Mùa đông năm 1979
Juan duỗi tay, tìm sự hiện diện ấm áp của vợ, nhưng chỉ thấy một khoảng trống ở nơi hơi ấm của thân thể chị đã bốc hơi từ lâu.
Hoảng hốt, Juan ngồi dậy, vung chân xuống giường và chăm chú lắng nghe những âm thanh cho thấy vợ anh đang ở trong nhà.
Chân trần, anh tìm khắp các phòng. Anh vào phòng ngủ, nơi hai con gái ngủ say trên hai chiếc giường đơn, căn bếp, buồng tắm. Thậm chí, anh kiểm tra cả ban công để biết chắc vợ không ngã sau khi thức giấc và nằm trên sàn không thể kêu cứu. Một phần trong anh mong thà như thế còn hơn biết rằng chị đợi đến lúc chồng ngủ say mới lẻn ra khỏi nhà, bỏ đi… Anh không biết chị đi đâu, với ai, chỉ biết chị sẽ trở về trước rạng đông, hơi lạnh thấm vào da thịt mất một lúc mới dịu, một rào chắn vô hình không thể vượt qua lởn vởn giữa họ lúc chị chìm vào giấc ngủ mê mệt còn anh nằm không nhúc nhích. Anh trở vào phòng ngủ, vuốt phẳng vỏ gối mềm mại, theo bản năng anh cúi xuống hít hà mùi tóc của vợ. Một tiếng kêu thất vọng dâng lên từ cổ họng lúc một lần nữa, anh cố chống chọi để hiểu chuyện gì đã xảy ra với họ. “Rosario”, anh thì thầm, “Rosario”. Người vợ kiêu hãnh của anh, người phụ nữ trẻ trung từ San Sebastián tới Elizondo vào một kỳ nghỉ, và anh đã yêu say đắm ngay khi nhìn thấy chị, người phụ nữ đã sinh cho anh hai đứa con gái, và đang mang thai đứa thứ ba, người phụ nữ ngày nào cũng làm việc bên anh, tận tụy với xưởng bánh, người chắc chắn có năng khiếu buôn bán giỏi hơn anh, người đã giúp anh tăng doanh thu ngoài sức tưởng tượng. Người phụ nữ thanh lịch, không bao giờ ra khỏi nhà mà trông chưa hoàn hảo, một người vợ tuyệt vời và một người mẹ đằm thắm với Flora và Rosaura, nổi bật và sành điệu đến mức nếu đem so sánh, những phụ nữ khác chỉ như người hầu. Lạnh nhạt với hàng xóm, Rosario lộ sức mê hoặc ở xưởng bánh nhưng tránh tiếp xúc với những người mẹ khác. Ngoài anh ra, người bạn duy nhất của chị là Elena. Rồi vài tháng trước, hai người đã không trò chuyện với nhau. Một hôm, bất ngờ gặp Elena trên phố, anh hỏi lý do thì Elena chỉ đáp: “Rosario không còn là bạn tôi nữa, tôi đã mất chị ấy”. Chuyện này càng làm mọi việc trở nên khó xử hơn vì những cuộc phiêu lưu ban đêm, những cuộc tản bộ dài mà chị một mực đòi đi một mình, sự vắng mặt nhiều giờ ban ngày hoặc ban đêm, sự im lặng của chị. Rosario đi đâu? Ban đầu khi anh hỏi, chị đáp thoái thác: “Ra ngoài đi dạo, suy nghĩ”. Có lần, anh nói nửa đùa nửa thật:
– Em không thể ở đây với anh, hay ít ra cũng cho anh đi cùng em chứ?
Rosario ném cho anh một cái nhìn lạ lùng, giận dữ, rồi đáp với vẻ lạnh lùng đáng ngại:
– Đó là việc hoàn toàn không thể được.
Juan coi mình là một người đơn giản, anh hiểu rằng mình đã may mắn cưới được một phụ nữ như Rosario, anh ít hiểu biết về tâm lý phụ nữ, nên đầy những nghi ngại và tội lỗi vì anh coi đó là hành động phản bội, anh tìm lời khuyên của một bác sĩ trong vùng. Hơn nữa, bác sĩ là người khác duy nhất ở Elizondo khá quen biết Rosario. Ông đã chăm sóc chị trong hai lần mang thai trước và trông nom lúc sinh nở. Song, tất cả là thế: Rosario là một phụ nữ mạnh mẽ và hiếm khi than phiền.
– Chị ấy lẻn ra ngoài vào ban đêm, nói dối anh là đến xưởng bánh, trầm lặng và muốn ở một mình. Theo anh miêu tả, tôi thấy có vẻ như chị ấy bị trầm cảm. Buồn thay, trong thung lũng loại bệnh này là thường. Rosario là người vùng biển, ở đó ánh nắng cũng khác ngay cả khi trời mưa. Sự ảm đạm ở đây dần dà gây hại, năm nay lại mưa nhiều quá, và tỷ lệ tự tử tăng đến mức báo động. Tôi ngờ rằng Rosario bị trầm cảm nhẹ. Những lần mang thai trước không có triệu chứng chẳng có ý nghĩa gì hết. Rosario là một phụ nữ đòi hỏi người khác rất khắt khe, nhưng cũng đòi hỏi bản thân nhiều như thế. Tôi chắc chị ấy là một người vợ và người mẹ tuyệt vời, chị ấy trông nom cả nhà cửa lẫn xưởng bánh, lúc nào cũng tỏ ra hoàn hảo, nhưng lần mang thai này khó khăn hơn vì chị ấy không còn trẻ nữa. Những phụ nữ táo bạo như chị ấy coi bổn phận làm mẹ là thêm một việc chán phèo, thêm một trách nhiệm áp đặt. Vì thế, mặc dù Rosario muốn có đứa con này, nó tạo ra mâu thuẫn giữa nhu cầu muốn hoàn hảo trong mọi việc và nỗi sợ sớm sa sút. Nếu tôi không nhầm, lần này sau khi sinh sẽ càng tệ hơn, Anh phải nhẫn nại với Rosario, âu yếm chăm lo và cố giảm bớt gánh nặng cho chị ấy. Không để chị ấy săn sóc mấy đứa lớn, thuê thêm người giúp việc ở xưởng hoặc ở nhà.
Rosario không chịu bàn bạc chuyện này.
– Đó là mọi thứ em cần, một trong những kẻ hay đơm đặt chuyện trong làng mà chõ mũi vào nhà mình thì sẽ kể với mọi người em phải hay không phải làm gì. Mọi chuyện này là gì đây? Em có bỏ bê nhà cửa hoặc các con không? Sáng sáng em có ngừng đến xưởng không?
Juan cảm thấy bị áp đảo, nên chỉ đáp lại:
– Tất nhiên là không, Rosario, anh không nói thế, anh chỉ nghĩ trong thời gian em mang thai, có thể em cần giúp.
– Em thừa khả năng trông nom nhà cửa, không cần bất cứ sự giúp đỡ nào, thế nên xin đừng can thiệp trừ khi anh muốn em bỏ về San Sebastián. Em từ chối bàn việc này lần nữa, anh mà nhắc đến là sỉ nhục em đấy.
Rosario hờn dỗi nhiều ngày liền, không trò chuyện với chồng, cho đến khi mọi sự trở lại bình thường, gần như đêm nào chị cũng lẻn ra ngoài trong lúc anh thao thức cho đến lúc vợ trở về, lạnh giá và lặng lẽ, thề rằng đến sáng anh sẽ nói, mặc dù thừa biết mình sẽ gạt việc đó đi để tránh đối đầu với chị.
Trong thâm tâm, anh cảm thấy mình giống kẻ hèn nhát, như một đứa con sợ hãi trước người mẹ giỏi giang hơn. Và nhận thức được rằng việc anh sợ nhất là phản ứng của chị khiến anh cảm thấy còn tệ hơn. Mỗi lần nghe thấy tiếng chị tra chìa khóa vào ổ, anh thốt ra một tiếng thở dài nhẹ nhõm, và một lần nữa lại trì hoãn cuộc bàn bạc không bao giờ diễn ra.
