Bình minh hé rạng lúc bảy giờ rưỡi, và mặc dù không mưa, một lớp mây dường như đổ xuống những quả núi, giống bọt trào ra khỏi bể tắm khổng lồ, vây quanh thung lũng. Lúc nhìn thấy mây hạ xuống con đường dốc dày đặc và trắng xóa, Amaia biết chỉ trong vòng nửa giờ nữa lái xe sẽ khó khăn.

Amaia cài số hai lúc lăn bánh qua những con đường hẹp của vùng lân cận Txokoto, vì quyết định uống cà phê với Ros ở xưởng bánh rồi mới đến đồn cảnh sát. Lái qua những cửa sổ tối tăm, chị rẽ trái vào bãi xe ở đằng sau rồi nhấn phanh, sửng sốt. Bức tường chính của xưởng phủ đầy những chữ to tướng phun bằng sơn đen. Chổi trong tay, Ros đang mải quét sơn lên những dòng chữ đen kịt, nhưng vẫn có thể đọc được: “CON ĐĨ GIẾT NGƯỜI”.

Amaia xuống xe và quan sát từ xa.

– Hình như không phải người nào trong làng cũng coi Flora là một nữ anh hùng, - chị nói và tiến tới, vẫn nhìn xoáy vào những chữ viết trên tường.

– Hình như không - Ros cười mỉm, ngượng ngùng. - Chào em gái. - Chị để chổi vào thùng sơn rồi bước tới hôn Amaia.

– Em không biết chị có vui lòng pha cho em một tách cà phê tuyệt vời bằng cái máy Italy của chị không.

– Rất sẵn lòng, - Ros đáp và theo em gái vào trong xưởng.

Lúc bước vào, Amaia hít một hơi thật sâu, cách mà chị thường làm từ khi chị biết nhớ. Sáng hôm ấy, Amaia hít thấy mùi rượu hồi.

– Hôm nay bọn chị làm bánh vòng, - Ros giải thích.

Amaia không trả lời ngay. Mùi thơm này mãi mãi gắn với mẹ, khuấy động hồi ức của chị và kéo chị trở về quá khứ.

– Nó có mùi của…

Ros lặng thinh, Chị xếp đĩa, tách, bật máy xay pha cà phê cho hai người. Hai chị em không nói gì cho đến lúc Ros tắt máy.

– Chị xin lỗi tối qua đã không thức đợi em. Chị mệt quá…

– Không sao đâu ạ. Rốt cuộc, cô Engrasi là người duy nhất còn thức. James và Ibai đều ngủ say như chết lúc em về.

Amaia nhận thấy ngay: Ros chỉ ngẩng đầu lên lúc nhấp từng ngụm nhỏ cà phê trong chiếc tách chị nâng bằng cả hai bàn tay, giữ nó ngang mặt như một bức tường để chị nấp đằng sau.

– Chị ổn chứ Ros? - Amaia hỏi, săm soi mặt chị gái.

– Tất nhiên là chị ổn, - Ros nói buột ra.

– Chị chắc chứ?

– Đừng làm việc này.

– Đừng làm gì kia?

– Thẩm vấn chị, Amaia.

Phản ứng của Ros càng khiến Amaia tò mò hơn. Chị biết chị Ros của mình, là cô con giữa, là người tốt bụng nhất trong ba chị em, là người luôn có vẻ mang gánh nặng của cả thế giới trên vai, lại là người ít có khả năng đối phó với tâm trạng căng thẳng nhất, là người thích giữ im lặng, chôn vùi những vướng mắc của bản thân dưới những lớp im lìm và cố che giấu nỗi lo âu của mình.

Công nhân bắt đầu lục tục kéo đến làm việc, và quản đốc Ernesto thò đầu vào văn phòng chào. Amaia nhận thấy vẻ nhẹ nhõm của Ros lúc bàn bạc công việc trong ngày, như một người tránh né một cuộc trò chuyện đau đớn. Xếp cái tách lên giá cho khô, Amaia rời khỏi xưởng, chị nấn ná ở bên ngoài một lát quan sát dấu vết của các chữ viết cũ hơn dưới nhiều lớp sơn trắng.

Với những đường nét thẳng tắp theo chủ nghĩa tân thời, đồn cảnh sát Elizondo không thể nổi bật hơn so với những công trình kiến trúc còn lại trong thung lũng. Nhờ thế, nơi này giống như một món đồ tạo tác lạ lùng do những sinh vật ngoài hành tinh để lại. Tuy vậy, Amaia không thể không thán phục tính thực dụng của tòa nhà, với những cửa sổ đồ sộ thiết kế như một kính phóng đại, giữ lại ánh nắng hiếm hoi của Baztán trong mùa đông. Lúc bước vào thang máy, chị phác thảo trong đầu kế hoạch làm việc của ngày hôm nay. Những cánh cửa trượt mở và không khí vui vẻ của các đồng nghiệp nam chào đón chị. Chị nhận ra một nhóm cảnh sát đang tán gẫu bên máy pha cà phê, phó thanh tra Zabalza và thanh tra Iriarte hình như đang thích thú bầu bạn với Fermín Montes, kèm theo những động tác ra hiệu bằng tay. Chị đi qua, không dừng lại.

– Chào các quý ông.

Câu chuyện đột ngột dừng ngay lại.

– Xin chào, - họ đồng thanh đáp lại, Montes theo chị tới cửa văn phòng.

– Salazar. - Chị dừng lại. - Cô có dành cho tôi được một lát không?

– Thực sự là không, Montes ạ, một phút nữa tôi phải đi điều tra vụ chúng tôi đang làm rồi, - chị nói và liếc nhìn hai cảnh sát kia, ngay lập tức họ đứng nghiêm. - Nếu anh báo trước cho tôi, có lẽ là…

Amaia vào phòng làm việc và đóng cửa lại, để Montes ở ngoài, trông cáu kỉnh. Trong phòng, phó thanh tra Jonan Etxaide ngước mắt khỏi máy tính. Chị vui vẻ chào anh.

– Sao vậy? Tại sao cậu không tụ tập với lũ cướp biển quanh máy pha cà phê, hả?

– Thực ra tôi không thích uống cà phê, sếp ạ. Ít ra là với họ.

Amaia nhìn anh, ngạc nhiên.

– Cậu không hợp với họ sao?

– Không phải thế. Tôi đoán họ không cảm thấy thoải mái với tôi. – Tại sao vậy? - Amaia hỏi. - Chắc không phải vì…

Jonan cười to.

– À, là gay chưa chắc đã hay hớm gì, nhưng tôi không chắc đấy là lý do. Mà thôi, chị đừng lo việc đó, tôi không quan tâm.

–“Sự trung nghĩa cho ta tấm lòng thanh thản”, - chỉ trích dẫn.

– Chị đọc Shakespeare đấy ư, sếp?

Chị thở dài, giả vờ thất vọng.

– Hồi này những cuốn sách duy nhất tôi đọc là của các bác sĩ nhi khoa, các nhà giáo dục và tâm lý học nổi tiếng.

Một tiếng gõ vào cửa, Iriarte và Zabalza bước vào.

– Chào các quý ông. - Ngay lập tức, Amaia bắt đầu nói ngay vào việc. - Hôm nay chúng ta sẽ đi theo hai tuyến điều tra riêng biệt: thanh tra Iriarte và tôi sẽ đến thăm cha xứ và linh mục ở Arizkun, Jonan sẽ tiếp tục kiểm tra các website và diễn đàn chống Giáo hội, cũng như mọi chỗ liên quan tới các agote trong thung lũng này. Zabalza, anh có thể giúp cậu ấy.

Ba người đàn ông đứng dậy.

– Còn một việc nữa. Tôi có thể nhắc các bạn rằng thanh tra Fermin Montes vẫn đang bị đình chỉ công tác, và cần được đối xử như với bất cứ vị khách nào đến đồn. Anh ta bị cấm ngặt vào khu vực làm việc, kể cả phòng lưu trữ và kho vũ khí… và không được truy cập bất cứ thông tin nào liên quan tới vụ chúng ta đang làm. Rõ chưa?

– Rõ, - Iriarte gật đầu, trong lúcZabalza lẩm bẩm tán thành, mặt mũi đỏ bừng đến tận chân tóc.

– Đi làm việc thôi, các vị.

Cha xứ không giúp được gì nhiều nhặn. Quá nặng tai, ông nghe rất khó và làm dấu hàng chục lần lúc lảo đảo những bước ngắn, nhanh, quanh nhà thờ. Iriarte quay sang Amaia, cười toét miệng lúc họ vất vả mới theo kịp cha, ông vung tay chỉ cho họ tàn tích của bình nước thánh trong phòng để đồ thờ và cái ghế dài bị bổ tung từng mảnh. Nó tỏa mùi quen thuộc của gỗ lâu năm, nhắc Amaia nhớ đến đồ đạc của bà nội Juanita.

– Hãy nhìn hành vi mạo phạm trắng trợn này xem! - Cha xứ kêu lên, khổ sở nhìn trừng trừng vào hai mảnh của cái bình bị hủy hoại.

Mặt cha đông cứng lại, nhăn nhó quá mức gần như tức cười, mắt cha đầy lệ lúc nhấc vạt trước của chiếc áo thầy tu đen, mềm rũ và mò mẫm trong túi áo, tìm chiếc mùi soa trắng hồ cứng để lau nước mắt.

– Thứ lỗi cho tôi, nhưng các vị không thể phủ nhận rằng chỉ một tên vô lại mới có thể làm một việc như thế này.

Amaia liếc nhìn Iriarte, ra hiệu về phía lối ra.

– Cảm ơn cha, - Iriarte nói, - cha là người có ích nhất đấy ạ.

– Gì kia? - Cha xứ nói và khum tay quanh tai.

– Con nói cha là người có ích nhất, - viên thanh tra rống lên, tiếng anh vang khắp nhà thờ vắng vẻ.

Cha xứ oang oang cảm ơn họ, khiến Amaia hơi nhăn mặt, chị toét miệng cười lúc liếc nhìn Iriarte lần nữa.

Những luồng gió mạnh quét sạch các đám mây đang vương vấn trên bầu trời Arizkun. Tọa lạc trên một quả đồi, nó là một trong những thị trấn mà thời gian hình như phải ngừng trôi, thoáng đãng dưới bầu trời và sáng sủa khác thường, là thứ mà các làng khác trong thung lũng không có. Những bãi cỏ xanh màu ngọc lục bảo lấp lánh tuyệt mỹ trong vẻ huy hoàng bình dị, những tiếng thì thầm của một quá khứ vẫn còn đến hiện tại ẩn nấp dưới từng hòn cuội. Họ đi bộ từ nhà thờ tới căn nhà của linh mục ở đường phố cạnh đó, Lúc họ rung chuông, một tiếng leng keng từ sau cánh cửa vững chắc vọng tới.

Cạnh bậc đằng trước, Amaia thấy xác một con chim nhỏ khô quắt, bị nghiền nát song vẫn có thể nhận biết được. Chị tự hỏi một chiếc ô tô hay luồng gió mạnh đã quật nó xuống đất.

– Thị trấn thật xinh xắn, - Iriarte nhận xét, anh ngước nhìn những mái hiên bằng gỗ chạm trổ ở các ngôi nhà kế bên, một điểm điển hình của kiến trúc Arizkun.

– Và tàn bạo, - Amaia lẩm bẩm.

Một phụ nữ trạc sáu mươi mở cửa và dẫn họ tới đầu kia ngôi nhà, xuống một hành lang dài tỏa mùi xi đánh bóng gỗ, sàn nhà bóng loáng phản chiếu lên họ. Cha Lokin tiếp họ trong phòng làm việc, Amaia thấy thái độ và sắc thái của cha chẳng tốt hơn từ cuộc gặp với Tổng giám mục. Cha giơ bàn tay lạnh lẽo, run run để lộ một vết bầm tím xấu xí trên cổ tay bị viêm, sưng phồng.

– Tôi đau đớn vì bị chứng máu loãng khó đông, cha nói và bước ra từ sau bàn, dẫn họ vào một căn phòng nhỏ kế bên trong đó nhiều ghế có lưng tựa là những thanh ngang rất bất tiện.

Trước khi ngồi xuống, cha mời họ cà phê song cả hai đều từ chối.

Iriarte ngồi xuống cạnh cha, còn Amaia đợi họ yên vị mới ngồi đối diện với họ.

– Tôi có thể làm gì cho các vị đây? - Linh mục hỏi và xòe hai bàn tay.

– Cha Lokin, - Iriarte bắt đầu, giả vờ hỏi ý kiến cha, - trong lời trình bày, cha đã nói rằng cuộc tấn công thứ nhất xảy ra mười bảy ngày trước, khi bình nước thánh bị phá hỏng…

Vị linh mục gật đầu.

– Tôi muốn cha nhớ lại một vài tuần, có thể là một tháng. Cha có để ý đến ai lảng vảng quanh nhà thờ trông kỳ cục hoặc khả nghi, bất cứ người lạ nào…

– Như các vị đã biết, chúng tôi có nhiều du khách và khách du lịch bụi tới làng, đương nhiên hầu hết họ đều muốn thăm nhà thờ tuyệt diệu của chúng tôi.

– Gần đây cha có cho sửa chữa hoặc tân trang nhà thờ không?

– Không, lần sửa chữa cuối cùng là đắp lại phào ở cung thờ phía Nam, nhưng đã gần hai năm rồi.

– Cha có cãi cọ hoặc bất đồng ý kiến với giáo dân nào không?

– Không.

– Hoặc với những người hàng xóm?

– Không. Ông nghĩ đây là cuộc trả thù cá nhân sao?

– Chúng tôi không thể loại bỏ việc đó.

– Ông nhầm rồi, - cha nói và ném cho Amaia một cái nhìn lạnh lẽo, mặc dù chị không nói lời nào.

– Ai giúp các công việc trong nhà thờ?

– Giáo sĩ, vài lễ sinh - thường là những thiếu niên đợi làm lễ kiên tín vào mùa xuân - cắt lượt nhau làm vào các Chủ nhật, một nhóm các giáo viên dạy giáo lý vấn đáp… - Cha giơ bàn tay lên trán, dường như nhớ ra điều gì đó. - Carmen, người mở cửa cho các vị, là người dọn dẹp ở đây và nhà thờ. Bà ấy chăm lo hoa cúng, thỉnh thoảng có một trong các giáo viên giúp đỡ.

– Có người nào trong số đó tiếp quản công việc trước kia do người khác làm song đã bỏ đi vì lý do nào đấy không?

– Tôi phải nói rằng, ngoài giáo sĩ và các lễ sinh, những người khác đều là phụ nữ ở Arizkun làm các việc này đã nhiều năm nay. Thực ra, - cha nói, và lần đầu tiên mỉm cười lúc cha chăm chú nhìn Amaia một cách nhân từ, - nhà thờ nợ những người phụ nữ rất nhiều. Nếu không có họ giúp đỡ, đa số các thầy tu không thể hoàn thành nhiệm vụ của mình. Ví dụ ở đây, ở Ariz…

Amaia ngắt lời cha bằng câu hỏi:

– Có bao nhiêu người sinh sống ở Arizkun?

–Tôi không biết con số chính xác, sáu trăm hoặc sáu trăm hai mươi.

– Cha có biết hết các giáo dân không?

– Có. Trong một làng nhỏ như thế này, mọi người đều biết nhau, - Cha cười tự mãn.

– Vậy cha có để ý đến các giáo dân mới đến gần đây không?

Nụ cười của vị linh mục đông cứng lại.

– Có, - cha đáp và thảng thốt. - Tôi biết.

– Có cậu bé nào không? - Amaia hỏi.

– Có một cậu trong làng, là Beñat Zaldúa. Tôi biết gia đình cậu ta, người bố không đến nhà thờ, ông ta là người khá lỗ mãng, dù vậy tôi không chỉ trích ông ta, mỗi người chúng ta phản ứng với nỗi đau buồn theo cách của riêng mình. Người mẹ hay đi lễ nhà thờ, nhưng đã mất từ sáu tháng trước vì ung thư. Thật bi thảm.

– Cậu bé đi lễ bao lâu rồi?

– Vài tháng nay. Nhưng cậu ta ngoan, nghiêm túc, giữ mình trong sạch, tránh pha trộn với… các vị hiểu ý tôi rồi, với các cậu bé khác hơi… Mặc dù từ lễ Ban thánh thể đầu tiên của Beñat, tôi không trông thấy cậu bé ở nhà thờ. Tôi hay chạm trán cậu ta trong thư viện. Ở trường Beñat học giỏi, có lần cậu bé nói với tôi là muốn nghiên cứu lịch sử…

– Tôi đánh cược là cậu ta thường ngồi ở hàng ghế cuối, hơi tách biệt với những người khác.

Mặt cha Lokin trở nên nhợt nhạt hơn.

– Cô nói đúng, nhưng sao cô biết điều đó?

– Và cậu bé chưa bao giờ được nhận bánh thánh, - Amaia bồi thêm.

Lúc họ ra khỏi nhà linh mục, gió đã nổi và quét qua các phố, quất vào các mặt tiền, vài người hàng xóm quan sát họ qua khe cửa. Iriarte dành câu hỏi đến lúc họ đã ở trong xe.

– Tại sao chị nghĩ việc cậu bé ngồi hàng ghế sau ở nhà thờ là có ý nghĩa? Đó là nơi tôi vẫn ngồi. Còn việc không nhận bánh thánh, có thể cậu ta chưa sẵn sàng, hoặc có thể ngượng ngập. Với một tín đồ Công giáo không còn niềm tin, việc trở lại nhà thờ khiến họ bất an.

Amaia nghe xong mới đáp lại:

– Tất cả mọi việc đều có thể. Hoặc có thể cậu bé đang diễn lại một giai đoạn trong lịch sử khi các agote bị cấm đến gần ban thờ, hoặc nhận bánh thánh từ cùng tủ đựng như các giáo dân khác, khi họ phải ngồi ở hàng ghế sau trong nhà thờ, một tấm lưới sắt ngăn cách họ với những người khác - có lẽ cậu bé này âm thầm dựng tấm lưới sắt tượng trưng trong trí óc.

– Tôi tưởng chị không ủng hộ giả thuyết của phó thanh tra Etxaide rằng đây là một vụ trả thù của agote.

- Tôi chưa tin chắc, cũng chưa gạt bỏ nó cho đến khi chúng ta đạt được một giả thuyết vững chắc hơn. Nếu anh đọc báo cáo cậu ấy chuẩn bị, anh sẽ hiểu tôi đang nói về cái gì.

Iriarte im lặng một lát, tiếp thu lời khiển trách.

– Vậy cậu bé đang hành xử như thể cậu ta là một agote:

– Beñat coi mình là một agote. Cậu ta rất khớp với tiểu sử này. Theo lời cha Lokin thì cậu ta không hòa hợp với bố là người khá lỗ mãng và không đi cùng con trai đến nhà thờ. Beñat thông minh, hiểu biết và ham học hỏi, ngay cả niềm đam mê lịch sử của cậu ta cũng khớp. Cái chết của người mẹ có thể là một khởi sự. Với một thiếu niên ham thích tìm hiểu, có thể cảm thấy một thị trấn nhỏ như Arizkun là ngột ngạt, tôi hiểu điều này do kinh nghiệm bản thân. Trạng thái đau đớn và lẻ loi trong thời niên thiếu giống như một khẩu súng đã nạp đạn.

Iriarte dường như đang ngẫm nghĩ câu này.

– Tuy vậy, tôi không nghĩ chỉ có một thiếu niên làm việc này. Vụ này quá hiển nhiên, quá kịch tính, một thiếu niên không thể làm một mình.

– Tôi cũng thấy thế. Beñat Zaldúa ắt phải cố gây ấn tượng với ai đó.

– Và ai là người khiến một thiếu niên muốn gây ấn tượng?

– Một cô gái, hoặc người bố, hoặc cậu ta muốn chứng tỏ cho toàn thể xã hội biết mình thông minh nhường nào. Nhưng trong trường hợp này, chúng ta đang nói đến những khuynh hướng thần kinh không ổn định, - Amaia nói, hồ nghi.

– Chị có muốn đến thăm cậu ta không? - Iriarte gợi ý, tra chìa vào ổ và nổ máy.

– Chỉ thế thôi ư? Không có bất kỳ một bằng chứng nào? Nếu Zaldúa chỉ thông minh bằng một nửa tôi nghĩ, cậu ta sẽ ngồi im thin thít. Etxaide có thể online tìm cậu ta và biết cậu ta đang làm gì.

Lúc họ chạy qua nhà thờ, Iriarte vẫy các cảnh sát ngồi trong xe tuần tra đang canh gác.

Đến trưa, trận mưa như trút suốt nửa giờ được thay bằng txirimiri- cơn mưa phùn lạnh giá, nhè nhẹ, rơi chầm chậm, lơ lửng trong không khí như những hạt bụi lấp lánh. Nó bám vào áo khoác của mọi người như sương giá và thấm tận xương, mang theo hơi ẩm buốt giá trên núi và nhiệt độ hạ xuống vài độ. Mùi súp và bánh mì mới nướng thơm phức tỏa khắp nhà bà Engrasi, và mặc dù trên đường về chị không thấy đói, ngay lập tức bụng Amaia réo sôi sùng sục vì mùi thơm từ căn bếp. Cho Ibai bú xong, họ ngồi ăn bên bàn cạnh cửa sổ, bình luận về những sự kiện chính trị trong bản tin thời sự.

Amaia thấy James có vẻ mệt mỏi.

– Sao anh không đi nằm? Anh có thể chợp mắt một lát.

– Nếu Ibai cho phép anh.

– Anh đi nằm nghỉ, đừng lo cho thằng bé, chiều nay em không đến đồn, em sẽ đưa Ibai đi dạo, trời không mưa mà, - chị nói và chăm chú nhìn qua cửa sổ lên bầu trời xám như chì. - Hơn nữa, tối nay em cần anh khỏe khoắn.

James mỉm cười ngượng ngập lúc lê bước lên cầu thang.

– Nhớ mang ô theo đấy, anh nói, vẫn mỉm cười lúc đi lên. - Anh đoán chẳng mấy chốc trời lại mưa như trút.

Amaia quấn Ibai vào tấm chăn bông chần, đặt nó vào xe đẩy, kéo mui rồi cầm theo áo khoác rời khỏi nhà. Ros đi cùng chị để về xưởng bánh. Amaia vẫn có cảm tưởng chị mình lo lắng hơn thường lệ. Suốt bữa trưa Ros tránh cái nhìn chăm chú của Amaia, chỉ cố cười mỉm song nụ cười tắt ngay lúc chị quên bẵng. Hai chị em chia tay trên cầu, Amaia đứng nhìn theo Ros cho đến khi chị gái khuất khỏi tầm nhìn.

Amaia băng qua cầu và đi ngược lên đường Jaime Urrutia, vắng vẻ trong mưa ngoài vài người dưới các gorape - dãy cuốn, nơi không khí ấm áp và tiếng nhạc tràn ra từ vài quán rượu lúc cửa mở. Đi chậm lại, chị ngắm khuôn mặt bé bỏng của Ibai, lúc đầu nó giật mình vì các bánh xe lắc mạnh trên sỏi, nhưng sau đó nó bắt đầu thoải mái, nhìn chằm chặp vào mẹ, cố giữ mắt mở trước khi ngủ thiếp đi. Amaia đưa mu bàn tay vuốt nhẹ bầu má mềm mịn của thằng bé xem có đủ ấm không, rồi lại nhét nó vào chăn. Chị bước đi ung dung, một việc bất thường với chị, chị ngạc nhiên thấy đi như thế này mới dễ chịu làm sao, nhận ra tiếng ủng của mình trên sỏi, tạm lắng lại vì nhịp lắc lư tự nhiên của cơ thể.

Đi qua quảng trường chính, chị dừng lại trước lâu đài Arizkunenea, quan sát những dấu vết còn lại của các tấm bia cổ trưng bày ở sân trong. Ẩm ướt vì trận mưa vừa qua, nom chúng rắn chắc hơn, dường như sự ướt át đã khôi phục lại kích thước ban đầu của chúng.

Chị đi tiếp tới tòa thị chính, liếc nhìn quanh để biết chắc không có ai theo dõi, chị lướt bàn tay lên botil harri, tảng đá tượng trưng cho lịch sử của Elizondo và ban sức mạnh cho người chạm vào nó. Mặc dù không có thời gian cho những điều mê tín, chị vẫn cảm thấy vững dạ vì động tác đó. Quay lưng lại quảng trường, Amaia đi qua đài phun nước Lamia, đứng ngắm dòng sông Baztán duỗi dài, lưng các ngôi nhà phản chiếu trên mặt nước phẳng lặng, giống như một thế giới song song mắc kẹt dưới nước, bình tĩnh một cách giả dối tại chốn nghỉ dưỡng thoải mái ấy. Vài người đang rời khỏi nhà hàng Santxotena sau bữa trưa muộn, cúi qua chấn song chụp ảnh. Amaia băng qua đường phố rồi vào nhà hàng. Bà chủ thân mật chào chị; đây là nơi James thích ăn và họ thường đến ăn tối. Chị đặt trước một bàn hai người, mỉm cười thầm hài lòng lúc bà chủ cúi xuống cái xe đẩy và khen Ibai rất kháu khỉnh. Chị biết là một câu khen sáo mòn, song không thể không cảm thấy niềm hãnh diện của người mẹ và yêu thích những đường nét hoàn hảo trên gương mặt nhà vua tí hon của dòng sông, đứa trẻ của nước.

Amaia rời nhà hàng, đi tiếp trên vỉa hè bên phải, rồi dừng lại lúc đến gần nhà tang lễ. Chị thấy khó chịu khi qua đó với Ibai, giống như căng thẳng khi đưa bé đến phòng đợi của bệnh viện hoặc tới nhà một người ốm. Mặc dù hằng ngày chị phải xử lý nhiều chuỗi sự kiện khủng khiếp nhất của đoạn cuối đời, chị cảm thấy mình đang đưa con trai vào nguy hiểm và theo bản năng, chị biết bằng mọi giá phải bảo vệ con khỏi cái lướt qua dù nhẹ nhất của thần chết. Nhấc xe đẩy xuống dưới vỉa hè, chị trở lại đằng sau đường phố và tiếp tục đi song song với dòng sông. Lúc đi qua nhà tang lễ phía bên kia, chị không thể không liếc nhìn những cáo phó dán hằng ngày trên bảng ở lối vào chính. Chị nhớ khi còn bé, chị hay hỏi bà cố về họ, mỗi khi dừng lại ở đó.

– Tại sao cô hay dừng lại xem cáo phó?

– Xem là ai chết.

– Tại sao cô muốn biết ai chết?

Giờ đây, trên vỉa hè đối diện, ánh mắt chị nhìn xoáy vào bảng dán cáo phó mặc dù không thể đọc được vì quá xa. Điện thoại reo trong túi áo khoác khiến chị giật mình.

– Jonan.

– Chào sếp, tôi vừa tìm ra một thứ. Sáng nay chúng tôi lướt qua nhiều blog khác nhau về các agote. Hầu hết đều nhắc lại, sao chép thông tin từ các website khác. Giọng điệu chung là phẫn nộ vì những bất công trong quá khứ mà họ phải chịu, nhưng không có gì ám chỉ đến lòng căm hận hoặc cuồng tín hiện hành. Ngoại lệ là một blog mang tên “Giờ của chó”, lên danh sách những bất công như ở các blog khác, nhưng không giống họ là đưa ra những hậu quả cho đến ngày nay. Blog này viết như một cuốn nhật ký, người kể là một cậu bé agote, kể về những sự sỉ nhục mà chủng tộc của cậu phải chịu, dường như cậu ta đang sống ở thế kỷ XVII. Một số miêu tả thông minh, nhưng có phần thú vị đây: tôi lần theo địa chỉ IP của blogger - người tự xưng là Juan Agote - và người đăng ký ở Arizkun tên là…

– Beñat Zaldúa, - Amaia nói. - Tôi biết mà!

– Ngày nay hầu như không thể biết họ nào bắt nguồn từ agote - ngoài chính tên Agote - nhưng té ra Zaldúa là một trong các họ agote phổ biến nhất từ vài trăm năm trước. Chúng ta sẽ đưa cậu bé đến thẩm vấn chứ?

– Không. Gọi điện cho cậu ta, bảo sáng mai đến đồn cảnh sát vào một giờ hợp lý. Beñat là trẻ vị thành niên nên bảo cậu ta đi cùng với bố nhé.

Sau khi ngắt máy, chị xem giờ, tính xem James dậy chưa trước khi bấm số. Anh bắt máy ngay lập tức.

– Anh định gọi em, anh nói. - Em đang ở đâu?

– Ibai và em đã tới Santxotena đặt bàn.

– Em và Ibai rõ sành các nhà hàng, nhỉ.

– Ros đã bằng lòng trông trẻ tối nay, thế nên em tự hỏi anh có muốn ăn tối với em không.

James cười khúc khích.

– Rất sẵn lòng. Hơn nữa, có một việc anh muốn nói với em, và anh nghĩ nơi ấy là một khung cảnh lý tưởng.

– Em đang hồi hộp đây, - chị cười.

– Em sẽ phải đợi đến tối nay thôi.

Ibai mất một lúc mới ngủ, như thường lệ nó đau bụng sau khi bú bữa trưa muộn, hình như khó tiêu hóa hơn. Lúc họ ra khỏi nhà, bên ngoài trời đã tối và bắt đầu mưa lại, nhưng họ quyết định đi bộ tới nhà hàng. Họ xòe ô và James vòng tay ôm vợ. Siết chặt người chị, James cảm thấy Amaia rùng mình trong chiếc áo khoác mỏng manh chị chọn mặc.

– Anh sẽ chẳng ngạc nhiên nếu em không mặc gì bên trong chiếc áo khoác này.

– Tự anh phải khám phá thôi, - chị đáp lại, đỏm dáng.

Santxotena ấm cúng một cách thân mật với những bức tường bằng gỗ cây mâm xôi và vẻ duyên dáng mộc mạc mà tinh tế, bắt đầu bằng những cửa sổ bên ngoài, trông như một túp lều trong truyện cổ tích có những cửa chớp bằng gỗ sơn và rất nhiều loại hoa lưu niên trồng trong các chậu bằng đất nung. Họ được dành một bàn nhìn thấy một phần nhà bếp, nơi những tiếng nói giảm hẳn và các mùi nấu nướng ngon lành thoảng tới.

Bên trong áo khoác, Amaia mặc bộ đầm đen chị đã không mặc từ khi sinh Ibai. Chị biết mình xinh đẹp trong trang phục này và James thích thế; mặc lại bộ đầm làm chị cảm thấy thích thú. Liệu có phải thẩm phán Markina khiến chị diện như thế không? Chị gạt ý nghĩ ấy đi và tự trách mình đã nghĩ lông bông.

James mỉm cười lúc trông thấy vợ.

– Trông em tuyệt đẹp, Amaia.

Chị ngồi xuống sau khi nhận thấy James không phải là người duy nhất phải quay đầu nhìn. Cô phục vụ đến ghi món. Măng tây với rau chân vịt rưới xốt kem cho cả hai, cá tuyết xốt tôm hùm cho James, anh hay ăn món này ở đây và cá nhám nướng với trai, sò cho chị. James nâng cốc vang và có vẻ không tán thành lúc chị rót đầy cốc nước.

– Thật đáng tiếc em không thể uống một cốc vì đang cho con bú.

Chị phớt lờ nhận xét của anh và nhấm nháp từng ngụm nước.

– Vậy anh muốn kể gì với em nào? Em đang dỏng tai lên đây.

– À, ừ, anh nói, vô cùng phấn khích. - Anh muốn nói với em về một ý tưởng đã ám ảnh trong đầu anh một thời gian. Từ khi em mang thai, chúng mình đến thăm Elizondo thường xuyên hơn, và bây giờ có con, anh hình dung bọn mình lúc nào cũng đến đây. Em biết anh yêu Baztán và gia đình em biết chừng nào, chính vì thế anh nghĩ đã đến lúc chúng ta bắt đầu cân nhắc đến việc có một ngôi nhà ở đây, ở Elizondo này.

Mắt Amaia mở to, sửng sốt.

– Ờ, anh nói đến một việc ít đúng nhất, em chưa bao giờ nghĩ đến… Anh có ý chuyển tới đây ư?

– Không, lẽ tất nhiên là không, Amaia. Anh yêu ngôi nhà của chúng ta và anh thích sống ở Pamplona: đó là nơi lý tưởng cho cả công việc của em lẫn xưởng điêu khắc của anh. Vả lại, em thừa biết ngôi nhà trên phố Mercaderes ấy có ý nghĩa với anh biết chừng nào.

Chị gật đầu, an ủi.

– Anh muốn nói đến một ngôi nhà thứ hai, nhà riêng của chúng mình.

– Chúng ta có thể ở nhà cô Engrasi bất cứ lúc nào muốn mà. Với em, cô là một người mẹ, nhà cô là nhà em.

– Anh hiểu mà Amaia, anh biết với em ngôi nhà đó có ý nghĩa ra sao và luôn là như thế, nhưng cái này không loại trừ cái khác. Nếu có nhà riêng, chúng ta có thể bố trí phù hợp với nhu cầu của Ibai, cho nó một căn phòng riêng, có đủ thứ đồ đạc thuận tiện thay cho phải kéo đủ thứ tới, lui từ Pamplona. Hơn nữa, khi con lớn hơn, nó cần một nơi để đồ chơi…

– Em chưa biết, James ạ, em không chắc mình muốn thế.

– Anh đã nói chuyện với cô Engrasi và cô nghĩ đây là một ý tưởng đúng đắn.

– Nó làm em ngạc nhiên thực sự - chị nói và đặt dĩa xuống bàn.

– Thực ra, anh nói và cười toét miệng, - cô đã cho anh ý nghĩ ấy khi kể về Juanitaenea.

– Nhà của bà nội em, - Amaia lẩm bẩm, vô cùng kinh ngạc.

– Phải.

– Nhưng James ạ, ngôi nhà đó đã để không nhiều năm nay, từ khi bà nội em mất. Hồi ấy em mới lên năm. Chắc nó phải tàn tạ lắm rồi.

– Không, không đâu. Cô Engrasi cam đoan với anh rằng mặc dù cần tân trang hoàn toàn, song kết cấu cơ bản, mái và các ống khói vẫn tốt nguyên. Trải qua nhiều năm, cô của em vẫn cố bảo dưỡng tình trạng cơ bản của tòa nhà.

Như bị bỏ bùa, đầu óc Amaia đầy những hình ảnh các căn phòng mà chị nhớ là rộng mênh mông, lò sưởi chị có thể đứng ở trong khi còn bé, chị gần như cảm thấy sự mịn màng của đồ đạc nặng nề, bóng loáng trên các đầu ngón tay, khăn phủ bằng sa tanh màu hạt dẻ trên giường bà nội.

– Anh nghĩ thật tốt cho Ibai nếu thằng bé sẽ sống quãng đời thơ ấu tại đây, nhất là trong ngôi nhà thuốc gia tộc của nó.

Amaia không biết nói gì. Chị luôn cảm thấy an toàn trong ngôi nhà của bà cô, song vẫn chưa quyết tâm ở hẳn Elizondo. Thực ra, sau vài tháng trở lại nơi đó, Baztán đã mất nhiều liên tưởng đen tối với quá khứ của chị. Dù một phần vì chị đã cởi mở với James chuyện xảy ra với mình hồi lên chín, anh biết lý do chính để chị trở về là gìn giữ mối quyến luyến với chúa tể rừng xanh, mối ràng buộc hiển hiện trong DVD mà chị cất trong két an toàn, không hề xem lại từ khi xem lần đầu tiên với các chuyên gia về gấu trong căn phòng ở khách sạn Baztán. Thỉnh thoảng, khi mở két để cất súng, chị lướt ngón tay lên đĩa, hình ảnh cặp mắt màu hổ phách của sinh vật đó xuất hiện trước mặt chị, rõ như ban ngày. Chỉ cần gợi lên ký ức ấy, mọi nghi ngờ hoặc sợ hãi đều tiêu tan như có phép thuật. Chị lơ đãng mỉm cười.

– Amaia, chúng ta không nghĩ đến những việc này cho tới khi có con. Em biết anh sống ở Pamplona vui vẻ nhường nào, anh chẳng bao giờ muốn về Mỹ ngoại trừ thăm bố mẹ. Nhưng bây giờ chúng mình có Ibai, anh nhận thấy nếu anh sống ở đó, anh muốn con tìm thấy cội nguồn, biết gia tộc nó xuất thân từ đâu, và nếu làm thế, anh có thể đưa con tới gần thực tại hơn.

Amaia đăm đăm nhìn anh, sung sướng vô cùng.

– Em không biết anh cảm nhận như thế, James à. Trước kia anh chưa bao giờ nhắc đến điều đó với em, nhưng nếu anh muốn thế, khi Ibai lớn hơn một chút, chúng ta có thể đưa thằng bé sang Mỹ.

– Chúng ta nhất định sẽ đi Amaia ạ, có điều anh không muốn sống ở đó. Anh nói rồi, anh muốn tiếp tục sống ở Pamplona, nhưng may mắn thay nó chỉ cách nơi em ra đời có năm chục cây số, tuy có người coi nó như một hành tinh khác… Hơn nữa, - anh nói và mỉm cười, - một ngôi nhà nông trại Amaia ạ… Em biết là anh ngưỡng mộ kiến trúc ở Baztán. Anh muốn sở hữu một ngôi nhà ở đây, phục chế và trang hoàng nó sẽ là một cuộc phiêu lưu kỳ thú. Em nói “vâng” đi, - anh nài xin.

Chị đăm đăm nhìn James, vừa cảm động vừa hài lòng vì sự nồng nhiệt của anh.

– Ít ra cũng nói với anh là em sẽ tới và xem nó chứ. Cô Engrasi hứa ngày mai sẽ đi cùng chúng ta đấy.

– Ngày mai ư? Hai người đúng là một cặp đôi mưu mô, - chị nói, giả vờ tức tối.

– Chúng ta có thể đi không? - Anh năn nỉ.

Chị cười toét, gật đầu.

– Đồ mưu mô!

Anh vươn người qua bàn và hôn lên miệng vợ.

Ra khỏi nhà hàng, họ phát hiện ra rằng cơn mưa bụi đã bao trùm Elizondo từ trưa không hề có dấu hiệu giảm nhẹ. Amaia hít không khí ẩm, nhớ lại hồi bé chị đã ghét cay ghét đắng mưa kiểu này, thèm khát biết bao bầu trời mùa hè xanh biếc trong trẻo, hình như luôn lướt qua và xa cách ở Baztán. Chị căm ghét mưa đến nỗi nhớ lại bao buổi chiều nhìn chằm chặp qua cửa sổ, hơi thở che mờ kính và chị kéo tay áo trùm lên nắm tay lau sạch lúc mơ tới cuộc chạy trốn khỏi nơi đó.

– Nó đang đóng băng kìa! - James tuyên bố. - Chúng ta về nhà thôi.

Amaia run rẩy trong tấm áo khoác, nhưng thay vì rẽ vào các phố nhỏ, chị tạm dừng như trả lời một cuộc gọi, rồi cất bước về hướng ngược lại.

– Đợi em ở đây nhé, - chị nói.

– Em định đi đâu bây giờ? - James nói và cầm ô đuổi theo, định ngăn chị lại nhưng vô hiệu.

– Em không đi lâu đâu, chỉ muốn xem cái này tí thôi, - chị nói và dừng lại trước bảng dán cáo phó ở nhà tang lễ Baztán, lúc này đã đóng cửa và hoàn toàn chìm trong bóng tối.

Amaia tránh sang một bên để ánh đèn đường chiếu sáng những cáo phó khiến chị chú ý từ xa chiều nay. Lúc này chị hiểu vì sao; các con gái của Lucía Aguirre đã chọn bức ảnh của mẹ họ dán trên cáo phó đúng bức ảnh Amaia nhớ treo ở hành lang nhà bà. Trên ảnh, Lucía tươi vui và tự tin, mặc chiếc áo len kẻ sọc bà mặc lúc chết. Chắc chắn đó là một trong những món đồ ưa thích mà bạn cảm thấy hợp với mình, làm bạn trông xinh đẹp, bạn mặc để chụp ảnh hoặc trông đáng yêu với một người đàn ông. Một chiếc áo len dài tay tươi sáng, nhiều màu sắc, không phải là thứ bạn muốn mặc khi chết hoặc như tấm vải liệm để bóng ma của bạn xuất hiện.

Mặc dù không thể nhầm bà ta trên ảnh, Amaia vẫn đọc các chi tiết đến hai lần: Lucía Aguirre, năm mươi hai tuổi, các con gái Marta và María, các cháu ngoại và các thành viên khác trong gia đình kể cả nhà thờ của bà ở Pamplona. Tại sao cáo phó của Lucía Aguirre lại dán ở một làng trong thung lũng Baztán?

Chị mò mẫm trong túi áo tìm điện thoại. Chị biết đã lưu số một cô con gái, tuy không bao giờ biết là cô nào. Chị xem giờ thấy đã muộn, nhưng vẫn bấm số.

– Thanh tra Salazar? - Một giọng trẻ trung đáp lại, rõ ràng cô ta cũng lưu số của chị.

– Chào Marta. - Chị đánh liều - Xin lỗi đã gọi cô muộn thế này, nhưng tôi muốn hỏi cô một câu.

– Không sao đâu, chị cứ hỏi, tôi đang xem tivi mà.

– Tôi đang ở Elizondo. Tôi vừa trông thấy cáo phó của mẹ cô dán ở nhà tang lễ Baztán, và tôi không hiểu vì sao.

– Mẹ tôi sống ở Pamplona từ khi còn bé, nhưng bà sinh ra ở Baztán. Tôi nghĩ bà lên hai khi ông bà ngoại tôi chuyển ra thành phố. Ông ngoại tôi mất khi mẹ tôi còn trẻ và bà ngoại trông nom nhà cửa. Mẹ tôi có một bà cô cũng sống ở Pamplona, nhưng đã mất từ tám năm trước. Chúng tôi không có họ hàng thân thích nào Baztán, nhưng dường như đó là việc nên làm. Tôi nhớ khi bà cố tôi mất, mẹ tôi lo liệu đám tang và dán cáo phó ở Baztán; chị biết không, đây là một truyền thống của làng, phòng khi có người nhớ đến dòng dõi.

– Cảm ơn Marta, cho tôi gửi lời chia buồn tới em gái cô. Xin lỗi đã quấy quả cô.

– Chị đừng xin lỗi, chị đối với chúng tôi rất tốt mà.