(Thứ Tư, 17 tháng Bảy)

Hiền huynh Di Ngô yêu quý,

Đúng thế, đệ đã gặp trong vực thẳm này, trong vũng xoáy đen ngòm này của tương lai một con người. Không, đệ thấy cần phải công bình với lũ cháu chắt của chúng ta: đệ đã gặp được những hai con người và đệ không loại trừ rằng người thứ hai sẽ trở thành bằng hữu của đệ, dù rằng đệ rất dè dặt với từ này – như chính huynh cũng biết. Tuy khi nói ông Shi-shmi[1] (tên người thứ hai) này cũng gầm gừ, nhưng đệ cảm thấy ông ta không đến nỗi xa cách đệ 100000 lý như những người khác, mà chỉ 99999 lý thôi. Ngoài hai người này ra, đệ cảm thấy những người khác đều như những con cua khổng lồ trắng bệch, không giống huynh và đệ hay những kẻ cùng nòi giống với chúng ta. Tất nhiên ông Shi-shmi còn lâu mới hiểu được đệ, nhưng đã giúp đệ hiểu được thế giới xa xôi này của ông ta.

Đệ quen ông Shi-shmi trong một tình huống khá rắc rối và tiếc thay cả đau đớn nữa. Rồi huynh sẽ thấy chỉ trong vẻn vẹn có mấy ngày “trên đường đi” mà đệ đã phải trải qua những chuyện gì. Đệ đang viết thư này trên bàn của ông Shi-shmi, trong nhà ông. Ông hiện đi vắng. Thật may điểm liên lạc không xa đây. Bí lắm thì đệ cũng có thể tự tìm đến đó được.

Trước khi đệ lên đường, chúng ta đã trò chuyện nhiều về cuộc hành trình không phải không nguy hiểm của đệ. Di Ngô quý mến, huynh là người duy nhất biết về chuyến đi này. Hẳn huynh còn nhớ đệ đã coi lời chỉ bảo sáng suốt của Mạnh Tử vĩ đại “Phàm mình muốn quan sát thì không được để chính mình bị quan sát” như một trong những nguyên tắc quan trọng nhất cho dự tính của đệ. Vì thế, như chính huynh thấy, đệ đã chọn cho cuộc hành trình của mình một bộ y phục hết sức ít lộ liễu, đệ cũng không mang cấp hiệu nào của một vị quan tứ phẩm, thậm chí không cả kim khánh, biểu trưng của Hội trưởng Thi nhân hội hoàng gia “Nhị thập cửu đài tiển nham bích”[2] mà đúng ra đệ có bổn phận phải đeo. Đệ không muốn gây chú ý, không muốn bị quan sát. Nhưng mọi lời dặn dò sáng suốt không chỉ riêng của Mạnh Tử, mà của cả quyển “Kinh Lễ” đều chẳng giúp đệ được gì trong cái tương lai điên rồ này. Thứ y phục đệ mặc mà chúng ta cho là không lộ liễu, ở đây hóa ra lại hết sức khác lạ, gây chú ý chẳng kém nếu đệ mang xiêm y phụ nữ hay ăn mặc diêm dúa như con chó trong cung cấm.

Chuyến đi thật suôn sẻ và diễn ra chỉ trong nháy mắt, bõ công chúng ta đã nhiều lần thí nghiệm. Sau khi đệ ôm huynh từ giã trên chiếc cầu nhỏ bắc qua “Kênh Chuông Xanh”, địa điểm thuận lợi nhất theo sự chọn lựa và tính toán của chúng ta và khởi động mọi việc cần thiết, đệ thấy như được một lực vô hình nâng bổng, đồng thời bị xoay tít như lọt vào một cơn lốc. Vừa mới còn thấy chiếc áo thụng đỏ của huynh lóe sáng, đệ đã rơi ngay vào trong bóng đêm. Chớp mắt sau, đệ, dĩ nhiên có hơi choáng váng, đã lại ngồi trên chính cây cầu bắc qua “Kênh Chuông Xanh” ấy. Nhưng mọi thứ đều khác trước; những tòa nhà, những bức tường, những tảng đá mà đệ vừa mới trông thấy giờ đây không còn nữa. Tiếng ồn ào khủng khiếp ập vào đệ. Đệ ngồi bệt xuống đất bên cạnh cái túi du hành mà đệ khư khư giữ chặt. Đệ nhìn cây cối xung quanh, cũng đang là mùa hè như một nghìn năm trước. Một mặt trời xa lạ chiếu trên thế giới này, một thế giới khác thường, lạ hoắc, khiến thoạt tiên đệ chẳng hiểu gì hết. Đệ ngồi đấy, khư khư ôm cái túi du hành và nếu có thể được thì đệ sẽ quay trở về tức khắc. Nhưng huynh biết rằng không thể được. Ý nghĩ đầu tiên của đệ là Tiểu Siêu có nhớ đệ chăng? Đệ sẽ phải đợi cho đến lúc lại được âu yếm nó. Nó phải chờ thôi.

Chiếc cầu – nơi đệ bừng tỉnh hoặc đã tới – khác hẳn chiếc cầu nơi đệ chia tay huynh. Tuy nó vẫn bắc qua “Kênh Chuông Xanh”, nhưng không còn bằng gỗ nữa mà bằng đá, đẽo rất thô và hẳn đã được lắp ráp khá cẩu thả. Mọi thứ “ở đây” đều cẩu thả. Đệ nghĩ: phúc đức sao sau một nghìn năm vẫn còn chiếc cầu tại chính chỗ cũ. Vì sau khi chiếc cầu gỗ cũ mục ruỗng hoặc gãy đổ vì lý do nào đấy, lũ cháu chắt của chúng ta có thể dựng chiếc cầu mới xích lên hoặc dịch xuống chút ít lắm chứ, và nếu thế thì đệ sẽ rơi tõm xuống nước mất; tuy chẳng có gì nguy hiểm vì “Kênh Chuông Xanh” không còn sâu như nghìn năm trước, song hết sức bẩn thỉu. Hầu như mọi thứ ở đây đều vô cùng bẩn thỉu. Bẩn thỉu và ồn ào thống trị cuộc sống ở đây. Bẩn thỉu và ồn ào là vực thẳm mà tương lai của chúng ta đang hướng tới.

Trong một nghìn năm ấy lũ cháu chắt của chúng ta cũng đã bạt mất ngọn đồi phía tây con kênh, vì nhìn đâu đệ cũng đều thấy phẳng lỳ, như đã kể với huynh trong thư trước.

Đệ gắng đứng lên – hoàn toàn choáng váng – đặt túi du hành xuống và nhìn quanh. Theo kế hoạch được hai ta soạn thảo thật tuyệt vời cho những bước đầu của đệ trong tương lai (đệ có thể thưa ngay với huynh: nó đã tỏ ra hoàn toàn không khả thi) thì trước hết đệ phải đến nhà thủy tạ trong khu vườn của huynh và tìm tảng đá hai ta đã cho đóng sâu ngay bên cổng. Đệ mới đi được một đoạn ngắn thì từ nơi mà ngày trước – với huynh là “bây giờ” – vốn là dinh cơ của phu nhân Mã Vương, quả phụ của quan giám sát săn bắn hoàng gia, huynh chớ giật mình nhé, một gã khổng lồ đang đi ngược lại, áo quần màu xám ngoét trông rất khôi hài – điều này đệ cũng sẽ đề cập đến sau – da mặt y màu nâu vô cùng bệnh hoạn, song đáng chú ý nhất là một cái mũi khổng lồ, lớn không tưởng tượng nổi. Đệ có cảm tưởng cái mũi chiếm hết nửa phần thân thể y. Nhưng ánh mắt y, theo đệ thấy, không phải không thân mật. Y định qua cầu, nhưng đã đứng khựng lại khi nhìn thấy đệ. Đệ vẫn chưa đoán đúng được nét biểu lộ trên gương mặt của lũ cháu chắt chúng ta. (Chúng khác chúng ta đến nỗi đệ tự hỏi có thật là chúng đấy chăng? Có thật chúng là cháu chắt của chúng ta chăng?) Đệ cố gắng tìm cách phân biệt mặt mũi chúng. Song thiên nan vạn nan, vì chúng trông giống nhau và đều mũi lõ như nhau. Nhưng đệ tin có thể nhận thấy được rằng gã (hay đó là một mụ? Đệ chịu không phân biệt nổi giới tính của chúng) khổng lồ nọ, con người đầu tiên đệ trông thấy sau chuyến viễn du vượt qua một nghìn năm, không có vẻ gì hăm dọa. Có lẽ y cũng sửng sốt khi thấy hình dáng đệ, không khác gì đệ sửng sốt khi thấy hình dáng y. Đệ ôm chặt chiếc túi du hành, tiến lại gần y, cúi chào và hỏi:

“Thưa nam hoặc nữ ngoại nhân cao cả! Kẻ tiểu nhân vô tích sự này là quan tứ phẩm Cao Đài, Hội trưởng Thi nhân hội hoàng gia “Nhị thập cửu đài tiển nham bích” xin bày tỏ lòng kính trọng đến ngài cùng tổ tiên ngài”. Đệ nghĩ, biết đâu chính mình lại là một trong những tổ tiên của y. “Ngài có thể cho biết phải chăng ngày trước đằng sau bức tường kia là nhà thủy tạ của quan Di Ngô, bằng hữu của tại hạ?”

Gã khổng lồ hẳn chẳng hiểu điều đệ vừa huyên thuyên. Y nói gì đấy bằng thứ tiếng đệ hoàn toàn không hiểu, nghĩa là y gầm gừ bằng giọng ồm ồm, khiến tí nữa đệ ngã lộn cổ qua thành cầu và hẳn đệ sẽ bỏ chạy tức khắc, nếu lúc ấy không có thêm nhiều gã khổng lồ nữa xúm lại, trừng trừng nhìn đệ. Đệ quá đỗi tuyệt vọng. Nếu được thì đệ đã chạy trốn ngay về với quá khứ – nghĩa là về với hiện tại của huynh và đệ. Nhưng không được. Đệ phải kiên trì. Thế cũng tốt thôi, vì đó là mục đích chuyến đi của đệ mà. Thành thử đệ ôm chặt túi du hành, đảo mắt dò hỏi xem có ai trong lũ chúng hiểu được ngôn ngữ của chúng ta – của con người không.

Chẳng có ai.

Chỉ cần nghĩ rằng chúng ta có thể đọc dễ dàng những sách cổ hàng hai nghìn năm vì ngôn ngữ từ thời tối cổ truyền đến thời chúng ta không thay đổi bao nhiêu, đệ phải kinh ngạc khi thấy tiếng nói của chúng ta sau một nghìn năm lại quá biến đổi đến nỗi đệ chẳng hiểu được một từ nào. Chẳng lẽ lũ khổng lồ nói thứ tiếng gầm gừ này không phải cháu chắt của chúng ta ư? Bọn rợ Hồ phương Bắc đã vượt qua được Trường Thành rồi ư? Chúng đã tràn ngập đất nước ta và làm cỏ dân ta rồi ư? Có lẽ không đúng, vì rợ phương Bắc tuy khỏe và dẻo dai hơn, nhưng nhỏ nhắn hơn chúng ta. Ấy, có thể rồi đệ sẽ lần mò giải đáp nghi vấn này.

Tạm thời đệ đã bập bẹ được vài ba từ của ngôn ngữ tương lai – cả chuyện này đệ cũng sẽ kể sau. Thứ tiếng này cực khó.

Bọn khổng lồ mũi lõ đang bu quanh đệ (huynh hãy yên tâm: chúng không phải khổng lồ thật đâu, mà mọi người “ở đây” đều cao lớn hơn chúng ta xưa nay quen thấy) tranh nhau hét lớn. Nếu mơ thấy cảnh này, hẳn huynh sẽ nghĩ đã lọt vào giữa một bầy quỷ sứ đang lớn tiếng cãi vã. Hẳn chúng đang nói về đệ. Thấy chúng gầm to như thế (lúc ấy đệ chưa biết ở đây người ta luôn gầm gào) nên đệ sợ chỉ lát nữa sẽ xảy ra một trận ẩu đả. Vì thế đệ liền nhân một lúc thuận lợi lẻn ra và rời khỏi cây cầu. Một con đường toàn bằng đá chạy dọc bờ kênh, qua chỗ mà huynh nhận thư của đệ, nơi huynh nhìn thấy bờ tường ngoài cùng của trại ngựa hoàng gia. Vừa định băng qua đường thì đệ gặp phải một chuyện hết sức khủng khiếp.

Nhưng mà – hãy thứ lỗi cho đệ đã nhảy từ ý nghĩ này sang ý nghĩ khác rồi lộn trở lại, song thật khó sắp xếp ấn tượng theo thứ tự, vì đệ gặp quá nhiều chuyện xảy đến dồn dập trong mấy ngày này – bọn người trên cầu đã không ẩu đả. Chúng ít khi đánh lộn, kể cả đám đẳng cấp hèn mọn. Tất nhiên có thể chúng không đánh nhau trước bàn dân thiên hạ, mà ở nhà. Đệ mới chỉ có thể diễn tả được quá ít bằng thứ ngôn ngữ ở đây nên không hỏi ông Shi-shmi về chuyện này được. Chúng không ẩu đả, nhưng chúng gầm gừ. Chúng luôn luôn gầm gừ, tất cả bọn chúng. Điều này chẳng nói lên được gì. Dĩ nhiên ta phải chiếu cố rằng chúng không thể nói nhỏ nhẹ bình thường trong tiếng ồn ào thường trực ở đây, nếu không sẽ chẳng ai hiểu ai nói gì.

Di Ngô thân mến, huynh có thể nào hình dung một cuộc sống thường xuyên phải hét cả ngày lẫn đêm để át tiếng ồn? Huynh không hình dung nổi đâu. Tương lai, Di Ngô thân mến ơi, là một vực thẳm. Nhưng đệ vẫn còn sống.

Đã tới lúc đem thư này tới điểm liên lạc rồi. Cho nên hôm nay đệ kết thúc ở đây. Đệ ôm hảo bằng hữu Di Ngô.

Bạn của huynh, Cao Đài

❀ ❀ ❀

[1] Schmidt (smit).

[2] “Hai mươi chín bức tường đá rêu phong”.