Theo một thống kê đáng tin cậy, tám mươi phần trăm số vụ ly hôn là do mẹ vợ mà ra. Hiểu sâu sắc vấn đề này, nên khi mới lập gia đình, tôi hạ quyết tâm phải chiếm được cảm tình của bà mẹ vợ đáng kính, đáng lo lắng và đáng sợ.

Đầu tiên, xét về hình thức thì mẹ vợ tôi thuộc loại khó phân tích: cao lớn, nghiêm nghị, không già quá, không trẻ quá. Chính những yếu tố đó làm tôi bối rối. Tôi tin chắc rằng bà cũng là phụ nữ, mà phụ nữ thì bao giờ cũng muốn người ta khen mình đẹp. Tôi bèn lựa một ngày đẹp trời, tâu với bà:

- Mẹ ơi, nhiều người bạn con bảo rằng sao cậu có một mẹ vợ trẻ đẹp thế?

Nghe xong, mẹ vợ tôi quắc mắt:

- Trẻ ư? Có nghĩa là tôi thiếu chín chắn chứ gì?

Hoảng quá, tôi vội vàng giải thích với bà rằng, không những bà nghiêm túc, mà còn đường bệ nữa. Nhưng có vẻ bà vẫn không tin. Tôi bèn xoay sang hướng khác. Tôi chắc mẩm phụ nữ nào cũng thích danh hiệu nấu ăn ngon. Thế là trong một bữa cơm tối, tôi tuyên bố:

- Mẹ ơi, món cá kho mẹ làm ngon tuyệt. Cho vào là tan trong miệng.

Bà cáu kỉnh:

- Vậy ra những món khác đều dở cả à? Và nếu cá kho tan trong mồm, thì nó biến thành kem kho rồi còn gì.

Rõ ràng hướng nịnh kiểu này cũng thất bại. Nhưng tôi đâu nản chí. Thục nữ có thiếu gì ưu điểm để khai thác. Tôi bèn khen bà có năng khiếu thời trang:

- Mẹ ơi, bạn con ai cũng bảo rằng mẹ chọn Âu phục thật hoàn hảo.

Bà la lên:

- A, anh chị nói vậy nghĩa là khi tôi chọn áo dài thì tôi sai à?

Trời ơi là trời, chụp mũ như thế ai mà ngờ được chứ! Nhưng tôi vẫn nín chịu. Tôi có thể thua vài trận đánh, nhưng sẽ thắng cả cuộc chiến tranh. Tôi bèn khen bà về văn hóa:

- Sao nói gì về văn học mẹ cũng biết thế? Mẹ đọc hết tất cả các tiểu thuyết hiện đại phải không ạ?

Bà giận dữ:

- Tôi còn đọc toàn bộ những sách dân gian nữa. Anh không hiểu hay sao?

Thôi chết, tôi thật vô duyên. Tôi chữa ngượng:

- Con cũng biết từ lâu mẹ có nghiên cứu văn học dân gian. Mẹ thuộc lòng cả cuốn ca dao Việt.

Bà lườm:

- Ca dao Pháp tôi cũng thuộc làu làu, chàng rể ạ.

Nguy thật rồi. Hình như chẳng còn chỗ nào cho tôi bấu víu. Rõ ràng bà mẹ vợ cứng như bức tường, và những lời khen của tôi bật ra như trứng gà chưa luộc ném vô đó. Tôi ngày đêm suy nghĩ, vắt óc cố tìm ra một khía cạnh nào đó để làm bà hài lòng. Nào khen mắt sáng, nào khen để tóc đẹp, nào khen ít uống thuốc. Nhưng hình như chẳng ăn thua, bà dửng dưng phản đối tất cả.

Tình thế đã trở nên tuyệt vọng, tôi bỗng lóe lên ý nghĩ: Nếu không khen được thì chê! Một lời chê đúng lúc, đúng chỗ còn làm thiên hạ cảm động hơn cả khen. Sách báo thường viết như thế mà. Nói thì dễ, nhưng chê kiểu gì? Quả là đùa với lửa. Một bà bình thường đã khó chê rồi, một bà mẹ vợ càng khó chê hơn gấp bội.

Tôi ngày đêm suy nghĩ, quan sát. Rồi đợi tới một ngày, khi bà đang ngồi một mình trên ghế bành ở hành lang, đeo kính, đan len và nghe nhạc, tôi lân la đến gần và phát biểu một câu đầy cân nhắc:

- Mẹ này, con không hiểu sao một phụ nữ tuyệt vời như mẹ lại đi yêu bố được nhỉ?

Bà buông rơi kính, buông rơi len, và nắm lấy tay tôi:

- Con ơi, đúng là chỉ có con mới nhận ra điều đó!

Từ đấy, bà luôn luôn bênh vực cho tôi!