anh có bệnh không nói ra chẳng ai biết đâu, thể trạng anh vốn rất tốt, có thể không cần chữa cũng khỏi, bệnh lớn sẽ thành nhỏ, bệnh nhỏ sẽ thành không bệnh.
Loại người này mà ốm đau thì làm thế nào? Chẳng lẽ họ không tìm thầy thuốc, không uống thuốc? Trước đây, tôi rất thật thà, hiện nay đầu óc tôi tương đối linh hoạt hơn một chút. Mặc dù có người bảo tôi thụt lùi, văn viết ra "văn phạm không lưu loát”, thế nhưng tôi nhìn người, nhìn, việc lại sâu hơn một chút, thấu đáo hơn một chút, không dễ bị mắc lừa.
Cuối tháng 9 năm ngoái tôi có viết một bài "Tuỳ tưởng" về tên bợm non. Lúc bấy giờ, tên bợm non đã bị bắt, kịch nói đang diễn, mọi người phát biểu nhiều ý kiến khác nhau. Có người ra mặt trách vở kịch đồng tình với tên bợm non, giải thoát cho nó, cho rằng loại tác phẩm này khuyến khích hành vi phạm tội cho lớp thanh niên, hiệu quả xã hội không tốt v.v... và v.v... Cứ theo như họ thì không để cho vở kịch được diễn, không cho phép đăng báo, đừng vạch áo để cho người xem lưng. Tôi chưa được xem kịch, nhưng tôi có được xem kịch bản. Tôi không những đồng tình tên bợm non, mà cũng đồng tình cả với người bị lừa. Tôi cho rằng chỗ đáng chê trách là lề thói xã hội của chúng ta. Kịch nói tuy chưa thành thực, có thiếu sót, như "hoạt cảnh". Thế nhưng nó đã đánh vào thói xấu, phê phán tư tưởng đặc quyền, như một gáo nước lạnh dội lên cái đầu phát nóng, phát mụ của mọi người. Việc công diễn nó ra sẽ gây nên tác dụng tốt. Tên của kịch bản là: "nếu như tôi là... thật", cách nhìn nhận của tôi luôn luôn là thế này: tôi chưa bao giờ che giấu quan điểm của tôi. Khi tham gia Đại hội đại biểu Văn nghệ Toàn quốc lần thứ tư ở Bắc Kinh, tôi từng đề xuất với các đồng chí lãnh đạo, yêu cầu: Hãy để vở kịch này được diễn! Trong thời gian họp, vở kịch này được diễn mấy đêm, có một lần, trên xe con, tôi đã chuyện phiếm với đồng chí lái xe, anh bỗng nói rằng xem vở kịch này, anh thấy hay, có thể diễn tiếp.
Vở kịch tên bợm non, không hiểu đã diễn bao nhiêu đêm, tôi cũng không nhớ rõ. Tôi chỉ biết rằng sau này ở Bắc Kinh đã triệu tập một cuộc hội thảo có cả tác giả tham gia, để bàn về thiếu sót của vở kịch này. Lại nghe nói tác giả vở kịch lại viết thêm một vở kịch được người xem nhiệt liệt hoan nghênh, về sau không nghe thấy người nói về chuyện tên bợm non nữa. "Nếu như tôi là... thật" cũng bị người ta quên hẳn, mãi đến lúc tên bợm non lại ra mặt hoạt động.
Trong tờ "Giải phóng nhật báo" Thượng Hải số ra ngày 23-9 năm nay đã đăng một mẩu tin thế này: "Lại một tên bợm non lừa cho một số lãnh đạo chạy theo sau". Đương nhiên không phải tên bợm non họ Trương, tên họ Trương đã bị kết án rồi. Tên này họ Ngô, mạo nhận là "cháu một đồng chí lãnh đạo Thành uỷ", lại còn tự xưng là Trưởng phòng của Sở Du lịch thành phố Cáp Nhĩ Tân "mua chui được một số lớn thuốc lá thơm chuẩn bị đem bán ra tỉnh ngoài". Khi sự việc bại lộ, cái đuôi cáo đã bị tóm chặt rồi, tên bợm non họ Ngô còn nói: "Trong xã hội ngày nay, tư tưởng đặc quyền thịnh hành, nếu tôi không lấy những người ấy ra làm chiêu bài, thì họ không đời nào bán cho tôi nhiều thuốc lá thơm cao cấp thế này...".
Tên bợm non bị bắt nhưng chưa chắc nó đã chịu thua. Tôi nghĩ nó còn ma lanh hơn chúng ta. Khi chúng ta còn quẩn quanh trong những chuyện "sĩ diện", sự "xem lưng", sợ "vết thương" v.v... nó đã nhìn ra cái gì bản chất. Không viết, không diễn thì không thể giải quyết được vấn đề.
Có người hỏi tôi, đằng sau chữ "bợm" thêm chữ "non" có phải có ý thu nhỏ tội của nó lại, để giải thoát cho nó không. Tôi nói: "Tuyệt nhiên không phải thế". Bợm thì có chia ra bợm già bợm non, tên họ Trương, họ Ngô... chúng chỉ là những tên bợm non. Bợm già đúng là có, hơn nữa còn có nhiều. Cái bọn bợm già tạo thần chiêu quỉ, gây nên án oan, báo khống sản lượng, ép chết người v.v... và v.v... sẽ không nhởn nhơ mãi được ở ngoài pháp luật. Mọi người đang trông đợi tin tức, tùy tội mà tuyên án, tôi cũng không ngoài số đó.
Ngày 9 tháng 10.
