Tháng 10 trôi qua nhanh như một cơn gió. Một trong những người phục vụ ở quầy rượu quán bar Molly phải nghỉ việc vì người chồng đã có lần bắt gặp cô ta tán tỉnh những gã đàn ông trong quán vì tiền tip. Molly đã yêu cầu tôi đảm đương luôn vị trí đó cho đến khi cô ấy tìm được người thay thế. Tôi không thể chối từ vì tôi cần phải tiết kiệm đủ số tiền 3.000 đô la bù lại chi phí bảo lãnh của mẹ. Vì vậy, hầu hết cả buổi tối trong tháng từ thứ ba đến thứ năm tôi làm việc tại vị trí quầy bar, còn các tối cuối tuần tôi làm việc ở lối vào. Nhưng điều quan trọng hơn cả là tôi có bài kiểm tra giữa kỳ cho hai môn Kinh tế học và Xã hội học.

Tôi đã bị sa vào thói quen chỉ đọc những dòng được in đậm trong sách giáo khoa - những cuốn sách cũ của những người đi trước, và hy vọng rằng sẽ có đủ thời gian chuẩn bị cho bài kiểm tra.

Tôi tìm thấy một tài liệu trong tập tài liệu tuyên án của Carl Iverson mà tôi cho rằng nó là “của trời cho”. Đó là một bảng tóm tắt kĩ lưỡng về cuộc đời của Carl Iverson từ khi lớn lên ở South St.Paul, bao gồm tất cả các thông tin về gia đình, những tội lỗi nhỏ nhặt, sở thích, và quá trình học tập của ông ta. Bản tóm tắt này còn chạm tới một khoảng thời gian ngắn ngủi khi ông ta thực hiện nghĩa vụ quân sự, bản báo cáo đề cập rằng Carl đã được xuất ngũ sau khi tham gia phục vụ cuộc chiến tranh Việt Nam, và đã được trao hai huân chương Purple Heart[1] và một huân chương Silver Star[2]. Tôi tự làm một bản ghi chép đi sâu hơn về quá trình phục vụ trong quân đội của Carl. Tôi đến thăm Carl hai lần trong tháng 10, chỉ ngay trước khi đến hạn nộp chương mở đầu và phần khung nội dung chính. Tôi xoay xở để cố hoàn thiện chương đầu tiên bằng những thông tin thu thập được từ các bản báo cáo với những chi tiết từ bản ghi chép của mình - thêm thắt quyền được sáng tạo có đôi chút tùy tiện của riêng tôi.

Sau khi nộp bài tiểu luận cho giáo viên hướng dẫn, tôi cũng không quay trở lại Hillview cho đến sau ngày lễ Halloween, một kỳ nghỉ mà tôi chẳng còn mấy mặn mà từ lâu. Tôi hóa trang như một kẻ phá phách và hư hỏng vào ngày lễ Halloween, như cái cách mà tôi đã làm trong vòng bao năm qua kể từ khi tôi bước sang tuổi mười tám, và làm việc tại lối vào của quán bar Molly. Tôi đã có một lần nổi xung lên, khi một người hóa trang thành Superman đưa tay sàm sỡ bộ mông của Raggedy Ann - nếu trong trường hợp Raggedy Ann vẫn còn là một vũ nữ thoát y, thì chuyện đó chẳng có vấn đề gì - làm cho anh chàng bạn trai của cô nàng, Raggedy Andy, đánh gã đàn ông này và khiến gã phải nằm đo ván. Tôi xô Raggedy Andy ra khỏi cửa. Còn Raggedy Ann theo ngay sau chúng tôi, nở một nụ cười rụt rè khi cô ấy đi qua, như thể cuộc đánh lộn này đã nằm trong kế hoạch có sẵn của cô nàng, một sự công nhận rằng cô nàng mong đợi điều này xảy ra khi cô ả nhét thân hình “phì nhiêu” và có phần xôi thịt của mình vào bộ đồ nhỏ xíu và kệch cỡm kia. Tôi ghét Halloween.

Thời tiết lạnh kéo đến một cách ồ ạt vào những ngày đầu tiên của tháng 11, ngày tôi trở lại Hillview. Nhiệt độ hầu như không có nơi nào vượt quá 30 độ (F), lá rụng xuống thành đụn trên những khúc quanh của các tòa nhà và xung quanh những thùng đựng rác, nơi những cơn gió thổi tung chúng thành những xoáy tròn luẩn quẩn. Tôi gọi điện tới đó vào buổi sáng để chắc chắn rằng Carl có thể sẵn sàng cho cuộc ghé thăm của tôi, chứ không phải để hỏi dò xem căn bệnh ung thư của ông ấy phát triển ra sao. Tôi thấy Carl vẫn ngồi ở vị trí thường ngày của mình, nhìn chăm chú ra ngoài cửa sổ. Vắt ngang trên đùi ông ấy là một chiếc chăn len phủ giường, chân đi tất len dày và dép bông đi trong nhà, thân hình mỏng manh của ông ấy khoác một chiếc áo choàng màu xanh thắt đai quanh hông. Ông ấy đã mong chờ tôi đến và yêu cầu một trong những y tá chuyển một chiếc ghế êm ái đặt ngay bên cạnh chiếc xe lăn ông đang ngồi. Theo phản xạ, hoặc có thể gọi đó là thói quen, tôi bắt tay ông ấy và ngồi xuống, những ngón tay gầy gò, lạnh ngắt và mềm nhũn như rong biển chết của ông ấy trượt khỏi tay tôi.

“Tôi nghĩ là cậu đã quên tôi,” ông ấy lên tiếng. “Học kỳ này cháu rất bận,” tôi trả lời, lấy ra một chiếc máy thu âm từ trong túi. “Ông không thấy phiền nếu cháu sử dụng cái này chứ? Cái này sẽ dễ dàng hơn là việc ngồi viết lại những gì ông đang nói.”

“Đấy là việc của cậu. Tôi chỉ đang giết thời gian của mình thôi.” Ông ấy cười khùng khục trước giá treo cổ hài hước của mình.

Tôi bật chiếc máy ghi âm lên và hỏi Carl về cuộc nói chuyện lần trước chúng tôi đang dừng lại ở đâu. Trong khi Carl kể về những câu chuyện của mình, tôi tự cảm thấy mình đang tách rời chúng thành những thông tin rời rạc, trải chúng ra xung quanh như những mảnh ghép trong một trò chơi xếp hình và đặt chúng trên bàn. Rồi sau đó, tôi đã cố lắp ráp các mảnh ghép ấy lại với nhau theo cái cách mà sẽ giải thích tường tận từ những ngày một “con quái vật” được sinh ra cho đến hết cuộc đời của nó. Thời thơ ấu của người đàn ông này đã xảy ra những chuyện gì, thời niên thiếu của ông ấy ra sao, để rồi một hạt mầm được ươm xuống đất lớn lên, và phát triển đến một ngày nó lại trở thành một kẻ giết người tên Carl? Đây liệu có phải là một ẩn số?

Một biến cố gì đó chắc hẳn đã xảy ra với Carl Iverson khiến ông ta trở nên khác biệt với phần còn lại của nhân loại, khác biệt với tôi. Ông ấy đã cho tôi một bài giảng về sự trung thực trong những ngày đầu tiên khi chúng tôi gặp nhau, và giờ đây, ông ấy lại đang kể cho tôi về những sự giáo dục hỗn độn của ông ấy, trong suốt thời gian khi những sự tiếp xúc đen tối, chẳng mấy tốt đẹp đã kéo thế giới của ông ấy vào một trục quay mà tất cả chúng ta đều không thể hiểu được. Tôi muốn mếu máo vì những thứ nhảm nhí này. Nhưng thay vào đó, tôi lại gật đầu, thôi thúc, và chăm chú lắng nghe khi ông ấy tô điểm cho cái thế giới hình vỏ trứng của mình một màu trắng tinh khiết.

Trong suốt quãng thời gian của canh giờ thứ hai chúng tôi nói chuyện với nhau, ông ấy đã nói với tôi rằng, “Và đó là quãng thời gian chính phủ Mỹ phái tôi đến Việt Nam”. Cuối cùng, tôi nghĩ, đây có lẽ là một sự kiện mà tôi có thể giải nghĩa được hai chữ “quái vật” trong người đàn ông này. Carl đã khá mệt sau suốt khoảng thời gian trò chuyện với tôi, vì vậy ông ấy đặt hai bàn tay lên đùi, rồi từ từ dựa vào lưng ghế, và nhắm mắt lại. Tôi nhìn thấy một vết sẹo trên cổ khi máu chảy qua động mạch cảnh của ông ấy.

“Đây có phải là vết sẹo mà việc tham dự cuộc chiến tranh xâm lược Việt Nam đã để lại cho ông không?” Tôi hỏi.

Ông ấy chạm vào vết sẹo dài trên cổ mình. “Không, tôi có nó khi ở trong tù. Đó là những kẻ bị biến thái nhân cách Aryan Brother[3] đã cố cắt cổ tôi.”

“Aryan Brother ư? Đó có phải là băng đảng của những người da trắng?”

“Chính là họ,” ông ấy trả lời.

“Cháu đã từng nghĩ là cùng sắc tộc sẽ bênh vực lẫn nhau khi ở trong tù chứ.”

“Không, khi cậu bị buộc tội quấy rối trẻ em - cái tội mà tôi đang gánh. Các băng nhóm khác nhau sẽ có những “trò chơi biến thái” đối với những người bị buộc tội đó trong chính chủng tộc của mình.”

“Trò chơi biến thái ư?”

“Những người bị buộc tội cưỡng hiếp hay lạm dụng tình dục là những thành phần nhơ bẩn nhất, cặn bã nhất trong đám rác rưởi của nhà tù. Nếu cậu chẳng may vác cái tội đó lên mình, cậu phải “gột rửa” được tội danh đó; Nếu cậu cần một hình xăm của giọt nước mắt, để chứng tỏ rằng mình rắn rỏi, thì cậu phải giết chết một kẻ mang tội danh tương tự khác; còn cậu muốn hình một con chó cái… có lẽ cậu sẽ được tặng cho cả một bức tranh lên người.”

Tôi rùng mình và cảm thấy co rúm người vì sự ghê rợn này nhưng vẫn cố giữ bình tĩnh để ông ấy không thấy sự thay đổi trong cảm xúc của tôi.

“Vào một ngày, khoảng ba tháng sau khi tôi đến Stillwater, tôi đang trên đường đi ăn tối. Đó là khoảng thời gian nguy hiểm nhất trong một ngày. Chúng đưa tới hai trăm gã trong băng đảng đến cùng một lúc làm náo loạn cả đại sảnh. Trong đám đông đó, những người mang dao găm bắt đầu xuất hiện. Chẳng có sự phân biệt nào về việc ai làm gì với ai.”

“Chẳng lẽ không có ai hay nơi nào có thể giúp ông tách ra khỏi cái đám hỗn độn đó ư? Ồ… Cái được gọi là gì nhỉ… cai ngục hay cái gì đó đại loại như vậy.”

“Phòng cách ly,” ông ấy nói. “Phòng cách ly thì chỉ có hạn thôi. Đúng vậy, tôi có thể yêu cầu được cách ly, nhưng tôi đã không làm như vậy.”

“Tại sao?”

“Bởi vì vào thời điểm đó, cuộc sống không có ý nghĩa gì lắm đối với tôi.”

“Thế làm thế nào mà ông lại có vết sẹo đó?”

“Có một con ‘khỉ đột’ to lớn tên là Slattery, người đã cố biến tôi thành… à, hãy nói rằng hắn ta cảm thấy cô đơn vì một vài mối quan hệ. Hắn nói rằng hắn sẽ cắt cổ tôi nếu tôi không đưa cho hắn thứ mà hắn muốn. Tôi đã nói với hắn rằng hắn sẽ phải làm cho tôi một việc.”

“Và sau đó, hắn đã cắt cổ ông?”

“Không. Đó không phải là cách mà hắn đã làm. Hắn là một ‘ông chủ’, không phải là bọn tay sai. Hắn có bọn ‘tay chân’ làm việc đó, một vài đứa trẻ ranh mong đợi làm điều này để được ghi danh với gã. Tôi còn không buồn xem nó xảy ra như thế nào với mình.

Tôi cảm thấy có một dòng chất lỏng nóng ấm chảy xuống vai. Tôi đưa tay lên cổ và cảm thấy máu đang bắn ra tung tóe từ đó. Tôi dường như sắp chết. Sau khi họ cầm máu và khâu vá vết thương lại cho tôi, họ buộc tôi phải vào phòng cách ly. Và tôi đã ở đó trong suốt quãng thời gian còn lại của ba mươi năm tù giam: ồn ào, bị vây quanh bởi những tảng bê tông kiên cố gần như 24/24 giờ mỗi ngày. Điều này có thể khiến cho một người trở nên phát điên.”

“Đó có phải là nơi ông đã gặp “người anh em” của mình?” Tôi hỏi.

“Người anh em ư?”

“Virgil - có phải tên ông ấy không nhỉ?”

“À, Virgil.” Ông ấy hít một hơi thật sâu, như muốn thở dài, và một làn sóng của cơn đau dội đến khiến ông giật mình, cứng đờ người lại trên chiếc xe lăn. Máu dường như rút cạn trên những ngón tay bấu chặt trên hai thành ghế. “Tôi nghĩ…”, ông ấy thều thào trong những hơi thở dốc, ngắn ngủi, như thể ông ấy đang trong cơn đau đẻ, chờ đợi cho cơn đau qua đi. “Câu chuyện đó sẽ… sẽ phải chờ đợi… vào một ngày khác.”

Tôi vẫy tay gọi y tá đến, hỏi thuốc cho ông ấy. “Tôi e rằng… tôi sẽ phải ngủ một lát…”

Tôi cám ơn ông ấy vì đã dành thời gian cho tôi, rồi với lấy chiếc ba lô, chiếc máy ghi âm, và đi ra khỏi nơi đó. Tôi có nán lại đôi chút chỗ chiếc bàn phía trước để tìm chiếc ví trong túi, và tìm tấm card mà Virgil Gray đã đưa cho tôi.

Đã đến lúc tôi nên nghe từ một người trong thế giới này, người đã tin rằng Carl vô tội, tiếng nói duy nhất chống lại kết luận của tôi rằng Carl Iverson đáng bị trừng phạt. Trong khi tôi lục tung đống card của mình lên, Janet dựa vào chiếc bàn lễ tân và thì thào, “Ông ấy đã không dùng thuốc giảm đau trong ngày hôm nay. Ông ấy muốn đầu óc của mình được minh mẫn khi anh đến. Ông ấy có thể cũng sẽ không dùng đến nó cho cả ngày mai.”

Tôi đã không đáp lại bà ấy, vì tôi cũng không biết nên nói gì.

❀ ❀ ❀

[1] 20* Huân chương Purple Heart: một huân chương của quân đội Mỹ trao tặng dưới tên của Tổng thống cho những binh sĩ bị thương hay bị giết trong khi đang phục vụ hay phục vụ trong quân đội sau thời điểm ngày 4/5/1917.

[2] 21* Huân chương Silver Star: huân chương hạng ba dành cho những thành viên trong Lực lượng Vũ trang Hoa Kỳ. Bất kỳ ai phục vụ trong quân đội cũng sẽ nhận được huân chương này, nhằm biểu dương cho sự dũng cảm.

[3] 22* Aryan Brotherhood, còn có tên gọi khác là AB hay The Brand: một băng đảng của người da trắng, với số lượng khoảng 200.000 thành viên kể cả trong và ngoài các nhà tù ở châu Mỹ. Mặc dù không phải là băng đảng lớn mạnh nhất nhưng AB nổi tiếng bởi đã sát hại quá nhiều tù nhân. Theo một nguồn số liệu thống kê, có đến 26% các vụ giết người trong các nhà tù ở Mỹ là do băng nhóm này gây ra. AB được chia thành hai nhóm, những người trong nhà tù liên bang và các thành viên khác trong các nhà tù nhỏ hơn, hầu hết ở tiểu bang California. Để tham gia Aryan Brotherhood, họ bắt buộc phải giết người trước mặt các thành viên khác. Bất kỳ ai cố gắng rời khỏi băng nhóm này, thường bị hành hung hoặc bị sát hại không thương tiếc. Các thành viên của AB thường có hình xăm “Aryan Brotherhood”, “AB”, “SS”,” 666” hay biểu tượng phát xít. Đây là một nhóm tội phạm nguy hiểm với nhiều tội danh như tống tiền, mại dâm, buôn bán ma túy và giết thuê.