Tại thành phố Naples này, người ta vẫn tin tưởng và ủng hộ một trong những trò lừa đảo tôn giáo thảm hại nhất mà bạn có thể bắt gặp trên đất Ý – đó là phép lạ hóa lỏng máu của Thánh Januarius. Mỗi năm hai lần, các vị linh mục triệu tập dân chúng đến Nhà thờ, lôi chiếc lọ chứa cục máu đông ra và để họ chứng kiến cảnh nó từ từ tan chảy thành chất lỏng. Trò hề ảm đạm này cứ lặp đi lặp lại suốt tám ngày ròng, trong khi các vị linh mục đi len lỏi giữa đám đông để thu tiền cho màn trình diễn. Ngày đầu tiên, máu mất bốn mươi bảy phút để hóa lỏng – lúc đó nhà thờ chật ních người, và cần phải có thời gian cho những người đi thu tiền xoay xở. Sau đó, mỗi ngày trôi qua, khi lượng người đến xem thưa dần, máu lại hóa lỏng nhanh hơn một chút, nhanh hơn một chút nữa, cho đến ngày thứ tám, chỉ còn vài chục người hiện diện để chứng kiến phép màu thì nó chỉ mất đúng bốn phút để hoàn tất.

Và tại nơi này, người ta cũng từng có một cuộc diễu hành trọng thể bao gồm các vị linh mục, thị dân, binh lính, thủy thủ và những quan chức cấp cao của chính quyền thành phố. Mỗi năm một lần, họ tiến hành cạo đầu cho một bức tượng Đức Mẹ được làm giả – một hình nhân nhồi bông được tô vẽ trông giống như ma-nơ-canh của một tiệm làm mũ – mà người ta đồn rằng tóc của nó một cách kỳ diệu cứ mọc lại và phục hồi nguyên trạng sau mỗi mười hai tháng. Họ vẫn duy trì nghi lễ cạo đầu này mãi cho đến bốn hoặc năm năm về trước. Đây là nguồn lợi nhuận kếch xù cho nhà thờ sở hữu bức tượng kỳ lạ kia, và nghi lễ cắt tóc công khai cho nàng luôn được thực hiện với vẻ phô trương và lộng lẫy hết mức có thể. Càng phô trương càng tốt, bởi càng gây được nhiều sự phấn khích thì đám đông kéo đến càng đông và nguồn thu mang về càng nặng túi. Thế nhưng cuối cùng cũng đến ngày mà Đức Giáo hoàng cùng các bề tôi của ngài không còn được lòng người dân Naples, và chính quyền thành phố đã cho dừng buổi trình diễn thường niên của Đức Mẹ.

Ở đó, chúng ta có hai ví dụ điển hình về những người dân Naples này – hai trong số những trò lừa đảo ngớ ngẩn nhất có thể tưởng tượng được, vậy mà một nửa dân số vẫn tin theo một cách đầy sùng kính và trung thành, còn nửa kia hoặc là cũng tin, hoặc là chẳng dám hé răng nửa lời, qua đó vô tình tiếp tay cho sự lừa bịp này. Tôi thấy thật thỏa mãn khi nghĩ rằng toàn bộ dân số đó đều tin vào những phép lạ rẻ tiền, tội nghiệp ấy – một đám người mà hễ thấy bạn cúi chào là lại đòi hai xu, rồi lại còn buông lời lăng mạ phụ nữ, thì tôi nghĩ, họ thừa khả năng để tin vào những chuyện như thế.