(Thứ Năm, 3 tháng Mười)
Di Ngô thân mến,
Hôm nay là ngày Rằm thứ ba kể từ khi đệ đặt chân lên thế giới xa xôi này. Ngày đã ngắn hơn, đêm đã lạnh hơn thấy rõ, nhưng thời tiết mùa thu này đẹp và dịu khác thường.
Cám ơn huynh đã năng viết cho đệ trong thời gian gần đây, quả là bất ngờ, cám ơn cả sự thông cảm thắm thiết của huynh thể hiện qua nhiều câu hỏi đậm tình bằng hữu về chuyện đệ quen nàng Pao-leng. Việc lão phó tể tướng khước từ đề nghị của đệ, không tán thành chuyện hôn nhân giữa cậu quý tử của lão, tuy mắt hiếng song vẫn khôi ngô như ánh mặt trời sáng lòa mặt đất, với một trong lũ tệ nữ lem luốc, gớm ghiếc của đệ (mà những người cha phẩm trật ngang hàng với đệ khao khát được làm thông gia), một mực khăng khăng muốn con ngựa giống quý của đệ phủ con ngựa cái của lão thì quả là vô liêm sỉ, trâng tráo. Lão tưởng tượng vớ vẩn gì thế? Phó tể tướng là cái thá gì? Đã đến lúc đệ phải nghĩ đến tương lai của đám con gái đệ chứ. Chúng đâu trẻ lại được. Đệ yêu cầu huynh đến gặp và bảo lão đưa cho huynh danh sách lũ ngựa cái của lão cùng với phả hệ chính xác. Hãy cho đệ biết từ danh sách này (cả từ phả hệ nữa, tất nhiên) những con ngựa cái nào huynh thấy xứng đáng với con “Bạch mộng” quý báu của đệ rồi mình sẽ tính tiếp. Nhưng hãy làm cho lão hiểu ngay rằng đệ chỉ sẵn sàng chịu cho ngựa giống của đệ phủ ngựa cái của lão, nếu con trai lão cưới ít nhất một trong những con gái của đệ. Không, hãy bảo lão: ít nhất hai. Vẫn còn thì giờ để thương lượng xuống một mà.
Đệ hiện ở trong một khách điếm công cộng từ hôm qua. Chúng gọi nơi đây là khách sạn và không đồng thời là nhà chứa hay ít ra đệ chưa nhận thấy. Đệ đang viết cho huynh tại sảnh đường khách sạn mang tên “Bốn Mùa” này. Nàng Pao-leng đã sắp xếp mọi chuyện cho đệ. Nàng cũng cho đệ mượn một trong những cái hòm lạ lùng bằng da hình chữ nhật, gọi là ko-feng[1]; bọn mũi lõ không bao giờ đi du lịch mà thiếu nó cả. Nàng bảo đệ có thể xếp vào chiếc hòm này áo quần kiểu mũi lõ của đệ và tất cả những thứ đệ đã góp nhặt như của riêng ở đây. Ngoài ra nàng nói, nếu đến một nơi sang trọng như khách sạn này mà không có kofeng sẽ bị coi thường. Thứ bậc của khách được đo bằng số ko-feng to hay nhỏ. Nàng Pao-leng đã dùng ô-tô riêng đón đệ tại nhà ông Shi-shmi, tuy nàng bận không tưởng tượng nổi, như nàng nói. Đừng hỏi đệ nàng bận chuyện gì? Đệ không biết. Ngoài chiếc hòm dùng để xếp đồ cho đệ, nàng còn mang theo ba cái khác cũng chứa đồ để khách sạn đối xử phải phép với đệ, chủ nhân của bốn chiếc ko-feng. Từ nay đệ sẽ phải đi xe khá xa để đến điểm liên lạc của chúng ta, nhưng bù lại nhà nàng Pao-leng ở rất gần đây. Nếu sải bước, đệ chỉ cần đi năm trăm bước.
Buổi chia tay với ông Shi-shmi rất là thắm thiết. Bọn đệ quyết định không vì đệ dọn đi mà đứt liên lạc. Bọn đệ hẹn trong một ngày sắp tới ông sẽ dẫn đệ tới dự một phiên tòa. Đệ đã làm quen với đời sống riêng của bọn mũi lõ rồi, bây giờ tới lúc đệ dành cho việc nghiên cứu sinh hoạt cộng đồng. Ngoài ra đệ sẽ đều đặn dự các buổi hòa nhạc của ông Shi-shmi và ba người bạn âm nhạc của ông (ba ngày trước đệ đã tham dự buổi tối hòa nhạc thứ hai – có lẽ còn hưng phấn hơn lần trước), cho nên quan hệ với ông Shi-shmi không bị gián đoạn. Về chuyện ông muốn mượn chiếc la bàn thì hồi đó chiều chiều bọn đệ vẫn trò chuyện với nhau. Đệ đã viết cho huynh rồi: đệ quyết định nhượng bộ điều thúc giục của ông và đệ cũng đã cho ông biết. Ông Shi-shmi cám ơn hết lời. Ông chỉ muốn đi ngay, nhưng có vấn đề ông quên nghĩ tới, đó là bà quả phụ Shi-shmi, mẹ ông, sắp đến thăm. Con trai bà vắng mặt lúc này là khiếm nhã. Vậy nên ông Shi-shmi miễn cưỡng dời chuyến du hành tới sau chuyến viếng thăm của bà mẹ. Đệ không cần kể với huynh rằng việc này đã khiến đệ nhẹ cả lòng. Có thể đến ngày đó ông không còn hứng thú nữa. Hiện đệ cất chiếc la bàn ở khách sạn.
Khi nàng Pao-leng đến đón đệ, ông Shi-shmi tỏ ra hơi bối rối vì dĩ nhiên ông không rõ giữa nàng và đệ đã nảy nở mối quan hệ loại nào, song buổi chia tay không vì thế mà thiếu chân thành. Đệ có thể đọc được phần nào ý nghĩ của ông qua nét mặt ông, còn ông không đọc được qua nét mặt đệ (ông đã nhiều lần nói thế), ông rất do dự. Nàng Pao-leng tỏ ra thân mật và thoải mái như nàng vốn thế. Vả lại chuyện này đâu liên quan gì đến ông Shi-shmi, cho dù ông là bạn của đệ và đệ hàm ơn ông nhiều.
Đúng, qua nét mặt bọn mũi lõ đệ có thể đọc một phần, thậm chí phần lớn ý nghĩ của chúng, nhưng chúng không thể làm điều ngược lại. Tại sao thế? Đệ đã rất thẳng thắn nói về chuyện này với ông Shi-shmi, ông cho biết trước kia ông quen nhiều người thuộc dân tộc ta, nghĩa là lũ hậu duệ hiện đang sống của chúng ta mà ông bảo rằng bề ngoài rất giống đệ. Cả ở họ ông cũng luôn khó đoán nổi nét mặt. Như đã biết, hết thảy bọn mũi lõ cũng đều thấy thế, và chúng cho rằng nét mặt thường ngày của chúng ta giống như mặt nạ cười cười, nếu không nói là nham nhở, nghĩa là thâm hiểm, vì những phản ứng không thân thiện không được biểu lộ trước qua sự thay đổi nét mặt.
Đệ tự giải thích chuyện này như sau: bọn mũi lõ có nét mặt rất thô. Mũi chúng lõ, mắt tròn thô lố, môi dày, cằm nhô ra trước và răng to. Để kiềm chế một khuôn mặt ngáo ộp như thế thì một tâm hồn mạnh nhất cũng không làm nổi. Mỗi cảm xúc của tâm hồn đều chuyển lên khuôn mặt, và vì khuôn mặt thô nên ngay cả cảm xúc cao thượng nhất cũng thể hiện một cách méo mó, thô thiển trên nét mặt (cảm xúc không cao thượng lại càng rõ rệt hơn). Khi vui, bọn mũi lõ nhe răng, ngoác miệng lên trên; khi giận dữ, chúng cũng nhe răng, nhưng miệng xệ xuống hoặc trề môi dưới. Lúc ấy mặt chúng thường đỏ gay rất đáng sợ. Đó chỉ là những ví dụ đơn giản. Với kẻ không am hiểu thì trông đầy đe dọa như huynh có thể hình dung, và đệ đã phải mất nhiều thời gian mới học được sự khác biệt này. Nay đệ không cảm thấy bị đe dọa nữa, nhưng vẫn thường không tránh khỏi thấy như thế là khôi hài. Kể cả với nàng Pao-leng.
Ông Shi-shmi xách chiếc hòm da ko-feng đựng đồ của đệ xuống dưới – ông khăng khăng không chịu để đệ xách. Đệ cầm chiếc túi du hành, đệ khom lưng ba phần tư và nói vài lời tâng bốc để từ biệt bà quả phụ mẹ ông Shi-shmi, bà nhe răng cười; trước khi nàng Pao-leng và đệ lên chiếc ô-tô con, đệ ôm ông Shi-shmi, nói một tràng dài cám ơn về vô số việc tốt ông đã làm cho đệ.
Chiếc ô-tô màu xanh của nàng Pao-leng quá chật – chở bốn cái ko-feng to và túi du hành của đệ – nhưng chạy cũng nhanh, nàng luồn lách rất khéo qua xe cộ hỗn loạn trên đường phố, khiến chỉ một lúc sau đã tới khách sạn. Một gã tiểu nhị mở cửa xe và sửng sốt – đệ nhận thấy ngay trên khuôn mặt thô kệch của gã – khi thấy hai người với bốn ko-feng và một túi du hành có đủ chỗ trong chiếc xe bé xíu.
Ngay sau đó đã xảy ra một chuyện rắc rối. Để giải thích, đệ lại phải dài dòng và nhắc huynh nhớ lại rằng trước đây không lâu đệ đã kể với huynh về chuyện bọn mũi lõ sùng bái giấy đến nỗi nếu gọi thế giới này có nền văn hóa giấy cũng không oan uổng, rõ ràng nhất là qua việc chúng chi trả bằng giấy. Mỗi tay mũi lõ phải có một quyển sổ nhỏ bằng giấy của riêng hắn, chỉ liên quan đến hắn và nếu có thể thì luôn mang nó theo trong người, trong đó ghi chú mọi thứ về chủ nhân quyển sổ (chẳng hạn: sinh ra khi nào, ở đâu, cao bao nhiêu... những điều mà ở ta chẳng ai quan tâm), phải gắn cả một tấm ảnh con nữa. Quyển sổ này cực kỳ quan trọng, quan trọng đến nỗi nó dường như tạo nên một nửa con người. Huynh nên hiểu: bọn mũi lõ gồm hai nửa, một nửa là người sống, bằng xương bằng thịt, nửa kia là quyển sổ bằng giấy nọ. Nửa này sẽ chẳng là gì hết nếu thiếu nửa kia. Đệ bảo nàng Pao-leng đệ sẽ thử làm một cái cho đệ theo mẫu quyển sổ của nàng, hẳn không khó. Nàng bảo không được, vì chỉ một cơ quan duy nhất được phép cấp quyển sổ này thôi. Một quyển làm giả chắc chắn sẽ bị phát hiện và đệ sẽ bị coi là một tên cướp hoặc kẻ giết người, hay ít nhất cũng là quân trộm ngày. Được, đệ bảo, thế thì đệ sẽ cùng nàng đến cơ quan đó và đệ sẽ mua một quyển. Cũng không thể, vì để có được, đệ lại cần những giấy tờ khác mà dĩ nhiên đệ không có, vân vân. Phức tạp quá thể. Nàng sẽ thử xin cho đệ một quyển, nhưng cần thời gian. Nàng phải nhờ bạn bè nào đấy can thiệp (trong số đó có ông khách mà đệ không phát âm nổi tên, cùng có mặt buổi chiều nọ ở nhà nàng với ông Shi-shmi và đệ) vân vân.
Trong khách sạn đệ gặp ngay rắc rối vì không có quyển sổ con này khi viên quản lý khách sạn, một tay mũi lõ rất to béo hói trọc, với vẻ trịnh trọng, trước hết yêu cầu đệ xuất trình quyển sổ. Nàng Pao-leng nói nhiều và liến thoắng với hắn. Đệ không hiểu hết, chỉ biết nàng bảo rằng đệ chẳng may bị mất quyển sổ do một loạt rủi ro. May mà nàng Paoleng quen thủ trưởng của tay quản lý, ông ta được mời đến. Nàng Pao-leng cũng nói với ông thủ trưởng, cam đoan rằng đệ là một người đầy đủ dù thiếu quyển sổ và sự kiện đệ đưa số tiền (những mảnh giấy to màu nâu) bằng giá trị hai thoi bạc ứng trước cho thời gian đệ ở đây đã giải quyết nốt phần thắc mắc còn lại, do đó viên thủ trưởng cùng tay quản lý đồng ý với việc đệ nguệch ngoạc tên “Cao Đài” viết hoa bằng chữ của bọn mũi lõ (đệ học cũng lâu rồi) vào cuối một tờ giấy in chữ nhỏ mà đệ không hiểu nội dung.
Khách sạn “Bốn Mùa” lớn và tráng lệ theo kiểu nhà của bọn mũi lõ – có thể gọi là dinh tể tướng được. Thảm dày và mọi thứ đều được chiếu sáng. Sảnh, hành lang và cầu thang nhiều đến nỗi khiến khách bối rối, chỗ nào cũng có tiểu nhị sẵn sàng giúp đỡ. Nhưng bọn này chỉ mong được tiền nhậm trà thôi. Nàng Pao-leng bảo đệ đừng nên cho nhiều. Đệ hiểu ngay, vì cũng giống ở ta: người thật sự thanh lịch cho ít tiền nhậm trà thôi. Chỉ kẻ khoe khoang mới cho vung vít.
Tuy khách sạn có nhiều cầu thang nhưng bọn mũi lõ quá lười, không chịu dùng. Thành thử có những cái máy đặc biệt được lắp để đỡ phải leo cầu thang. Những cái máy này gồm những phòng nhỏ xíu (trong đó lạ lùng sao luôn gắn vài tấm gương trên tường), chúng chạy giống những ngôi nhà sắt trên đường phố, nhưng không theo chiều ngang mà theo chiều dọc. Bọn đệ vào một cái như thế, một tiểu nhị kéo ko-feng theo. Bọn đệ đi lên lầu hai. Ở đấy gã tiểu nhị mở một cái cửa, đặt ko-feng xuống rồi chìa tay ra. Đệ cho gã tiền nhậm trà và gã lủi ngay. Nàng Pao-leng cởi ngay quần áo, bảo mình phải khánh thành chiếc giường chứ (nó rất đẹp và mềm). Nàng cũng gỡ bỏ khung kính mắt và đệ tận hưởng như xưa nay lạc thú tuyệt vời của tình yêu mà nàng Pao-leng mời mọc không mệt mỏi. Lần này nàng khiến đệ thích thú với một kiểu tên là “Gió hè”, và đệ sợ rằng nàng sẽ cắn nát chiếc gối – nó của chủ khách sạn, không phải của đệ.
Sau đó đệ bảo tiểu nhị mang đến một chai Mo-te Shang-dong. Lúc gã mang chai rượu vào phòng, nàng Pao-leng che giấu tấm thân ngàn vàng sau màn cửa.
Căn phòng của đệ rất to, to hơn phòng nhà ông Shi-shmi nhiều. Nó có vài phòng phụ và nhiều cửa sổ lớn trông ra đường. Đường phố tấp nập hơn khu vực nhà ông Shi-shmi. Kéo màn cửa ra, đứng sát cửa kính đệ quan sát được bọn mũi lõ đi lại sinh hoạt. Nhiều ô-tô chạy tới lui. Cả con đường sắt của những ngôi nhà di chuyển cũng chạy qua đường này khiến chúng cũng phải len lỏi giữa đám xe cộ chằng chịt. Bọn mũi lõ đi chen vào giữa, qua lại ngang dọc và đệ hoàn toàn không thấy một ý nghĩa nào trong chuyện hiếu động của chúng dù đệ quan sát mấy đi nữa. Đôi lúc chiều đến, khi nàng Pao-leng không rảnh và ông Shi-shmi không còn thường ở quanh đệ nữa, đệ cảm thấy nhớ nhà trong cái khách sạn rộng lớn này. Vầng trăng sẽ còn phải đổi thường cho đến khi đệ có thể trở về. Huynh đừng quên đến gặp lão phó tể tướng nhé. Người bạn xa xôi thân ái chào huynh.
Cao Đài
❀ ❀ ❀
[1] Koffer (cốp phơ): va li.
