Cái quyền năng mà cái đầu tưởng tượng của một thằng người đè lên thân xác nó—để chữa lành hay vắt kiệt cho nó phát bệnh—là cái thứ lực lượng mà đéo ai sinh ra trên đời này thiếu cả. Từ thằng người đầu tiên đã có, đến thằng cuối cùng rồi cũng nắm trong tay. Nhưng nếu cứ để mặc cho nó tự bơi, cái giống người thế nào cũng chỉ xài đúng cái nửa mất nết của cái lực lượng đó: cái nửa chuyên bịa ra đủ thứ bệnh hoang đường rồi tự nuôi cho nó phình to ra. Còn nếu nó rơi vào tay mấy thằng tự xưng "thông thái", khả năng cao là bọn này sẽ nhếch mép cười khinh bỉ cái nửa lương thiện của cái lực ấy rồi chối biến sự tồn tại của nó. Thế nên, muốn chữa hay cứu cái thằng đấy, phải cần tới hai cái đầu tưởng tượng: cái đầu của chính nó và cái đầu của một thằng ngoài cuộc. Thằng ngoài cuộc, gọi là B, phải tưởng tượng rằng mấy lời chú bùa của mình là sức mạnh thần kỳ chữa lành cho thằng A, còn thằng A thì phải tin sái cổ rằng đúng là như thế. Thực tế thì có cặc ấy; nhưng đéo quan trọng, bệnh nó khỏi là được, đó mới là cái chốt hạ. Công xá của thằng ngoài cuộc rõ ràng là có giá trị; giá trị tới mức có thể ví như công trạng của một tay thợ máy đang nắm cái cần gạt xả hơi: cái sức mạnh thực sự thì nằm hoàn toàn trong cái đầu máy, nhưng nếu để cái máy đứng một mình thì có mướt mùa nó mới tự chạy. Dù tay thợ máy đó tên là Jim, Bob hay Tom thì cũng thế thôi—mặt nó phải có đó, và nó có quyền đòi cái thù lao mà nó lừa được ông gật đầu trả. Dù nó tự xưng là Khoa học gia Công giáo, Khoa học gia Tâm linh, Thầy chữa Tâm trí, Thầy phán phép kỳ diệu xứ Lourdes, hay Chuyên gia trị bệnh Vua, thì cũng cùng một giuộc cả thôi—nó chỉ là tay Thợ máy, xả đúng cái bình hơi cũ rích đó ra, còn cái máy thì gánh trọn gói.

Với cái cỗ máy chữa bệnh này, khoác cho tay thợ máy một bộ đồ bảo hộ đậm mùi tôn giáo rồi tặng cho hắn cái danh xưng đạo mạo rõ ràng là một món hời lớn. Làm thế buôn bán mới đắt hàng, mà lại đéo hại đến ai.

Tay thợ máy thuộc phe Khoa học Công giáo cũng làm đúng cái nghề buôn bán đó như đám thợ khác, thế mà hắn hốt bạc đè bẹp cả lũ cộng lại. Có phải vì hắn cuỗm được cái tên nghe bắt tai nhất không? Tôi nghĩ cái đó chỉ là phần nhỏ thôi. Bí mật giúp hắn phất lên như diều gặp gió nằm ở chỗ khác cơ:

Mấy tay Khoa học Công giáo đã hệ thống hóa cái lò buôn bán này thành một tổ chức bài bản. Đó rõ ràng là một ý tưởng thiên tài. Lượng chất xám bỏ vào đây còn nhiều hơn cả chất xám cần để chế ra hàng triệu cái bản Phụ chương Kinh thánh "Khoa học và Sức khỏe" của mụ Eddy. Điện năng, với trữ lượng vô hạn, đã nằm chực sẵn trong không khí, đất đá và khắp mọi nơi từ thủa khai thiên lập địa—và cứ thế trôi giạt lãng phí suốt bao đời. Thế rồi ở thời đại này, chúng ta gom cái lực lượng phân tán đó lại, đưa nó vào khuôn khổ vận hành, rót đống tiền vào kinh doanh, rồi gom quyền lực vào tay một nhóm ít kẻ có sỏi trong đầu—và kết quả ra sao thì ai cũng thấy rõ.

Mấy tay Khoa học Công giáo đã chộp lấy cái sức mạnh vốn nằm đắp chiếu trong từng thằng người từ thuở hồng hoang, mang nó đi tổ chức lại, bơm vốn cho phi vụ buôn bán, rồi tập trung toàn bộ quyền lực về đại bản doanh ở Boston trong tay một tập đoàn vừa nhỏ gọn vừa lọc lõi—và thế là hái ra tiền ngay.

Bởi vậy mới thấy cái thế độc quyền này hứa hẹn sẽ còn xô xát, vươn vòi vĩnh ra khắp cõi đời này. Tôi nghĩ nếu cái trò buôn bán này mà cứ làm ăn kiểu chộp giật, rời rạc như đám thương đạo đạo đức giả thông thường, thì cùng lắm cũng chỉ ăn quanh ăn quẩn như mấy phi vụ làm ăn đạo đức vặt; nhưng chừng nào cái tập đoàn này còn giữ được sự kết cấu chặt chẽ, thu về một mối trong tay phe Trust, thì bờ cõi xưng bá của nó sẽ còn mở rộng mãi.

VIENNA: Ngày 1 tháng 5 năm 1899.

(1) Sau khi hô biến một đứa trẻ chết sống lại, cô đệ tử ra tay đã viết hẳn một bản báo cáo thành tích gửi cho mụ Eddy, rồi chốt hạ bằng câu: 'Mỗi ngày con đều cầu nguyện cho tâm hồn mình thêm phần linh thiêng, để có thể làm được nhiều việc hơn theo đúng ý mụ... và mong sao tất cả chúng ta càng yêu mụ hơn, sống sao cho thiên hạ biết rằng Đấng Christ đã giáng thế.'—In trên tờ Independent Statesman, Concord, N.H., ngày 9 tháng 3 năm 1899. Nếu cái này mà đéo phải là sùng bái tôn sùng, thì cũng là một màn nhái lại chuẩn đéo cần chỉnh.

(2) Trong hai năm qua, đám hội viên Giáo hội Anh quốc đã tự nguyện cúng nộp khoản tiền lên tới 73.000.000 đô-la vào mấy vụ làm ăn từ thiện của Giáo hội. Cái đám nhà thờ mà dám xòe tiền ra thế này thì đéo có gì phải giấu giếm cả.

(3) Có thể tôi viết hoa chữ S hơi sớm—nhưng kiểu gì thì nó cũng đang trên đường mò tới rồi.